CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC QUẢN LÝ KINH TẾ CẤP HUYỆN 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện 1. Khái niệm và phân loại cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện 1.
Khái niệm cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện Ở Việt Nam, cụm từ cán bộ, công chức, viên chức hình thành, phát triển gắn với nền hành chính nhà nƣớc; sử dụng khá phổ biến để vận hành nền hành chính quốc gia. Theo Luật Cán bộ, công chức năm 2008, tại khoản 1 Điều 4 thì cán bộ là công dân Việt Nam, đƣợc bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ƣơng, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng, ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, trong biên chế và hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc. Theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật viên chức năm 2019 thì công chức là công dân Việt Nam, đƣợc tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tƣơng ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ƣơng, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc. Nhƣ vậy, từ khái niệm trên, có thể hiểu CB,CC QLKT là những ngƣời 6 đƣợc bầu, tuyển dụng, bổ nhiệm ngạch, chức danh trong cơ quan nhà nƣớc làm việc trong bộ máy có chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nƣớc.
Khái niệm này có hai điểm cơ bản cần lƣu ý. Trƣớc hết, đây là một trong số công chức, cán bộ quản lý nhà nƣớc. Thứ hai, lĩnh vực công tác của nhóm CB,CC này là quản lý nhà nƣớc về kinh tế. Tóm lại, đội ngũ cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện bao gồm những người được tuyển dụng, được bầu vào làm việc thường xuyên trong các cơ quan nhà nước thuộc cấp huyện do ngân sách Nhà nước trả lương và họ thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước trên các hoạt động kinh tế trên địa bàn của huyện.
Tuy nhiên trong giới hạn nghiên cứu của đề án, tác giả chủ yếu tập trung nghiên cứu vấn đề về xây dựng đội ngũ CB,CC QLKT ở huyện An Lão, là những CB,CC QLKT đã đƣợc tuyển dụng, đƣợc bầu vào làm việc thƣờng xuyên trong các cơ quan nhà nƣớc có chức năng quản lý kinh tế thuộc UBND huyện An Lão, bao gồm: - Những cán bộ đƣợc bầu: Chủ tịch, Phó Chủ tịch; Trƣởng ban, Phó Trƣởng ban của các Ban HĐND huyện An Lão; Chủ tịch, các Phó Chủ tịch UBND huyện An Lão, đƣợc phân phụ trách trên lĩnh vực QLNN về kinh tế. - Cán bộ, công chức chuyên môn, nghiệp vụ đƣợc phân công làm việc trong các đơn vị thực hiện chức năng QLNN về kinh tế của UBND huyện An Lão bao gồm: Văn phòng HĐND và UBND huyện; Phòng Nội vụ; Phòng Tài chính - Kế hoạch; Phòng Kinh tế - Hạ tầng; Phòng Lao động - Thƣơng binh và xã hội; Phòng Tài nguyên - Môi trƣờng; Phòng Nông nghiệp - Phát triển nông thôn; Phòng Tƣ pháp; Thanh tra huyện. Phân loại cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện Theo quy định, để phục vụ cho việc nghiên cứu cũng nhƣ QLNN đối 7 với CB,CC ở các cơ quan, lĩnh vực khác nhau, đã có những cách phân loại CB,CC theo từng hệ tiêu chí. Các tiêu chí phân loại này áp dụng với cả CB,CC nói chung và CB,CC QLKT nói riêng.
Phân loại CB,CC QLKT là yêu cầu tất yếu của công tác quản lý nguồn nhân lực. Thông thƣờng, việc phân loại CB,CC của Việt Nam đƣợc thực hiện theo các tiêu chí nhƣ: theo vai trò, vị trí, theo trình độ đào tạo, theo khả năng chuyên môn nghiệp vụ, theo ngạch bậc và theo phân cấp quản lý hành chính. Theo Điều 34 Luật cán bộ, công chức 2008, phân loại công chức gồm 2 tiêu chí: Thứ nhất, căn cứ vào ngạch được bổ nhiệm cán bộ, công chức đƣợc phân loại bao gồm: loại A gồm những ngƣời đƣợc bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tƣơng đƣơng; chuyên viên cao cấp là công chức chuyên môn nghiệp vụ cao nhất của ngành về một lĩnh vực lớn trong hệ thống QLNN, giúp lãnh đạo ở cấp bộ, ngành hoặc giúp lãnh đạo UBND tỉnh về chỉ đạo và quản lý lĩnh vực công tác đó; loại B gồm những ngƣời đƣợc bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên chính hoặc tƣơng đƣơng; loại C gồm những ngƣời đƣợc bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên hoặc tƣơng đƣơng; loại D là những ngƣời đƣợc bổ nhiệm vào ngạch cán sự hoặc tƣơng đƣơng. Thứ hai, căn cứ vào vị trí công tác, công chức cấp huyện đƣợc phân loại nhƣ sau: CB,CC giữ chức vụ lãnh đạo, QLKT: là những ngƣời thực hiện chức năng quản lý, chỉ đạo, điều hành công việc của những cán bộ, công chức dƣới quyền trong lĩnh vực QLNN về kinh tế, là ngƣời đứng trong hệ thống cơ quan nhà nƣớc trong lĩnh vực QLKT của Nhà nƣớc ở huyện, thị xã; CB,CC không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý bao gồm CB,CC chuyên môn nghiệp vụ và nhân viên tác nghiệp trực tiếp; CB,CC chuyên môn, nghiệp vụ: là những ngƣời đƣợc đào tạo chuyên môn và có sự am hiểu sâu sắc về một lĩnh vực chuyên môn nào đó, họ là các chuyên viên đảm trách các vấn đề về chuyên 8 môn.
Các chuyên viên này ngày càng có vai trò quan trọng trong bộ máy QLNN và họ là những ngƣời tham mƣu, giúp việc cho cán bộ, công chức lãnh đạo trong quá trình ra quyết định quản lý. Đặc điểm và vai trò đội ngũ cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện 1. Đặc điểm đội ngũ cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện Đội ngũ CB,CC QLKT là những ngƣời làm việc trong bộ máy QLNN về kinh tế ở cấp huyện; thực thi nhiệm vụ xây dựng, phát triển kinh tế, QLKT gắn với huyện cụ thể. Đặc điểm của đội ngũ CB,CC QLKT cấp huyện đƣợc thể hiện: Hoạt động của đội ngũ CB,CC QLKT gắn với quyền lực nhà nước cấp huyện và pháp luật nhà nước.
Trong hoạt động QLNN về kinh tế, đội ngũ CB,CC QLKT cấp huyện phải thực hiện đúng quy định của pháp luật nhà nƣớc. Ngoài ra theo phân cấp, tùy theo đặc điểm, điều kiện cụ thể, mỗi đơn vị lại có những quy định cụ thể sao cho phù hợp với đặc điểm, tình hình của địa phƣơng. Nhƣ vậy, quyền lực của đội ngũ này rất mạnh, họ sử dụng công cụ bằng luật và mang tính cƣỡng chế. Trên thực tế, một bộ phận CB,CC QLKT đã ngộ nhận điều này nên dẫn đến sử dụng sai thẩm quyền, lạm quyền.
Hoạt động của đội ngũ CB,CC QLKT ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân địa phương. Xuất phát từ vai trò trực tiếp chuyển tải và triển khai thực hiện đƣờng lối đổi mới kinh tế của Đảng và Nhà nƣớc, của tỉnh, của huyện tới nhân dân nên đội ngũ CB,CC QLKT cấp huyện có quan hệ mật thiết, chặt chẽ với nhân dân địa phƣơng. Vì vậy, đội ngũ CB,CC QLKT có năng lực công tác, có chuyên môn, nghiệp vụ thì việc triển khai thực hiện sẽ có hiệu quả, thậm chí còn làm sai các quy định của Nhà nƣớc về quản lý kinh tế. Đội ngũ CB,CC QLKT phải chịu áp lực rất lớn trong công việc.
Hoạt động của đội ngũ CB,CC QLKT gắn trực tiếp với ngƣời dân địa phƣơng cũng 9 nhƣ các tổ chức kinh tế ở địa phƣơng trên nhiều mặt. Vì vậy, áp lực về khối lƣợng công việc cần giải quyết cũng nhƣ áp lực yêu cầu về thời gian cần hoàn thành là rất lớn, nhất là các lĩnh vực nhạy cảm dễ nảy sinh tiêu cực và khiếu kiện nhƣ lĩnh vực đất đai, đền bù thu hồi đất để giải phóng mặt bằng phục vụ phát triển KT-XH. Qua những năm đổi mới, đội ngũ CB,CC QLKT đã có những bƣớc phát triển, nhất là cơ cấu tổ chức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và cơ cấu ngành nghề. Lực lƣợng này ngày càng đông, đƣợc tổ chức chặt chẽ; CB,CC QLKT có trình độ đại học tăng lên đáng kể, đƣợc bố trí ở tất cả các ngành, lĩnh vực quan trọng.
Tuy vậy, đội ngũ CB,CC QLKT cấp huyện vẫn còn một số hạn chế nhất định nhƣ: Tự do, tùy tiện trong công việc; thiếu kiến thức và năng lực quản lý trong điều kiện nền kinh tế nƣớc ta chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng và hội nhập kinh tế quốc tế. CB,CC QLKT cấp huyện là đội ngũ công chức đảm nhiệm chức năng, nhiệm vụ có tính tổng hợp. Trƣớc những thay đổi hằng ngày của thực tiễn, công việc QLNN về kinh tế ở cấp huyện không chỉ đòi hỏi về chuyên môn mà cần phải có những kiến thức tổng hợp, hiểu biết rộng về các lĩnh vực liên quan. Vai trò đội ngũ cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện Trong hoạt động QLNN nói chung và hoạt động QLNN về kinh tế nói riêng thì nhân tố con ngƣời là một trong những yếu tố có tính chất quyết định đến hiệu lực và hiệu quả của quá trình quản lý.
Xét cả về mặt lý luận và thực tiễn thì yếu tố con ngƣời đƣợc coi là yếu tố quan trọng nhất vì con ngƣời vừa là mục tiêu, vừa là động lực chính của sự phát triển xã hội, đồng thời con ngƣời cũng là mục đích của hoạt động quản lý. Trong các chiến lƣợc phát triển KT-XH, con ngƣời luôn đƣợc đặt vào vị trí trung tâm của mọi sự thay đổi vì nó đƣợc xem là nguồn lực quan trọng khai thông mọi nguồn lực khác. Đội ngũ CB,CC QLKT là nhân tố quyết định sự phát triển KT-XH của một 10 địa phƣơng. Sự vận hành của hệ thống các chính sách và công cụ quản lý kinh tế vĩ mô đƣợc tiến hành trong khuôn khổ hệ thống thể chế và phụ thuộc vào bộ máy nhà nƣớc.
Đội ngũ CB,CC QLKT là một đội ngũ những ngƣời có sứ mệnh quan trọng trong vận hành, điều khiển và thực thi chính bộ máy đó. Đội ngũ CB,CC QLKT cấp huyện là một bộ phận quan trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo thực thi chức năng QLNN về kinh tế, thúc đẩy KT-XH của huyện phát triển, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH.