MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của đề tài Trong hoạt ộng sản xuất nông nghiệp phân ón à một trong những vật tƣ quan trọng và ƣợc sử dụng với một ƣợng khá ớn hàng năm. Phân ón ã góp phần áng kể àm tăng năng suất cây trồng, chất ƣợng nông sản, ặc iệt ối với việc trồng úa ở Việt Nam. Theo ánh giá của Viện dinh dƣỡng cây trồng quốc tế (IPNI), phân ón óng góp khoảng 30-35% tổng sản ƣợng cây trồng. Tuy nhiên phân ón cũng chính à những loại hoá chất nếu ƣợc sử dụng úng theo quy ịnh sẽ phát huy ƣợc những ƣu thế, tác dụng em ại sự màu mỡ cho ất ai, em ại sản phẩm trồng trọt nuôi sống con ngƣời, gia súc.
Ngƣợc lại nếu không ƣợc sử dụng úng theo quy ịnh, phân ón ại chính à một trong những tác nhân gây nên sự ô nhiễm môi trƣờng sản xuất nông nghiệp và môi trƣờng sống. Tính từ năm 1985 ến nay diện tích gieo trồng ở nƣớc ta chỉ tăng 57,7% nhƣng ƣợng phân ón sử dụng tăng tới 517% ( theo bộ NN&PTNT ). Theo tính toán ƣợng phân vô cơ tăng mạnh trong vòng 20 năm qua, tổng các yếu tố dinh dƣỡng a ƣợng N + + năm 2007 ạt trên 2,4 triệu tấn tăng gấp 5 lần ƣợng sử dụng của năm 1985. Ngoài phân vô cơ có hàng năm nƣớc ta còn sử dụng khoảng một triệu tấn phân hữu cơ sinh học, hữu cơ vi sinh các oại.
Xét về tỉ lệ sử dụng phân ón cho các nhóm cây trồng khác nhau, cho thấy tỉ lệ phân ón sử dụng cho úa chiếm cao nhất ạt trên 65%. Tuy nhiên so với các nƣớc trong khu vực và trên thế giới ƣợng phân ón sử dụng trên một ơn vị diện tích gieo trồng ở nƣớc ta vẫn còn thấp và không ồng ều theo từng khu vực và phân ố dân cƣ. Thị trấn Thiệu Hóa à một Thị trấn thuộc huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, ang trên con ƣờng phát triển kinh tế của tỉnh với những cơ sở hạ tầng, dân trí cao và sự phát triển của các công ty sản xuất lớn trên ịa àn Thị trấn. Song song với vấn ề phát triển các ngành nghề này trong sản xuất nông nghiệp cây úa à oại cây trồng chiếm vị thế hàng ầu trong sản xuất nông nghiệp.
Với hiện trạng việc àm ngày nay ngƣời dân ã không ƣợc chú trọng nhiều ến ruộng ồng, và việc thiếu hiểu biết cách sử dụng không úng khoa học phân ón cũng xảy ra thƣờng xuyên. Việc xác ịnh 1 hiện trạng sử dụng phân ón, hiệu quả sử dụng và ánh giá các yếu tố ảnh hƣởng ến khối ƣợng phân ón à mục tiêu cấp thiết, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất vừa hạn chế tác ộng bất lợi ối với môi trƣờng. Xuất phát từ vấn ề ó tôi tiến hành thực hiện ề tài: “ Đánh giá một số yếu tố ảnh hƣởng đến hoạt động sử dụng phân bón của ngƣời dân Thị trấn Thiệu Hóa, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa ”. Mục tiêu nghiên cứu đề tài - iều tra thực trạng sử dụng phân ón trên ịa àn Thị trấn Thiệu Hóa, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa - ánh giá các yếu tố ảnh hƣởng ến khối ƣợng phân ón trong sản xuất úa 2 CHƢƠNG I: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Tổng quan về phân bón (PB) 1. á n ệm p ân bón Phân ón à sản phẩm có chức năng cung cấp chất dinh dƣỡng cho cây trồng hoặc có tác dụng cải tạo ất ể tăng năng suất, chất ƣợng cây trồng. * Các nguyên tố dinh dƣỡng trong phân ón Nguyên tố dinh dƣỡng trong phân ón à các nguyên tố hóa học cần thiết cho sự sinh trƣởng và phát triển của cây trồng, ao gồm: a) Nguyên tố dinh dƣỡng a ƣợng à các nguyên tố ạm (N), ân (P), ka i (K) ở dạng cây trồng có thể hấp thu ƣợc; ) Nguyên tố dinh dƣỡng trung ƣợng à các nguyên tố canxi (Ca), magie (Mg), ƣu huỳnh (S), si ic (Si) ở dạng cây trồng có thể hấp thu ƣợc; c) Nguyên tố dinh dƣỡng vi ƣợng à các nguyên tố o (B), cô an (Co), ồng (Cu), sắt (Fe), mangan (Mn), mo ip en (Mo), kẽm (Zn) ở dạng cây trồng có thể hấp thu ƣợc. P ân loạ và va trò của p ân bón 1.
P ân n óm p ân bón t eo n uồn ốc n uyên liệu v qu trìn sản xuất - Nhóm phân ón hóa học (còn gọi à phân ón vô cơ) gồm các oại phân ón ƣợc sản xuất từ nguyên iệu chính à các chất vô cơ hoặc hữu cơ tổng hợp, ƣợc xử ý qua quá trình hóa học hoặc chế iến khoáng sản; - Nhóm phân ón hữu cơ gồm các oại phân ón ƣợc sản xuất từ nguyên iệu chính à các chất hữu cơ tự nhiên (không ao gồm các chất hữu cơ tổng hợp), ƣợc xử ý thông qua quá trình vật ý ( àm khô, nghiền, sàng, phối trộn, àm ẩm) hoặc sinh học (ủ, ên men, chiết); - Nhóm phân ón sinh học gồm các oại phân ón ƣợc sản xuất thông qua quá trình sinh học hoặc có nguồn gốc tự nhiên, trong thành phần có chứa một hoặc nhiều chất sinh học nhƣ axít humic, axít fu vic, axít amin, vitamin hoặc các chất sinh học khác. P ân loại p ân bón óa ọc t eo t n p ần oặc c ức năn của c c c ất c ín tron p ân bón đối với cây trồn - Phân ón a ƣợng à phân ón trong thành phần chất chính chứa ít nhất 01 nguyên tố dinh dƣỡng a ƣợng, ao gồm phân ón ơn, phân ón phức hợp, phân ón hỗn hợp, phân ón khoáng hữu cơ, phân ón khoáng sinh học; - Phân ón trung ƣợng à phân ón hóa học trong thành phần chất chính chứa ít nhất 01 nguyên tố dinh dƣỡng trung ƣợng, không ao gồm vôi, thạch cao, á macnơ, á do omite ở dạng khai thác tự nhiên chƣa qua quá trình xử ý, sản xuất thành phân ón; - Phân ón vi ƣợng à phân ón trong thành phần chất chính chứa ít nhất 01 nguyên tố dinh dƣỡng vi ƣợng; - Phân ón ất hiểm à phân ón trong thành phần có chứa nguyên tố Scandium (số thứ tự 21) hoặc Yttrium (số thứ tự 39) hoặc một trong các nguyên tố thuộc dãy Lanthanides (số thứ tự từ số 57-71: Lanthanum, Cerium, Praseodymium, Neodymium, Promethium, Samarium, Europium, Gadolinium, Terbium, Dysprosium, Holmium, Er ium, Thu ium, Ytter ium, Lutetium) trong ảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học ( ảng tuần hoàn Mende eev); - Phân ón cải tạo ất vô cơ à phân ón có tác dụng cải thiện tính chất ý, hóa, sinh học của ất ể tạo iều kiện thuận ợi cho cây trồng sinh trƣởng, phát triển, ƣợc sản xuất từ nguyên iệu chính à các chất vô cơ hoặc hữu cơ tổng hợp. P ân loại p ân bón đa lượn t eo t n p ần c ất c ín oặc liên kết óa ọc của c c n uyên tố din dưỡn tron p ân bón - Phân ón ơn à phân ón trong thành phần chất chính chỉ chứa 01 nguyên tố dinh dƣỡng a ƣợng. - Phân ón phức hợp à phân ón trong thành phần chất chính có chứa ít nhất 02 nguyên tố dinh dƣỡng a ƣợng ƣợc iên kết với nhau ằng các iên kết hóa học.
- Phân ón hỗn hợp à phân ón trong thành phần chất chính có chứa ít nhất 02 nguyên tố dinh dƣỡng a ƣợng ƣợc sản xuất ằng cách phối trộn từ các oại phân ón khác nhau. P ân loại p ân bón ữu cơ t eo t n p ần, c ức năn của c c c ất c ín oặc qu trìn sản xuất - Phân ón hữu cơ à phân ón trong thành phần chất chính chỉ có chất hữu cơ và các chất dinh dƣỡng có nguồn gốc từ nguyên iệu hữu cơ; - Phân ón hữu cơ vi sinh à phân ón trong thành phần chất chính gồm có chất hữu cơ và ít nhất 01 oài vi sinh vật có ích; - Phân ón hữu cơ sinh học à phân ón trong thành phần chất chính gồm có chất hữu cơ và ít nhất 01 chất sinh học (axít humic, axít fu vic, axít amin, vitamin,.); - Phân ón hữu cơ khoáng à phân ón trong thành phần chất chính gồm có chất hữu cơ và ít nhất 01 nguyên tố dinh dƣỡng a ƣợng; - Phân ón cải tạo ất hữu cơ à phân ón có tác dụng cải thiện tính chất ý, hóa, sinh học của ất ể tạo iều kiện thuận ợi cho cây trồng sinh trƣởng, phát triển, ƣợc sản xuất từ nguyên iệu chính à các chất hữu cơ tự nhiên (không ao gồm các chất hữu cơ tổng hợp); - Phân ón hữu cơ truyền thống à phân ón có nguồn gốc từ chất thải ộng vật, phụ phẩm cây trồng, các oại thực vật hoặc chất thải hữu cơ sinh hoạt khác ƣợc chế iến theo phƣơng pháp ủ truyền thống. P ân loại p ân bón sin ọc t eo t n p ần oặc c ức năn của c ất c ín tron p ân bón - Phân ón sinh học à oại phân ón ƣợc sản xuất thông qua quá trình sinh học hoặc có nguồn gốc tự nhiên, trong thành phần có chứa một hoặc nhiều chất sinh học nhƣ axít humic, axít fu vic, axít amin, vitamin hoặc các chất sinh học khác; - Phân ón vi sinh vật à phân ón có chứa vi sinh vật có ích có khả năng tạo ra các chất dinh dƣỡng hoặc chuyển hóa thành các chất dinh dƣỡng trong ất mà cây trồng có thể sử dụng ƣợc hoặc các vi sinh vật ối kháng có tác dụng ức chế các vi sinh vật gây hại cây trồng; - Phân ón cải tạo ất sinh học à phân ón có tác dụng cải thiện tính chất ý, hóa, sinh học của ất ể tạo iều kiện thuận ợi cho cây trồng sinh trƣởng, phát triển, ƣợc sản xuất thông qua quá trình sinh học hoặc có nguồn gốc tự nhiên, trong thành phần chứa một hoặc nhiều chất sinh học. P ân loại p ân bón t eo p ươn t ức sử dụn - Phân ón rễ à oại phân ón ƣợc sử dụng ể cung cấp chất dinh dƣỡng cho cây trồng thông qua ộ rễ; - Phân ón á à oại phân ón ƣợc sử dụng ể cung cấp chất dinh dƣỡng cho cây trồng thông qua thân, á.
ác loạ p ân và t t d n p ân bón tron n n n ệp Các oại phân ƣợc sử dụng hiện nay: 1. P ân Hữu Cơ Là phân chứa những chất dinh dƣỡng ở dạng những hợp chất hữu cơ nhƣ: phân chuồng, phân xanh, phân than ùn, phụ phế phẩm nông nghiệp, phân rác… Phân Chuồng Phân chuồng à hỗn hợp chủ yếu của: phân, nƣớc tiểu gia súc và chất ộn.