Tài liệu: 00051000952 representations of vietnamese female characters in

Phân tích diễn ngôn đa phương thức về hình ảnh nhân vật nữ Việt Nam trong phim Western, khám phá cách thức tái hiện văn hóa và giới tính.

• Tác giả: Lò Thị Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: Tiến sĩ Huỳnh Anh Tuấn
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi - University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Representations of Vietnamese Female Characters in Western Movies: A Multimodal Critical Discourse Analysis
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Khám phá hình tượng phụ nữ Việt Nam trong điện ảnh phương Tây

Việc phân tích hình tượng phụ nữ Việt Nam trong điện ảnh Hollywood và phương Tây nói chung là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Nó không chỉ phản ánh lăng kính của người làm phim mà còn tác động sâu sắc đến nhận thức của khán giả toàn cầu. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích diễn ngôn phê phán đa phương thức (MCDA) để giải mã các tầng ý nghĩa phức tạp được xây dựng qua hình ảnh, ngôn ngữ và âm thanh. Thông qua việc xem xét các bộ phim tiêu biểu, nghiên cứu làm rõ cách sự thể hiện trên màn ảnh (on-screen representation) góp phần củng cố hoặc thách thức những khuôn mẫu sẵn có. Mục tiêu là cung cấp một cái nhìn toàn diện về cách các nhân vật nữ Việt Nam được khắc họa, từ đó mở ra các cuộc thảo luận về giao thoa văn hóa (cultural intersection) và trách nhiệm của truyền thông trong việc xây dựng hình ảnh dân tộc.

1.1. Bối cảnh nghiên cứu về sự thể hiện trên màn ảnh on screen representation

Việc khắc họa phụ nữ châu Á trên truyền thông phương Tây từ lâu đã bị định hình bởi các định kiến giới (gender stereotypes) và giả định văn hóa sâu rễ. Một trong những hình ảnh phổ biến nhất là phụ nữ châu Á bị miêu tả như những người phục tùng, thụ động và ngoan ngoãn. Những sự thể hiện trên màn ảnh (on-screen representation) này không chỉ phản ánh các khuôn mẫu có sẵn mà còn góp phần tích cực vào việc định hình nhận thức của công chúng. Bằng cách liên tục giới thiệu phụ nữ châu Á trong các vai trò hạn hẹp này, truyền thông phương Tây củng cố và duy trì các đặc điểm đó, ảnh hưởng đến thái độ và kỳ vọng của xã hội. Bối cảnh này đặc biệt đúng với hình tượng phụ nữ Việt Nam trong các phim chiến tranh Việt Nam, nơi họ thường bị giảm xuống thành các nhân vật phụ, phục vụ cho câu chuyện của nhân vật nam chính phương Tây. Những phân tích ban đầu cho thấy sự cần thiết của một phương pháp tiếp cận sâu hơn để hiểu rõ các cơ chế ý thức hệ đằng sau những hình ảnh này.

1.2. Mục tiêu chính Phân tích diễn ngôn phê phán đa phương thức

Nghiên cứu này nhằm khám phá cách khắc họa các nhân vật nữ Việt Nam trong phim phương Tây, tìm hiểu xem những hình ảnh này góp phần củng cố hay thách thức các định kiến giới và văn hóa phổ biến. Cụ thể, nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích diễn ngôn phê phán đa phương thức (Multimodal Critical Discourse Analysis - MCDA). Cách tiếp cận này cho phép điều tra chi tiết cách các nhân vật được thể hiện thông qua ba yếu tố điện ảnh: hình ảnh, ngôn ngữ và giọng điệu. Theo Kress và van Leeuwen (2006), việc kiểm tra cách quay phim, thiết kế âm thanh và lời thoại cùng nhau định hình nhận thức của khán giả là rất quan trọng. Bằng cách áp dụng MCDA, nghiên cứu này hướng tới việc lấp đầy những khoảng trống hiện có trong các tài liệu thường chỉ tập trung vào các phương thức phân tích riêng lẻ. Từ đó, nghiên cứu cung cấp một góc nhìn toàn diện về việc xây dựng hình tượng phụ nữ Việt Nam trong văn hóa đại chúng phương Tây, đặc biệt là trong bối cảnh hậu chiến.

II. Thách thức từ định kiến giới và chủ nghĩa phương Đông trong phim

Các khuôn mẫu nhân vật (character tropes) về phụ nữ Việt Nam trong phim phương Tây thường bắt nguồn từ hai hệ tư tưởng lớn: chủ nghĩa phương Đông (orientalism) và chế độ phụ hệ. Chủ nghĩa phương Đông, như Edward Said (2003) đã lý thuyết hóa, cho rằng diễn ngôn phương Tây trong lịch sử đã định hình các nền văn hóa phương Đông qua lăng kính của sự khác biệt và thấp kém, củng cố các cấu trúc quyền lực thuộc địa. Trong điện ảnh, điều này biểu hiện qua việc các nhân vật nữ Việt Nam bị biến thành những hình tượng ngoại lai, chỉ tồn tại để phục vụ cho góc nhìn của nam giới phương Tây. Lý thuyết "cái nhìn của nam giới" (male gaze) của Laura Mulvey (1975) giải thích rõ cơ chế này, khi khẳng định "người phụ nữ được trưng bày như một đối tượng tình dục là mô-típ chủ đạo của cảnh tượng khiêu dâm". Những thách thức này đòi hỏi một sự phân tích sâu sắc dựa trên lý thuyết hậu thuộc địa (postcolonial theory) để giải cấu trúc các định kiến này.

2.1. Khuôn mẫu nhân vật character tropes dai dẳng về phụ nữ Á Đông

Các khuôn mẫu nhân vật (character tropes) về phụ nữ châu Á trong truyền thông phương Tây thường rơi vào hai thái cực: người phụ nữ phục tùng, vô danh hoặc người phụ nữ quyến rũ đầy nguy hiểm (temptress). Trong bối cảnh phim chiến tranh Việt Nam, những khuôn mẫu này càng trở nên rõ rệt. Nhân vật nữ Việt Nam thường xuất hiện với vai trò gái mại dâm, nạn nhân cần được giải cứu, hoặc chiến binh tàn nhẫn và vô tính. Ví dụ, trong phim Full Metal Jacket (1987), các nhân vật nữ như Da Nang Hooker và Motorbike Hooker củng cố hình ảnh phụ nữ bị tình dục hóa, bị giới hạn trong vai trò phục vụ lính Mỹ. Những định kiến giới (gender stereotypes) này không chỉ sai lệch mà còn tước đi sự phức tạp và quyền tự quyết của các nhân vật. Chúng phản ánh một cái nhìn giản lược, xem phụ nữ Việt Nam không phải là những cá nhân đa chiều mà chỉ là các biểu tượng cho sự yếu đuối, sự khác biệt ngoại lai hoặc mối đe dọa tiềm tàng trong văn hóa đại chúng.

2.2. Lý thuyết hậu thuộc địa postcolonial theory và cái nhìn của nam giới

Để hiểu sâu hơn về nguồn gốc của các định kiến, việc áp dụng lý thuyết hậu thuộc địa (postcolonial theory) và lý thuyết về "cái nhìn của nam giới" (male gaze) là cần thiết. Chủ nghĩa phương Đông (orientalism), một khái niệm cốt lõi trong lý thuyết hậu thuộc địa, lập luận rằng phương Tây xây dựng hình ảnh "phương Đông" như một đối cực thấp kém để khẳng định sự vượt trội của chính mình. Trong điện ảnh, hình ảnh người châu Á trong phim thường bị đóng khung trong lăng kính này. Nhân vật nữ Việt Nam trở thành biểu tượng của một vùng đất xa lạ, thụ động và cần sự can thiệp của phương Tây. Đồng thời, lý thuyết của Laura Mulvey (1975) chỉ ra rằng điện ảnh Hollywood thường định vị khán giả theo góc nhìn của một người đàn ông dị tính, biến nhân vật nữ thành đối tượng của ham muốn và sự kiểm soát. Sự kết hợp của hai hệ tư tưởng này tạo ra một sự thể hiện kép, vừa phân biệt chủng tộc vừa phân biệt giới tính, giới hạn sâu sắc vai trò và tính người của nhân vật nữ Việt Nam trên màn ảnh.

III. Phương pháp phân tích đa phương thức multimodal analysis là gì

Để giải mã cách hình tượng phụ nữ Việt Nam được xây dựng, nghiên cứu này áp dụng phân tích đa phương thức (multimodal analysis), một nhánh mở rộng của phân tích diễn ngôn phê phán (CDA). Phương pháp này thừa nhận rằng ý nghĩa không chỉ được tạo ra qua ngôn ngữ viết hay nói, mà còn qua sự kết hợp của nhiều phương thức khác nhau như hình ảnh, âm thanh và cử chỉ. Trong bối cảnh phân tích phim, cách tiếp cận này là tối quan trọng. Nó cho phép đi sâu vào cách các lựa chọn về góc quay, ánh sáng, màu sắc, âm nhạc và lời thoại cùng nhau tạo ra một thông điệp ý thức hệ nhất định. Bằng cách sử dụng các công cụ từ ký hiệu học điện ảnh (film semiotics) và phân tích âm thanh, phương pháp này cung cấp một bộ khung toàn diện để khám phá các thông điệp ngầm và các cấu trúc quyền lực ẩn sau những sự thể hiện trên màn ảnh.

3.1. Phân tích diễn ngôn discourse analysis Ngôn ngữ và quyền lực

Nền tảng của phương pháp này là Phân tích Diễn ngôn Phê phán (Critical Discourse Analysis - CDA). CDA tập trung vào việc làm sáng tỏ mối quan hệ giữa ngôn ngữ, quyền lực và ý thức hệ. Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này, như Fairclough (1992), xem xét các văn bản để xác định cách ngôn ngữ được sử dụng để phân loại và nhấn mạnh một số người, sự kiện nhất định trong khi giảm nhẹ hoặc loại trừ những người khác. Trong phân tích phim, CDA giúp kiểm tra lời thoại của các nhân vật, cách họ được mô tả và các thông điệp ý thức hệ được truyền tải. Mục tiêu chính của CDA là phơi bày các mối quan hệ quyền lực, cả rõ ràng và tiềm ẩn, trong văn bản. Theo Van Dijk (1993), ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là công cụ để xây dựng và kiểm soát xã hội. Phân tích lời thoại của nhân vật nữ Việt Nam qua lăng kính này giúp tiết lộ cách họ bị đặt trong thế yếu hoặc bị tước đi tiếng nói.

3.2. Ký hiệu học điện ảnh film semiotics Ngữ pháp của thiết kế thị giác

Để phân tích yếu tố hình ảnh, nghiên cứu sử dụng khuôn khổ "Ngữ pháp của Thiết kế Thị giác" do Kress và van Leeuwen (2006) tiên phong. Công cụ này được thiết kế để làm sáng tỏ các thông điệp được truyền tải qua hình ảnh, tương tự như cách ngữ pháp trong ngôn ngữ giải thích cấu trúc câu. Khuôn khổ này phân tích ý nghĩa tương tác (interactive meaning), tập trung vào ba khía cạnh: tiếp xúc (contact), khoảng cách xã hội (social distance) và thái độ (attitude). Ví dụ, một cảnh quay cận (close shot) có thể tạo ra cảm giác thân mật, trong khi một cảnh quay toàn (long shot) tạo ra khoảng cách. Tương tự, góc quay cao (high angle) có thể đặt người xem vào vị trí quyền lực, trong khi góc quay thấp (low angle) làm cho nhân vật trở nên uy nghiêm hơn. Áp dụng ký hiệu học điện ảnh (film semiotics) này giúp giải mã cách các lựa chọn kỹ thuật quay phim định vị hình tượng phụ nữ Việt Nam trong mối quan hệ quyền lực với các nhân vật khác và với khán giả.

3.3. Phân tích yếu tố lời thoại âm nhạc và âm thanh trong phim

Yếu tố âm thanh cũng là một phần không thể thiếu trong phân tích đa phương thức. Van Leeuwen (1999) trong tác phẩm "Speech, Music, Sound" đã áp dụng phương pháp ký hiệu học xã hội vào lĩnh vực âm thanh, phân tích nó như một phương tiện giao tiếp xã hội. Phân tích âm thanh trong phim bao gồm lời thoại, âm nhạc và tiếng động môi trường. Về lời thoại, nghiên cứu tập trung vào các hành vi ngôn từ (speech acts), phân loại chúng theo khuôn khổ của Searle (1976) để hiểu ý định của người nói. Về âm nhạc và âm thanh, các yếu tố như cao độ (pitch), nhịp điệu (rhythm) và âm lượng (loudness) được xem xét. Ví dụ, một đoạn nhạc nền du dương có thể lãng mạn hóa một cảnh quay, trong khi âm thanh chói tai có thể tạo ra cảm giác căng thẳng. Phân tích này giúp làm rõ cách âm thanh góp phần vào việc xây dựng cảm xúc và củng cố các khuôn mẫu nhân vật trong phim.

IV. Cách Hollywood khắc họa hình tượng phụ nữ Việt Nam qua hai phim

Nghiên cứu điển hình tập trung vào hai bộ phim có ảnh hưởng lớn: Full Metal Jacket (1987) của Stanley Kubrick và Da 5 Bloods (2020) của Spike Lee. Việc lựa chọn hai bộ phim này cho phép một phân tích xuyên thời gian, so sánh cách hình tượng phụ nữ Việt Nam được thể hiện trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh và trong kỷ nguyên hiện đại với các cuộc thảo luận về giao thoa sắc tộc. Full Metal Jacket phản ánh tư tưởng chống cộng thống trị những năm 1980, khắc họa các nhân vật Việt Nam qua lăng kính quân sự hóa và khách thể hóa. Ngược lại, Da 5 Bloods, ra đời sau hơn ba thập kỷ, giới thiệu các chủ đề giao thoa về chủng tộc, ký ức và sự tính sổ hậu thuộc địa. Dù có sự khác biệt về thời đại và cách tiếp cận, cả hai phim đều cho thấy những giới hạn trong việc thể hiện nhân vật nữ Việt Nam, dù là vô tình hay hữu ý.

4.1. Phân tích phim Full Metal Jacket 1987 Định kiến về chiến tranh

Điện ảnh Hollywood thường khắc họa chiến tranh qua góc nhìn của người lính Mỹ, và Full Metal Jacket là một ví dụ điển hình. Trong phim, các nhân vật nữ Việt Nam gần như chỉ tồn tại trong hai vai trò: gái mại dâm và kẻ thù. Nhân vật Da Nang Hooker và Motorbike Hooker được miêu tả một cách tình dục hóa, lời thoại của họ chỉ giới hạn ở việc mặc cả và mời gọi. Điều này củng cố định kiến giới về phụ nữ châu Á như những đối tượng tình dục phục tùng. Mặt khác, nhân vật nữ xạ thủ bắn tỉa (VC Sniper) lại là hiện thân của mối đe dọa vô nhân tính. Cô được quay phim trong bóng tối, không có lời thoại rõ ràng cho đến khi bị bắt, và cuối cùng bị giết một cách tàn nhẫn. Cả hai hình ảnh này đều tước đi tính người của hình tượng phụ nữ Việt Nam, biến họ thành những biểu tượng cho sự cám dỗ nhục dục hoặc sự bạo lực man rợ trong bối cảnh phim chiến tranh Việt Nam.

4.2. Phân tích phim Da 5 Bloods 2020 Sự phức tạp và giới hạn

Da 5 Bloods mang đến một góc nhìn mới mẻ hơn khi lồng ghép câu chuyện của những người lính Mỹ gốc Phi. Phim giới thiệu một nhân vật nữ Việt Nam phức tạp hơn là Tiên Lưu, một doanh nhân thành đạt và là người yêu cũ của một trong những nhân vật chính. Tiên có vai trò chủ động hơn, có quyền lực kinh tế và thể hiện cảm xúc đa dạng. Tuy nhiên, vai trò của cô vẫn bị giới hạn trong mối quan hệ với các nhân vật nam chính phương Tây. Câu chuyện của cô chủ yếu xoay quanh việc giúp đỡ họ và mối liên hệ tình cảm trong quá khứ. Các nhân vật nữ khác như Michon và Hanoi Hannah cũng xuất hiện, nhưng vai trò của họ khá mờ nhạt. Dù có sự tiến bộ so với các phim trước, Da 5 Bloods vẫn cho thấy sự thể hiện trên màn ảnh của phụ nữ Việt Nam phần lớn vẫn phụ thuộc và được định hình bởi câu chuyện của các nhân vật nam, cho thấy sự khó khăn trong việc thoát khỏi các khuôn mẫu nhân vật truyền thống.

V. Kết quả Sự khách thể hóa và yếu thế của nhân vật nữ Việt

Kết quả phân tích từ hai bộ phim cho thấy một xu hướng nhất quán: hình tượng phụ nữ Việt Nam thường bị khách thể hóa, gạt ra ngoài lề và bị giới hạn quyền tự quyết. Phân tích thị giác chỉ ra việc sử dụng các góc quay và khung hình để nhấn mạnh sự yếu thế hoặc tình dục hóa nhân vật. Các cảnh quay thường đặt họ ở vị trí thấp hơn hoặc như một đối tượng để quan sát. Về mặt ngôn ngữ, phân tích hành vi ngôn từ cho thấy các nhân vật nữ Việt Nam hiếm khi có những phát ngôn mang tính quyết đoán hay thể hiện quyền lực; lời thoại của họ thường mang tính phục vụ hoặc biểu cảm đơn thuần. Phân tích âm thanh cũng củng cố điều này, khi giọng nói của họ thường nhỏ nhẹ, hoặc âm nhạc nền lãng mạn hóa sự hiện diện của họ. Nhìn chung, dù có một số nỗ lực tạo ra sự phức tạp trong các phim gần đây, các nhân vật này phần lớn vẫn được miêu tả qua lăng kính của nam giới phương Tây, củng cố các định kiến giới và hạn chế vai trò của họ.

5.1. Phân tích thị giác Góc quay khung hình và khoảng cách xã hội

Phân tích thị giác theo khuôn khổ của Kress và van Leeuwen (2006) cho thấy các lựa chọn kỹ thuật điện ảnh đã góp phần định vị nhân vật nữ Việt Nam ở thế yếu. Trong Full Metal Jacket, các nhân vật gái mại dâm thường được quay ở góc ngang tầm mắt hoặc hơi thấp, tạo ra cảm giác mời gọi nhưng đồng thời cũng nhấn mạnh vai trò phục vụ của họ. Ngược lại, nữ xạ thủ bắn tỉa ban đầu được quay từ góc thấp, tạo cảm giác quyền lực và nguy hiểm, nhưng sau khi bị thương, góc quay chuyển sang từ trên cao xuống, nhấn mạnh sự bất lực và thất bại của cô. Khung hình thường là cảnh quay cận hoặc trung cảnh, tập trung vào cơ thể và biểu cảm của họ như những đối tượng để xem xét, thay vì đặt họ trong một bối cảnh xã hội rộng lớn hơn. Điều này tạo ra một sự thể hiện trên màn ảnh bị giới hạn, thiếu chiều sâu và bối cảnh văn hóa.

5.2. Phân tích ngôn ngữ Hành vi ngôn từ và sự thể hiện quyền lực

Phân tích lời thoại qua lý thuyết hành vi ngôn từ của Searle (1976) cho thấy sự mất cân bằng quyền lực rõ rệt. Trong Full Metal Jacket, các hành vi ngôn từ của nhân vật nữ chủ yếu là "directives" (chỉ thị, như yêu cầu trả tiền) và "expressives" (biểu cảm, như cầu xin). Họ hiếm khi thực hiện hành vi "representatives" (tuyên bố, khẳng định sự thật) một cách có trọng lượng. Trong Da 5 Bloods, nhân vật Tiên có nhiều hành vi ngôn từ đa dạng hơn, bao gồm cả "commissives" (cam kết) và "representatives". Tuy nhiên, các phát ngôn quan trọng nhất của cô vẫn liên quan đến việc hỗ trợ các nhân vật nam chính. Việc thiếu vắng các hành vi ngôn từ mang tính quyết đoán hoặc declarative (tuyên bố làm thay đổi thực tại) cho thấy tiếng nói của họ trong cốt truyện bị hạn chế, góp phần vào hình ảnh người châu Á trong phim như những người thụ động hoặc phụ thuộc.

VI. Hướng đi mới cho sự thể hiện văn hóa đại chúng trên màn ảnh

Nghiên cứu này khẳng định sự cần thiết phải có những cách thể hiện đa dạng, chính xác và có chiều sâu hơn về hình tượng phụ nữ Việt Nam trong điện ảnh phương Tây. Để vượt qua các khuôn mẫu nhân vật và định kiến giới cố hữu, các nhà làm phim cần tiếp cận câu chuyện từ một góc nhìn nhạy bén hơn về văn hóa và lịch sử. Tầm quan trọng của giao thoa văn hóa (cultural intersection) không thể bị xem nhẹ; việc hợp tác với các nhà làm phim, biên kịch và diễn viên Việt Nam có thể mang lại những góc nhìn chân thực. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi, phân tích các thể loại phim khác hoặc so sánh với cách các nền điện ảnh khác khắc họa nhân vật Việt Nam. Cuối cùng, mục tiêu là thúc đẩy một nền văn hóa đại chúng toàn cầu đa dạng và toàn diện hơn, nơi mọi hình ảnh dân tộc đều được tôn trọng và thể hiện một cách công bằng.

6.1. Tầm quan trọng của giao thoa văn hóa cultural intersection chân thực

Để cải thiện sự thể hiện trên màn ảnh, việc thúc đẩy giao thoa văn hóa (cultural intersection) một cách có ý nghĩa là rất quan trọng. Điều này không chỉ dừng lại ở việc có diễn viên gốc Việt đóng vai người Việt, mà còn phải đi sâu vào việc xây dựng câu chuyện, bối cảnh và tâm lý nhân vật một cách chân thực. Các nhà làm phim phương Tây cần thoát khỏi lăng kính chủ nghĩa phương Đông (orientalism) và thực sự tìm hiểu về lịch sử, xã hội và con người Việt Nam. Sự hợp tác với các chuyên gia văn hóa, nhà sử học và các nhà làm phim địa phương có thể giúp tạo ra những câu chuyện tôn trọng và đa chiều hơn. Thay vì chỉ là phông nền cho câu chuyện của người khác, các nhân vật nữ Việt Nam cần có câu chuyện, động lực và hành trình của riêng mình, phản ánh sự phức tạp của trải nghiệm con người.

6.2. Đề xuất cho các nhà làm phim và hướng nghiên cứu trong tương lai

Kết quả của nghiên cứu này đưa ra những hàm ý thực tiễn cho các nhà làm phim, nhà phê bình và các chuyên gia truyền thông. Cần có một cách tiếp cận tinh tế và nhạy bén hơn về văn hóa để thể hiện các dân tộc thiểu số và phụ nữ, giúp giảm bớt sự duy trì các định kiến. Nghiên cứu này cũng cung cấp một nền tảng cho các nghiên cứu trong tương lai về sự thể hiện của các nhóm khác trên truyền thông. Các hướng đi có thể bao gồm việc phân tích các thể loại phim khác ngoài phim chiến tranh, hoặc so sánh hình tượng phụ nữ Việt Nam trong điện ảnh Hollywood với điện ảnh châu Âu hoặc châu Á. Hơn nữa, việc phân tích các bộ phim do chính người Việt Nam sản xuất sẽ cung cấp một góc nhìn đối sánh quý giá. Mục đích cuối cùng là thúc đẩy sự đa dạng và hòa nhập trong điện ảnh và các hình thức kể chuyện bằng hình ảnh khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES LÒ THỊ NGỌC ANH REPRESENTATIONS OF VIETNAMESE FEMALE CHARACTERS IN WESTERN MOVIES: A MULTIMODAL CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS Hình tượng của nhân vật phụ nữ Việt Nam trong phim ảnh phương Tây qua góc nhìn diễn ngôn phê phán đa phương tiện M. MAJOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 8220201.01 HÀ NỘI – 2025 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES LÒ THỊ NGỌC ANH REPRESENTATIONS OF VIETNAMESE FEMALE CHARACTERS IN WESTERN MOVIES: A MULTIMODAL CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS Hình tượng của nhân vật phụ nữ Việt Nam trong phim ảnh phương Tây qua góc nhìn diễn ngôn phê phán đa phương tiện M. MAJOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 8220201. Huỳnh Anh Tuấn HÀ NỘI – 2025 DECLARATION I hereby declare that the thesis, titled "Representations of Vietnamese Female Characters in Western Movies: A Multimodal Critical Discourse Analysis," is an original work carried out in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Arts at the University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi.

All sources used throughout this research have been properly cited and referenced according to academic standards. Hà Nội, 2025 Lò Thị Ngọc Anh i ACKNOWLEDGEMENTS To be loved is to be known. As a student, I would like to express my deepest gratitude to Dr. Huỳnh Anh Tuấn for knowing my idea and giving me intellectual consultancy and constant encouragement.

Although our time working together was brief, his insights and guidance gave me the confidence to pursue this research. As a friend, I am also deeply thankful to my feminist friends, who know me as an advocate and show constant support. Their belief in my work and my dream to fight for women’s rights sustained me throughout this journey. As a daughter, I extend my heartfelt thanks to my parents, especially my mother, whose work on the representation of women in Vietnamese poetry that inspired me to explore similar themes in the representation of Vietnamese women in Western cinema.

Her dedication and perseverance served as a foundation upon which I could build my work, and she knows this study is my baby steps. This work could not have been completed without the genuine love of all of you, and for that, I am forever appreciative. ii ABSTRACT Recent scholarly attention has increasingly examined the representation of Vietnamese female characters in Western cinema, particularly in relation to stereotypical portrayals and the male gaze (Charlot, 1991; Hamilton, 2009; Thi, 2020). This study explores how Vietnamese female characters are portrayed in Western films using multimodal critical discourse analysis, examining visual, linguistic, and vocal elements.

The research aims to assess the representation of these characters through qualitative content analysis, in light of multimodal critical discourse analysis, focusing on two films: Full Metal Jacket (1987) and Da 5 Bloods (2020). The study reveals that while some narrative complexity is present, both films largely depict Vietnamese women through a Western male gaze, reinforcing traditional stereotypes and limiting their agency. The findings highlight the need for more culturally accurate and nuanced portrayals of Vietnamese women in Western cinema, emphasizing the importance of diverse representation in media. iii TABLE OF CONTENTS DECLARATION.

iii LIST OF ABBREVIATIONS. vi LIST OF TABLES. vii LIST OF FIGURES. viii CHAPTER 1: INTRODUCTION.

Research problem and rationale of the study. Aims and objectives of the study. Scope of the study. Method of the study.

Significance of the study. Structure of the study .5 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. Review of theoretical backgrounds. Critical Discourse Analysis (CDA).

Multimodal Critical Discourse Analysis (MCDA). The Grammar of Visual Design. Speech, Music and Sound. Representations in movies.

Representations of Vietnamese female characters in Western movies. Representations of Vietnamese female characters in Vietnamese movies. Summary of the chapter. Data collection instrument.

Data collection procedure. Data analysis procedure. Summary of the chapter .46 CHAPTER 4: DATA FINDINGS AND DISCUSSIONS. Vietnamese Female Characters in “Full Metal Jacket” (1987).

Vietnamese Female Characters in “Da 5 Blood” (2020). Visual Representation of Vietnamese Female Characters in Full Metal Jacket (1987) and Da 5 Blood (2020). Linguistic Representation of Vietnamese Female Characters in Full Metal Jacket (1987) and Da 5 Blood (2020). Vocal Representation of Vietnamese Female Characters in Full Metal Jacket (1987) and Da 5 Blood (2020).

Objectification, Marginalization, and Evolving Complexity. Summary of Findings. I v LIST OF ABBREVIATIONS CDA: Critical Discourse Analysis MCDA: Multimodal Critical Discourse Analysis vi LIST OF TABLES Table 2. The Analytical Framework of Illocutionary Speech Act Types .1 Two selected movies listed by Year, Genre and Director in Chronological Order.

Vietnamese female characters in Full Metal Jacket (1987). Vietnamese female characters in Da 5 Blood (2020) .66 vii LIST OF FIGURES Figure 2. A system network for describing melodies. Prominent shots from four scenes featuring Da Nang Hooker (Timestamp: 00:46:08 - 00:47:11).

Prominent shots from six scenes featuring Motorbike Hooker in Full Metal Jacket (1987) (Timestamp: 01:22:57 - 01:25:28) .3 Prominent shots from five scenes featuring VC Sniper in “Full Metal Jacket” (1987) (Timestamp: 01:44:32 01:49:55). Prominent shots from six scenes featuring Tiên Lưu in “Da 5 Blood” (2020) (Timestamp: 00:19:54 - 02:25:00). Prominent shots from three scenes featuring Michon in “Da 5 Blood” (2020) (Timestamp: 00:21:01 - 02:25:02). Prominent shots from two scenes featuring Hanoi Hannah in “Da 5 Blood” (2020) (Timestamp: 00:39:25 - 01:53:07) .80 viii CHAPTER 1: INTRODUCTION 1.

Research problem and rationale of the study The portrayal of Asian women in Western media, particularly in film, has long been shaped by entrenched stereotypes and cultural assumptions. One of the most pervasive depictions is that of Asian women as submissive, passive, and obedient (Keum, Brady, Sharma, Lu, Kim, & Thai, 2018). These portrayals do not simply reflect pre-existing stereotypes but actively contribute to shaping public perceptions. By consistently presenting Asian women within these narrow roles, Western media reinforce and perpetuate such characterizations, influencing societal attitudes and expectations.

This phenomenon aligns with the concept of Orientalism, as theorized by Edward Said and further explored in subsequent studies (Rigoni, 2012). Said (2003) argues that Western discourse has historically framed Eastern cultures through a lens of difference and inferiority, reinforcing hierarchical distinctions. These constructed narratives are not neutral reflections of reality but emerge from broader ideological frameworks shaped by colonial and imperialist power structures. Specifically, Western war films, including Full Metal Jacket (1987) and Da 5 Bloods (2020), often reproduce these Orientalist tropes in their depiction of Vietnamese female characters, positioning them as symbolic figures rather than fully developed individuals.

Full Metal Jacket reinforces gendered and racialized stereotypes through its portrayal of the Vietnamese prostitute, aligning with broader imperialist narratives. Similarly, while Da 5 Bloods presents a more contemporary narrative, it continues to marginalize Vietnamese women by portraying them primarily as Western male protagonists, often emphasizing victimhood and dependency. Laura Mulvey's (1975) theory of the "male gaze" is particularly relevant in understanding how Vietnamese female characters are framed in Western cinema. She asserts that: "The woman displayed as a sexual object is the leitmotif of erotic spectacle" (p.

This perspective helps explain why Vietnamese female characters are frequently reduced to exoticized figures who fulfil stereotypical roles, such as the 1 hypersexualized temptress or the passive, voiceless victim. The persistence of such portrayals has contributed to the broader marginalization of Asian women in Western media, particularly in the decades following the war in Vietnam. During this period, Vietnamese female characters were often depicted as objects of conquest, prostitutes, or helpless figures reliant on Western male intervention (Paner, 2018). To analyze these portrayals, this study employs Multimodal Critical Discourse Analysis (MCDA), a framework that integrates verbal, visual, and vocal elements to uncover the ideological dimensions of cinematic storytelling.

Scholars such as Kress and van Leeuwen (2006) emphasize the importance of examining how cinematography, sound design, and dialogue collectively shape audience perceptions. Similarly, Weissenrieder and Fairclough (1997) argue that an integrated analysis of visual, auditory, and narrative elements is essential for understanding media representation. By applying MCDA, this study aims to bridge existing gaps in the literature, which often isolate specific analytical modes, and provide a comprehensive perspective on the representation of Vietnamese female characters in Western war films. In summary, this thesis critically examines how Vietnamese women have been portrayed in Western cinema, focusing on the intersection of gender, race, and cultural history.

Through an analysis of Full Metal Jacket and Da 5 Bloods, the study explores the enduring influence of Orientalist and patriarchal ideologies and their broader implications for cultural representation. Aims and objectives of the study This research explores the depiction of Vietnamese female characters in Western movies, seeking to understand how these portrayals contribute to or challenge prevailing gender and cultural stereotypes. Specifically, the study intends to examine the representations of Vietnamese female characters in Western movies using a Multimodal Critical Discourse Analysis approach. This includes a detailed investigation of how these characters are represented through three cinematic elements: visual, linguistic and vocal.

Research question The only question that guides this study is: How are Vietnamese female characters in selected Western movies set during the war in Vietnam (1955-1975) represented through visual, linguistic, and vocal elements? 1. Scope of the study The analysis in this study focuses on two carefully selected Western films, Full Metal Jacket and Da 5 Bloods, chosen for their significant portrayal of Vietnamese female characters and their relevance to historical and contemporary trends. These films, highlighting pivotal depictions of Vietnamese women during and after the war in Vietnam (1955-1975), serve as critical examples for analysis. To identify these movies, a systematic search was conducted using keywords such as "Vietnamese women," "Vietnamese girls," and "Vietnamese female characters" across extensive online platforms and databases, including Google, Wikipedia, and IMDb.

The selection criteria included films with:  It featured a Vietnamese female character who was explicitly identified or credited as Vietnamese. Contextual evidence was used for ambiguous roles (e., "waitress," "hooker") in Vietnam-set films.  Were set during the war in Vietnam (1955-1975) to ensure historical and thematic relevance.  Were Western productions directed, produced, or written by Western filmmakers, focusing on how Western cinema constructs Vietnamese female characters?  Belonged to the war drama genre, depicting the war's impact within Vietnam's historical and socio-political context (excluding Vietnamese- American diaspora narratives).

 Were legally accessible via streaming services or archives in Vietnam. Exclusions were made for animated films, productions lacking identifiable Vietnamese characters, or those unrelated to Western perspectives or Vietnamese contexts. By applying these criteria, the study ensures a focused analysis through a Multimodal Critical Discourse Analysis (MCDA) framework, emphasizing the interplay of verbal, visual, and auditory elements in constructing representations. Method of the study This study employs a qualitative research methodology grounded in Multimodal Critical Discourse Analysis (MCDA) to explore the representation of Vietnamese female characters in Western movies.

MCDA is particularly suited for this research as it integrates visual, linguistic and vocal elements analysis, offering a comprehensive examination of how these characters are portrayed. The research uses qualitative content analysis to interpret the female Vietnamese characters in selected films. Significance of the study This study is significant for several reasons, contributing to academic discourse and practical discussions regarding representation in media. First, it offers an examination of the portrayal of Vietnamese female characters in Western cinema, a topic that has been historically under-researched.

By employing Multimodal Critical Discourse Analysis (MCDA), this research expands the scope of traditional film studies by incorporating an analysis of visual, auditory, and linguistic elements. This interdisciplinary approach enriches film study and highlights the importance of non-verbal communication in shaping cultural perceptions. Second, the study addresses the broader issue of gender and racial stereotyping in the media, particularly concerning how Vietnamese women have been marginalized and misrepresented in Western films.