MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong những năm gần đây, Việt Nam chúng ta đã bắt đầu chú trọng, triển khai và thực hiện rộng rãi công tác Đảm bảo chất lượng giáo dục. Hiện nay, cơ chế và hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục của nước ta đã định hình và đang từng bước phát triển theo chiều rộng lẫn chiều sâu. Đó là một tất yếu khách quan trong quá trình phát triển và phù hợp với xu hướng chung của thế giới.
Công tác tự đánh giá của các cơ sở đào tạo và đánh giá ngoài của các tổ chức kiểm định chất lượng đều là những nhiệm vụ trọng tâm trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục. Quan điểm về cán bộ, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đã được các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác – Lênin đề cập ngay từ những thập kỷ cuối thế kỷ XIX. Kế thừa những quan điểm đó, trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã đặc biệt quan tâm đến công tác cán bộ. Nghị quyết số 32-NQ/TW ngày 26 tháng 5 năm 2014 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị (LLCT) cho cán bộ lãnh đạo, quản lý nêu rõ mục tiêu: “tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả của công tác đào tạo, bồi dưỡng LLCT, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp có đủ phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực, phong cách làm việc hiệu quả đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh là trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt, trung, cao cấp, cán bộ khoa học chính trị của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội. Nhiều thế hệ cán bộ đã được đào tạo và trang bị một cách hệ thống lí luận cơ bản của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, giúp họ có thể vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo vào điều kiện hoàn cảnh thực tiễn trong lĩnh vực công tác. Chương trình, nội dung đào tạo, bồi dưỡng hệ cao cấp LLCT của Học viện trong những năm vừa qua đã được đầu tư, điều chỉnh, bổ sung, đổi mới tuy 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiên vẫn còn một số điểm chưa phù hợp. Khung chương trình cao cấp LLCT hiện nay đang đứng trước mâu thuẫn lớn giữa thời gian học tập chỉ 08 tháng với sự quá tải về nội dung các môn học.
Việc xác định các tiêu chí đánh giá chương trình đào tạo cao cấp LLCT là một yêu cầu quan trọng và cần thiết nhằm nâng cao chất lượng chương trình đào tạo cao cấp LLCT nói riêng và góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của Học viện nói chung. Từ những lí do trên, tác giả đã chọn đề tài: “Xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá chương trình đào tạo cao cấp lý luận chính trị tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu của mình. Mục đích nghiên cứu của đề tài - Hình thành cơ sở lý thuyết và thực tiễn cho việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá Chương trình đào tạo cao cấp LLCT tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. - Mô tả nội dung bộ tiêu chí đánh giá.
- Kiểm chứng độ tin cậy của Bộ tiêu chí đánh giá. Giới hạn nghiên cứu của đề tài Đề tài tập trung nghiên cứu xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá chương trình đào tạo cao cấp LLCT hệ tập trung tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Câu hỏi nghiên cứu - Bộ tiêu chí đánh giá Chương trình đào tạo cao cấp LLCT cần được xây dựng như thế nào? Dựa trên cơ sở nào? - Dựa trên cách thức nào để đánh giá độ tin cậy của Bộ tiêu chí đánh giá Chương trình đào tạo cao cấp LLCT? 5. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu: Chương trình đào tạo cao cấp LLCT, đội ngũ giảng viên giảng dạy hệ cao cấp LLCT; cán bộ quản lý, chuyên viên làm công tác đào tạo, học viên hệ cao cấp LLCT tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Đối tượng nghiên cứu: Bộ tiêu chí đánh giá chương trình đào tạo cao cấp LLCT. Phƣơng pháp tiếp cận nghiên cứu - Phương pháp nghiên cứu lý luận: Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp các tài liệu, công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có nội dung liên quan đến đề tài được xuất bản hoặc công bố trên các tạp chí, sách, kỷ yếu hội thảo… để xác định cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu. - Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra, thu thập thông tin; Phương pháp chuyên gia; khảo sát ý kiến của giảng viên, cán bộ quản lý, chuyên viên làm công tác đào tạo. - Phương pháp thống kê: Sử dụng các phần mềm SPSS để phân tích kết quả khảo sát Bộ tiêu chí đánh giá.
3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.1 Nghiên cứu lý luận chung về đánh giá chương trình đào tạo Lịch sử đánh giá, kiểm định chất lượng (KĐCL) giáo dục thế giới gắn liền với nguồn gốc đánh giá, kiểm định chất lượng giáo dục của Hoa Kỳ bởi quốc gia này là cái nôi của đánh giá, KĐCL giáo dục. Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ đã xây dựng các tiêu chuẩn, chỉ báo về thực hiện tốt và tiến hành thanh tra việc mở rộng các chương trình cụ thể đã đáp ứng được những tiêu chuẩn do họ xây dựng nên chưa. Đáng chú ý là những phát hiện được công bố và có tác động ngay đến các CTĐT Y khoa đang được tổ chức triển khai vào thời gian đó. Thậm chí AMA còn hợp tác làm việc với đại diện của các trường cao đẳng, ĐH Y khoa, nhưng từng mảng được đặt hàng cho nhóm cá nhân những người hành nghề để họ dẫn đầu trong các tiêu chuẩn đặt ra.
Năm 1951, tổ chức kiểm định CTĐT ở Hoa Kỳ chính thức được công nhận. Ở Châu Âu từ những năm cuối của thế kỷ 20, các cơ quan đánh giá, kiểm định chất lượng CTĐT hoạt động cùng với sự giúp đỡ của các cơ sở đào tạo đã xây dựng tiêu chuẩn, tiêu chí, bộ chỉ số đánh giá chất lượng cho từng CTĐT và nghiên cứu khoa học trong giáo dục ĐH. Các công trình nghiên cứu của các nước trong khối Thịnh Vượng Chung như Cave et al (1988); Johnes & Taylor (1990); Linke (1991); Kells (ed), (1993) đã được công bố trên thế giới với kết quả được đánh giá cao. Một số nhà nghiên cứu tiêu biểu giai đoạn 1995 - 1998 như Craft (1994); Linkes (1995); Dill (1995); Davis (1996); Andrews (1998) đã tiến hành thống kê và đưa ra kết luận có khoảng 300 chỉ số có thể ảnh ưởng mang tính quyết định đến chất lượng CTĐT đại học.
Bên cạnh đó, trên cơ sở thực nghiệm tại nhiều quốc gia khác nhau, các nhà nghiên cứu giáo dục đã khẳng định do điều kiện kinh tế chính trị và cơ chế xã hội của mỗi nước với những đặc thù khác nhau nên có một số nhóm chỉ số có thể áp dụng chung cho tất cả các nước, ngoài ra mỗi nước có thể có những chỉ số phản ánh đặc thù của xã hội và cơ chế quản lý giáo dục riêng của nước mình và của riêng từng nhóm trường/nhóm ngành đào tạo [14]. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các nghiên cứu của các nước phân loại tiêu chuẩn theo: Quá trình gồm các chỉ số đầu vào, chỉ số quá trình đào tạo, chỉ số đầu ra liên quan đến sinh viên, đội ngũ cán bộ và tài chính; Các chỉ số chung (Genaral indicators) gồm: đánh giá của Hội đồng, Uy tín của trường ĐH và các chỉ số chung khác gồm nhóm 15 nước trong khối phát triển (Vương quốc Anh, Pháp, Canada, Australia, Hà Lan, Áo, Phần Lan, Thuỵ Điển, Tây Ban Nha, Ái Nhĩ Lan. Nghiên cứu phân loại tiêu chuẩn trong phạm vi nhà trường; Các dịch vụ chuyên môn và nghiên cứu; và Sự tham gia bình đẳng có liên bang Úc. Nghiên cứu phân loại tiêu chuẩn theo: Sứ mạng/Mục tiêu/Kế hoạch; Giảng dạy và học tập; các hội đồng vui chơi giải trí của sinh viên; Nghiên cứu; Dịch vụ giáo dục phục vụ xã hội; Giữ gìn văn hoá và nghệ thuật; Quản lý hành chính; Ngân sách và Đảm bảo và nâng cao chất lượng có Thái Lan [20].
Nghiên cứu phân loại tiêu chuẩn theo: Sứ mạng và mục tiêu; Thiết kế và củng cố CTĐT; Hoạt động dạy, học và kiểm tra đánh giá; Nghiên cứu khoa học; Tư vấn và các hoạt động khác; Tổ chức và quản lý; Cơ sở vật chất; Dịch vụ; Phản ánh của sinh viên và tư vấn lại; Khai thác và quản lý tài chính có Ấn Độ (1994), SEAMEO (1999) [18]. Nghiên cứu phân loại tiêu chuẩn theo: Cán bộ giảng dạy; CTĐT; Cơ sở vật chất; Hệ thống quản lý; Chất lượng các kỳ thi - Câu hỏi và đáp án có Malaysia (1994), SEAMEO (1999). Nghiên cứu phân loại tiêu chuẩn theo lĩnh vực: Chất lượng; Sự thích ứng của trường ĐH đối với nhu cầu của xã hội và thị trường lao động và Hiệu quả đào tạo có Indonesia (1980), và tiêu chuẩn: 1.Quá trình đào tạo → 3.Đầu ra có: Indonesia (1980), Taylor - Powell & Ellen Henert (2008) và mạng lưới các trường ĐH Đông Nam Á [19]. Có thể nói, các nghiên cứu trên đây đã chỉ ra được các tiêu chuẩn, tiêu chí được sử dụng để đánh giá chất lượng đào tạo nói chung nhưng chưa đi sâu vào việc phân loại tiêu chuẩn dùng để đánh giá chất lượng CTĐT và hơn thế nữa là cho mỗi một CTĐT cụ thể.Các nghiên cứu trên đây là những nghiên cứu phân tích định tính, chưa có định lượng để khẳng định những tiêu chí nào tốt có thể sử dụng để đánh giá CTĐT nói chung.
Thêm vào đó các tác giả này cũng chưa thực 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiệm để có căn cứ khoa học chỉ ra các chỉ số, tiêu chí nào đạt được yêu cầu của xã hội hay đạt được chuẩn đầu ra của CTĐT. Các nghiên cứu tại Việt Nam Ở Việt Nam, các nghiên cứu về đánh giá chất lượng CTĐT không nhiều, chỉ có một số tác giả tập trung vào nghiên cứu việc xây dựng CTĐT như tác giả Phạm Văn Lập (1998), tác giả Lê Đức Ngọc (2004) [10].