MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Chương trình thực tập nghề tại Nhật Bản là một chương trình có sự hợp tác, liên kết chặt chẽ giữa Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên với Trung tâm Đào Tạo và Phát Triển Quốc Tế về nhiều lĩnh vực giáo dục đào tạo, chuyển giao khoa học công nghệ. Trong đó vấn đề bảo vệ Môi Trường đang được quan tâm nhất ở Nhật Bản. Nhật Bản là một nước dù chịu nhiều thiên tai điều kiện thời tiết khắc nghiệt nhưng về vấn đề môi trường là một trong những nước sạch nhất thế giới.
Đối với chương trình thực tập lần này không chỉ học về kiến thức nông nghiệp mà còn được trải nghiệm văn hóa, cuộc sống thường nhật của người bản địa. Thông qua những trải nghiệm thực tế để khám phá thêm những kiến thức mới biến nó thành kinh nghiệm cho bản thân. Nhắc đến Nhật Bản chúng ta sẽ nghĩ đến một đất nước phát triển về kinh tế khoa học kỹ thuật rất phát triển mà ít nghĩ đến vấn đề Môi Trường của Nhật Bản, hiện nay khi ngành công nghiệp càng phát triển thì chính phủ Nhật Bản lại càng chú trọng đến vấn đề môi trường hơn nhất là thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa. Các nhà nghiên cứu của Viện nghiên cứu Đông Á, Đại học Kinh tế và Luật Osaka cho rằng, Nhật Bản là một quốc gia có nhiều thành công trong quản lý ô nhiễm môi trường, kinh nghiệm của họ được đánh giá cao ở các nước Đông Á.
Thực tế cho thấy, những giải pháp mà người Nhật Bản thực thi để bảo vệ môi trường đã mang lại rất nhiều thành công. Mặc dù có sự khác nhau về lịch sử, văn hóa, kinh tế, chính trị song những kinh nghiệm của họ trong quản lý môi trường đáng để cho nhiều quốc gia nghiên cứu và vận dụng trong đó có Việt Nam. 2 Với trương trình Tu nghiệp sinh, mỗi năm, có khoảng 1.200 sinh viên từ 20 quốc gia trên thế giới đến các trung tâm nghiên cứu nông nghiệp và các farm trên làng Kawakami nói riêng để học tập, nghiên cứu và lao động thực tế nhằm nâng cao kiến thức. Riêng người nhập cư với tư cách lao động vào làng Kawakami cũng rất lớn.
Hàng năm làng Kawakami tiếp nhận khoảng 2.000 lao động nước ngoài. Trong số đó chủ yếu là người lao động đến từ Philippines (chiếm khoảng 50%), số còn lại phân đều ở các nước Indonesia, Trung quốc, Việt Nam. Trước đây, rác thải sinh hoạt chủ yếu là chất thải rắn chưa trở thành vấn đề gây ô nhiễm lớn. Nhưng trong thời gian gần đây cùng với quá trình phát triển nông nghiệp cao thì sự di chuyển dân cư do lực lượng lao động và tu nghiệp sinh tập trung đông về một khu vực đã trở thành nguyên nhân gây phát sinh lượng lớn chất thải rắn sinh hoạt.
Trong thời gian gần đây, việc có nguồn lao động nhập khẩu dồi dào và các bước tiến khoa học công nghệ trong sản xuất nông nghiệp đã làm thay đổi bộ mặt kinh tế của làng Kawakami nói chung và các chủ farm nói riêng. Bên cạnh các lợi ích về phát triển kinh tế còn phát sinh các ảnh hưởng tiêu cực khác. Đặc biệt là sự ô nghiễm môi trường do phát sinh chất thải sinh hoạt. Do lượng lao động nhập khẩu quá lớn so với số dân Kawakami và đặc thù văn hóa sinh hoạt mỗi vùng quốc gia lãnh thổ cộng thêm ý thức của người lao động đa phần đến từ các vùng nông thôn nghèo kém phát triển kèm theo đó là ô nhiễm môi trường do lượng rác thải sinh hoạt không được thu gom, đổ bỏ bừa bãi.
Cần phải có những hoạt động như thế nào để xử lý lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên? Cần làm gì để nâng cao hiệu quả quản lý tại khu vực huyện Minamisaku nói chung và làng Kawakami nói riêng? Để trả lời được 3 câu hỏi đó, em tiến hành thực hiện đề tài “Tìm hiểu ảnh hưởng của việc gia tăng dân số do dân lao động xuất khẩu và tu nghiệp sinh đến quản lý chất thải rắn tại làng Kawakami, huyện Minamisaku, Tỉnh Nagano, Nhật Bản”. Mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của đề tài 1. Mục đích của đề tài Đánh giá ảnh hưởng của việc tăng dân số do dân lao động xuất khẩu và tu nghiệp sinh đến quản lý chất thải rắn tại làng Kawakami, huyện Minamisaku, tỉnh Nagano, Nhật Bản. Yêu cầu của đề tài * Yêu cầu về chuyên môn nghiệp vụ: Đánh giá hiện trạng số lượng rác thải ra và thu gom trước khi dân lao động xuất khẩu và tu nghiệp sinh chuyển tới.
Đánh giá sự thay đổi dân số trước và sau khi dân lao động xuất khẩu và tu nghiệp sinh chuyển tới. Đánh giá lượng rác và công tác thu gom rác hiện tại. Tìm hiểu về đánh giá của người dân về môi trường trước và sau khi dân lao động xuất khẩu và tu nghiệp sinh chuyển tới. Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn hiện tại tại làng Kawakami, huyện Minamisaku, tỉnh Nagano, Nhật Bản.
* Yêu cầu về thái độ và ý thức trách nhiệm: Hoàn thành tốt công việc được giao. Chấp hành nghiêm chỉnh nội quy, quy định của HTX làng Kawakami. * Yêu cầu về kỷ luật: Chấp hành phân công của khoa, quy chế thực tập của trường và các quy định của nơi thực tập. Đảm bảo kỷ luật lao động, có trách nhiệm trong công việc.
Chịu sự chỉ đạo trực tiếp của người hướng dẫn tại nơi thực tập. Luôn trung thực trong lời nói và hành động. 4 * Yêu cầu về tác phong, ứng xử: Luôn giữ thái độ khiêm nhường, cầu thị. Thực tập tại nước ngoài không chỉ là để học tập chuyên môn mà còn là dịp tốt để tập làm việc trong tập thể, đặc biệt trong lĩnh vực giao tiếp và xử thế.
Tạo mối quan hệ thân thiện với mọi người. Hòa nhã với các nhân viên, cán bộ HTX tại nơi thực tập. * Yêu cầu về kết quả đạt được: Tạo mối quan hệ tốt với mọi người tại nơi thực tập. Thực hiện tốt công việc được giao với tinh thần trách nhiệm cao góp phần giữ vững chất lượng đào tạo và uy tín của trường.
Đạt được các mục tiêu do trường đề ra và tích lũy được kinh nghiệm. Không được tùy tiện sử dụng các trang thiết bị ở nơi thực tập. Không tự ý sử dụng điện thoại ở nơi thực tập cho việc riêng. Không tự ý sao chép dữ liệu ở nơi thực tập.
* Yêu cầu khác: Ghi nhật ký thực tập đầy đủ để có tư liệu viết báo cáo. Ý nghĩa của đề tài a. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Áp dụng kiến thức đã học của nhà trường vào thực tế. - Rèn luyện kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu.
- Nâng cao kiến thức thực tế. - Tích lũy kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường. - Bổ sung tư liệu cho học tập 5 b. Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá vấn đề thực tế và hiện trạng quản lý chất thải rắn ở làng Kawakami, huyện Minamisaku, tỉnh Nagano, Nhật Bản.
- Từ việc đánh giá hiện trạng, đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu về chất lượng môi trường tại làng Kawakami. - Làm căn cứ để các cơ quan chức năng tăng cường tuyên truyền giáo dục nhận thức của người dân về môi trường. - Rút ra được kinh nghiệm và kiến thức cho bản thân và ngành mình đang theo học. 6 PHẦN 2 TỔNG QUAN CÁC VẪN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.
Cơ sở lý luận của đề tài 2. Giới thiệu chung về làng Kawakami, huyện Minamisaku, tỉnh Nagano, Nhật Bản Từng là ngôi làng nghèo nhất Nhật Bản thập niên 60, 70 của thế kỷ 20, hiện tại nhờ trồng xà lách, làng Kawakami được gọi là "làng thần kỳ" bởi những đổi thay mà loại rau này mang lại cho người dân nơi đây. Có một ngôi làng nhỏ bé nằm ở tỉnh Nagano của Nhật Bản mang tên Kawakami là nơi đất đai cằn cỗi, nằm sâu trong vách núi, xa đường lớn và là làng nghèo nhất nước Nhật vào thập niên 60 - 70 của thế kỷ 20. Bước ngoặt đổi đời của nông dân Kawakimi tới vào trước thời điểm chiến tranh với Mỹ nổ ra.
Người Mỹ muốn ăn xà lách và họ nhận ra khí hậu khô, lạnh của làng Kawakami là môi trường hoàn hảo để trồng loại rau này, người Mỹ đã trồng loại rau này để phục vụ cho đợi sống sinh hoạt trong chiến tranh. Sau khi người Mỹ rời đi, khẩu vị người Nhật cũng dần bị “tây hóa” và họ trở nên ưa thích loại rau này bởi nó có lợi cho sức khỏe và rất ngon. Nhận thấy nhu cầu cao, năm 1980, một vị trưởng làng đã đứng lên kêu gọi người dân canh tác rau theo tiêu chuẩn chung của làng, những người vi phạm sẽ bị cấm sản xuất. Làng có hẳn một kênh truyền hình để thông tin về thị trường hàng ngày và thông qua hướng dẫn của kênh truyền hình này, kỹ thuật canh tác đảm bảo 100 hộ như một.
Rau của làng Kawakami sản xuất ra có thể ăn tươi ngay tại vườn. Ngoài việc áp dụng nghiêm ngặt những kỹ thuật cao vào canh tác, nếu có dịp tới thăm Kawakami chứng kiến những người cao tuổi trong làng vẫn hăng hái làm việc trên các cánh đồng rau. 7 Theo thống kê, nông dân tại Kawakami có khoảng 10% trong độ tuổi 30 còn 20% khoảng 40 tuổi so với mức trung bình của cả nước lần lượt là 3,2% và 5%. Tuy nhiên điều đáng nói là 63% người dân địa phương trên 65 tuổi vẫn làm việc và không hề bất ngờ khi chứng kiến những người đã 70 - 80 tuổi vẫn làm việc chăm chỉ, đặc biệt là vào mùa hè.
Các công việc của nông dân Kawakami bao gồm - thu hoạch, vận chuyển, trồng cấy thường diễn ra trong 4 tháng (tháng 6 đến tháng 10), 8 tháng còn lại do nhiệt độ xuống quá thấp (dưới 20 độ C) nên không thể canh tác được. Một ngày làm việc lúc mùa vụ của nông dân Kawakami thường bắt đầu vào lúc 2 giờ sáng dưới sự trợ giúp của ánh đèn pha. Họ trở về nhà lúc 5 giờ chiều, tắm rửa, ăn tối và đi ngủ. Dù thời gian canh tác ít là vậy nhưng năng suất cao nên người dân Kawakami có thu nhập đáng ngưỡng mộ.
Riêng năm 2014, Kawakami đã cung cấp ra thị trường trong nước được 60.000 tấn rau xà lách, thu về 16 tỉ yên (3200 tỉ đồng). Vào những khoảng thời gian trong năm không canh tác được do thời tiết, thì người dân nơi đây thường chọn cách hưởng thụ bằng việc đi du lịch, nghỉ dưỡng ở những đất nước khác trên thế giới.