Các nhân tố ảnh hưởng tuân thủ thuế của hộ kinh doanh tại Bến Cát, Bình Dương

Tổng hợp và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ thuế của hộ kinh doanh. Nghiên cứu thực tiễn tại thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

• Tác giả: Phạm Quốc Bình
• Người hướng dẫn: TS. Vòng Thình Nam
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ thuế của hộ kinh doanh trên địa bàn Thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH ĐỒ THỊ
• MỞ ĐẦU
• Lý do thực hiện đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, khảo sát
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết quả nghiên cứu dự kiến
• Đóng góp của nghiên cứu
• Dự kiến bố cục luận văn nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Hộ kinh doanh
• 1.1.1. Khái niệm về hộ kinh doanh
• 1.1.2. Đặc điểm của hộ kinh doanh
• 1.2. Cơ sở lý thuyết về hành vi tuân thủ thuế
• 1.2.1. Lý thuyết hành vi dự định
• 1.2.2. Lý thuyết triển vọng
• 1.2.3. Lý thuyết hành động hợp lý
• 1.2.4. Lý thuyết tâm lý tài chính
• 1.2.5. Lý thuyết răn đe kinh tế
• 1.2.6. Lý thuyết khả năng thanh toán
• 1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.3.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 1.3.2. Nghiên cứu trong nước
• 1.3.3. Bảng Tóm lược nghiên cứu
• 1.4. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 1.4.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.4.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 1.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình nghiên cứu
• 2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.1. Nghiên cứu định tính
• 2.2.2. Nghiên cứu định lượng
• 2.3. Tổng thể và mẫu nghiên cứu
• 2.4. Thu thập và phân tích dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tổng quan và chức năng nhiệm vụ của Chi cục Thuế Khu vực Bến Cát
• 3.1.1. Tổng quan về Chi cục Thuế Khu vực Bến Cát
• 3.1.2. Chức năng, nhiệm vụ
• 3.1.3. Cơ cấu tổ chức
• 3.2. Tình hình tuân thủ thuế của hộ kinh doanh trên địa bàn Thị xã Bến Cát từ năm 2020-2022
• 3.2.1. Tình hình kê khai thuế của Hộ kinh doanh trên địa bàn Thị xã Bến Cát
• 3.2.2. Tình hình thu thuế
• 3.2.3. Tình hình nợ thuế
• 3.3. Mô tả đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 3.4. Đánh giá thang đo
• 3.4.1. Đánh giá độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 3.4.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.5. Phân tích hồi quy
• 3.5.1. Kiểm định sự phù hợp của mô hình hồi quy
• 3.5.2. Kiểm định các giả định của mô hình hồi quy
• 3.5.3. Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
• 3.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 3.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 4.1. Hàm ý quản trị
• 4.1.1. Kiến thức và giáo dục thuế
• 4.1.2. Tiền phạt và hình phạt
• 4.1.3. Khả năng bị phát hiện
• 4.1.4. Thái độ phục vụ của công chức thuế
• 4.1.5. Tính công bằng của chính sách thuế
• 4.2. Hạn chế của luận văn và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 4.2.1. Hạn chế của luận văn
• 4.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 4.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 4

Tóm tắt

I. Kiến thức và giáo dục thuế

Kiến thức về thuế là yếu tố nền tảng ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi tuân thủ thuế của hộ kinh doanh. Khi các chủ hộ kinh doanh có hiểu biết sâu về các quy định thuế, thủ tục kê khai và nghĩa vụ pháp lý, họ sẽ tự nguyện tuân thủ các yêu cầu của nhà nước. Nghiên cứu cho thấy rằng thiếu kiến thức thuế là nguyên nhân chính dẫn đến việc kê khai không chính xác hoặc trốn thuế. Các chương trình đào tạo, hội thảo về thuế và nâng cao nhận thức pháp luật sẽ giúp hộ kinh doanh hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình. Đồng thời, việc cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết, dễ hiểu cũng là điều cần thiết để giảm thiểu các lỗi không cố ý trong quá trình nộp thuế và kê khai thuế.

1.1. Vai trò của đào tạo thuế

Đào tạo về thuế giúp hộ kinh doanh nắm vững quy định pháp luật. Các khóa đào tạo thường xuyên, tiếp cận được cho cộng đồng doanh nhân nhỏ sẽ nâng cao nhận thức. Khi hiểu rõ hệ thống thuế, họ ít có động cơ để trốn thuế. Đây là yếu tố quan trọng để cải thiện tuân thủ thuế ở cấp hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

1.2. Tính sẵn sàng tiếp cận thông tin

Việc cung cấp thông tin thuế kịp thời, chính xác qua các kênh khác nhau (online, offline) làm giảm chi phí tuân thủ. Hộ kinh doanh có thể truy cập dễ dàng hướng dẫn kê khai thuế và các thay đổi về chính sách. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để họ tuân thủ quy định thuế một cách chủ động.

II. Tiền phạt và hình phạt

Tiền phạt và hình phạt là nhân tố quan trọng trong lý thuyết răn đe kinh tế, ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định tuân thủ thuế của hộ kinh doanh. Khi biết rằng sẽ bị phạt nặng nếu trốn thuế hoặc kê khai không chính xác, hộ kinh doanh sẽ cân nhắc kỹ lưỡng trước khi vi phạm. Mức phạt cao và việc thực thi nghiêm minh tạo ra hiệu ứng không những trong việc tuân thủ quy định thuế mà còn trong tâm lý của những người nộp thuế khác. Tuy nhiên, mức phạt cần phù hợp với khả năng thanh toán của hộ kinh doanh, không quá nặng gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Một hệ thống phạt rõ ràng, công khai sẽ tạo môi trường kinh doanh công bằng và khuyến khích tuân thủ thuế tự nguyện.

2.1. Cơ chế phạt hiệu quả

Hệ thống phạt cần được thiết kế sao cho vừa đủ sức răn đe, vừa công bằng với các hộ kinh doanh. Việc công khai xử phạt những trường hợp vi phạm sẽ tạo hiệu ứng tích cực. Mức phạt trốn thuế phải tương xứng với mức độ vi phạm để có tác dụng hiệu quả trong việc cải thiện tuân thủ.

2.2. Cân bằng giữa phạt và khả năng thanh toán

Mức phạt không nên quá cao làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp tục kinh doanh của hộ. Cần có cơ chế giảm nhẹ hình phạt khi hộ kinh doanh có hoàn cảnh khó khăn. Điều này vừa bảo đảm tuân thủ thuế, vừa khuyến khích phát triển kinh tế.

III. Khả năng bị phát hiện vi phạm

Khả năng bị phát hiện là yếu tố quan trọng trong việc quyết định có tuân thủ thuế hay không của hộ kinh doanh. Lý thuyết đề cập rằng nếu người nộp thuế tin rằng khả năng bị phát hiện cao, họ sẽ ít có động cơ trốn thuế. Cơ chế thanh tra, kiểm tra thuế thường xuyên và hiệu quả tạo ra sự e dè mạnh mẽ. Việc sử dụng công nghệ hiện đại như hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán có liên kết với cơ quan thuế giúp tăng khả năng phát hiện vi phạm. Đồng thời, việc chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng cũng nâng cao hiệu quả thanh tra. Tuy nhiên, tính minh bạch và công bằng của quá trình thanh tra cũng rất quan trọng để tránh tạo ra sự bất bình trong cộng đồng doanh nhân, từ đó khuyến khích tuân thủ tự nguyện.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong phát hiện

Công nghệ thông tin như hóa đơn điện tử, hệ thống quản lý kế toán tích hợp giúp cơ quan thuế dễ dàng phát hiện sai phạm. Khi hộ kinh doanh biết rằng dữ liệu của họ luôn được giám sát, tuân thủ thuế sẽ trở thành hành động tự nguyện và tự bảo vệ.

3.2. Thanh tra định kỳ và đột xuất

Các chiến dịch thanh tra định kỳ hoặc đột xuất tạo áp lực tâm lý trên những người nộp thuế. Sự không chắc chắn về thời điểm bị thanh tra giúp gia tăng tuân thủ hiệu quả. Tuy nhiên, quy trình thanh tra cần công bằng, rõ ràng để tránh cảm giác tư pháp bất công.

IV. Thái độ phục vụ của công chức thuế và tính công bằng chính sách

Thái độ phục vụ của công chức thuế và tính công bằng của chính sách thuế là những nhân tố mềm nhưng rất hiệu quả trong việc tạo động lực tuân thủ thuế cho hộ kinh doanh. Khi công chức thuế thân thiện, hỗ trợ tích cực, giải thích rõ ràng các quy định, hộ kinh doanh sẽ cảm thấy yên tâm và chủ động tuân thủ. Ngược lại, thái độ thờ ơ, bất lịch sự hoặc quá khó tính sẽ tạo ra cảm giác không công bằng, từ đó làm giảm tự nguyện tuân thủ. Tính công bằng trong áp dụng chính sách thuế cũng vô cùng quan trọng - khi hộ kinh doanh cảm thấy rằng các quy định áp dụng công bằng cho tất cả mọi người, họ sẽ tập trung vào tuân thủ thay vì tìm cách né tránh. Sự minh bạch trong quy trình và quyết định của cơ quan thuế là nền tảng để xây dựng lòng tin và thúc đẩy tuân thủ thuế dài hạn.

4.1. Chất lượng dịch vụ công chức thuế

Dịch vụ chuyên nghiệp, lịch sự từ công chức thuế tạo ấn tượng tích cực, giúp hộ kinh doanh cảm thấy được tôn trọng. Khi được hướng dẫn nhiệt tình, hộ kinh doanh sẽ chủ động nộp thuế đúng hạn. Điều này tạo nên một chu kỳ tuân thủ thuế tích cực trong cộng đồng doanh nhân.

4.2. Công bằng trong áp dụng chính sách

Sự công bằng trong điều hành chính sách thuế là yếu tố then chốt để xây dựng lòng tin. Khi hộ kinh doanh thấy rằng mọi người được đối xử bình đẳng, họ sẽ chấp nhận tuân thủ quy định dễ dàng hơn, giảm thiểu cơ hội cho trốn thuế hoặc kê khai gian dối.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tuân thủ thuế là một bộ phận cốt lõi trong quản trị tài chính công và duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô. Tại Việt Nam, nguồn thu từ thuế chiếm tỷ trọng chủ đạo trong cơ cấu ngân sách nhà nước nhằm phục vụ phát triển hạ tầng và cung ứng dịch vụ công ích. Mặc dù gần 100% doanh nghiệp đã triển khai hệ thống khai thuế, nộp thuế và hoàn thuế điện tử, khu vực hộ kinh doanh cá thể vẫn chủ yếu vận hành theo phương thức quản lý thủ công truyền thống, dẫn đến hiệu suất thu ngân sách chưa tương xứng với tiềm năng.

Tại địa bàn Thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương, số liệu thống kê giai đoạn 2020 - 2021 cho thấy tỷ lệ hộ kinh doanh thực hiện kê khai thuế sau khi đăng ký mã số thuế chỉ đạt hơn 24%. Bước sang năm 2022, do những tác động tiêu cực của biến động kinh tế và hệ quả sau đại dịch Covid-19, tỷ lệ này tiếp tục sụt giảm xuống còn khoảng 22%. Thực trạng quản lý thủ công tại chỗ bộc lộ nhiều bất cập khi cán bộ thuế gặp khó khăn trong tiếp cận địa bàn, trong khi người nộp thuế phải trực tiếp đến cơ quan thuế mua hóa đơn lẻ và nộp tờ khai.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố đến hành vi tuân thủ thuế của hộ kinh doanh tại Thị xã Bến Cát giai đoạn 2020 - 2022. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 3 năm (2020 - 2022) và dữ liệu sơ cấp được thu thập từ tháng 01/2023 đến tháng 05/2023. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp các hàm ý quản trị giúp Chi cục Thuế khu vực Bến Cát nâng cao tỷ lệ tuân thủ từ mức 22% lên các ngưỡng mục tiêu cao hơn, đồng thời cắt giảm chi phí hành chính và bảo đảm nguồn thu ngân sách bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp nhiều lý thuyết hành vi và kinh tế học thuế kinh điển. Trọng tâm là Lý thuyết hành vi dự định (TPB) của Ajzen (1991), giải thích ý định tuân thủ thông qua thái độ, chuẩn chủ quan và nhận thức kiểm soát hành vi. Lý thuyết răn đe kinh tế của Becker (1968) và mô hình Allingham - Sandmo (1972) chỉ ra rằng người nộp thuế luôn cân nhắc giữa lợi ích trốn thuế với rủi ro bị phát hiện và mức phạt tài chính. Bên cạnh đó, Lý thuyết triển vọng của Kahneman và Tversky (1979), Lý thuyết tâm lý tài chính và Lý thuyết khả năng thanh toán của Kendrick (1939) bổ sung góc nhìn sâu sắc về tâm lý sợ mất mát và yêu cầu công bằng trong phân bổ gánh nặng thuế.

Về mặt khái niệm, hộ kinh doanh được xác định căn cứ theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và Thông tư 40/2021/TT-BTC, là cá nhân hoặc hộ gia đình sản xuất, kinh doanh có đăng ký nhưng không có tư cách pháp nhân. Hành vi tuân thủ thuế được định nghĩa là mức độ tự nguyện và sẵn lòng của người nộp thuế trong việc đăng ký, kê khai đúng doanh thu thực tế và nộp thuế đúng thời hạn quy định. Mô hình nghiên cứu hoàn chỉnh bao gồm 5 biến độc lập: Tiền phạt và hình phạt, Thái độ phục vụ của công chức thuế, Tính công bằng của chính sách thuế, Khả năng bị phát hiện, Kiến thức và giáo dục thuế; tác động trực tiếp đến 1 biến phụ thuộc là Hành vi tuân thủ thuế của hộ kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa hai phương pháp định tính và định lượng nhằm bảo đảm độ tin cậy khoa học cao:

Nghiên cứu định tính được tiến hành thông qua phỏng vấn sâu 100 chủ hộ kinh doanh có thâm niên từ 5 năm trở lên và thảo luận nhóm tập trung với 10 chuyên gia lãnh đạo các đội thuế thuộc Chi cục Thuế khu vực Bến Cát. Bước này giúp hiệu chỉnh mô hình gốc, trong đó thay thế biến Chi phí tuân thủ bằng biến Thái độ phục vụ của công chức thuế nhằm phản ánh chính xác thực tiễn quản lý địa bàn.

Nghiên cứu định lượng sử dụng bảng câu hỏi khảo sát gồm 31 biến quan sát, đo lường bằng thang đo Likert 5 mức độ. Cỡ mẫu khảo sát phát ra là 270 phiếu, thu về 256 mẫu hợp lệ (n = 256) thông qua phương pháp lấy mẫu thuận tiện kết hợp phát phiếu trực tiếp và biểu mẫu Google Forms qua mạng xã hội Zalo. Quy mô mẫu 256 quan sát hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn chọn mẫu của Hair và cộng sự (tỷ lệ tối thiểu 5 quan sát cho 1 biến đo lường, tương đương 31 x 5 = 155 mẫu) cũng như công thức hồi quy của Tabachnick và Fidell (n = 50 + 8 x 5 = 90 mẫu).

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS thông qua: Đánh giá độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha (ngưỡng chấp nhận từ 0,6 trở lên), Phân tích nhân tố khám phá EFA (trích hệ số Principal Components, phép xoay Varimax với điều kiện KMO từ 0,5 đến 1,0 và kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê p < 0,05), phân tích tương quan Pearson và phân tích hồi quy tuyến tính bội để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu trong mốc thời gian từ tháng 01/2023 đến tháng 05/2023.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ 256 mẫu khảo sát hộ kinh doanh tại Thị xã Bến Cát đã làm sáng tỏ các phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, Thái độ phục vụ của công chức thuế là nhân tố có tác động tích cực và rõ nét nhất đến hành vi tuân thủ thuế. Trong giai đoạn khảo sát định tính sơ bộ, có tới 69% hộ kinh doanh (69/100 hộ) khẳng định sự tận tình hỗ trợ, hướng dẫn cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile của cán bộ thuế trực tiếp tại cơ sở tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy họ tự giác kê khai, trong khi nhân tố Chi phí tuân thủ chỉ nhận được 12% sự đồng thuận.

Thứ hai, Tiền phạt và hình phạt cùng Khả năng bị phát hiện giữ vai trò răn đe thiết yếu. Hơn 85% hộ kinh doanh tham gia khảo sát nhận thức rõ việc không chấp hành kê khai hoặc che giấu doanh thu sẽ đối mặt với các chế tài hành chính nghiêm khắc và truy thu theo quy định. Việc tăng tần suất giám sát và kiểm tra thực tế tại các tuyến đường kinh doanh trọng điểm làm gia tăng đáng kể xác suất tuân thủ tự nguyện.

Thứ ba, Tính công bằng của chính sách thuế và Kiến thức giáo dục thuế tác động đồng thuận đến hành vi người nộp thuế. Các hộ kinh doanh thể hiện mức độ tuân thủ cao hơn khi nhận thấy mức thuế khoán được xác định tương xứng với quy mô kinh doanh thực tế theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, cụ thể như mức 1% thuế Giá trị gia tăng kết hợp 0,5% thuế Thu nhập cá nhân đối với ngành bán lẻ, hoặc 3% Giá trị gia tăng và 1,5% Thu nhập cá nhân đối với ngành sản xuất.

Thứ tư, kiểm định thang đo cho thấy toàn bộ các khái niệm nghiên cứu đều đạt hệ số tin cậy Cronbach's Alpha vượt ngưỡng 0,70. Giá trị KMO đạt trên 0,75 với mức ý nghĩa Sig. Bartlett bằng 0,000, chứng minh mô hình dữ liệu hoàn toàn phù hợp và có giá trị giải thích cao đối với thực trạng tuân thủ thuế của hộ kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh sự chuyển dịch quan trọng trong hành vi tuân thủ thuế tại địa bàn Thị xã Bến Cát. Do phần lớn hộ cá thể không thiết lập bộ phận kế toán chuyên nghiệp và ít khi thuê dịch vụ ngoài, sự đồng hành, thái độ tôn trọng và tác phong chuyên nghiệp của cán bộ thuế giữ vai trò then chốt giúp người dân tiếp cận thông tin chính sách một cách thuận lợi.

Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Joseph Mukasa (2011), Eriksen và Fallan (1996), cũng như công trình của Nguyễn Thị Ngọc Diệp và Nguyễn Huy Hoàng (2021). Đồng thời, sự tác động mạnh mẽ của yếu tố răn đe và khả năng bị phát hiện đã củng cố vững chắc mô hình tội phạm học kinh tế của Becker (1968) và Allingham - Sandmo (1972) trong bối cảnh quản lý thuế hộ kinh doanh tại Việt Nam.

Để trực quan hóa các kết quả nghiên cứu, dữ liệu thống kê có thể được trình bày một cách khoa học thông qua Bảng ma trận tương quan giữa 5 nhóm nhân tố độc lập với biến phụ thuộc, Biểu đồ tần số phần dư chuẩn hóa Q-Q Plot thể hiện sự phân phối chuẩn của mô hình hồi quy, và Bảng tóm tắt kết quả kiểm định F-ANOVA nhằm minh họa sinh động mức độ tác động của từng nhân tố đến quyết định tuân thủ thuế của hộ kinh doanh.

Đề xuất và khuyến nghị

Căn cứ vào kết quả phân tích thực nghiệm, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm nâng cao mức độ tuân thủ thuế của hộ kinh doanh tại Thị xã Bến Cát:

Thứ nhất, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ và chuẩn hóa thái độ phục vụ của đội ngũ công chức thuế. Chi cục Thuế khu vực Bến Cát cần định kỳ tổ chức 2 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về văn hóa giao tiếp hành chính và kỹ năng hướng dẫn người nộp thuế. Đồng thời, thiết lập đường dây nóng và kênh hỗ trợ trực tuyến để giải đáp 100% vướng mắc của hộ kinh doanh trong vòng 24 giờ. Mục tiêu hướng tới là đạt trên 95% tỷ lệ hài lòng của người nộp thuế trong giai đoạn 2024 - 2025.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số và phổ biến ứng dụng eTax Mobile. Đội Tuyên truyền - Hỗ trợ người nộp thuế phối hợp cùng các Đội thuế liên xã, phường triển khai chiến dịch hướng dẫn cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile cho ít nhất 80% hộ kinh doanh cá thể cố định trên địa bàn. Phấn đấu nâng tỷ lệ hộ kinh doanh kê khai thuế trên tổng số đăng ký mã số thuế từ mức 22% hiện tại lên tối thiểu 60% vào cuối năm 2025.

Thứ ba, bảo đảm tính công bằng và công khai trong quy trình xác định doanh thu khoán. Chi cục Thuế cần phối hợp chặt chẽ với Hội đồng tư vấn thuế cấp xã, phường tiến hành khảo sát doanh thu thực tế định kỳ 6 tháng một lần. Công khai minh bạch 100% danh bạ thuế khoán tại trụ sở Ủy ban nhân dân và trên cổng thông tin điện tử nhằm loại bỏ tâm lý so bì gánh nặng thuế, hướng tới mục tiêu giảm 40% số lượng đơn thư khiếu nại về mức thuế khoán.

Thứ tư, tối ưu hóa công tác thanh tra, kiểm tra và thực thi nghiêm minh chế tài xử phạt. Đội Kiểm tra thuế và Đội Quản lý nợ cần áp dụng phương pháp quản lý rủi ro hiện đại, tập trung rà soát từ 10% đến 15% hộ kinh doanh có dấu hiệu biến động doanh thu bất thường hoặc kinh doanh trên nền tảng số. Xử lý nghiêm 100% các hành vi cố tình chây ì, trốn thuế theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ nợ đọng thuế xuống dưới mức 5% tổng thu ngân sách hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm thứ nhất là Ban lãnh đạo và cán bộ công chức thuộc Chi cục Thuế khu vực Bến Cát cùng các cơ quan thuế cấp quận, huyện trên toàn quốc. Đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng để các nhà quản trị thuế đổi mới quy trình nghiệp vụ, tinh gọn thủ tục hành chính và xây dựng phương thức quản lý tuân thủ phù hợp với đặc thù hộ kinh doanh cá thể.

Nhóm thứ hai là các học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng và Quản trị Công. Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình kết hợp nghiên cứu định tính (100 hộ kinh doanh, 10 chuyên gia) với nghiên cứu định lượng (256 mẫu EFA và hồi quy) trong phân tích hành vi người nộp thuế.

Nhóm thứ ba là các chủ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Tài liệu giúp người nộp thuế nắm vững các căn cứ pháp lý theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và Thông tư 40/2021/TT-BTC, nhận thức rõ quyền lợi, nghĩa vụ và lợi ích thiết thực của việc chủ động tuân thủ nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước.

Nhóm thứ tư là các nhà hoạch định chính sách kinh tế và cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để cơ quan quản lý tham mưu các chính sách thuế khoán công bằng, xây dựng lộ trình khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi mô hình lên doanh nghiệp chính quy.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nghiên cứu lại thay thế biến Chi phí tuân thủ bằng Thái độ phục vụ của công chức thuế? Trong quá trình phỏng vấn định tính sơ bộ, có 69/100 hộ kinh doanh khẳng định việc được công chức thuế trực tiếp đến hướng dẫn thủ tục và hỗ trợ cài đặt ứng dụng eTax Mobile có ảnh hưởng vượt trội đến hành vi nộp thuế, trong khi chỉ có 12/100 hộ quan tâm đến chi phí tuân thủ.

Tỷ lệ kê khai thuế của hộ kinh doanh tại Bến Cát giai đoạn 2020 - 2022 biến động như thế nào? Theo số liệu thứ cấp từ Chi cục Thuế, tỷ lệ hộ kinh doanh thực hiện kê khai thuế sau khi đăng ký mã số thuế trong giai đoạn 2020 - 2021 đạt hơn 24%, nhưng đã sụt giảm xuống mức 22% vào năm 2022 do tác động của biến động kinh tế và hạn chế trong phương thức quản lý thủ công.

Mức thuế suất áp dụng cho hộ kinh doanh cá thể hiện nay được tính toán ra sao? Căn cứ Thông tư 40/2021/TT-BTC, thuế tính trên doanh thu được quy định chi tiết theo ngành nghề: ngành bán lẻ chịu 1% thuế Giá trị gia tăng và 0,5% thuế Thu nhập cá nhân; ngành sản xuất chịu 3% Giá trị gia tăng và 1,5% Thu nhập cá nhân; ngành dịch vụ chịu 5% Giá trị gia tăng và 2% Thu nhập cá nhân.

Cỡ mẫu 256 quan sát trong nghiên cứu có bảo đảm tính đại diện thống kê không? Cỡ mẫu n = 256 hoàn toàn đáp ứng các tiêu chuẩn học thuật khắt khe, vượt xa mức tối thiểu 155 mẫu theo quy tắc 5:1 của Hair và cộng sự đối với 31 biến quan sát, đồng thời vượt mức yêu cầu 90 mẫu của Tabachnick và Fidell cho mô hình hồi quy đa biến.

Ứng dụng eTax Mobile đóng vai trò gì trong việc thúc đẩy hộ kinh doanh tuân thủ thuế? Ứng dụng eTax Mobile giúp hộ kinh doanh chủ động tra cứu nghĩa vụ thuế, nhận thông báo điện tử và nộp thuế trực tuyến 24/7 một cách nhanh chóng, loại bỏ hoàn toàn các rào cản di chuyển và giảm thiểu chi phí phát sinh trong giao dịch hành chính trực tiếp.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành trọn vẹn mục tiêu nhận diện và đo lường các nhân tố tác động đến hành vi tuân thủ thuế của hộ kinh doanh trên địa bàn Thị xã Bến Cát thông qua các kết luận cốt lõi:

• Xác lập mô hình nghiên cứu gồm 5 nhân tố: Thái độ phục vụ của công chức thuế, Tiền phạt và hình phạt, Tính công bằng của chính sách thuế, Khả năng bị phát hiện, Kiến thức và giáo dục thuế.
• Đánh giá thực trạng tỷ lệ kê khai thuế của hộ kinh doanh tại Bến Cát giai đoạn 2020 - 2022 ở mức thấp, dao động từ 22% đến 24%.
• Chứng minh vai trò mang tính quyết định của việc chuyển đổi từ hỗ trợ thủ công sang đồng hành số hóa với sự hỗ trợ tích cực của công chức thuế.
• Kiểm định thực nghiệm trên mẫu khảo sát 256 hộ kinh doanh đạt độ tin cậy Cronbach's Alpha và giá trị phân tích nhân tố khám phá EFA chuẩn mực.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp nâng cao năng lực phục vụ, đẩy mạnh ứng dụng eTax Mobile và minh bạch hóa doanh thu khoán.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là cung cấp khung tham chiếu thực tiễn giúp cơ quan thuế địa phương tối ưu hóa nguồn thu ngân sách và cải cách hành chính toàn diện. Bước tiếp theo trong giai đoạn 2024 - 2025 là đưa các khuyến nghị vào đề án chuyển đổi số thu thuế hộ kinh doanh tại tỉnh Bình Dương. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý quan tâm được khuyến khích tham khảo chi tiết toàn văn công trình để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn quản trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. ý do thực hiện đề tài Tuân thủ thuế và một thành phần không thể thiếu trong quản trị tài chính và ổn định kinh tế. Các chính phủ trên toàn thế giới dựa vào việc tuân thủ thuế nhƣ một công cụ cơ bản để điều chỉnh nền kinh tế vĩ mô, kích thích đầu tƣ, phân phối lại của cải và thu thập một cách công bằng trong xã hội (Gherghina, Botezatu, Hosszu, & Simionescu, 2020). Ở Việt Nam, việc tuân thủ thuế có ý nghĩa to lớn vì đây là nguồn thu chính của ngân sách nhà nƣớc (Nguyen, 2022).

Thuế là nguồn thu chính của ngân sách nhà nƣớc để thực hiện chƣơng trình kinh tế, chính trị, xã hội và để cung cấp dịch vụ công cho toàn dân. Thuế đóng một vai trò quan trọng trong ngân sách của bất kỳ nên kinh tế nào. Chính phủ đánh thuế tạo thu nhập, thông qua chính sách thuế để quản lý kinh tế và phân phối lại các nguồn lực để xây dựng và phát triển đất nƣớc, cùng với đó bản thân là một phần cũng mong muốn góp phần đƣa ngành thuế phát triển Chính vì vậy nhiệm vụ quan trọng của ngành thuế ngoài việc tiết kiệm chi phí, mang lại nguồn thu thì bên cạnh đó cần tạo điều kiện thuận lợi nhất cho ngƣời nộp thuế tuân thủ thuế phù hợp với tình hình hiện nay. Trong tình hình hiện nay gần 100% doanh nghiệp đã thực hiện khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế điện tử, nhƣng đối với hộ kinh doanh vẫn quản lý theo phƣơng pháp truyền thống, nguồn thu đem lại thấp.

Do vậy việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý thuế là giải pháp hữu hiệu tăng nguồn thu, giúp hộ kinh doanh tuân thủ thuế tốt hơn và là một trong những biện pháp hữu hiệu giúp ngƣời nộp thuế và cơ quan thuế phòng chống dịch Covid- 19 hiệu quả. Trong những năm qua tình hình kê khai thuế của Hộ kinh doanh trên địa bàn Thị xã Bến Cát có thể thấy rằng tỷ lệ hộ kinh doanh đăng ký mã số thuế nhƣng kê khai thuế khá thấp, năm 2020 đến năm 2021 tỷ lệ hộ kinh doanh kê khai thuế khi 1 đăng ký mã số thuế chỉ đạt hơn 24% đến năm 2022 vì tình hình kinh tế khó khăn qua nên tỷ lệ này càng thấp xuống 22%. Trong tình hình dịch Covid-19 vừa qua do quá trình quản lý thuế còn thủ công. Công tác nộp thu thuế, quản lý thuế bị gián đoạn.

Quá trình giãn cách xã hội cán bộ thuế không thể đến trực tiếp tại Hộ kinh doanh để thu thuế, hƣớng dẫn cách chính sách về thuế, bên cạnh đó ngƣời nộp thuế cũng không thể di chuyển đến cơ quan thuế để thực hiện các nghĩa vụ về thuế. Công tác quản lý thuế, thu thuế, tính thuế, nộp thuế, mua hóa đơn lẻ đƣợc thực hiện hoàn tại cơ quan thuế gây khó khăn, bất tiện và không an toàn cho ngƣời nộp thuế lẫn cơ quan thuế. Do vậy việc đánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến tuân thủ thuế là hoàn toàn cần thiết. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu tổng quát Đánh giá các nhân tố tác động đến hành vi tuân thủ thuế của hộ kinh doanh trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2022 trên địa bàn Bến Cát, Bình Dƣơng.

Qua đó, thực hiện một số kiến nghị phù hợp với tình hình thực tiễn nhầm nâng cao tính tuân thủ thuế của Hộ kinh doanh trên địa bàn. Tìm ra, phân tích, đánh những nhân tố ảnh hƣởng đến tuân thủ thuế. Nhận diện những yếu kém trong công tác quản lý gây ảnh hƣởng đến tính tuân thủ thuế của hộ kinh doanh. Đƣa ra các khuyến nghị giúp ngƣời nộp thuế tuân thủ tốt hơn, tăng nguồn thu, giảm chi phí quản lý thuế hộ kinh doanh.

Mục tiêu cụ thể Để đạt đƣợc mục tiêu tổng quát trên, đề tài nghiên cứu đƣợc thực hiện nhằm giải quyết những mục tiêu nghiên cứu cụ thể sau đây: Xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến tuân thủ thuế của Hộ kinh doanh tại địa bàn thị xã Bến Cát. 2 Đo lƣờng mức độ ảnh hƣởng của từng nhân tố tác động đến tuân thủ thuế của Hộ kinh doanh tại địa bàn thị xã Bến Cát. Đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm nâng cao mức độ tuân thủ thuế của Hộ kinh doanh tại thị xã Bến Cát. Câu hỏi nghiên cứu Những nhân tố ảnh hƣởng đến tuân thủ thuế của hộ kinh doanh tại địa bàn thị xã Bến Cát ? Mức độ tác động của các nhân tố trên đến hành vi tuân thủ thuế của hộ kinh doanh nhƣ thế nào ? Hàm ý quản trị nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế của hộ kinh doanh trong bối cảnh hiện nay? 4.

Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu, khảo sát Đối tƣợng nghiên cứu: các nhân tố tác động đến hành vi tuân thủ thuế của hộ kinh doanh cố định trên địa bàn thị xã Bến Cát. Dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp tại các xã, phƣờng thuộc thị xã Bến Cát thông qua bảng câu hỏi khảo sát hộ kinh doanh và phỏng vấn một số chuyên gia, ngƣời nộp thuế. Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dƣơng. Phạm vi thời gian: Các dữ liệu thứ cấp 2020 – 2022, số liệu sơ cấp sử dụng trong luận văn đƣợc giới hạn trong thời gian từ tháng 01 năm 2023 đến năm tháng 5 năm 2023 Phạm vi thu thập số liệu: 3 Số liệu sơ cấp đƣợc tổng hợp từ phiếu khảo sát phát trực tiếp và theo hình thức online thông qua bảng hỏi đƣợc thực hiện dƣới dạng google form và gửi qua zalo cho ngƣời nộp thuế.

Số liệu thứ cấp sử dụng trong đề tài đƣợc thu nhập dựa vào số liệu từ hệ thống dữ liệu ngành thuế và một số văn bản hƣớng dẫn vể Quản lý thuế, Luật, Nghị định, Thông tƣ liên quan đến quản lý hộ kinh doanh. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn dùng cả hai phƣơng pháp định tính và định lƣợng. Định tính thông qua phỏng vấn các chuyên gia, hộ kinh doanh tại địa bàn Thị xã Bến Cát tìm hiểu mong muốn của họ về chính sách, quy trình, thủ tục đăng ký thuế, kê khai thuế và nộp thuế. Cùng với đó là thông qua phỏng vấn giúp xây dựng bảng câu hỏi phỏng vấn, điều chỉnh thang đo cho phù hợp để thực hiện nghiên cứu định lƣợng.

Nghiên cứu định lƣợng đƣợc thực hiện qua bƣớc tiến hành trọn mẫu, khảo sát bảng câu hỏi (n=256), tiếp đó dữ liệu đƣợc xử lý bằng phần mềm SPSS gồm: Đánh giá độ tin cậy của thang đo, Phân tích nhân tố khám phá EFA, Kiểm định các giả thuyết,… 6. ết quả nghiên cứu dự kiến Từ mô hình nghiên cứu chúng tôi đƣa ra các giả thuyết nghiên cứu của đề tài H1: Tiền phạt và hình phạt H2: Chi phí tuân thủ thuế H3: Tính công bằng của chính sách thuế H4: Khả năng bị phát hiện H5: Kiến thức và giáo dục thuế H6: Hành vi tuân thuể thuế của hộ kinh doanh 4 Kết quả nghiên cứu cho thấy hiểu biết và kiến thức của ngƣời nộp thuế ảnh hƣởng đáng kể đến tuân thủ thuế và các yếu tố tiền phạt và hình phạt, chi phí tuân thủ cũng ảnh hƣởng không hề nhỏ đến tuân thủ thuế. Thêm vào đó là yếu tố công bằng là một tác động đáng kể đối với công tác quản lý hộ kinh doanh. Đóng góp của nghiên cứu Qua nghiên cứu phản ánh thực tế về tình hình quản lý thuế hộ kinh doanh trong tình hình hiện nay.

Nhân tố kiến thức và giáo dục không còn là nhân tố tác động chính trong điều kiện hiện nay vì trình độ hiểu biết của ngƣời dân về thuế và tuân thủ thuế đã đƣợc nâng lên đáng kể. Thay vào đó là chi phí tuân thủ thuế đang ảnh hƣởng đáng kể đến hành vi tuân thủ thuế đặt biệt là trong tình trạng dịch covid hiện nay. Ngoài ra tính công bằng cũng gây ảnh hƣởng đến tuân thủ thuế. Trên cơ sở đó, thực hiện một số kiến nghị phù hợp với tình hình thực tiễn nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế của hộ kinh doanh trên địa bàn Thị xã Bến Cát, điều này góp phần tăng thu ngân sách cho ngân sách nhà nƣớc, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh tuân thủ thuế.

Dự kiến bố cục luận văn nghiên cứu Chƣơng 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chƣơng 5: Kết luận và hàm ý quản trị 5 hƣơng 1: Ơ Ở LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Hộ kinh doanh 1.1 Khái niệm về hộ kinh doanh Theo quan niệm của thế giới, nhƣ pháp luật Anh quan niệm thƣơng nhân đơn lẻ là một ngƣời kinh doanh bằng số tiền của mình; tự chọn lựa địa điểm phù hợp để tiến hành kinh doanh, có thể thuê thêm ngƣời lao động để phụ giúp trong việc kinh doanh hoặc không; số tiền vốn bỏ ra lúc đầu là của chính cá nhân tự tiết kiệm đƣợc mà có hay do cá nhân đi vay mƣợn (Abdul Kadar, Ken Hoyle, Geoffrey Whitehead, 1985). Khi nói về thƣơng nhân ở đất nƣớc Hoa Kỳ luật quy định doanh nghiệp có thể là một thƣơng gia với số tài sản cá nhân và doanh nghiệp này là một sự mở rộng đơn thuần của chủ sở hữu cá nhân. Quan niệm về thƣơng nhân ở pháp luật này nói rằng thƣơng nhân thể nhân là một cá nhân chuyên thực hiện các hành vi thƣơng mại và lấy chúng làm nghề nghiệp thƣờng xuyên của mình. Theo hệ thống pháp luật này, tòa án nƣớc này sẽ xác định thực tế việc cá nhân trở thành thƣơng nhân.

Nếu là thƣơng nhân thì tên của họ sẽ đƣợc ghi trong sổ đăng ký thƣơng mại tại tòa án thƣơng mại (A. James Barnes, Terry Morehead Dworkin, Eric L. Theo pháp luật Việt Nam hiện nay, Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Trƣờng hợp các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh thỉ ủy quyền cho một thành viên làm đại diện hộ kinh doanh.

Cá nhân đăng ký hộ kinh doanh, ngƣời đƣợc các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện kinh doanh là chủ hộ kinh doanh (Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 Của Quốc Hội ngày 13 tháng 6 năm 2019).