CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VE TRUYEN HÌNH VA VAN DE BUON BAN PHU NU, TRE EM TREN TRUYEN HÌNH 1. Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến đề tài 1. Truyền hình và đặc điểm của truyền hình Truyền hình ra đời đầu tiên trên thế giới vào khoảng những năm 20 của thế kỷ XX. Sự ra đời của truyền hình đã góp phần làm cho hệ thống truyền thông đại chúng càng thêm hùng mạnh, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng.
Truyền hình đã góp phần vào việc truyền tải thông tin tới công chúng một cách nhanh chóng, sống động và hấp dẫn. Trong cuốn Giáo trình Báo chí truyền hình của tác giả Dương Xuân Sơn: “Thuật ngữ Truyền hình (Television) có nguôn gốc từ tiếng Latinh và tiếng Hy Lạp. Theo tiếng Hy Lạp, từ “Tele” có nghĩa là "ở xa", còn “videre” là "thấy được", tiếng Latinh có nghĩa là xem được từ xa. Ghép hai từ đó lại thành “Televidere” có nghĩa là xem được từ xa.
Tiếng anh là “Television ”, Tiếng Pháp là “Television” tiếng Nga gọi là “meneeudenue”. Như vậy, dù phat triển bat cứ ở đâu, ở quốc gia nao thì tên gọi truyền hình cũng có chung một nghĩa là nhìn được từ xa” [36, tr. Trong cuốn Truyền thông — Lý thuyết và kỹ năng cơ bản của tác gia Nguyễn Van Dững, Đỗ Thị Thu Hang thì: “Truyền hình là kênh truyền thông, truyền tải thông điệp bằng hình ảnh động với hau như đây đủ màu sắc vốn có của cuộc sống cùng với lời nói, âm nhạc, tiếng động. Nhờ thế, truyền hình đem lại cho công chúng bức tranh sống động với cảm giác như đang trực tiếp tiếp xúc và cảm thự” [14.
Tác gia Tạ Ngọc Tan, Nguyễn Tiến Hài trong cuốn Truyền thông đại chúng nhấn mạnh: “Truyén hình là một loại hình phương tiện truyền thông đại chúng chuyển tải nội dung thông tin bằng hình ảnh động và âm thanh. 17 Nguyên nghĩa của thuật ngữ vô tuyến truyền hình (television) bắt nguồn từ hai từ “Tele” có nghĩa là "ở xa" còn “vision” là "thấy được", tức là “thấy được ở xa”. Thực chất cội nguồn trực tiếp của truyền hình là điện ảnh. Chính điện anh đã cung cấp cho truyền hình những ý tưởng, gợi ý dau tiên về một phương thức truyền thông cũng như một kho tàng những phương tiện biểu hiện phong phú, có sức thuyết phục mạnh mẽ, làm cơ sở cho truyén hình có thể thích ứng nhanh chóng với đặc trưng kỹ thuật riêng của minh” [40, tr.
Trong cuốn Thuật ngữ báo chí - truyền thông của tác giả Phạm Thành Hưng đã đưa ra định nghĩa: “Truyền hình là hệ thống kỹ thuật, chuyển hình ảnh, tiếng động đi xa qua tín hiệu truyền hình và được tiếp nhận trực tiếp qua màn huỳnh quang. Chức năng truyền thông của đài truyền hình là sáng tạo và truyền phát các chương trình truyén hình ” [20, tr. Trong cuốn Báo chí Truyền hình (tập 1) tác giả G. lurốpxki có viết đặc thù của truyền hình đó là: “khả năng chuyển tải thông tin dưới hình thức những hình ảnh chuyển động, có kèm theo âm thanh.
Chúng ta gọi thuộc tính này là tính chất hiện hình trên màn ảnh của truyền hình. Nhờ khả năng hiện hình trên màn ảnh, hình ảnh truyén hình được cảm thụ trực tiếp bằng cam giác, vi vậy tiếp cận được số công chúng rộng rãi nhất” [15, tr. Hai tác giả người Pháp Brigitte Besse Didier Desormeau trong cuốn Phóng sự truyền hình quan niệm về truyền hình như sau: “Truyền hình đó là hình ảnh, trước hết là hình ảnh. Đó là thé mạnh của nó và cũng là cái thu hút những lời phê phán tệ hại nhất (phê phán nó hời hợt).
Thế nhưng nếu không có hình ảnh, truyền hình liệu sẽ trở thành một cái gì khác, không còn là truyén hình nữa. Làm thông tin ở truyền hình là cho xem. Truyén hình là lời nói: Truyén hình, đó cũng là lời nói, những từ ngữ, một nội dung. Làm thông 18 tin trên truyền hình cũng là nói.
Và nói tức là mô tả bằng cách trả lời những câu hỏi: Ai? Khi nào? Ở đâu? Cái gi? Tại sao?” [7, tr. Theo Điều 3, Luật Báo chi, được Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khoá VII, ky họp thứ 6 thông qua ngày 28 tháng 12 năm 1989 có giải thích: “báo hình (chương trình truyền hình, chương trình nghe - nhìn thời sự được thực hiện bằng các phương tiện kỹ thuật khác nhau) ”. Như vậy, có nhiều quan niệm khác nhau của các tác giả ở trong nước và trên thế giới về truyền hình, có thê hiểu: Truyền hình là phương tiện truyền thông đại chúng chuyên tải thông tin về các sự kiện, vấn đề, hiện tượng đang diễn ra trong hiện thực khách quan bằng hình ảnh và âm thanh sống động nhờ phương tiện truyền thông truyền hình. Ở Việt Nam, vào ngày 7/9/1970, chương trình truyền hình đầu tiên được phát sóng, trở thành dấu mốc kỷ niệm ngày truyền thống ngành truyền hình Việt Nam.
Qua hơn 45 năm, truyền hình Việt Nam đã trưởng thành và nhanh chóng phát triển với tiến bộ vượt bậc. Theo số liệu thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông tại Hội nghị cán bộ báo chí toàn quốc tổng kết công tác năm 2015 và triển khai nhiệm vụ năm 2016, hiện cả nước 66 đài phát thanh, truyền hình (Trong đó có: 02 đài Trung ương, 64 đài địa phương (riêng TP. Hồ Chí Minh có 02 đài: Đài Truyền hình TP. Hồ Chí Minh và Đài Tiếng nói nhân dân TP.
Hồ Chí Minh). Với số lượng như vậy, cơ bản đã đáp ứng nhu cầu người xem truyền hình cho nhân dân. Nội dung các chương trình truyền hình đang ngày càng có sự đổi mới theo hướng đa dạng, sinh động, phong phú, hấp dẫn hơn. Các chương trình, bản tin thời sự được làm mới, các chương trình chuyên đề về nhiều lĩnh vực và được đầu tư chuyên sâu hơn.
Một trong những mục tiêu mà ngành truyền hình Việt Nam đang hướng tới là việc đầu tư hiện đại hóa về công nghệ, chuyên nghiệp hóa hoạt động sản xuất chương trình, đa dạng hóa thể loại và loại hình dịch vụ. Năm 2011, Chính phủ 19 đã phê duyệt và triển khai đề án số hóa phát thanh truyền hình Việt Nam đến năm 2020, nhằm phục vụ nhu cầu tiếp nhận thông tin ngày cảng cao của công chúng. Ngay từ khi ra đời, truyền hình đã khăng định vai trò là loại hình báo chí hiện đại, thiết yếu trong đời sống xã hội, đáp ứng nhu cầu thông tin đa dạng, phong phú, sinh động về tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,. Thông tin về con người, sự kiện, hiện tượng được phản ánh ngay khi vừa mới diễn ra thậm chí là đang diễn ra.
Do vậy truyền hình trở thành một phương tiện nghe - nhìn phổ biến, có độ tin cậy cao, có khả năng làm thay đổi nhận thức của con người trước sự kiện, vấn đề. Mặc dù ra đời muộn so với các loại hình báo chí khác nhưng truyền hình là một trong những phương tiện truyền thông có nhiều ưu thế: tính thời sự, sinh động, hấp dẫn lan tỏa. Điều này, giúp việc tuyên truyền phòng, chống BBPNTE tới công chúng trở nên dễ dàng. Tinh thời sự Tính thời sự có thê hiểu là những sự việc, sự kiện vừa mới xảy ra, đang xảy ra và sắp xảy ra.
Thông tin mang tính thời sự là đòi hỏi của xã hội và tự thân báo chí. Nếu không có tính thời sự, báo chí sẽ không thé tồn tai và phát triển, bởi cơ quan báo chí nào đưa thông tin nhanh thì sẽ thu hút được sự quan tâm theo đõi của công chúng. Tính thời sự là điểm chung của báo chí nhưng truyền hình với tư cách là một phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại có khả năng thông tin nhanh chóng, kịp thời. Bởi “Với truyền hình, sự kiện được phản ánh ngay lập tức khi nó vừa diễn ra thậm chí nó đang diễn ra, người xem có thể quan sát một cách chỉ tiết, tròng tận qua truyền hình trực tiếp và cầu truyền hình.
Bên cạnh đó, truyền hình có khả năng phát sóng liên tục 24/24h trong ngày, luôn mang đên cho người xem những thông tin nóng hoi nhát về các sự kiện diện 20 ra, cập nhật những tin tức mới nhất. Day là ưu thé đặc biệt của truyền hình so với các loại hình báo chí khác” [36, tr. Nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật hiện đại, truyền hình là loại hình báo chí cung cấp thông tin nhanh, có độ tin cậy cao thậm chí công chúng có thê theo dõi trực tiếp hình ảnh và âm thanh sống động khi sự kiện, sự việc đang diễn ra. Nhờ ưu thế về tính thời sự, khi tuyên truyền phòng, chống tội phạm trong đó có tội phạm BBPNTE, các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các thủ đoạn của bọn tội phạm, những vụ việc vừa mới xảy được thông tin một cách kịp thời, giúp công chúng tiết kiệm thời gian, tiền bạc và có các biện pháp phòng ngừa kịp thời và hiệu quả.
Tính hấp dẫn, chân thực, cụ thể Trong các loại hình báo chí (báo in, phát thanh), truyền hình ra đời khá muộn, nó là sản phẩm của nền văn minh khoa học công nghệ phát triển. Truyền hình đã thừa hưởng kinh nghiệm và phương pháp tạo hình của điện ảnh va âm thanh của phát thanh. Nếu như công chúng chỉ có thé tiếp nhận thông tin bằng thị giác đối với bao in, thính giác đối với phát thanh thì đối với truyền hình, khán giả tiếp nhận thông tin bằng cả hai giác quan là thính giác và thị giác. Hơn nữa, hình ảnh trên truyền hình có tính sinh động, hấp dẫn, xác thực bởi hình ảnh của truyền hình là hình ảnh động, trong khi đó hình ảnh của báo in là hình ảnh tinh.
Khi tuyên truyền về vấn đề phòng, chống BBPNTE qua hình ảnh và âm thanh của truyền hình khán giả có thé theo đõi cụ thể diễn biến của các vụ việc, công tác đấu tranh phòng chống tội phạm BBPNTE, nhìn thấy gương mặt của tội phạm BBPNTE và nghe thấy lời khai của bọn chúng,. Dé tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, phòng chống các loại tội phạm trong đó có tội phạm BBPNTE trên truyền hình đạt được hiệu quả cao doi hỏi các chương trình cân phải xây dựng các bản tin, chuyên muc,. cập 21 nhật thông tin một cách kịp thời, sáng tạo, sinh động, hấp dẫn về công tác phòng ngừa, đấu tranh tội phạm để tạo cho người dân có thói quen tìm hiểu pháp luật, điều chỉnh các hành vi theo pháp luật về phòng chống tội phạm.