Luận Văn Thạc Sĩ Về Bồi Thường Thiệt Hại Do Vi Phạm Quyền Lợi Người Tiêu Dùng

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ls bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng những vấn đề lý luận và thực tiễn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Thủy
• Người hướng dẫn: Gs. Tskh Đào Trí Úc
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Bồi Thường Thiệt Hại Do Vi Phạm Quyền Lợi Người Tiêu Dùng, Những Vấn Đề Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tình hình nghiên cứu
• 0.2. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài
• 0.3. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Đóng góp của đề tài
• 0.6. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG VÀ BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG
• 1.1. Khái quát chung về người tiêu dùng và quyền lợi của người tiêu dùng
• 1.1.1. Khái niệm người tiêu dùng và quyền lợi của người tiêu dùng
• 1.1.2. Đặc điểm của người tiêu dùng Việt Nam
• 1.1.3. Các quyền cơ bản của người tiêu dùng
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm của bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 1.2.1. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 1.2.2. Đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG
• 2.1. Cơ sở pháp lý về bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 2.2. Thực trạng pháp luật và thực thi pháp luật Việt Nam về bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 2.2.1. Sơ lược lịch sử chế định bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 2.2.2. Những hạn chế, bất cập của pháp luật hiện hành về bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng và nguyên nhân
• 2.2.3. Thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, PHƢƠNG HƢỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện chế định bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 3.1.1. Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng điều chỉnh đối với người tiêu dùng
• 3.1.2. Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng điều chỉnh đối với tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh
• 3.1.3. Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng tác động đến sự phát triển kinh tế - xã hội
• 3.2. Phương hướng cơ bản hoàn thiện chế định bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 3.3. Các giải pháp hoàn thiện chế định bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 3.3.1. Hệ thống hóa, pháp điển hóa pháp luật về bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng
• 3.3.2. Các giải pháp để tăng hiệu quả việc thực thi pháp luật
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bồi Thường Thiệt Hại Do Vi Phạm Quyền Lợi Người Tiêu Dùng

Bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng là một vấn đề quan trọng trong pháp luật hiện hành. Nó không chỉ bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng càng trở nên cấp thiết hơn.

1.1. Khái Niệm Bồi Thường Thiệt Hại Do Vi Phạm Quyền Lợi

Bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng được hiểu là việc bồi hoàn cho người tiêu dùng khi họ bị thiệt hại do hành vi vi phạm của nhà sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ. Điều này bao gồm cả thiệt hại về tài sản và sức khỏe.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Bồi Thường Thiệt Hại

Bồi thường thiệt hại không chỉ giúp người tiêu dùng phục hồi lại quyền lợi mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng. Điều này khuyến khích các doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật và nâng cao chất lượng sản phẩm.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Bồi Thường Thiệt Hại

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về bồi thường thiệt hại, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Việc áp dụng pháp luật còn nhiều bất cập, dẫn đến việc người tiêu dùng khó khăn trong việc yêu cầu bồi thường.

2.1. Những Hạn Chế Trong Quy Định Pháp Luật

Nhiều quy định pháp luật hiện hành chưa đầy đủ và rõ ràng, dẫn đến việc khó khăn trong việc xác định trách nhiệm bồi thường. Điều này gây khó khăn cho người tiêu dùng trong việc bảo vệ quyền lợi của mình.

2.2. Thực Trạng Áp Dụng Pháp Luật

Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc vi phạm quyền lợi người tiêu dùng không được xử lý kịp thời. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng mà còn làm giảm niềm tin vào hệ thống pháp luật.

III. Phương Pháp Bồi Thường Thiệt Hại Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả bồi thường thiệt hại, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải thiện quy định pháp luật và tăng cường công tác thực thi là rất cần thiết.

3.1. Cải Thiện Quy Định Pháp Luật

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến bồi thường thiệt hại để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Điều này sẽ giúp người tiêu dùng dễ dàng hơn trong việc yêu cầu bồi thường.

3.2. Tăng Cường Công Tác Thực Thi

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc thực thi pháp luật. Điều này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng một cách hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Bồi Thường Thiệt Hại

Việc áp dụng các quy định về bồi thường thiệt hại trong thực tiễn đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những cải tiến để nâng cao hiệu quả.

4.1. Các Trường Hợp Điển Hình

Nhiều vụ việc điển hình về bồi thường thiệt hại đã được giải quyết thành công, giúp người tiêu dùng phục hồi quyền lợi. Những trường hợp này cần được nhân rộng để tạo ra tiền lệ tốt.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Các nghiên cứu thực tiễn cho thấy, việc bồi thường thiệt hại không chỉ giúp người tiêu dùng mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ trên thị trường.

V. Kết Luận Về Bồi Thường Thiệt Hại Do Vi Phạm Quyền Lợi Người Tiêu Dùng

Bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng là một vấn đề quan trọng cần được quan tâm. Việc hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi sẽ giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tốt hơn.

5.1. Tương Lai Của Bồi Thường Thiệt Hại

Trong tương lai, cần có những chính sách và biện pháp cụ thể để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Điều này không chỉ giúp người tiêu dùng mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Cơ Quan Chức Năng

Các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục về quyền lợi người tiêu dùng. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức và bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường bán lẻ Việt Nam ghi nhận sự bùng nổ mạnh mẽ với chỉ số phát triển bán lẻ chung GRDI năm 2007 đạt 74 điểm, xếp thứ 4 thế giới và vươn lên vị trí thứ 2 toàn cầu vào năm 2008. Sau khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, hoạt động giao thương phát triển vượt bậc nhưng cũng kéo theo hàng loạt hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng với quy mô ngày càng tinh vi. Hàng loạt vụ việc nghiêm trọng như xăng pha aceton, nước tương chứa chất 3-MCPD vượt ngưỡng, sữa bột nhiễm melamine hay thực phẩm bẩn trôi nổi đã gây tổn hại nặng nề đến sức khỏe và tài sản của hơn 85 triệu người dân trong giai đoạn này. Mặc dù Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 59/2010/QH12 có hiệu lực từ ngày 01/07/2011, việc thực thi chế định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng vẫn gặp nhiều vướng mắc trên thực tế. Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2005 và thực tiễn giải quyết tranh chấp giai đoạn 2005-2013, từ đó xác lập hệ thống giải pháp hoàn thiện pháp luật. Nghiên cứu giới hạn phạm vi trong trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do cung ứng hàng hóa không bảo đảm chất lượng. Ý nghĩa của đề tài nằm ở việc cung cấp luận cứ khoa học vững chắc nhằm nâng cao hiệu lực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong luật dân sự kết hợp với Bản hướng dẫn của Liên hợp quốc về bảo vệ người tiêu dùng năm 1985 gồm 8 quyền cơ bản. Bốn khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa bao gồm: người tiêu dùng, quyền lợi người tiêu dùng, bồi thường thiệt hại và sản phẩm không bảo đảm chất lượng. Tác giả áp dụng mô hình phân tích trách nhiệm dân sự dựa trên 4 yếu tố cấu thành: hành vi trái pháp luật, thiệt hại thực tế, mối quan hệ nhân quả và yếu tố lỗi. Trong đó, lý thuyết lỗi suy đoán được xem là trụ cột pháp lý then chốt nhằm cân bằng vị thế giữa người tiêu dùng và nhà sản xuất. Đồng thời, nghiên cứu đối chiếu giữa Thuyết điều kiện cần thiết và Thuyết nhân quả phổ biến để xác định mối liên hệ tất yếu giữa khiếm khuyết sản phẩm và thiệt hại xảy ra.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận duy vật biện chứng đóng vai trò sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình nghiên cứu, kết hợp đồng bộ các phương pháp thống kê xã hội học, phân tích quy phạm, tổng hợp án lệ và so sánh luật học với Cộng hòa Liên bang Đức, Malaysia và Đài Loan. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ hơn 120 văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo thực thi của cơ quan quản lý nhà nước và dữ liệu khảo sát 26.485 người tiêu dùng trực tuyến của AC Nielsen cùng 10.502 phiếu khảo sát của Mastercard Worldwide. Phương pháp chọn mẫu điển cứu tập trung vào 15 vụ việc vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm và chất lượng kỹ thuật tiêu biểu từ năm 2005 đến năm 2013. Việc kết hợp phân tích định tính và định lượng bảo đảm tính khách quan, giúp bóc tách chính xác những điểm nghẽn trong áp dụng Bộ luật Dân sự 2005 và Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, có tới 85% người tiêu dùng chịu thiệt hại không thể tự chứng minh lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất do sự bất cân xứng thông tin và hạn chế về chuyên môn, khiến nguyên tắc lỗi suy đoán theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2005 chưa phát huy tối đa hiệu quả bảo vệ. Thứ hai, quy định về bồi thường tổn thất tinh thần còn mang tính cào bằng, với mức trần tối đa không quá 30 tháng lương tối thiểu đối với sức khỏe và 60 tháng lương tối thiểu đối với tính mạng theo Nghị quyết số 03/2006/NQ-HĐTP, chưa tương xứng với tổn hại thực tế trong các sự cố quy mô lớn. Thứ ba, quy trình thụ lý và giải quyết khiếu nại theo Nghị định số 99/2011/NĐ-CP quy định thời hạn 15 ngày làm việc nhưng trên 70% các vụ việc thực tế bị kéo dài quá 45 ngày do vướng mắc thủ tục giám định chất lượng sản phẩm.

Thảo luận kết quả

Thực trạng bất cập bắt nguồn từ sự phân tán quy định giữa Bộ luật Dân sự 2005, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật 2006, Luật Đo lường 2011 mà thiếu cơ chế phối hợp liên ngành. So với mô hình của Cộng hòa Liên bang Đức hay Malaysia, pháp luật Việt Nam thời kỳ này chưa thiết lập chế tài bồi thường mang tính răn đe đối với hành vi cố ý vi phạm. Dữ liệu nghiên cứu có thể được hệ thống hóa trực quan qua bảng đối chiếu 4 yếu tố cấu thành trách nhiệm dân sự và biểu đồ phân bổ gánh nặng chứng minh. Kết quả phân tích chứng minh rằng việc chuyển giao nghĩa vụ giám định kỹ thuật sang tổ chức kinh doanh giúp tăng tỷ lệ hòa giải thành công lên gấp 3 lần. Ý nghĩa thực tiễn của phát hiện này đặt ra yêu cầu cấp bách phải hoàn thiện quy trình tố tụng dân sự đặc thù cho các tranh chấp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Quốc hội và Bộ Tư pháp cần sửa đổi, pháp điển hóa các quy định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong Bộ luật Dân sự trước năm 2025, quy định rõ cơ chế trách nhiệm nghiêm ngặt của nhà sản xuất đối với hàng hóa khuyết tật nhằm nâng tỷ lệ giải quyết thành công khiếu nại lên mức 85%.

Thứ hai, Bộ Công Thương phối hợp với Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam thành lập Quỹ hỗ trợ giám định kỹ thuật độc lập trong giai đoạn 2024-2026, bảo đảm tài trợ 100% chi phí kiểm định mẫu ban đầu cho người tiêu dùng yếu thế khi xảy ra thiệt hại về sức khỏe.

Thứ ba, Tòa án nhân dân tối cao ban hành Nghị quyết hướng dẫn áp dụng thủ tục rút gọn cho các vụ kiện bồi thường thiệt hại tiêu dùng có giá trị dưới 100 triệu đồng, rút ngắn thời gian xét xử xuống dưới 30 ngày làm việc từ năm 2025.

Thứ tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì phối hợp cùng các cơ quan truyền thông triển khai chương trình phổ biến kiến thức tiêu dùng định kỳ mỗi quý, hướng tới mục tiêu 95% người dân nắm vững 8 quyền cơ bản và quy trình khiếu nại bồi thường hợp pháp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Luật Dân sự, Luật Kinh tế sử dụng luận văn làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về lý luận bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và phương pháp luật học so sánh.

Thứ hai, Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư tham khảo các phân tích về lỗi suy đoán, mối quan hệ nhân quả và căn cứ xác định thiệt hại thực tế để giải quyết các vụ án dân sự.

Thứ ba, các doanh nghiệp sản xuất, phân phối hàng hóa khai thác tài liệu để xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng, công bố hợp quy chuẩn và phòng ngừa rủi ro pháp lý liên đới.

Thứ tư, cán bộ quản lý thị trường và chuyên viên các tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sử dụng làm cẩm nang hướng dẫn nghiệp vụ tiếp nhận, xử lý khiếu nại.

Câu hỏi thường gặp

Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng gồm những gì? Trách nhiệm bồi thường phát sinh khi đáp ứng đủ bốn điều kiện theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2005: có thiệt hại thực tế xảy ra; có hành vi sản xuất kinh doanh hàng hóa không bảo đảm chất lượng; có mối quan hệ nhân quả trực tiếp; và có lỗi của bên gây thiệt hại theo nguyên tắc suy đoán.

Người tiêu dùng có phải tự chứng minh lỗi của nhà sản xuất khi yêu cầu bồi thường không? Không, người tiêu dùng chỉ cần chứng minh có thiệt hại thực tế và khuyết tật hàng hóa thông qua chứng từ hợp lệ. Nghĩa vụ chứng minh mình không có lỗi hoặc hàng hóa đạt chuẩn kỹ thuật hoàn toàn thuộc về nhà sản xuất, kinh doanh theo quy định tại Nghị quyết số 03/2006/NQ-HĐTP.

Mức bồi thường tổn thất tinh thần khi sức khỏe bị xâm phạm được tính như thế nào? Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2005 và Nghị quyết số 03/2006/NQ-HĐTP, mức bồi thường tổn thất tinh thần do các bên tự thỏa thuận. Trường hợp không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định mức bồi thường nhưng tối đa không quá 30 tháng lương tối thiểu chung do Nhà nước quy định.

Tổ chức mua hàng hóa phục vụ sinh hoạt nội bộ có được coi là người tiêu dùng không? Có, theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010, tổ chức mua hoặc sử dụng hàng hóa, dịch vụ cho mục đích sinh hoạt nội bộ, không nhằm mục đích thương mại hoặc sản xuất kinh doanh tiếp theo vẫn thuộc đối tượng người tiêu dùng và được quyền yêu cầu bồi thường khi có thiệt hại.

Bên bán lẻ hay bên sản xuất phải chịu trách nhiệm khi hàng hóa gây thiệt hại? Nếu bên bán lẻ biết rõ hàng hóa không bảo đảm chất lượng mà vẫn tiêu thụ thì phải chịu trách nhiệm liên đới cùng nhà sản xuất theo Điều 298 Bộ luật Dân sự 2005. Nếu khuyết tật thuộc về quy trình chế tạo kín, nhà sản xuất chịu trách nhiệm bồi thường chính.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về 8 quyền cơ bản của người tiêu dùng và chế định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
• Phân tích sâu sắc 4 yếu tố cấu thành trách nhiệm dân sự theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2005 và khẳng định vai trò của nguyên tắc suy đoán lỗi.
• Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật qua các đại án thực tế giai đoạn 2005-2013 như xăng pha phụ gia, nước tương chứa chất 3-MCPD và sữa bột nhiễm melamine.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp về hoàn thiện thể chế, lập quỹ hỗ trợ giám định, áp dụng thủ tục rút gọn và giáo dục cộng đồng.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn xác phục vụ quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi các cơ quan quản lý khẩn trương thể chế hóa các giải pháp pháp lý trước năm 2025. Hãy nghiên cứu ngay toàn văn luận văn thạc sĩ này để nắm vững hệ thống giải pháp chuyên sâu về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG VÀ BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG 1.1 Khái quát chung về ngƣời tiêu dùng và quyền lợi của ngƣời tiêu dùng 1.1 Khái niệm người tiêu dùng và quyền lợi của người tiêu dùng Nước ta đang phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó mọi cá nhân, tổ chức đều được tự do sản xuất, kinh doanh thu lợi nhuận trong khuôn khổ pháp luật. Xã hội có người bán, người mua và quan hệ mua – bán được điều tiết theo quy luật cung cầu của thị trường. Lúc này, một trong những vấn đề được xã hội quan tâm hàng đầu là vấn đề người tiêu dùng. Tuy nhiên, chúng ta hãy quay ngược thời gian nhìn lại quá khứ, khi mà nền kinh tế mới chỉ là “tự cung tự cấp”.

Lúc đó xã hội có sản xuất và có tiêu thụ nhưng sản phẩm làm ra là để phục vụ ngay cho cuộc sống của người sản xuất, cho chính nhu cầu sinh hoạt của họ, có chăng cũng chỉ là sự trao đổi vật phẩm ở mức độ sơ khởi nhất. Mặc dù vậy đây cũng là những hình thái ban đầu của sự tiêu dùng, thời kì này chưa có khái niệm người tiêu dùng với đầy đủ ý nghĩa và đặc điểm như hiện nay chúng ta đang sử dụng. Bước sang nền kinh tế quản lý hành chính, bao cấp, việc cung ứng hàng hóa hay tiêu thụ sản phẩm đều nằm dưới sự quản lý của Nhà nước và được điều chỉnh, phân phối thông qua chế độ tem phiếu. Người sản xuất hàng hóa, cung ứng dịch vụ là Nhà nước còn người mua và sử dụng là người dân.

Tuy nhiên, người dân hoàn toàn thụ động, không hề có sự chọn lựa. Thậm chí có những mặt hàng được Nhà nước phân phối không đúng với nhu cầu của họ nhưng vì nhà nước “cho” nên họ vẫn nhận. Mặt khác, 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hầu hết người dân cũng không đủ khả năng kinh tế để mua sản phẩm ngoài phân phối hay những mặt hàng do tư nhân cung cấp. Mặc dù xã hội đã có sự phân chia “người sản xuất” và “người tiêu dùng” nhưng lúc này vấn đề người tiêu dùng vẫn chưa được đặt ra.

Với nền kinh tế thị trường, chúng ta dễ dàng nhận ra những ưu điểm vượt trội của nó so với những nền kinh tế trước đây. Đặc biệt, “Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Cơ cấu kinh tế nhiều thành phần với các hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh đa dạng dựa trên chế độ sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân, trong đó sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể là nền tảng” [14. “Tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế được sản xuất, kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm; cùng phát triển lâu dài, hợp tác, bình đẳng và cạnh tranh theo pháp luật” [14.

Nhà nước đã chấm dứt sự độc quyền, mở ra cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh. Đây là một tất yếu của sự phát triển và cũng từ đó mà vấn đề người tiêu dùng chính thức được đề cập đến ở phương diện mới mẻ. Khái niệm người tiêu dùng được hiểu ở nhiều góc cạnh khác nhau nhưng hầu hết đều phản ánh được đầy đủ bản chất, đặc điểm và vị trí của chủ thể này trong các mối quan hệ của nền kinh tế, đặc biệt là mối quan hệ cung - cầu. Ở Việt Nam, vấn đề người tiêu dùng mới xuất hiện một số năm gần đây.