đặt vấn đề xây dựng lòng tin xã hội? Ngoài ra, tác giả được tham gia chuẩn bị và thực hiện đề tài “Sự hình thành và phát triển Vốn xã hội ở Việt Nam”. Khi tìm hiểu và tiếp xúc các tài liệu liên quan đến Vốn xã hội, tác giả thấy rằng, khi nhắc đến vốn xã hội, các tác giả nghiên cứu trước đều nhắc đến lòng tin xã hội, cho dù là ít, và họ coi đây là một thành tố quan trọng của von xã hội. Nhưng các tài liệu liên quan đến lòng tin xã hội tại Việt Nam lại rất hạn chế, đặc biệt là các nghiên cứu tìm hiểu về lòng tin của người Việt Nam ở quy mô cả nước. Chính việc tham gia vào đề tài là một cơ hội được tiếp cận với một nguồn dữ liệu nghiên cứu phong phú về vốn xã hội nói chung và lòng tin xã hội nói riêng của người Việt Nam.
Chính những lý do này đã thôi thúc tác giả tìm hiểu về lòng tin xã hội của người Việt Nam nhằm đóng góp một phan lấp khoảng trồng về lòng tin xã hội nói riêng, và bô sung thêm vào các nghiên cứu về vôn xã hội tại Việt Nam nói chung. Tuy nhiên, trong khuôn khổ của luận án này, tác giả sẽ tập trung đi nghiên cứu mỗi quan hệ giữa chủ thé và khách thé và một phan mối quan hệ chủ thé và đối tượng của lòng tin trong cấu trúc tam giác đạc bao gồm ba yếu tố có tác động qua 5 lại lẫn nhau trong cấu trúc sự kiện lòng tin. Dù luận án này chưa thể giải thích hết các chiêu cạnh trong môi quan hệ bên trong câu trúc của sự kiện lòng tin, nhưng nghiên cứu này là một hướng đê tác giả và những người nghiên cứu quan tâm đên lòng tin xã hội sau này có thê tiếp tục phát triển và mở rộng thêm. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu Mục đích nghiên cứu nhăm tìm kiêm quy luật của các yêu tô ảnh hưởng đên lòng tin xã hội của người Việt Nam.
Dé nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lòng tin xã hội — mà trong trường hợp này là mối quan hệ giữa chủ thé và khách thé của lòng tin xã hội, tác giả sẽ đi tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến lòng tin xã hội. Tuy nhiên, nếu chỉ tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến lòng tin xã hội thì có thé lai bỏ qua mat những yếu tô ảnh hưởng một cách gián tiếp đến lòng tin xã hội. Với giả định răng khách thé của lòng tin xã hội là một cau trúc đa thành tố, các thành tố có mối liên hệ với nhau và có mối liên hệ chặt chẽ với cấu trúc chung của lòng tin xã hội, do đó, có thể xảy ra trường hợp có những yếu tố bên ngoài chi thể hiện sự ảnh hưởng trực tiếp đến các thành tố của lòng tin xã hội mà không thé hiện sự ảnh hưởng này đến lòng tin xã hội. Nhưng rõ ràng, một yếu tố khiến một thành tố lòng tin thay đổi thì nó cũng kéo theo sự thay đổi của lòng tin xã hội chung.
Trên cơ sở đó, nghiên cứu hướng đên các mục tiêu sau: - Do lường thực trạng lòng tin xã hội của người Việt Nam. - Xem xét mối quan hệ giữa các thành tố trong cau trúc khách thé lòng tin và của mỗi quan hệ của từng thành tố với cau trúc chung. - Xem xét mối liên hệ giữa lòng tin xã hội và khoảng cách xã hội. - Đánh giá các yếu tổ thuộc nhóm cá nhân, gia đình và cộng đồng/xã hội ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa chủ thé và khách thé của lòng tin xã hội.
Từ đó, nghiên cứu chỉ ra nhóm yếu tô quy định lòng tin xã hội của người Việt Nam. - Xem xét sự ảnh hưởng của một số thiết chế xã hội đến lòng tin xã hội của người Việt Nam, đặc biệt là mối quan hệ giữa truyền thông đại chúng và lòng tin. Đối tượng nghiên cứu Đôi tượng nghiên cứu là câu trúc lòng tin xã hội của người Việt Nam và các yếu tô ảnh hưởng đến lòng tin xã hội của người Việt Nam. Phạm vỉ nghiên cứu Nghiên cứu được thực hiện từ năm 2011 đến 2015 trên một số tỉnh/thành phó tại Việt Nam.
Một phần dữ liệu phục vụ cho luận án thuộc đề tài “Sự hình thành và phát triển Vốn xã hội ở Việt Nam” - do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ quốc gia tài trợ, và PGS.TS Nguyễn Quý Thanh là chủ nhiệm đề tài. Bên cạnh đó, luận án này tập trung vào xem xét cau trúc của sự kiện lòng tin xã hội từ góc độ quan hệ giữa chủ thể (ai tin) và khách thể (tin vào ai) và một phần mỗi quan hệ giữa chủ thé và đối tượng lòng tin (tin cái gì), còn quan hệ khách thé và đối tượng lòng tin chưa được phân tích và nghiên cứu sâu trong luận án này. Y nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5. Ý nghĩa khoa học Đề tài làm rõ cấu trúc của lòng tin xã hội và làm rõ cơ chế ảnh hưởng đến lòng tin xã hội, từ đó tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện lý thuyết về lòng tin xã hội nói riêng và vốn xã hội nói chung.
Ý nghĩa thực tiễn Lòng tin là thành tố của vốn xã hội. Trong đó vốn xã hội cùng với kinh tế, văn hóa,. hướng đến phát triển bền vững. Các phát hiện trong luận án góp phần đề xuất chính sách xây dựng và phát triển lòng tin xã hội của người Việt Nam.
Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 6. Cau hỏi nghiên cứu Từ kết quả nghiên cứu của các nghiên cứu trước đây đã thực hiện và thực tế nghiên cứu của các nghiên cứu về lòng tin xã hội tại Việt Nam, trong nghiên cứu này, tác giả đặt ra hai câu hỏi nghiên cứu chính: - _ Cấu trúc lòng tin xã hội của người Việt Nam như thé nào? - Yéu tô nào ảnh hưởng đên lòng tin xã hội của người Việt Nam? 6. Giả thuyết nghiên cứu Nghiên cứu đặt ra hai giả thuyết chính liên quan đến câu hỏi nghiên cứu, trong mỗi giả thuyết chính lại có những giả thuyết phụ kèm theo nhằm nhiệm vụ chứng minh từng phan trong giả thuyết chính. Giả thuyết chính HI: Lòng tin xã hội là một cấu trúc đa thành tố, các thành tố có mối liên hệ với nhau và có mối liên hệ ở mức độ khác nhau với lòng tin xã hội.1: Lòng tin xã hội không phải là một thực thé đơn nhất mà là một cấu trúc đa thành tố, các thành tố lại được tạo thành từ các lòng tin cơ bản là các lòng tin vào người khác cụ thé và người khác được khái quát hóa.2: Các thành tố trong lòng tin xã hội có mối liên hệ với nhau và với tổng thể lòng tin xã hội, nhưng mức độ quan hệ với lòng tin tổng thé lại khác nhau.
Giả thuyết chính H2: Với sự kiểm soát của các yếu tố thuộc đặc điểm cá nhân, các yếu tố cộng đồng và gia đình/xã hội có ảnh hưởng không đồng nhất đến lòng tin xã hội. Tuy nhiên, các yếu tố thuộc nhóm cộng déng/ xã hội là nhóm yếu tô có ảnh hưởng lớn nhất tới lòng tin xã hội so với nhóm yếu tố gia đình.1: Tính cô kết cộng đồng càng cao, lòng tin xã hội càng lớn; - H2.2: Quy mô và đặc điểm của gia đình, đặc điểm cá nhân có ảnh hưởng không nhat quán đên lòng tin xã hội; - H2.3: Sự vận hành của các truyền thông đại chúng và các thiết chế xã hội có ảnh hưởng dén lòng tin xã hội. CHƯƠNG1 : TONG QUAN 1. Tổng quan nghiên cứu về lòng tin xã hội Từ thập kỷ 80 và 90 của thế kỷ trước, các nhà nghiên cứu khoa học xã hội có những nghiên cứu về lòng tin xã hội ở những chiều cạnh và lĩnh vực khác nhau.
Trong phan tông quan, tác giả sẽ di xem xét các nghiên cứu về lòng tin xã hội ở các góc độ: các quan điểm về lòng tin xã hội (định nghĩa, khái niệm và cách thức tiếp cận); ban chất của lòng tin; các phương pháp do lòng tin xã hội; các yếu tô ảnh hưởng/quy định lòng tin xã hội; các hệ quả của lòng tin xã hội. Các quan diém và cách tiép cận về lòng tin xã hội Các ngành khoa học thường đề cập đến lòng tin xã hội và tầm quan trọng của nó là: kinh tế học, tâm lý học, chính trị học và xã hội học. Tuy nhiên, khi nghiên cứu về lòng tin xã hội, các ngành khoa học này đều xem xét lòng tin bắt nguồn từ quan điểm triết học, coi nó như một ý thức xã hội, nó phản ánh thực tế xã hội, và chính bối cảnh xã hội và tồn tại xã hội quy định lòng tin xã hội. Kinh tế học thường coi lòng tin là thứ chất xúc tác cho các hoạt động kinh tế được thực hiện dễ dàng.
Nhà kinh tế học Hardin coi lòng tin là một hàng hóa tượng trưng (symbolic commodity) [Hardin trong Misztal, 1996], con Misztal [1996] lại cho rang lòng tin là sự cần thiết chung cho sự thành công của nền kinh tế thị trường. Cùng với quan điểm của Miszta, Arrow [2000] cũng cho răng lòng tin giúp tăng cường việc hợp tác giữa các cá nhân, mà đó là yếu tố quyết định dé thúc đây quá trình phát triển kinh tế. Không năm ngoài quan điểm trên, Putnam [2000] và Krishna [2000] cũng coi lòng tin là thứ giúp cỗ máy thị trường hoạt động tốt thông qua sự tăng cường hop tác, củng cố quá trình trao đồi. Trong khi đó, chính trị học tập trung vào nghiên cứu lòng tin với chính quyền và các thiết chế (truyền thông, hệ thống tòa án,.), và ảnh hưởng tích cực của lòng tin với xã hội dân chủ qua việc tham gia bau cử và thực hiện các nghĩa vụ công dân đôi với nhà nước.
Còn các nhà tâm lý học lại tập trung định nghĩa lòng tin trong các phân tích ở cấp độ cá nhân và nhấn mạnh vào các chủ đề như bản chất của tinh cách đáng tin, các quá trình ân sau thái độ tin tưởng, và làm thế nào xây dựng lòng tin ở trẻ em qua quá trình xã hội hóa. Như Lewis và Weigert [1985, tr.975] đã tổng kết, các nhà tâm lý học thường sử dụng các cụm từ “lòng tin giữa các cá nhân” thay vì thuật ngữ “lòng tin xã hội”. Hầu hết các nghiên cứu tâm lý học dựa trên các nghiên cứu thí nghiệm với quy mô mẫu nhỏ.