trà ‹ BỘ TƯ PHÁP ‹ = TRUONG DAI HOC LUAT HA NOI HOI THAO KHOA HOC CAP KHOA Hà Nội, 2022 DANH MỤC BÀI VIET HỘI THẢO CAP KHOA “BAO LUC GIA DINH - THUC TRANG VÀ BIEN PHAP HAN CHE” (Thời gian tổ chức: Ngày 26/10/2022) STT Tén bao cao Trang Khai quát chung về bạo lực gia đình va phòng ngừa bao lực gia đình TS. Bùi Minh Hong, Trường ĐH Luật Hà Nội Thực trạng bạo lực gia đình đôi với người cao tuôi và biện pháp hạn chê PGS. Ngô Thị Huong, Trường ĐH Luật Hà Nội Thực trạng bao lực gia đình đôi với trẻ em và biện pháp hạn chế 21 Ths. Bé Hoài Anh, Trường ĐH Luật Hà Nội Thực trạng bạo lực gia đình đôi với phụ nữ và biện pháp hạn chế 31 Ths.
Nguyễn Đức Hiệp, Trường ĐH Luật Hà Nội Thực trạng bạo luc gia đình đôi với nam giới và biện pháp hạn chế 43 Ths. Nông Thị Thoa, Phan hiệu Đắc Lắk - Truong ĐH Luật Hà Nội Thực trạng tiêp nhận, hỗ trợ, can thiệp đôi với các trường hợp trẻ em là nạn nhân bạo lực gia đình của Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam 54 Ths. Lê Hoàng Yến- Hội bảo vệ quyên trẻ em Xử lý hành vi bao lực gia đình — thực trang pháp luật, thực tiễn áp dung và giải pháp hoàn thiện 66 1S. Bùi Thị Mừng, Trường ĐH Luật Hà Nội Thực trang tiếp nhận, hỗ tro, can thiệp đối với các trường hợp xâm phạm quyền trẻ em qua Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 trong 76 những năm qua và một số giải pháp hạn chế xâm phạm quyền trẻ em PGS.
Nguyên Thị Lan, Trường ĐH Luật Hà Nội Thực tiễn giải quyết các vụ việc ly hôn có nguyên nhân ly hôn là bạo lực gia đình 83 Ths. Đỗ Thị Vân - Toà án nhân dân huyện Đông Anh Co sở trợ giúp nạn nhân bạo lực gia đình — thực trạng pháp luật, thực tiễn triển khai và giải pháp nâng cao hiệu quả trợ giúp nạn nhân bạo lực gia 10 37 đình PGS. Nguyên Thị Lan, Trường ĐH Luật Hà Nội Xử lý về Hình sự đối với các hành vi bạo lực gia đình, thực trạng và giải lãi pháp 104 1S. Bùi Thị Mừng, Trường ĐH Luật Hà Nội KHÁI QUÁT CHUNG VE BAO LUC GIA ĐÌNH VÀ PHÒNG NGUA BAO LUC GIA ĐÌNH TS.
Bui Minh Hong Trường Dai hoc Luật Hà Nội Tóm tắt: Luật Phòng, chong bao lực gia đình được triển khai thực hiện hơn 14 năm. Đến nay, nhiéu quy định của Luật đã bộc lộ nhiều hạn chế, cần được sửa đổi, bổ sung. Bài viết này làm rõ thêm khái niệm bạo lực gia đình và biện pháp phòng ngừa bạo lực gia đình, đóng góp vào việc nghiên cứu, hoàn thiện Luật Phòng, chống bạo lực gia đình. Từ khóa: Luật Phong chong bạo lực gia đình, Bao lực gia đình, Phòng ngừa bao lực gia đình 1.
Khái niệm bạo lực gia đình 1. Định nghĩa Bao lực gia đình là “hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tốn hại hoặc có khả năng gây ton hại về thé chất, tinh thân, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình". Khái niệm bạo lực gia đình được quy định trong Luật Phòng, chống bạo lực gia đình đầu tiên của Việt Nam về cơ bản đã phản ánh được những dấu hiệu đặc trưng của hành vi bạo lực diễn ra trong các quan hệ gia đình, cụ thé: - Bao lực gia đình là hành vi cố ý gây tổn hại hoặc có khả năng gây ton hại đối với thành viên của gia đình. Hành vi bạo lực thể hiện ở việc dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực đối với người khác.
Người có hành vi bạo lực gia đình có lỗi cố ý, tức là ho nhận thức được hành vi của mình sẽ gây tồn hại cho thành viên khác của gia đình nhưng vẫn thực hiện, họ có thể mong muốn tốn hại đó xảy ra hoặc tuy không mong muốn nhưng dé mặc cho tốn hại xảy ra. - Về chủ thé và nạn nhân của hành vi bạo lực: Chủ thé thực hiện hành vi bao lực gia đình là thành viên của gia đình và nạn nhân của bạo lực gia đình lại chính là các thành viên khác của gia đình — người thân thích của người gây ra bạo lực gia đình. Đây quả thực là một điều đau xót cảu xã hội! Các thành viên gia đình có quan hệ gần gũi, gan bó với nhau do có quan hệ tình cảm, huyết thống và nuôi dưỡng. Do đó, họ thường dành tình cảm yêu thương, chăm sóc, giúp đỡ nhau.
Tuy nhiên, vì những lý do khác nhau, có những thành viên của gia đình có ý thực hiện các hành vi gây tốn hại về tinh thần, thể chất, kinh tế đối với thành viên khác. Hành vi bạo lực gia đình không chỉ gây ton hại cho cá nhân là nạn nhân của bạo lực gia đình mà còn gây ảnh hưởng xấu đến việc thực hiện các quan hệ gia đình (quan hệ giữa người có hành vi bạo lực gia đình với nạn nhân và quan hệ với các thành viên khác). ! Khoản 2 Điều 1 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình. 1 Bạo lực gia đình là một dạng thức bạo lực diễn ra trong phạm vi gia đình, do thành viên gia đình gây ra nhằm vào thành viên khác của gia đình.
Tuy nhiên, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình đã mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với những hành vi bạo lực nhằm vào “/hành viên gia đình của vợ, chong đã ly hôn hoặc nam, nữ không đăng kỷ kêt hôn mà chung sông với nhau như vợ chông”?. Quan điểm lập pháp này có thê vẫn được duy trì trong thời gian tới, băng chứng là trong dự thảo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (sửa đôi) sắp được trình Quốc hội thông qua tại Ky họp thứ 4 đã quy định cụ thé hơn về nội dung này, thậm chí còn mở rộng hơn về đối tượng?. Quy định mở rộng này đã gây ra những băn khoăn vì nạn nhân của hành vi bạo lực không còn là thành viên gia đình của người gây ra bạo lực. Về vấn đề này, cơ quan thâm tra dự án Luật (Ủy ban Van dé xã hội của Quốc hội) đã đưa ra giải thích về sự tồn tại các hành vi bao lực đối với vợ, chồng đã ly hôn và cần áp dụng các biện pháp phòng, chống bạo lực gia đình đối với những đối tượng nay’.
- Về thiệt hại gây ra bởi hành vi bạo lực gia đình: Khái niệm bao luc gia đình được quy định tại khoản 2 Điều 1 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình nêu ra ba dạng ton hại mà bạo lực gia đình gây ra: về tinh thần, về thé chất và về kinh tế. Có thé thấy ba dang tốn hại này đã bao quát được những hậu quả trực tiếp mà hành vi bạo lực gia đình gây ra đối với nạn nhân. Tuy nhiên, khi liệt kê các dạng hành vi bao lực gia đình tại khoản 1 Điều 2, Luật không quy định đầy đủ (chang hạn: hành vi cưỡng ép mang thai, phá thai; cưỡng ép vợ, chồng thực hiện hành vi tình dục trái ý muốn (Luật hiện hành chỉ quy định về hành vi cưỡng ép quan hệ tình dục). Bạo lực gia đình ở Việt Nam vẫn còn là một vấn nạn, gây thiệt hại lớn cho cá nhân, gia đình và xã hội.
Theo số liệu thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trên cơ sở bao cáo của các tỉnh, thành phó, trong giai đoạn từ 2009 đến 2020, tổng số vụ bạo lực gia đình được phát hiện trong cả nước là 318. Nạn nhân của bạo lực gia đình thường là phụ nữ, trẻ em, người già, người khuyết tật; bên cạnh đó, nạn nhân của bạo lực gia đình cũng có thể là nam giới. Riêng đối với nạn nhân là phụ nữ, kết quả Điều tra quốc gia bạo lực đối với phụ nữ do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Tổng Cục thống kê, Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam thực hiện năm 2019, công bố năm 2020 cho thấy: Có 31,6% phụ nữ phải chịu ít nhất một hình thức bạo lực trong 12 tháng ? Khoản 2 Điều 2 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình. 3 Khoản 2 Điều 3 Dự thảo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Bản chỉnh lý ngày 22/8/2022: “Hành vi bạo lực quy định tại khoản 1 Điều này cũng được áp dụng đối với người đã ly hôn; thành viên gia đình là cha, mẹ, con riêng, anh, chị em của người đã ly hôn; người chung sống với nhau như vợ chồng và con của họ; người đã từng có quan hệ cha mẹ nuôi và con nuôi”.
* Việt Thắng, Báo Đại đoàn kết điện tử: Có nên quy định hành vi bạo lực với người đã ly hôn? http://daidoanket.vn/co-nen-quy-dinh-cac-hanh-vi-bao-luc-voi-nguoi-da-ly-hon-5696034.html, đăng 13:25 08/09/2022 2 (kê từ lúc điều tra), cứ 3 phụ nữ có gần 1 người (32%) bị chồng 2 bao lực thé xác/hoặc bạo lực tình dục. Đáng chú ý có 90,4% phụ nữ bị chồng bạo lực thé xác và/hoặc tình dục không tìm kiếm sự giúp đỡ, chỉ có 4,8% tìm kiếm sự giúp đỡ của công an, kết quả điều tra này còn cho thay năm 2019, bạo lực gia đình với phụ nữ gây thiệt hại 1,8% GDP (tăng 0,2% so với năm 2012)”. Các dạng hành vi bạo lực gia đình Đề nhận dạng rõ ràng về hành vi bạo lực gia đình, tạo thuận lợi hơn cho việc xử ly hành vi vi phạm, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình đã liệt kê 9 dạng hành vi bạo lực gia đình sau đây (khoản 2 Điều 2): - Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi có ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tính mạng; - Lang mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm; - Cô lập, xua đuôi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng; - Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà va cháu; giữa cha, me và con; giữa vợ và chồng: giữa anh, chị, em với nhau; - Cưỡng ép quan hệ tình dục; - Cưỡng ép tảo hôn; cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiễn bộ; - Chiếm đoạt, huỷ hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tai sản riêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên gia đình; - Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng phụ thuộc về tài chính; - Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở.