Chương 1. Một số vấn để lý luận và pháp lý vé bao đấm quyển con người trong giai đoạn thi hảnh án hình sự. Thực tiễn về bão đảm quyển con người trong giai đoạn thi "hành án hình sự trên địa bản tinh Phú Thọ Chương 3. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc bảo dim quyển con người trong giai đoan thi hanh án hình sự.
MỘT SỐ VẤN ĐẺ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ. VE BẢO DAM QUYỀN CON NGƯỜI TRONG GIAIBOAN THỊ HÀNH ÁN HÌNH SỰ Khái niệm quyền con người và bảo đảm quyền con người trong. thi hành án hình sự 1. Khái niệm quyén con người.
Quyển con người là những nhu cẩu, lợi ích từ nhiên vốn có của con người được ghỉ nhên và bao vệ trong pháp luật quốc gia va các thỏa thuận pháp lý quốc tế. Đến nay có nhiều định nghĩa khác nhau về quyền con người đã được công bô. Tuy nhiên, ở cắp độ quốc tế, định nghĩa của Văn phòng cao tủy Liên hợp quốc vẻ quyển con người (Office of High Commissioner for Human Rights - OHCHIR) thường được sử dụng rông ri. Theo định ngiãa nay, “Quyển con người 1a những bão đảm pháp lý toàn câu (universal legal guarantees) có tác dụng bão vệ các cá nhân vả các nhóm chồng lại những hành động (actions) hoặc sự bé mặc (omissions) ma làm tổn hại dén nhân phẩm, những sự được phép (etilements) va sự tự do cơ bản (fundamental freedoms) của con người"? Hay một định nghĩa khác của quốc tế theo học thuyết tự nhiên.
“Quyén con người la những sự được phép mà tat cả các thành viên của công đồng nhân loại, Không phân biệt giới tính, chững tộc, tôn giáo, địa vị xã hội.; đầu 3 có ngay từ li sinh ra. don giản chỉ ihọ là con người ‘Nov các định nghữa trên phạm vi quyền con người rất rộng. định nghĩa của Văn phòng cao ủy Liên hợp quốc là phù hop va chính zác hơn. Theo đó, quyên con người phải được ghi nhân bằng những văn ban pháp lý ‘mang tính quy định cụ thể trên toàn thể giới tuân theo những cin mực được.
thửa nhận rộng rãi nhằm bao vệ con người và tránh lam tổn hai tới con người về mọi mat. Ở Việt Nam Khái niệm về quyển con người cứng da dang va được một số cơ quan nghiên cứu đưa ra không hoàn toan giống nhau nhưng có thể hiểu quyển con người khái quát như sau: Quyên con người lả những nhu câu, lợi ích tu nhiên, vin cỏ của con người được ghi nhận va bão vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc té 1. Khái niệm thi hành án hành swe Hiên còn có những ý kiến rất khác nhau vẻ khái niệm thi hành án nhưng tựu chung những ý kiến đó déu thể hiện rõ ở hai quan niệm cơ bản: Coi thi hành an là giai đoạn của tố tụng và thí hành án là dang hoạt động hành. chính — tư pháp.
Quan niệm thứ nhất cho rằng, thi hành án lả một giai đoạn của tổ tung, vi: "Có xét xử thì phải có tht hành ân, thủ hành ám dea trên cơ sở của của công tác xét xứ: Xét xứ và thi hàmh án là hai mặt thông nhất của quá: trình bảo vệ lợi ich của đương si". Quan điểm này thừa nhân "không phải mọi hoạt đồng trong quả trình thi hành án và quyết ih của tòa án đều nằm rong phạm vi điều chinh cũa Luật tổ hưng.” nhưng lại cho rằng thí hành án. “thực chất ia hoạt động tổ ting của tòa dm của các cơ quan tỗ chức có thẩm quyền nhằm bảo đấm cho bản án và quyết đình của tòa án được tht “hành một cách chính xác, kap thời "® © Giáo tình luật tổ tang lành sự Mật Nom, Trường đạ học luật Hà Ni, Nib. CAND, Hà Tội 2000 282 Quan niêm thứ hai lại cho rằng thi hanh án là dang hoạt động của cơ quan hanh chính nha nước.
Theo quan niệm nảy thì tổ tụng là quá trình tiền hành giải quyết các vụ án theo quy định của pháp luật, quá trình nay trồi qua nhiều giai đoạn nhưng các giai đoạn có liên quan mắt thiết với nhau trong thé thống nhất vả xét xử la giai đoạn cuối cùng của quả trình tổ tung cho nên ban án, quyết định của toa án là kết quả cuối củng đánh dầu sự kết thúc của quá trình tổ tung. ‘Theo tác giã, thi hành án không thé là giai đoạn của tổ tụng, bởi vi thi "ảnh án có mục đích khác với mục đích của tổ tụng. Cụ thể, mục dich của tổ. tụng là sắc định các chứng cứ dé khôi phục lại trang thai ban đầu của sự việc.
‘Noi cách khác, tổ tụng là quá trình đi tìm sự thật của các vụ việc đã diễn ra để trên cơ sỡ đó đưa ra cách giải quyết vụ việc theo đúng các quy định của pháp Tuất Với mục đích đó, toàn bộ quá trình td tụng dién ra theo quy trình hết sức chất chế va phai bảo đảm các nguyên tắc như bình đẳng, công khai, dn chủ, tôn trọng quyền vả lợi ích của người tham gia tổ tụng. và khí có phan quyết của toa án thì quả trình tô tung kết thúc. Trong khí đó, thi hành án là quả trình tiến hảnh các hoạt động nhằm thực hiện các bản án va quyết định của toa án đã có hiệu lực pháp luật. Vi vay, có thể nói một cách hình ảnh sang, tổ tung là qua trinh di tim chân lí để áp dung công li (pháp luật), còn thi "hành án là qua trình thực thi chân lí bằng công lí.
Chân li đã rổ, có tôi hay vô tôi, đúng hay sai đã được phân xử rõ rang, thi hành an chỉ nhằm thực hiện các. ‘ban án và quyết định của toa an đã có hiệu lực pháp luật. Quá trình nay có thể do các chủ thể bị thi hanh án tự giác thi hanh hoặc do các cơ quan có thẩm. quyển (không phải chỉ có tòa án) buộc các chủ thể đó phải thi hảnh.
10 Theo Tit điển Hán - Việt thi “thi hành” la: "Đem cái việc đã trủ định ‘ma lâm ra cho có hiệu quả" Ÿ. Như vậy thi hảnh án có thé được hiểu là việc đem bản án của Tòa án ra thí hành trên thực tế cho có hiệu quả. Thi "hành án hình sự là việc đưa các ban án, quyết định của Téa án về hình sự đã. có hiệu lực pháp luật ra thi hành trong thực tiễn Theo quy định của pháp luật hiện hành, những bản án và quyết đính phải thông qua một thủ tục hành chính la việc Chánh án Tòa an đã xét xử sơ thẩm vụ án hoặc được ủy quyền phải ra một văn bản, quyết định thí hanh án thì mới được thi hảnh Từ các phân tích trên có thé đưa ra khái niệm thi hành án hình sự la: Hoat đồng thực hiện bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật của các cơ quan, tổ chức có nhiém vụ thi hảnh án theo một trình tự thủ tục do.
pháp luật quy định, thể hiện qua việc quan ly, tổ chức các biện pháp tác động. đổi với người bị kết án hình sự buôc họ phải thí hành đẩy di, nghiêm chỉnh những nghĩa vụ pháp lý ma pháp luật đã quy định cu thể đối với hinh phạt ma_ họ bị Tòa án tuyên, nhằm mục dich quản lý, giáo dục, cãi tao ho thành người lương thiện có ích cho xã hội, có ý thức tuân thủ pháp luật và các quy tắc xã hội chủ nghĩa, ngăn ngừa ho phạm tội mới” 1. Quyên con người trong thi hành án hình sự và bảo đảm quyén con người trong thi hành ám hình ste Kết hợp các định nghĩa về quyển con người của quốc tế cũng như. Việt Nam đối với nhóm người bi han chế, bị tước quyển tự do, ta có thể định nghĩa khái quát vé quyển của người bi thi hành án hình sự như sau: Quyén cũa người bị the hành hình án hình sự là những nba cẩu, lợi ich mang tinh tự nhiên của những người bị han chế, bi tước tự do được quy định trong adn Hin Vật ca túc gã Dio Duy Aa “tn ing Vong 2016, Tanda atin tốn Cả Giàn phố Hồ CLM Lavin te Hoc da i pháp luật quốc gia và các théa fhmậm mang tính quốc tế Theo Từ điển Tiếng Việt "Bảo dam là làm cho chắc chắn thực hiện.
được, giữ gin được hoặc có đây đủ những gi can thiét””. Có thé bao đâm lả những công cụ, điều kiện cản thiết nhằm bổ trợ, giữ gin cho một vat, một hiện tượng hay một việc lam để thực hiện được hoặc có được những gì như kết quả mong muốn. Bên cạnh đó cách hiểu ở Việt Nam vẻ “bão dam” quyền con người chịu ảnh hưỡng từ một nguyên tắc hiển định về quyển con người. Khoản 1 Điền 14 Hiển pháp năm 2013 quy định: Ở nước Công hoa x4 hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân vẻ chính tri, dan sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhân, tôn trọng, bảo về, bão đảm theo Hiển pháp và pháp luật.
“Bao đảm” ở đây được hiểu như một trong các nghĩa vụ của nhả nước mà song hành với nó là việc "công nhận”, "tôn trong”, "bảo vế" quyển con người Mt sé quan điểm cho rằng. "Bảo dam quyển con người là việc tao ra các điều kiện thun lợi về chính trị, kinh tế, xã hội, pháp luật văn hóa giáo duc để quyền con người được thực hién” và “Bao đâm các quyển con người, quyên công dân là việc tạo ra các tién dé, điều kiện vẻ chính trị, kinh tế, xã hội, pháp lý vả tổ chức để cá nhân, công dân, các tổ chức của công dân thực. hiên được các quyển, ty do, lợi ich chính đáng của họ đã được pháp luật ghỉ — Tir d6 có thé định nghĩa bao đầm quyền con người trong giai đoạn thi F—¬—©. “bau i Hing, h sn Thi, Cơ để bo vị gyề ca ng Bing tn án, Tp để Nhi nước vì hấp ae 8062011 "a Hing Tát Ngyễx Thị Ta Hương, Bio dm, boi yin co người qin cổng din wang PD ait it sẻ vin 6 sa hương hấp hin, đạn ening ng in), Tap AHoa hae học Quo ga Ht Not Lọc982 2012 hành án hình sự như sau: Bao dima qu con người trong giai đoạn tht hành ám hình sự là việc các cơ quan nhà nước tao ra các điều kiện về pháp If, kinh xế hội cho người phải thi hành án hình sự đỗ có thé thực hiện các quyễn của mink trong quả trình the hành bản án, quyết Ämh cũa Tòa án.