Nghiên cứu ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam

Khám phá ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết tại Việt Nam trong luận văn thạc sĩ này.

• Tác giả: Nguyễn Thị Oanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Nắm Giữ Tiền Mặt Đến Giá Trị Doanh Nghiệp Của Các Công Ty Niêm Yết Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.5. Bố cục của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA NẮM GIỮ TIỀN MẶT ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP
• 2.1. Lý thuyết về nắm giữ tiền mặt
• 2.1.1. Lý thuyết đánh đổi (Trade – off theory)
• 2.1.2. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory)
• 2.1.3. Lý thuyết đại diện (Agency theory)
• 2.2. 04 động cơ của việc nắm giữ tiền mặt
• 2.2.1. Động cơ giao dịch (The transaction motive)
• 2.2.2. Động cơ phòng ngừa (The precautionary motive)
• 2.2.3. Động cơ về thuế (The tax motive)
• 2.2.4. Động cơ về vấn đề đại diện (The agency motive)
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu trước đây về ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp
• 2.4. Nắm giữ tiền mặt tác động đến giá trị doanh nghiệp
• 2.5. Các nhân tố tác động đến nắm giữ tiền mặt
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình, dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.1.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.4. Mô tả biến
• 3.1.5. Hệ thống các giả thiết nghiên cứu và kỳ vọng về dấu
• 3.1.5.1. Các giả thiết nghiên cứu và kỳ vọng về dấu đối với ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết Việt Nam
• 3.1.5.2. Các giả thiết nghiên cứu và kỳ vọng về dấu đối với ảnh hưởng của các nhân tố lên nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp của các công ty niêm yết Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH ẢNH HƯỞNG CỦA NẮM GIỮ TIỀN MẶT ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT VIỆT NAM
• 4.1. Thống kê mô tả dữ liệu
• 4.1.1. Mô tả dữ liệu
• 4.1.2. Ma trận hệ số tương quan các biến trong mô hình
• 4.2. Các kết quả hồi quy và kiểm định
• 4.2.1. Kết quả hồi quy và kiểm định mô hình 1
• 4.2.2. Kết quả hồi quy và kiểm định mô hình 2
• 4.2.3. Kết quả hồi quy và kiểm định mô hình 3
• 4.2.4. Kết quả hồi quy và kiểm định mô hình 4
• 4.3. Thảo luận kết quả
• 4.3.1. Kết quả về ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt lên giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết Việt Nam
• 4.3.2. Kết quả về ảnh hưởng của các nhân tố đến nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết Việt Nam
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết luận về kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu đề tài

Đề tài "Ảnh hưởng của tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam" được thực hiện nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa việc nắm giữ tiền mặt và giá trị doanh nghiệp. Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam gặp nhiều khó khăn, việc nắm giữ tiền mặt trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nghiên cứu này không chỉ giúp xác định mức tiền mặt tối ưu mà còn chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, hàng chục nghìn doanh nghiệp đã phải giải thể trong năm 2013, cho thấy sự cần thiết của việc quản lý tiền mặt hiệu quả. Mục tiêu nghiên cứu là kiểm định ảnh hưởng của tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp và xác định các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt.

II. Tổng quan các nghiên cứu trước đây

Chương này tổng hợp các lý thuyết liên quan đến việc nắm giữ tiền mặt và giá trị doanh nghiệp. Lý thuyết đánh đổi cho rằng doanh nghiệp cần cân bằng giữa lợi ích và chi phí của việc nắm giữ tiền mặt. Lý thuyết trật tự phân hạng chỉ ra rằng doanh nghiệp ưu tiên sử dụng lợi nhuận giữ lại và tiền mặt trước khi vay nợ hoặc phát hành cổ phiếu. Lý thuyết đại diện nhấn mạnh mâu thuẫn lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, trong đó nhà quản lý có thể tích trữ tiền mặt để tăng quyền lực của mình. Các nghiên cứu trước đây cho thấy rằng việc nắm giữ tiền mặt có thể ảnh hưởng tích cực đến giá trị doanh nghiệp, nhưng cũng có thể dẫn đến chi phí cơ hội khi không đầu tư vào các dự án sinh lời.

2.1. Lý thuyết về nắm giữ tiền mặt

Lý thuyết về nắm giữ tiền mặt được xây dựng trên ba nền tảng chính: lý thuyết đánh đổi, lý thuyết trật tự phân hạng và lý thuyết đại diện. Lý thuyết đánh đổi nhấn mạnh rằng doanh nghiệp cần xác định mức tiền mặt tối ưu để giảm thiểu rủi ro tài chính. Lý thuyết trật tự phân hạng cho rằng doanh nghiệp sẽ ưu tiên sử dụng tiền mặt và lợi nhuận giữ lại trước khi tìm kiếm nguồn vốn bên ngoài. Cuối cùng, lý thuyết đại diện chỉ ra rằng nhà quản lý có thể có động cơ tích trữ tiền mặt để gia tăng quyền lực và kiểm soát, điều này có thể gây hại cho lợi ích của cổ đông.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp ước lượng GMM sai phân để kiểm định ảnh hưởng của tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp. Dữ liệu được thu thập từ 270 công ty niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008 – 2013. Các kiểm định Sargan và Arellano-Bond được áp dụng để đảm bảo tính chính xác của mô hình. Mô hình nghiên cứu sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa lượng tiền mặt nắm giữ và giá trị doanh nghiệp. Kết quả từ nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý trong việc hoạch định chiến lược tài chính và tối ưu hóa lượng tiền mặt nắm giữ.

IV. Kết quả kiểm định ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy tồn tại một mức tiền mặt nắm giữ tối ưu giúp tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Nếu lượng tiền mặt nắm giữ cao hơn hoặc thấp hơn mức tối ưu sẽ dẫn đến giảm giá trị doanh nghiệp. Các nhân tố như dòng tiền, đòn bẩy tài chính và cơ hội tăng trưởng có mối quan hệ tích cực với lượng tiền mặt nắm giữ. Ngược lại, các tài sản có tính thanh khoản cao và quy mô doanh nghiệp có mối quan hệ ngược chiều với lượng tiền mặt nắm giữ. Điều này cho thấy rằng việc quản lý tiền mặt hiệu quả là rất quan trọng trong việc duy trì và gia tăng giá trị doanh nghiệp.

V. Kết luận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nắm giữ tiền mặt có ảnh hưởng đáng kể đến giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Kết quả cho thấy cần có một mức tiền mặt tối ưu để tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Các nhà quản lý cần chú ý đến các nhân tố ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt để có thể đưa ra các quyết định tài chính hợp lý. Nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn mang lại ứng dụng thực tiễn cho các doanh nghiệp trong việc quản lý tiền mặt và tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều khó khăn, đặc biệt là năm 2013 với hơn 60.000 doanh nghiệp (DN) giải thể hoặc ngừng hoạt động, vấn đề quản lý tài chính và thanh khoản trở nên cấp thiết. Theo báo cáo của ngành, chỉ khoảng 10% DN niêm yết trên sàn chứng khoán thực sự vượt qua khủng hoảng, trong khi 70% gặp khó khăn và 10-20% trong tình trạng rất khó khăn, tập trung chủ yếu ở ngành bất động sản. Một trong những nguyên nhân chính được xác định là tình trạng thiếu thanh khoản, khiến DN phụ thuộc nhiều vào vốn vay ngân hàng trong khi lãi suất cao và nguồn vốn bị siết chặt. Do đó, việc nắm giữ tiền mặt trở thành một yếu tố quan trọng giúp DN duy trì hoạt động và ứng phó với rủi ro tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là kiểm định ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị DN của các công ty niêm yết Việt Nam trong giai đoạn 2008-2013, với phạm vi nghiên cứu gồm 270 công ty trên hai sàn HOSE và HNX. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định liệu có tồn tại mức tiền mặt nắm giữ tối ưu giúp tối đa hóa giá trị DN hay không, đồng thời phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lượng tiền mặt nắm giữ. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho lý thuyết tài chính doanh nghiệp mà còn hỗ trợ các nhà quản lý trong việc hoạch định chính sách tài chính nhằm nâng cao giá trị DN thông qua quản lý hiệu quả lượng tiền mặt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết chính để giải thích hiện tượng nắm giữ tiền mặt trong DN:

• Lý thuyết đánh đổi (Trade-off theory): DN cân bằng giữa lợi ích và chi phí của việc nắm giữ tiền mặt để xác định mức tối ưu. Lợi ích bao gồm giảm rủi ro kiệt quệ tài chính, khả năng thực hiện các dự án đầu tư có giá trị hiện tại thuần (NPV) dương và tiết kiệm chi phí huy động vốn bên ngoài. Chi phí chủ yếu là chi phí cơ hội khi tiền mặt không được đầu tư sinh lời.

• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory): DN ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ (lợi nhuận giữ lại và tiền mặt) trước khi huy động nợ và cuối cùng là phát hành cổ phiếu mới, nhằm giảm thiểu chi phí do bất cân xứng thông tin.

• Lý thuyết đại diện (Agency theory): Mâu thuẫn lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông dẫn đến việc nhà quản lý có xu hướng tích trữ tiền mặt để tăng quyền kiểm soát và thực hiện các dự án không hiệu quả, gây tổn hại đến giá trị DN.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng đề cập đến bốn động cơ nắm giữ tiền mặt: động cơ giao dịch (đáp ứng nhu cầu chi tiêu thường xuyên), động cơ phòng ngừa (dự phòng rủi ro dòng tiền), động cơ thuế (tránh thuế chuyển lợi nhuận) và động cơ đại diện (giảm mâu thuẫn giữa nhà quản lý và cổ đông).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng gồm 270 công ty niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2013. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính và thông tin giá cổ phiếu trên các trang web chính thức. Phương pháp phân tích chính là ước lượng GMM sai phân (Difference Generalized Method of Moments) nhằm xử lý vấn đề nội sinh và hồi quy dữ liệu bảng động. Hai kiểm định Sargan và Arellano-Bond được áp dụng để đánh giá tính phù hợp của mô hình GMM.

Các biến nghiên cứu bao gồm lượng tiền mặt nắm giữ, giá trị DN đo bằng Tobin’s Q và MKBOOK, cùng các biến kiểm soát như dòng tiền, đòn bẩy tài chính, quy mô DN, tính thanh khoản, nợ ngân hàng và cơ hội tăng trưởng. Cỡ mẫu 270 công ty được chọn dựa trên tiêu chí đại diện cho các ngành và quy mô khác nhau, đảm bảo tính tổng quát của kết quả. Phân tích được thực hiện bằng phần mềm EVIEWS và Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tồn tại mức tiền mặt nắm giữ tối ưu: Kết quả hồi quy cho thấy mối quan hệ phi tuyến giữa lượng tiền mặt nắm giữ và giá trị DN, với mức tiền mặt tối ưu giúp tối đa hóa giá trị DN. Việc nắm giữ tiền mặt cao hơn hoặc thấp hơn mức này đều làm giảm giá trị DN. Cụ thể, khi lượng tiền mặt lệch khỏi mức tối ưu, giá trị DN giảm khoảng 5-7% theo chỉ số Tobin’s Q.

2. Ảnh hưởng của dòng tiền, đòn bẩy tài chính và cơ hội tăng trưởng: Các yếu tố này có mối quan hệ cùng chiều với lượng tiền mặt nắm giữ. DN có dòng tiền tốt, sử dụng nhiều nợ và có nhiều cơ hội tăng trưởng thường giữ lượng tiền mặt lớn hơn, tăng khoảng 10-15% so với DN khác.

3. Tác động ngược chiều của tính thanh khoản, quy mô DN và nợ ngân hàng: DN có tài sản thanh khoản cao ngoài tiền mặt, quy mô lớn và mối quan hệ tốt với ngân hàng có xu hướng giữ ít tiền mặt hơn, giảm khoảng 8-12% lượng tiền mặt nắm giữ.

4. Kiểm định mô hình: Các kiểm định Sargan và Arellano-Bond đều cho thấy mô hình GMM phù hợp và không có vấn đề tự tương quan bậc hai, đảm bảo độ tin cậy của kết quả.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết đánh đổi khi DN cần cân bằng giữa lợi ích và chi phí của việc nắm giữ tiền mặt để tối đa hóa giá trị. Mức tiền mặt tối ưu phản ánh sự cân nhắc giữa nhu cầu thanh khoản và chi phí cơ hội vốn. Mối quan hệ cùng chiều giữa dòng tiền, đòn bẩy và cơ hội tăng trưởng với tiền mặt cho thấy DN có khả năng quản lý tài chính tốt và kỳ vọng phát triển sẽ tích trữ tiền mặt để tận dụng cơ hội đầu tư.

Ngược lại, mối quan hệ ngược chiều với tính thanh khoản, quy mô và nợ ngân hàng cho thấy DN lớn và có tài sản thanh khoản cao có thể giảm lượng tiền mặt để tối ưu hóa chi phí vốn. Kết quả này cũng đồng thuận với các nghiên cứu quốc tế và trong nước trước đây, đồng thời cung cấp bằng chứng thực nghiệm cập nhật cho thị trường Việt Nam.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện mối quan hệ phi tuyến giữa tiền mặt và giá trị DN, cùng bảng hệ số hồi quy chi tiết các nhân tố ảnh hưởng đến lượng tiền mặt nắm giữ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xác định và duy trì mức tiền mặt tối ưu: Các DN cần xây dựng hệ thống quản lý tài chính nhằm xác định mức tiền mặt nắm giữ tối ưu, tránh tình trạng thừa hoặc thiếu tiền mặt gây ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị DN. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Ban tài chính DN.

2. Tăng cường quản lý dòng tiền: DN nên cải thiện hiệu quả quản lý dòng tiền để tăng khả năng tạo ra tiền mặt từ hoạt động kinh doanh, qua đó nâng cao lượng tiền mặt nắm giữ hợp lý. Thời gian: 12 tháng; Chủ thể: Phòng kế toán và tài chính.

3. Tối ưu hóa cấu trúc vốn: DN cần cân nhắc sử dụng đòn bẩy tài chính hợp lý, tận dụng nguồn vốn vay ngân hàng hiệu quả để giảm chi phí vốn và điều chỉnh lượng tiền mặt phù hợp với quy mô và cơ hội tăng trưởng. Thời gian: 12-18 tháng; Chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng tài chính.

4. Xây dựng chính sách tài chính linh hoạt: Các nhà quản lý cần thiết lập chính sách tài chính linh hoạt, phù hợp với đặc thù ngành nghề và điều kiện thị trường nhằm ứng phó kịp thời với biến động kinh tế và tài chính. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Ban điều hành DN.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý tài chính DN: Giúp hiểu rõ vai trò của tiền mặt trong tối ưu hóa giá trị DN và xây dựng chiến lược quản lý tiền mặt hiệu quả.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin về tác động của lượng tiền mặt nắm giữ đến giá trị DN, hỗ trợ đánh giá tiềm năng đầu tư.

3. Chuyên gia tư vấn tài chính và ngân hàng: Hỗ trợ tư vấn các giải pháp tài chính phù hợp cho DN, đặc biệt trong việc cân đối vốn và quản lý thanh khoản.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế, tài chính: Là tài liệu tham khảo thực nghiệm cập nhật về mối quan hệ giữa tiền mặt và giá trị DN trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DN cần giữ tiền mặt tối ưu mà không phải càng nhiều càng tốt?
   Việc giữ quá nhiều tiền mặt gây ra chi phí cơ hội do tiền không được đầu tư sinh lời, trong khi giữ quá ít tiền mặt làm tăng rủi ro thiếu thanh khoản, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và giá trị DN.

2. Các nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến lượng tiền mặt DN nắm giữ?
   Dòng tiền, đòn bẩy tài chính và cơ hội tăng trưởng có ảnh hưởng tích cực, trong khi tính thanh khoản, quy mô DN và nợ ngân hàng có ảnh hưởng ngược chiều đến lượng tiền mặt.

3. Phương pháp GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   GMM xử lý tốt vấn đề nội sinh và hồi quy dữ liệu bảng động, giúp kết quả hồi quy chính xác và đáng tin cậy hơn so với các phương pháp truyền thống.

4. Làm thế nào DN có thể xác định mức tiền mặt tối ưu?
   DN cần phân tích dữ liệu tài chính, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và áp dụng mô hình tài chính phù hợp để cân bằng lợi ích và chi phí của việc nắm giữ tiền mặt.

5. Nghiên cứu này có áp dụng được cho các DN không niêm yết không?
   Mặc dù tập trung vào DN niêm yết, các kết quả và khuyến nghị có thể tham khảo và điều chỉnh phù hợp cho DN không niêm yết, đặc biệt trong việc quản lý thanh khoản và tối ưu hóa giá trị DN.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định tồn tại mức tiền mặt nắm giữ tối ưu giúp tối đa hóa giá trị DN niêm yết Việt Nam trong giai đoạn 2008-2013.
• Lượng tiền mặt lệch khỏi mức tối ưu đều làm giảm giá trị DN, phản ánh mối quan hệ phi tuyến giữa hai biến.
• Dòng tiền, đòn bẩy tài chính và cơ hội tăng trưởng có ảnh hưởng tích cực đến lượng tiền mặt, trong khi tính thanh khoản, quy mô DN và nợ ngân hàng có ảnh hưởng ngược chiều.
• Phương pháp GMM sai phân cùng các kiểm định Sargan và Arellano-Bond đảm bảo độ tin cậy và tính phù hợp của mô hình nghiên cứu.
• Các nhà quản lý DN cần xây dựng chính sách tài chính linh hoạt, xác định mức tiền mặt tối ưu và quản lý hiệu quả dòng tiền để nâng cao giá trị DN.

Các DN nên áp dụng kết quả nghiên cứu để rà soát và điều chỉnh chính sách quản lý tiền mặt, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và thời gian để cập nhật xu hướng mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 - Giới thiệu đề tài. Trong chương này, tác giả trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu, phương pháp nghiên cứu cũng như ý nghĩa của đề tài và bố cục bài viết. Chương 2 - Tổng quan các nghiên cứu trước đây về ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp. Chương này được trình bày thành 02 nội dung chính.

Đầu tiên, tác giả giới thiệu về cơ sở lý thuyết của đề tài, bao gồm 03 cơ sở lý thuyết: lý thuyết đánh đổi, lý tuyết về trật tự phân hạng và lý thuyết về vấn đề đại diện, đồng thời trình bày 04 động cơ của việc nắm giữ tiền mặt: động cơ giao dịch, động 123doc 6 cơ phòng ngừa, động cơ về thuế và động cơ về vấn đề đại diện. Sau đó, tác giả tổng hợp một số bằng chứng thực nghiệm trước đây về ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị DN cũng như các nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt của công ty. Chương 3 - Phương pháp nghiên cứu. Trong chương này, tác giả sẽ làm rõ phương pháp nghiên cứu, bao gồm các công việc như: nguồn thu thập số liệu, mô tả về biến, sử dụng phương pháp và mô hình nghiên cứu nào để phục vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài và dựa vào các lập luận cũng như các kết quả nghiên cứu trước đây để đưa ra các kỳ vọng về dấu sẽ xảy ra đối với các công ty niêm yết Việt Nam.

Chương 4 - Kết quả kiểm định ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết Việt Nam. Trong chương này, tác giả sẽ trình bày kết quả kiểm định thực nghiệm cho 270 công ty niêm yết Việt Nam trên hai sàn HOSE và HNX giai đoạn 2008 – 2013 về ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt lên giá trị DN cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt của các DN. So sánh các kết quả thu được với các nghiên cứu thực nghiệm trước đó. Chương 5 - Kết luận.

Chương này sẽ tổng kết các kết quả mà đề tài đạt được và rút ra các hạn chế của đề tài. 123doc 7 CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA NẮM GIỮ TIỀN MẶT ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP Trong chương này, trước hết, tác giả sẽ khái quát 03 lý thuyết liên quan đến việc nắm giữ tiền mặt: lý thuyết đánh đổi, lý thuyết trật tự phân hạng, lý thuyết đại diện và 04 động cơ của việc nắm giữ tiền mặt: động cơ giao dịch, động cơ phòng ngừa, động cơ về thuế và động cơ về vấn đề đại diện. Sau đó, tác giả sẽ tổng hợp một số nghiên cứu thực nghiệm trước đây liên quan đến ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt lên giá trị DN cũng như một số bài nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt của công ty. Lý thuyết về nắm giữ tiền mặt Việc nắm giữ tiền mặt của DN được giải thích bởi ba lý thuyết: lý thuyết đánh đổi (Myers, 1977), lý thuyết trật tự phân hạng (Myers và Majluf, 1984) và lý thuyết đại diện (Jensen, 1986).

Lý thuyết đánh đổi (Trade – off theory) Lý thuyết đánh đổi (Myers, 1977) về nắm giữ tiền mặt phát biểu rằng DN có thể xác định một mức tiền mặt nắm giữ tối ưu bằng cách cân bằng giữa lợi ích và chi phí của việc nắm giữ tiền mặt. Các lợi ích liên quan đến nắm giữ tiền mặt bao gồm: - Thứ nhất: nắm giữ tiền mặt giúp DN giảm đi khả năng kiệt quệ tài chính vì lượng tiền mặt nắm giữ đóng vai trò như một dự trữ an toàn để đối phó với những tổn thất bất ngờ hoặc buộc phải huy động nguồn vốn bên ngoài tốn kém. - Thứ hai: nắm giữ tiền mặt cho phép DN thực hiện chính sách đầu tư tối ưu thậm chí khi DN phải đối mặt với những khó khăn về tài chính vì nếu không có tiền mặt, việc huy động nguồn vốn bên ngoài sẽ khó khăn và tốn kém, có thể buộc DN phải từ bỏ các dự án có hiện giá thuần (NPV) dương. 123doc 8 - Cuối cùng: nắm giữ tiền mặt góp phần tiết kiệm chi phí cho DN vì lượng tiền mặt nắm giữ sẽ giúp cho DN trang trải các khoản chi phí phát sinh mà không cần phải huy động nguồn vốn bên ngoài tốn kém.

Bên cạnh những lợi ích như trình bày ở trên, nắm giữ tiền mặt cũng tạo ra chi phí cho DN. Chi phí chủ yếu của việc nắm giữ tiền mặt chính là chi phí cơ hội của vốn khi đầu tư vào các tài sản có tính thanh khoản vì lợi nhuận thu được từ các tài sản có tính thanh khoản thấp (Ferreira và Vilela, 2004). Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory) Lý thuyết trật tự phân hạng (Myers và Majluf, 1984) mô tả một hệ thống thứ bậc tài trợ làm tối thiểu hóa chi phí. Lý thuyết trật tự phân hạng bắt đầu với thông tin bất cân xứng – một cụm từ dùng để chỉ rằng các giám đốc biết nhiều về các tiềm năng, rủi ro và các giá trị của DN mình hơn các nhà đầu tư bên ngoài.

Thông tin bất cân xứng tác động đến việc lựa chọn giữa tài trợ nội bộ và tài trợ bên ngoài. Từ đó, lý thuyết trật tự phân hạng cho rằng các DN tài trợ vốn cho các dự án đầu tư, trước hết là bằng lợi nhuận giữ lại, tiếp theo là nợ vay và cuối cùng là vốn cổ phần từ phát hành cổ phiếu mới. Mục đích của trật tự phân hạng này nhằm tối thiểu hóa chi phí do bất cân xứng thông tin và các chi phí tài chính khác. Theo lý thuyết này, các DN không có mức tiền mặt nắm giữ mục tiêu nhưng thay vào đó, tiền mặt được sử dụng như một tấm đệm giữa lợi nhuận giữ lại và nhu cầu đầu tư.

Vì vậy, khi DN kinh doanh hiệu quả, tạo ra nhiều lợi nhuận, đủ để tài trợ cho các dự án đầu tư mới, DN sẽ tiến hành trả nợ và tích lũy tiền mặt. Khi lợi nhuận giữ lại không đủ để tài trợ cho các dự án, DN sẽ sử dụng lượng tiền mặt tích lũy và nếu cần thiết sẽ phát hành nợ và cổ phiếu. Điều này đưa đến một trật tự phân hạng, theo đó, tài trợ nội bộ - là nguồn lợi nhuận giữ lại trong năm và lượng tiền mặt DN tích lũy được - được ưu tiên nhất, theo sau là phát hành nợ mới và cuối cùng là phát hành vốn cổ phần mới. Lý thuyết đại diện (Agency theory) Lý thuyết đại diện (Jensen, 1986) cho rằng giữa các nhà quản lý và các cổ đông có sự mâu thuẫn với nhau về lợi ích.

Các nhà quản lý có động cơ tích trữ tiền mặt để gia tăng số lượng tài sản thuộc quyền kiểm soát của họ và từ đó có được sức mạnh tùy ý quyết định các dự án đầu tư của DN. Có tiền mặt sẵn sàng để đầu tư, người quản lý không cần phải huy động nguồn vốn bên ngoài và do đó, không chịu sự giám sát từ bên ngoài. Điều này cho phép các nhà quản lý có thể tự do thực hiện các dự án đầu tư và các hành động mang lại lợi ích cho bản thân mình cho dù điều đó có tác động tiêu cực đến giá trị tài sản của các cổ đông đi chăng nữa. Chính vì vậy, để tránh những ảnh hưởng tiêu cực do các nhà quản lý gây ra, các cổ đông mong muốn duy trì một lượng tiền mặt nắm giữ thấp hơn.

Liên quan đến vấn đề nắm giữ tiền mặt, lý thuyết đại diện gồm 2 giả thuyết chính: giả thuyết dòng tiền tự do và giả thuyết giảm thiểu rủi ro. Cụ thể: - Giả thuyết dòng tiền tự do: lượng tiền mặt nắm giữ được xem như dòng tiền tự do mà nhà quản lý có thể sử dụng tùy ý nhằm phục vụ cho những lợi ích cá nhân, dẫn đến mâu thuẫn quyền lợi giữa nhà quản lý và các cổ đông vì nhà quản lý có thể hành động gây tổn hại đến giá trị tải sản của các cổ đông. - Giả thuyết giảm thiểu rủi ro: nắm giữ tiền mặt được xem như là hành động đầu tư phi rủi ro, do đó nhà quản lý không thích rủi ro sẽ gia tăng lượng tiền mặt nắm giữ để giảm thiểu rủi ro cho DN, hành động nắm giữ tiền mặt này có thể dẫn đến việc từ bỏ những dự án có hiện giá thuần (NPV) dương nhưng đầy rủi ro. Động cơ nắm giữ tiền mặt Lịch sử nghiên cứu về kinh tế - tài chính đã xác định có 4 động cơ chính để các DN nắm giữ tiền mặt, bao gồm: động cơ giao dịch, động cơ phòng ngừa, động cơ về thuế và động cơ về vấn đề đại diện.

Cụ thể: 123doc 10 2. Động cơ giao dịch (The transaction motive) Động cơ giao dịch của nắm giữ tiền mặt liên quan đến nhu cầu tiền mặt cần dùng để trang trải các chi phí quản lý và để đáp ứng cho các hoạt động kinh doanh thường xuyên của DN (Keynes, 1936). Điều này được giải thích cụ thể như sau: Trong thực tế kinh doanh hiện nay, các DN phần lớn bán hàng và cung cấp dịch vụ theo hình thức tín dụng thương mại, tức DN sẽ cung cấp hàng hóa, dịch vụ và cho khách hàng nợ thanh toán trong một khoảng thời gian nhất định. Như vậy, trong khoảng thời gian chờ đợi nhận khoản thanh toán từ khách hàng, DN sẽ có khả năng bị thiếu hụt tiền mặt.

Tương tự như thế, trong hoạt động đầu tư, DN tiến hành tài trợ vốn vào các dự án đầu tư, khi đó một khối lượng tiền trong DN được chi ra, tuy nhiên, phải sau một thời gian nhất định, dự án mới đem lại thu nhập và như vậy, trong khoảng thời gian chờ đợi dự án đem lại thu nhập, DN cũng có khả năng bị thiếu hụt tiền mặt. Khi tình trạng thiếu hụt tiền mặt xảy ra, để đảm bảo đủ tiền mặt trang trải các chi phí quản lý và để đáp ứng cho các hoạt động kinh doanh thường xuyên, DN có thể sử dụng các giải pháp như: huy động nguồn vốn bên ngoài, thanh lý các tài sản, giảm hoặc trì hoãn các khoản đầu tư và chi trả cổ tức, hoặc đàm phán lại các điều khoản thanh toán với nhà cung cấp để trì hoãn các khoản nợ phải trả.