Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Sử Dụng Điện Mặt Trời Áp Mái Của Người Dân Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng điện mặt trời áp mái của người dân tại thành phố hồ chí minh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Phạm Nguyễn Cao Thiên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Long
• Trường học: Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Sử Dụng Điện Mặt Trời Áp Mái Của Người Dân Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Sự cần thiết phải nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu và khảo sát
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Khái niệm về ý định
• 2.1.2. Khái niệm về lợi ích cảm nhận
• 2.1.3. Khái niệm về rủi ro cảm nhận
• 2.1.4. Các khái niệm về năng lượng
• 2.1.4.1. Thuyết hành hành động hợp lý (TRA - Theory of Reasoned Action)
• 2.1.4.2. Thuyết hành vi dự định (TPB - Theory of Planned Behavior)
• 2.1.4.3. Thuyết rủi ro cảm nhận TPR (Theory of Perceived Risk)
• 2.2. Một số nghiên cứu trước đây có liên quan
• 2.2.1. Nghiên cứu ngoài nước
• 2.2.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến vấn đề nghiên cứu
• 2.4. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 2.4.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.4.2. Mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.3. Mã hóa thang đo và biến quan sát
• 3.4. Mô tả dữ liệu được sử dụng trong nghiên cứu
• 3.4.1. Công cụ thu thập dữ liệu
• 3.4.2. Xác định kích thước mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 3.4.3. Quy trình thu thập dữ liệu
• 3.5. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.5.1. Thống kê mô tả
• 3.5.2. Kiểm tra độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 3.5.3. Phân tích nhân tố EFA
• 3.5.4. Phân tích hồi qui bội
• 3.5.5. Kiểm định giả thuyết
• 3.5.6. Kiểm định sự vi phạm của dữ liệu: Đa cộng tuyến, phương sai thay đổi và tự tương quan
• 3.5.7. Kiểm định mức độ ảnh hưởng của từng biến kiểm soát đối với biến phụ thuộc
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Hiện trạng sử dụng điện mặt trời áp mái nhà tại TP.
• 4.1.1. Chính sách nhà nước về phát triển điện mặt trời áp mái
• 4.1.2. Chính sách của EVN và EVNHCMC về phát triển điện mặt trời áp mái
• 4.1.3. Kết quả và những khó khăn trong việc phát triển điện mặt trời áp mái hiện nay
• 4.2. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 4.2.1. Kiểm định Cronbach’Alpha đối với thang đo 05 yếu tố độc lập ảnh hưởng đến ý định sử dụng ĐMTAM của người dân (thang đo sơ bộ)
• 4.2.2. Kiểm định Cronbach’Alpha đối với thang đo yếu tố phụ thuộc (thang đo sơ bộ)
• 4.3. Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức
• 4.3.1. Mô tả mẫu nghiên cứu chính thức
• 4.3.2. Kiểm định Cronbach’Alpha
• 4.3.3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.3.4. Phân tích hồi quy đa biến
• 4.3.5. Kiểm định giả thuyết
• 4.3.6. Kiểm định sự khác biệt của biến kiểm soát đối với biến phụ thuộc
• 4.3.7. Kiểm định sự vi phạm của dữ liệu: Đa cộng tuyến, phương sai thay đổi và tự tương quan
• 4.3.8. Giá trị Mean và phân tích thực trạng các yếu tố ảnh hưởng
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ HÀM Ý
• 5.1. Một số hàm ý
• 5.1.1. Hàm ý liên quan đến Thái độ
• 5.1.2. Hàm ý liên quan đến Chuẩn chủ quan
• 5.1.3. Hàm ý liên quan đến Rủi ro
• 5.1.4. Hàm ý liên quan đến Lợi ích
• 5.1.5. Hàm ý liên quan đến Kiểm soát hành vi
• 5.1.6. Hàm ý liên quan đến sự khác biệt về ý định sử dụng ĐMTAM giữa các nhóm có thu nhập khác nhau
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.2.2. Hướng phát triển của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG CỦA HỌC VIÊN

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố ảnh hưởng đến điện mặt trời áp mái tại TP

Điện mặt trời áp mái đang trở thành một giải pháp năng lượng bền vững tại TP. Hồ Chí Minh. Nguồn năng lượng này không chỉ giúp giảm chi phí điện mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, việc áp dụng điện mặt trời áp mái còn gặp nhiều thách thức. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng điện mặt trời áp mái của người dân.

1.1. Định nghĩa và lợi ích của điện mặt trời áp mái

Điện mặt trời áp mái là hệ thống năng lượng sử dụng tấm pin mặt trời lắp đặt trên mái nhà để chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành điện năng. Lợi ích của điện mặt trời bao gồm tiết kiệm chi phí điện, giảm phát thải khí nhà kính và tăng giá trị bất động sản.

1.2. Tình hình sử dụng điện mặt trời tại TP. Hồ Chí Minh

TP. Hồ Chí Minh là một trong những địa phương đi đầu trong việc phát triển điện mặt trời áp mái. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ dân sử dụng điện mặt trời vẫn còn thấp, chỉ khoảng 0,58% vào cuối năm 2020. Điều này đặt ra câu hỏi về các yếu tố cản trở sự phát triển của điện mặt trời tại thành phố.

II. Các thách thức trong việc sử dụng điện mặt trời áp mái tại TP

Mặc dù có nhiều chính sách khuyến khích, nhưng người dân vẫn gặp phải nhiều thách thức khi quyết định lắp đặt điện mặt trời áp mái. Những thách thức này bao gồm chi phí lắp đặt cao, thiếu thông tin và sự hỗ trợ từ chính quyền.

2.1. Chi phí lắp đặt điện mặt trời áp mái

Chi phí lắp đặt điện mặt trời áp mái là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định của người dân. Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng chi phí ban đầu vẫn là rào cản lớn.

2.2. Thiếu thông tin và kiến thức về điện mặt trời

Nhiều người dân chưa hiểu rõ về lợi ích và cách thức hoạt động của điện mặt trời. Việc thiếu thông tin này dẫn đến sự e ngại trong việc đầu tư vào hệ thống điện mặt trời.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng điện mặt trời

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng điện mặt trời áp mái. Các yếu tố này bao gồm thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi, lợi ích cảm nhận và rủi ro cảm nhận.

3.1. Phương pháp nghiên cứu định tính

Phương pháp nghiên cứu định tính được sử dụng để thu thập thông tin sâu về các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng điện mặt trời. Qua đó, các yếu tố tiềm ẩn được phát hiện và điều chỉnh nội dung câu hỏi khảo sát.

3.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu định lượng được thực hiện thông qua bảng câu hỏi khảo sát với 350 mẫu. Dữ liệu thu thập được phân tích bằng phần mềm SPSS để kiểm định độ tin cậy và phân tích hồi quy.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tuyến tính giữa các yếu tố trong mô hình và ý định sử dụng điện mặt trời áp mái. Những phát hiện này có thể giúp các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược phát triển điện mặt trời.

4.1. Phân tích kết quả nghiên cứu

Kết quả phân tích cho thấy thái độ tích cực và lợi ích cảm nhận có ảnh hưởng lớn đến ý định sử dụng điện mặt trời. Điều này cho thấy cần tăng cường tuyên truyền về lợi ích của điện mặt trời.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các doanh nghiệp và chính quyền có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chương trình khuyến khích và hỗ trợ người dân lắp đặt điện mặt trời áp mái, từ đó tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho điện mặt trời áp mái

Điện mặt trời áp mái có tiềm năng lớn tại TP. Hồ Chí Minh, nhưng cần có những chính sách và giải pháp phù hợp để khuyến khích người dân sử dụng. Nghiên cứu này cung cấp những thông tin quan trọng để phát triển điện mặt trời trong tương lai.

5.1. Kết luận về nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng điện mặt trời áp mái. Những yếu tố này cần được xem xét trong việc xây dựng chính sách phát triển năng lượng tái tạo.

5.2. Hướng phát triển tương lai cho điện mặt trời

Trong tương lai, cần có các chương trình đào tạo và nâng cao nhận thức cho người dân về điện mặt trời. Đồng thời, chính quyền cần tiếp tục hỗ trợ về mặt tài chính và kỹ thuật để thúc đẩy việc lắp đặt điện mặt trời áp mái.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năng lượng mặt trời là nguồn năng lượng tái tạo dồi dào và thân thiện với môi trường, được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh cạn kiệt nhiên liệu hóa thạch và biến đổi khí hậu toàn cầu. Tại Việt Nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), tiềm năng phát triển điện mặt trời áp mái (ĐMTAM) rất lớn với hơn 914.000 hộ dân cư (Tổng cục Thống kê, 2019). Tuy nhiên, đến cuối năm 2020, chỉ khoảng 14.299 hộ dân lắp đặt hệ thống ĐMTAM, chiếm tỷ lệ rất nhỏ 0,58% (EVNHCMC, 2020). Điều này đặt ra câu hỏi về các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng ĐMTAM của người dân tại TP.HCM.

Luận văn thạc sĩ này nhằm mục tiêu xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố như thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi, lợi ích cảm nhận và rủi ro cảm nhận đến ý định sử dụng ĐMTAM của người dân TP.HCM. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2018-2020, với dữ liệu sơ cấp thu thập từ 278 người dân có ý định sử dụng ĐMTAM tại TP.HCM. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ các nhân tố tác động mà còn cung cấp các hàm ý quản trị giúp ngành điện và doanh nghiệp năng lượng mặt trời phát triển bền vững, tăng tỷ lệ sử dụng ĐMTAM, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển năng lượng sạch tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết chính để xây dựng mô hình nghiên cứu:

1. Thuyết hành vi dự định (TPB) của Ajzen (1991): Mô hình mở rộng từ thuyết hành động hợp lý (TRA), bổ sung yếu tố nhận thức kiểm soát hành vi (Perceived Behavioral Control) nhằm dự đoán ý định và hành vi của cá nhân. TPB gồm ba yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định hành vi: thái độ, chuẩn chủ quan và kiểm soát hành vi cảm nhận.

2. Thuyết rủi ro cảm nhận (TPR) của Bauer (1960): Đề cập đến sự không chắc chắn và hậu quả bất lợi mà người tiêu dùng cảm nhận khi thực hiện hành vi tiêu dùng, bao gồm các loại rủi ro tài chính, kỹ thuật, xã hội, tâm lý, an toàn và thời gian.

3. Khái niệm lợi ích cảm nhận: Lợi ích cảm nhận là giá trị cá nhân mà người tiêu dùng gán cho sản phẩm/dịch vụ, là cơ sở quan trọng dẫn đến quyết định sử dụng. Lợi ích này có thể bao gồm lợi ích tài chính, môi trường và tiện ích sử dụng.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: ý định sử dụng ĐMTAM, thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi, lợi ích cảm nhận và rủi ro cảm nhận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Thảo luận nhóm với 7 chuyên gia từ EVNHCMC và các nhà cung cấp hệ thống ĐMTAM để hiệu chỉnh thang đo và phát hiện các yếu tố tiềm ẩn ảnh hưởng đến ý định sử dụng ĐMTAM.

• Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu qua khảo sát 350 người dân TP.HCM có ý định sử dụng ĐMTAM, trong đó 278 bảng trả lời hợp lệ được phân tích bằng phần mềm SPSS 20. Các bước phân tích gồm kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi quy đa biến và kiểm định giả thuyết.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Mẫu khảo sát được chọn theo phương pháp thuận tiện, đảm bảo đa dạng về giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp và thu nhập để phản ánh đại diện người dân TP.HCM.

• Timeline nghiên cứu: Dữ liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2018-2020; khảo sát sơ cấp thực hiện từ tháng 11/2020 đến tháng 01/2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của thái độ đến ý định sử dụng ĐMTAM: Thái độ tích cực có tác động thuận chiều mạnh mẽ đến ý định sử dụng, với hệ số hồi quy β = 0,35 (p < 0,01). Người dân có nhận thức tích cực về lợi ích và tính bền vững của ĐMTAM có xu hướng cao hơn trong việc quyết định sử dụng.

2. Chuẩn chủ quan tác động tích cực: Áp lực xã hội từ gia đình, bạn bè và cộng đồng ảnh hưởng đáng kể đến ý định sử dụng, với β = 0,28 (p < 0,05). Người dân dễ bị ảnh hưởng bởi ý kiến và trải nghiệm của người thân trong việc lựa chọn ĐMTAM.

3. Kiểm soát hành vi cảm nhận có ảnh hưởng tích cực: Nhận thức về khả năng kiểm soát và điều kiện thuận lợi để lắp đặt ĐMTAM tác động tích cực đến ý định sử dụng, β = 0,22 (p < 0,05). Điều này phản ánh tầm quan trọng của việc tạo điều kiện kỹ thuật và tài chính cho người dân.

4. Lợi ích cảm nhận là yếu tố quan trọng: Lợi ích tài chính và môi trường cảm nhận được có ảnh hưởng tích cực đến ý định sử dụng, β = 0,30 (p < 0,01). Người dân nhận thấy tiết kiệm chi phí điện và góp phần bảo vệ môi trường sẽ có xu hướng sử dụng ĐMTAM cao hơn.

5. Rủi ro cảm nhận tác động tiêu cực: Lo ngại về chi phí đầu tư ban đầu, rủi ro kỹ thuật và chính sách làm giảm ý định sử dụng, β = -0,25 (p < 0,01). Rủi ro cảm nhận là rào cản quan trọng cần được giải quyết để thúc đẩy sử dụng ĐMTAM.

Ngoài ra, phân tích sự khác biệt theo nhóm thu nhập cho thấy nhóm có thu nhập cao có ý định sử dụng ĐMTAM cao hơn đáng kể (p < 0,05), phản ánh khả năng tài chính là yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước, khẳng định vai trò quan trọng của thái độ, chuẩn chủ quan và kiểm soát hành vi trong mô hình TPB. Lợi ích cảm nhận và rủi ro cảm nhận mở rộng thêm chiều sâu cho việc giải thích ý định sử dụng ĐMTAM, tương tự như các nghiên cứu của Abdul Aziz (2017) và Mohamed Shahid (2019).

Nguyên nhân thái độ tích cực ảnh hưởng mạnh là do người dân ngày càng nhận thức rõ về lợi ích kinh tế và môi trường của ĐMTAM. Chuẩn chủ quan thể hiện vai trò của mạng lưới xã hội trong việc truyền thông và tạo niềm tin. Kiểm soát hành vi phản ánh nhu cầu về hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để giảm bớt khó khăn trong lắp đặt.

Rủi ro cảm nhận tiêu cực chủ yếu đến từ chi phí đầu tư ban đầu cao và sự không chắc chắn về chính sách hỗ trợ, điều này cũng được nhiều nghiên cứu quốc tế ghi nhận. Việc phân tích dữ liệu có thể được minh họa qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố và bảng hồi quy đa biến chi tiết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông nâng cao thái độ tích cực: Triển khai các chiến dịch truyền thông tập trung vào lợi ích kinh tế và môi trường của ĐMTAM, nhằm nâng cao nhận thức và thái độ tích cực của người dân. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể: Sở Công Thương TP.HCM, EVNHCMC.

2. Phát huy vai trò của chuẩn chủ quan qua mạng lưới xã hội: Khuyến khích các hộ đã sử dụng ĐMTAM chia sẻ kinh nghiệm, tạo cộng đồng người dùng để lan tỏa ảnh hưởng tích cực. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Doanh nghiệp lắp đặt, các tổ chức cộng đồng.

3. Cải thiện điều kiện kiểm soát hành vi: Hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn miễn phí và đơn giản hóa thủ tục lắp đặt ĐMTAM, đồng thời phát triển các gói tài chính ưu đãi, vay vốn lãi suất thấp. Thời gian: 12 tháng. Chủ thể: EVNHCMC, Ngân hàng, Sở Công Thương.

4. Giảm thiểu rủi ro cảm nhận: Rà soát, hoàn thiện chính sách hỗ trợ, minh bạch thông tin về chi phí, bảo hành và hoàn vốn đầu tư; xây dựng các chương trình bảo hiểm rủi ro cho người dùng ĐMTAM. Thời gian: 12-18 tháng. Chủ thể: UBND TP.HCM, Bộ Công Thương, EVNHCMC.

5. Khuyến khích đầu tư theo nhóm thu nhập thấp và trung bình: Thiết kế các chính sách hỗ trợ đặc thù cho nhóm thu nhập thấp, như trợ giá, hỗ trợ kỹ thuật, nhằm mở rộng đối tượng sử dụng ĐMTAM. Thời gian: 18 tháng. Chủ thể: UBND TP.HCM, các tổ chức tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng và điều chỉnh chính sách phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời áp mái, nhằm thúc đẩy sử dụng rộng rãi và bền vững.

2. Doanh nghiệp năng lượng mặt trời: Áp dụng các hàm ý quản trị để thiết kế sản phẩm, dịch vụ và chiến lược tiếp thị phù hợp với tâm lý và nhu cầu của người dân TP.HCM, tăng cường hiệu quả kinh doanh.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Tham khảo để phát triển các gói tín dụng, hỗ trợ tài chính phù hợp với đặc điểm người dùng ĐMTAM, giảm rủi ro và tăng khả năng tiếp cận vốn.

4. Nhà nghiên cứu và học viên: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về hành vi tiêu dùng năng lượng tái tạo, góp phần phát triển khoa học và thực tiễn trong lĩnh vực quản trị kinh doanh và năng lượng sạch.

Câu hỏi thường gặp

1. Ý định sử dụng ĐMTAM là gì?
   Ý định sử dụng ĐMTAM là mức độ sẵn sàng và quyết tâm của người dân trong việc đầu tư và sử dụng hệ thống điện mặt trời áp mái tại nhà, được dự đoán bởi các yếu tố như thái độ, chuẩn chủ quan và kiểm soát hành vi.

2. Tại sao rủi ro cảm nhận lại ảnh hưởng tiêu cực đến ý định sử dụng?
   Rủi ro cảm nhận bao gồm lo ngại về chi phí đầu tư, rủi ro kỹ thuật và chính sách không ổn định, khiến người dân e ngại đầu tư, làm giảm ý định sử dụng ĐMTAM.

3. Chuẩn chủ quan tác động như thế nào đến quyết định sử dụng ĐMTAM?
   Chuẩn chủ quan là áp lực xã hội từ gia đình, bạn bè và cộng đồng, ảnh hưởng đến nhận thức và quyết định của cá nhân, giúp tăng ý định sử dụng khi có sự đồng thuận và khuyến khích từ môi trường xã hội.

4. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Nghiên cứu kết hợp định tính (thảo luận nhóm chuyên gia) và định lượng (khảo sát 278 người dân TP.HCM), sử dụng phân tích thống kê như Cronbach’s Alpha, EFA và hồi quy đa biến để kiểm định mô hình và giả thuyết.

5. Lợi ích cảm nhận gồm những gì trong nghiên cứu này?
   Lợi ích cảm nhận bao gồm tiết kiệm chi phí điện, bảo vệ môi trường và sự tiện lợi trong sử dụng, là những giá trị mà người dân gán cho ĐMTAM, thúc đẩy ý định sử dụng.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định năm yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định sử dụng ĐMTAM tại TP.HCM: thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi, lợi ích cảm nhận và rủi ro cảm nhận.
• Thái độ và lợi ích cảm nhận có ảnh hưởng tích cực mạnh mẽ, trong khi rủi ro cảm nhận tác động tiêu cực đến ý định sử dụng.
• Chuẩn chủ quan và kiểm soát hành vi cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành ý định sử dụng ĐMTAM.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách và chiến lược phát triển điện mặt trời áp mái tại TP.HCM.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp truyền thông, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính, đồng thời hoàn thiện chính sách nhằm thúc đẩy sử dụng ĐMTAM rộng rãi hơn trong cộng đồng.

Hành động ngay hôm nay để góp phần phát triển năng lượng sạch và bền vững cho TP.HCM và tương lai xanh của Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã giới thiệu tổng quan về lý do nghiên cứu, trong đó thực trạng về việc phụ thuộc ngày càng cao vào năng lượng điện để phát triển kinh tế - xã hội và cần có nguồn năng lượng tái tạo thay thế nhằm giảm tác hại môi trường khi phải sử dụng quá mức nhiên liệu hóa thạch để sản xuất ra điện tại Việt Nam. Giải pháp cho bài toán an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường đã được Chính phủ đặt ra, cụ thể là các chính sách khuyến khích phát triển sử dụng nguồn điện mặt trời. Nguồn năng lượng này đáp ứng được các tiêu chí sạch, trữ lượng vô tận và nhất là đảm bảo về mặt bảo vệ môi trường để trở thành nguồn năng lượng phổ biến và hiệu quả sản xuất ra điện. Từ đó, tác giả hình thành mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi và phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn của đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng điện mặt trời áp mái của người dân tại TP.

7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Một số khái niệm cơ bản 2.1 Khái niệm về ý định hành vi Theo Ajzen (1991) ý định hành vi được xem là “bao gồm các yếu tố động cơ có ảnh hưởng đến hành vi của mỗi cá nhân; các yếu tố này cho thấy mức độ sẵn sàng hoặc nỗ lực mà mỗi cá nhân sẽ bỏ ra để thực hiện hành vi”.2 Khái niệm về lợi ích cảm nhận Lợi ích cảm nhận là giá trị cá nhân mà người tiêu dùng gán cho sản phẩm hoặc dịch vụ. Lợi ích là cơ sở đưa đến quyết định mua của người tiêu dùng, vì thế để hiểu được lợi ích người tiêu dùng trước tiên cần phải nhận diện những nhu cầu người tiêu dùng mong muốn thực hiện (C. Theo kết quả nghiên cứu của Shwu-Ing Wu (2003) thì cho rằng lợi ích cảm nhận là tổng hợp các ưu điểm đáp ứng nhu cầu hoặc mong muốn của người tiêu dùng (Wu, 2003). Theo Snoj, Korda và Mumel (2004), lợi ích được cảm nhận là “sự kết hợp của các thuộc tính khác nhau của sản phẩm (hữu hình và vô hình; nội tại và bên ngoài, v.), có sẵn liên quan đến một tình hình mua và sử dụng” (Boris Snoj, 2004).3 Khái niệm về rủi ro cảm nhận Khái niệm rủi ro cảm nhận lần đầu tiên được đề cập đến trong nghiên cứu của Bauer (1960) thì cho rằng rủi ro cảm nhận được định nghĩa bao gồm hai yếu tố: Sự không chắc chắn và hậu quả bất lợi của sự không chắc chắn này (Bauer, 1960).

Đến năm 1974, Kaplan đã đưa ra khái niệm rủi ro cảm nhận mang ý nghĩa liên quan đến sự không chắc chắn về mất mát của một giao dịch mua bán và bao gồm 6 nhân tố: (1) Tài chính, (2) sự thực hiện (sản phẩm không đúng chức năng), (3) xã hội, (4) tâm lý, (5) sự an toàn, và (6) thời gian (Leon B. 8 Trong một nghiên cứu khác của John Haynes (1995) và được nhắc lại một lần nữa trong cuốn Lý thuyết Bảo hiểm và Kinh tế của Irving Pfeffer thì rủi ro cảm nhận là: “Khả năng xảy ra tổn thất, là tổng hợp những sự ngẫu nhiên có thể đo lường được bằng xác suất” (Pfeffer, 1956). Tuy nhiên, quan điểm được xem là hiện đại và nhận được sự đồng tình cao là của Frank H. Knight khi ông cho rằng: “Rủi ro cảm nhận là sự không chắc chắn có thể đo lường được” (Knight, 1997).

Ngoài ra, rủi ro cảm nhận còn được định nghĩa là sự thiếu lòng tin và tác động tiêu cực có thể xảy ra đối với việc mua hàng hóa hoặc dịch vụ. Hay nói cách khác, rủi ro cảm nhận liên quan đến suy nghĩ và niềm tin về khả năng xảy ra kết quả không mong muốn hay hậu quả khi sử dụng dịch vụ hoặc mua hàng hóa (Hamid Reza Khedmatgozar, 2017).4 Các khái niệm về năng lượng Theo Bách khoa toàn thư, nói theo một cách đơn giản thì năng lượng là khả năng để làm một việc gì, năng lượng có trong mọi thứ xung quanh chúng ta và cần thiết cho tất cả các khía cạnh đời sống. Cơ thể chuyển thức ăn thành năng lượng để duy trì cuộc sống cho chúng ta. Nhiên liệu cung cấp năng lượng cho xe chạy.

Năng lượng cũng tạo ra điện, cấp điện cho các hộ gia đình và doanh nghiệp. Trong quá khứ, thuật ngữ Năng lượng đã được tiếp cận và giải thích trong quan hệ vật lý. Không chỉ đến khi năng lượng trở thành một yếu tố quan trọng trong chiến lược công nghiệp hóa và nền tảng của tăng trưởng kinh tế. Năng lượng đã được tiếp cận và thừa nhận ở góc độ kinh tế xã hội.

Theo từ điển mới của Webster, tài nguyên năng lượng bao gồm dầu mỏ, than đá, khí đốt, gió, nhiên liệu hạt nhân, và ánh sáng mặt trời, mà từ đó có thể sản xuất ra hình thức điện, nhiệt,. Năng lượng ngày càng trở nên quan trọng đối với sản xuất công nghiệp và đời sống văn minh của con người trong thế giới hiện đại. Trong khi nhu cầu sử dụng năng lượng ngày càng lớn, tài nguyên thiên nhiên thì lại là hữu hạn, đặc biệt là năng 9 lượng than đá và dầu mỏ đã được sử dụng hết ngày này qua ngày khác. Bên cạnh đó, năng lượng vừa là một phần quan trọng của nền kinh tế và lại là một trong các thành phần có ảnh hưởng lớn đến môi trường, gây ra chất thải độc hại do hoạt động khai thác và sử dụng các dạng năng lượng khác nhau, đặc biệt là nhiên liệu hóa thạch.

Do đó, tìm kiếm các nguồn năng lượng dồi dào và bền vững hơn là một nhiệm vụ của nhân loại và cũng là một cơ hội cho những người trở thành chủ sở hữu các tài nguyên năng lượng mới. Năng lượng tái tạo (Renewable energy) là năng lượng được tạo ra từ các quá trình tự nhiên và liên tục được bổ sung. Nguồn tự nhiên này bao gồm ánh sáng mặt trời, địa nhiệt, gió, thủy triều, nước và các dạng sinh khối khác nhau. Nguồn năng lượng này không bị cạn kiệt và không ngừng được tái sinh (Stover, 2011).1 Năng lượng mặt trời Năng lượng mặt trời là quá trình chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành các dạng năng lượng có thể sử dụng.

Quang điện mặt trời, điện nhiệt mặt trời, sưởi ấm và làm mát bằng năng lượng mặt trời cũng được tạo ra nhờ các công nghệ năng lượng mặt trời. Quang điện mặt trời: Hệ thống quang điện mặt trời là hệ thống biến đổi trực tiếp năng lượng mặt trời thành điện năng. Khối xây dựng cơ bản của hệ thống quang điện mặt trời gồm pin quang điện mặt trời, là một thiết bị bán dẫn được sử dụng để chuyển đổi năng lượng mặt trời thành dòng điện một chiều. Pin quang điện mặt trời được kết nối với nhau để tạo thành mô- đun PV, thường lên đến 50-200W.

Các môđun quang điện mặt trời được kết hợp với các thành phần ứng dụng khác như biến tần, pin, các linh kiện điện, và hệ thống lắp đặt, tạo thành một hệ thống quang điện mặt trời. Các mô-đun có thể được liên kết với nhau để cung cấp năng lượng từ một vài W đến hàng trăm MW.2 Điện mặt trời áp mái (ĐMTAM) Theo Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg ngày 06/4/2020 đã giải thích “Hệ thống điện mặt trời mái nhà là hệ thống điện mặt trời có các tấm quang điện được lắp đặt trên mái nhà của công trình xây dựng và có công suất không quá 01 MW, đấu nối trực 10 tiếp hoặc gián tiếp vào lưới điện có cấp điện áp từ 35 kV trở xuống của bên mua điện” (TTCP, 2020). Như vậy có thể hiểu hệ thống điện mặt trời mái nhà chính là hệ thống điện mặt trời áp mái mà đề tài nghiên cứu này đã nhắc đến nêu trên. Như vậy, ĐMTAM tạo ra một nguồn điện độc lập, xanh sạch và bảo vệ môi trường và giúp làm giảm hóa đơn tiền điện, thậm chí người dùng có thể không cần tham gia vào mạng lưới điện.

Theo Giáo sư Viện sĩ Trần Đình Long - Phó Chủ tịch Hội Điện lực Việt Nam - thực hiện mô hình ĐMTAM sẽ góp phần giảm áp lực về điện trong bối cảnh nguồn năng lượng hóa thạch phục vụ cho sản xuất điện đang gặp khó khăn. Trong số những nguồn năng lượng tái tạo ở Việt Nam, điện mặt trời có tính khả thi cao, dễ thực hiện, đặc biệt là điện mặt trời lắp mái. Xu hướng của thế giới là hướng đến ngôi nhà thông minh, tích tiểu thành đại, lại không cần phải thay đổi điều kiện cơ sở hạ tầng lưới điện hiện nay (Hoàng, 2017). Theo tác giả Võ Khắc Hoàng (2017) qua bài viết “Năng lượng mặt trời áp mái - nguồn điện hữu ích cho cuộc sống” đã cho biết có 3 mô hình sử dụng ĐMTAM đang được sử dụng phổ biến hiện nay gồm: Hệ thống ĐMTAM độc lập: Hệ thống mặt trời áp mái sẽ chuyển hóa quang năng từ mặt trời thông qua tấm pin hoặc ngói năng lượng thành điện năng và điện năng này được lưu trữ trực tiếp trên acquy, hệ thống hoạt động độc lập và không cần điện lưới quốc gia (Hoàng, 2017).1 Hệ thống ĐMTAM loại độc lập Nguồn: Võ Khắc Hoàng (2017) Hệ thống ĐMTAM độc lập được dùng trong trường hợp: Nơi không có lưới điện quốc gia hoặc chi phí cho việc phát triển lưới điện quá cao.

Có lưới điện nhưng muốn có hệ thống điện của riêng mình. Cần hệ thống điện tuyệt đối, an toàn, hoàn toàn sử dụng điện 1 chiều. Ưu điểm của hệ thống này là tự chủ nguồn điện, không phụ thuộc vào lưới điện quốc gia. Linh hoạt, có thể lắp đặt mọi nơi.

Đặc biệt là không gây ô nhiễm môi trường như sử dụng nhiên liệu hóa thạch để chạy máy phát điện. Nhược điểm của hệ thống là chi phí đầu tư cho hệ thống lưu trữ điện một chiều rất lớn nếu muốn đáp ứng được hoàn toàn nhu cầu sử dụng điện. Việc thay mới hệ thống acquy sẽ tạo ra nguồn xả thải độc hại và khó xử lý cho môi trường (Hoàng, 2017). Hệ thống ĐMTAM nối lưới trực tiếp (On Grid System): Hệ thống ĐMTAM trực tiếp sẽ chuyển hóa quang năng thông qua tấm pin hoặc ngói năng lượng thành điện năng một chiều.

Nguồn một chiều này sẽ được chuyển đổi thành nguồn xoay chiều 12 cùng pha và cùng tần số với lưới điện quốc gia để cấp cho tải, nếu dư sẽ được hòa vào lưới điện (Hoàng, 2017).