BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP TRƯỜNG XÂY DUNG VÀ SU DỤNG TINH HUONG PHAP LUAT TRONG GIANG DẠY LUAT HOC MA SO: LH - 08 - 15/DHL TRUNG TA THONG TIN THU VIỆN TRƯỜNG #1" 490 LUẬT HA NỘI PHONG Đọc _ A5S4 HA NOI - 2009 NHỮNG NGƯỜI THAM GIA THUC HIỆN DE TÀI SO HO VA TEN NOI CONG TAC TU CÁCH TT THAM GIA 1 | TS. Nguyễn Van Tuyén Trường Đại học Luật Ha Nội Chủ nhiệm ĐT 2 | TS. Tô Văn Hòa Trường Đại học Luật Hà Nội Tác gia CD 01 3 | TS. Duong Tuyét Mién Trường Dai học Luật Ha Nội Tac gia CD 02 4 | TS.
Nguyén Minh Tuan Trường Dai hoc Luật Hà Nội Tác gia CD 03 5 | TS. Trần Anh Tuấn Trường Đại học Luật Hà Nội Tác gia CD 04 6 | TS. Nguyễn Xuân Thu Trường Đại học Luật Ha Nội Tác giả CD 05 7 | ThS. Nguyễn Kim Ngân Trường Đại học Luật Hà Nội Tác giả CD 06 8 | TS.
Nguyễn Hồng Bắc Trường Đại học Luật Hà Nội Tác giả CD 07 9 | TS. Nguyễn Thị Dung Trường Đại học Luật Hà Nội Tác gia CD 08 10 | TS. Nguyễn Thị Thủy Trường Đại học Luật Hà Nội Tac gia CD 09 11 | ThS. Trần Vũ Hải Trường Đại học Luật Hà Nội Tác gia CD 10 MỤC LỤC Trang Phần thứ nhất MỞ DAU Phan thứ hai BAO CAO TONG THUẬT Phần thứ ba CAC CHUYEN DE NGHIEN CUU 1.
Những van đề lý luận về tình huống pháp luật và phương 4l pháp sử dụng tình huông pháp luật trong giảng dạy luật học Xây dựng và gợi ý sử dụng tình huống pháp luật trong giảng 70 dạy môn Luật hình sự Xây dựng và gợi ý sử dụng tình huống pháp luật trong giảng 92 dạy môn Luật dân sự Xây dựng và gợi ý sử dụng tình huống pháp luật trong giảng 110 dạy môn Luật tô tụng dân sự Xây dựng và gợi ý sử dụng tình huống pháp luật trong giảng 137 dạy môn Luật lao động Xây dựng và gợi ý sử dụng tình huống pháp luật trong giảng 177 dạy môn Công pháp quôc tê Xây dựng và gợi ý sử dụng tình huống pháp luật trong giảng 199 dạy môn Tư pháp quôc tê Xây dựng và gợi ý sử dụng tình huống pháp luật trong giảng 220 dạy môn Luật thương mại Xây dựng và gợi ý sử dụng tình huống pháp luật trong giảng 240 dạy môn Luật hành chính 10. Báo cáo điều tra xã hội học vẻ tình huống pháp luật và sử 257 dụng tình huông pháp luật trong giảng dạy luật học Phản thứ tư TÀI LIỆU THAM KHẢO 263 PHAN THỨ NHẤT MỞ DAU MỞ ĐÀU 1. Tính cấp thiết và giá trị lý luận, thực tiễn của dé tài Thực tiễn giảng dạy các môn khoa học xã hội nói chung và giảng dạy luật học nói riêng ở các nước trên thé giới và Việt Nam trong nhiều năm qua đều cho thấy, việc sử dụng các tình huống hay vụ việc trong quá trình giảng dạy đã đem lại những hiệu quả rất tích cực. Trong giảng dạy luật học, tính hiệu quả của phương pháp giảng dạy này thể hiện ở chỗ, thông qua việc sử dụng các tình huống pháp luật hay vụ việc thực tiễn, người học được tiếp cận trực tiếp với các vẫn đề pháp lý đã và đang diễn ra hàng ngày trong đời sống xã hội mà đôi khi các trang sách tham khảo hay các giáo trình không thể hiện được.
Mặt khác, phương pháp giảng dạy luật học thông qua việc sử dụng, nghiên cứu các tình huéng pháp luật (Case Study) đem đến sự hấp dẫn đặc biệt cho bài giảng nhờ ở tính thực tiễn của các vẫn đề nghiên cứu và khả năng rèn luyện kỹ năng thực hành pháp luật cho sinh viên. Xuất phat từ nhận thức cho rằng việc xây dựng và sử dụng các tình huống pháp luật trong giảng dạy luật học là một chủ dé hap dẫn, có tính thực tiễn và tinh ứng dụng cao, rất cần thiết trong bối cảnh đổi mới phương pháp đào tạo đại học hiện nay ở nước ta và đặc biệt là phù hợp với mô hình đào tạo theo tín chỉ, chúng tôi mạnh đạn chọn chủ đề này làm mục tiêu cơ bản cho nhóm nghiên cứu, với hy vọng sé góp phần cung cấp thêm tư liệu cho hệ thống học liệu hoàn chỉnh tại Trường Đại học Luật Hà Nội. Tình hình nghiên cứu đề tài Việc giảng dạy bằng phương pháp sử dụng tình huống nói chung và giảng dạy luật học bằng phương pháp sử dụng tình huống pháp luật nói riêng đã được triển khai nghiên cứu ở một số cơ sở đào tạo trong nước và nước ngoài. - Tại trường đại học Luật Hà Nội, gần đây nhất đã có một công trình nghiên cứu khoa học cấp Trường với tên đề tài là “Nghién cứu việc giảng dạy bằng phương pháp sử dụng tình huống trong đào tạo các môn học của khoa Pháp luật kinh tế”, do TS.
Lưu Bình Nhưỡng làm chủ nhiệm đề tài. Công trình khoa học này chủ yếu được nhóm nghiên cứu triển khai dưới góc độ lý luận về phương pháp sử dụng tình huống trong giảng dạy luật học, chứ không chủ trương xây dựng các tình huống cụ thể dành cho việc giảng dạy các môn học chuyên ngành của Trường Đại học Luật Hà Nội. - Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Quản trị (CEMD) thuộc Đại học kinh tế Thành phố Hỗ Chi Minh đã phát triển chương trình “Viết chương trình môn học và sử dụng tinh huống trong giảng dạy” nhằm góp phan xây dựng thêm nhiều tình huống Việt Nam để giảng dạy trong các trường đại học và nâng cao hiệu quả của việc giảng dạy băng tình huống. - Ngoài ra, liên quan đến van dé này, cũng có một vài bài báo dé cập một cách trực tiếp hoặc gián tiếp đến van đề giảng dạy bang tình huống, nhưng chủ yếu nhằm vào lĩnh vực giảng dạy đại học nói chung chứ không bàn đến việc giảng dạy bằng tình huống trong đào tạo cử nhân luật.
Ví dụ: + Bài “Nghiên cứu tình huống trong giảng day đại học” của ThS. Vũ Thế Dũng (Khoa quản lý công nghiệp, Đại học Bách khoa TP. Hỗ Chi Minh); + Bài “Phương pháp học bằng tình huống” của tác giả Nguyễn Hoài Bảo (đăng trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn).; Với tình hình nghiên cứu như đã phân tích trên đây, có thể khăng định rằng việc xây dựng hệ thống tình huống pháp luật và gợi ý cách sử dụng các tình huống đó trong giảng dạy các môn chuyên ngành luật học là một đề tài mới, có tính kế thừa và phát triển các kết quả nghiên cứu của những công trình khoa học liên quan đã công bố. Đây là một dé tài có tính ứng dụng cao, có tính thực tiến và đặc biệt hữu ích trong việc rèn luyện kỹ năng thực hành nghề nghiệp và khuyến khích khả năng tự học của sinh viên trong môi trường, khuôn khổ của học chế tín chỉ.
Mục đích nghiên cứu của đề tài Mục đích nghiên cứu của đề tài là nhằm xây dựng hệ thống tình huống pháp luật và hướng dẫn sử dụng các tình huéng đó cho việc giảng dạy các môn học chuyên ngành luật học tại Trường Đại học Luật Hà Nội. Sản phẩm nghiên cứu của đề tài sẽ là hệ thống các tình huống pháp luật được sử dụng cho một số môn học chuyên ngành luật cụ thể thuộc các Khoa chuyên môn của Trường Đại học Luật Hà Nội. Đi xa hơn, việc triển khai nghiên cứu đề tài còn nhằm mục đích phát hành các ấn phẩm về tình huống pháp luật cho một số môn học chuyên ngành luật, trên cơ sở đó góp phần xây dựng hệ thống học liệu hoàn chỉnh cho công tác đào tạo luật học ở Trường Đại học Luật Hà Nội nói riêng và góp phần trao đôi thông tin học thuật với các cơ sở đào tạo luật khác trong cả nước nói chung. Phạm vi nghiên cứu của đề tài Nhằm thực hiện mục đích trên đây và trong khuôn khô giới hạn của một đê tài khoa học cấp Trường, nhóm nghiên cứu xác định phạm vi nghiên cứu của dé tài sẽ bao gồm các vấn đề sau đây: - Những van dé lý thuyết cơ bản về tình huống pháp luật, cách thức và kinh nghiệm xây dựng các tình huống pháp luật trong giảng dạy luật học; - Tính đặc thù của các môn học chuyên ngành luật học và trên cơ sở đó thiết kế, xây dựng hệ thống tình huống pháp luật phù hợp với từng môn hoc.
- Đưa ra những gợi ý về việc sử dụng các tình huống pháp luật trong giảng dạy một số môn học chuyên ngành tại Trường Đại học Luật Hà Nội. Mặc dù đề tài xác định phạm vi nghiên cứu bao gồm 3 vấn dé nêu trên nhưng nội dung nghiên cứu trọng tâm vẫn là xây dựng hệ thống tình huống pháp luật dành cho việc giảng dạy các môn học chuyên ngành cơ bản tại Trường Đại học Luật Hà Nội và gợi ý cách sử dụng các tình huống đó. Phương pháp nghiên cứu đề tài Để đạt được muc tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống tình huống pháp luật hoàn chỉnh, có chất lượng nhăm phục vụ cho công tác giảng dạy các môn học chuyên ngành luật học, dé tài hướng tới việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu như: - Phương pháp khảo sát thực tiễn và điều tra xã hội học được sử dụng để đánh giá nhu cầu sử dung tình huống pháp luật trong giảng day luật hoc nói chung và tại Trường Đại học Luật Hà Nội nói riêng; - Phương pháp thống kê phân tích được sử dung dé thu thập thông tin, tư liệu phục vụ cho việc xây dựng các tình huống pháp luật của từng môn học; - Phương pháp phân tích và tổng hợp được sử dụng để đánh giá tính đặc thù của từng môn học và những ảnh hưởng của tính đặc thù đó đối với việc xây dựng và sử dụng tình huống pháp luật; - Phương pháp mô hình hóa và khái quát hóa. Phương pháp này được sử dụng đẻ thiết kế thành các tình huống cụ thể có tính điển hình nhằm phục vụ cho việc giảng dạy các môn học chuyên ngành luật.
Những đóng góp mới về lý luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu Đề tài nghiên cứu có những đóng góp mới về phương diện lý luận và thực tiễn như sau: Về phương diện lý luận, đề tài nghiên cứu làm rõ lý thuyết về tình huống pháp luật dùng trong giảng dạy luật học, phương pháp tình huống sử dụng trong đào tạo luật học và cách thức sử dụng tình huống trong đào tạo luật học như thế nào.