LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong xu hướng quốc tế hóa, toàn cầu hóa các doanh nghiệp phải luôn vận động không ngừng và phải tìm cho mình một cách đi riêng tạo sự khác biệt. Do vậy, các doanh nghiệp cần xây dựng cho mình một chiến lược đúng đắn, phù hợp với hoàn cảnh bên ngoài trên cơ sở tận dụng các điều kiện cụ thể của doanh nghiệp. Chiến lược kinh doanh giúp cho doanh nghiệp có một cái nhìn tổng thể về bản thân mình cũng như về môi trường kinh doanh bên ngoài để hình thành nên những mục tiêu chiến lược, sách lược và giải pháp thực hiện thành công những mục tiêu đó.
Trong giai đoạn trước đây, khi quy mô của hoạt động kinh doanh chưa lớn, các nhà quản trị còn đủ khả năng bằng trực giác, kinh nghiệm hoạt động để nhìn nhận, đánh giá, định hướng hoạt động của tổ chức. Việc hình thành chiến lược kinh doanh mang tính tự phát, chưa được quan tâm đúng mức để trở thành các đối tượng nghiên cứu của bộ môn khoa học. Khi quy mô của các hoạt động kinh doanh tăng lên đòi hỏi các nhà quản trị phải có cái nhìn khoa học hơn về hướng phát triển của tổ chức trong tương lai. Xuất phát từ yêu cầu đó, những cơ sở khoa học về chiến lược và xây dựng chiến lược mới được tiếp cận và nghiên cứu từ cuối những năm 60 của thế kỷ 20.
Đây là một lĩnh vực còn nhiều khía cạnh chưa được nghiên cứu kĩ. Nó là sự kế thừa phát triển của các trường phái quản trị như quản trị khoa học, quản trị nguồn lực. Từ các vấn đề tổng quan trong quá trình hoạt động của mỗi doanh nghiệp kinh doanh nói chung và thực tiễn hoạt động của ngành kinh doanh máy biến áp, ổn áp và cáp thép nói riêng đã cho thấy, nếu doanh nghiệp có chiến lược kinh doanh đúng đắn, có tầm nhìn rộng, tạo được tư duy hành động hướng tới mục tiêu chiến lược cụ thể, thì doanh nghiệp đứng vững và thành công trong cạnh tranh hiện nay, còn nếu ngược lại thì sẽ rơi vào tình trạng bế tắc, hoạt động không có hiệu quả hoặc đi đến phá sản. Để có thể xây dựng được chiến lược kinh doanh đúng đắn, phù hợp với bối cảnh môi trường và tương thích với khả năng, vị thế của từng doanh nghiệp trong điều kiện thị trường nhiều biến động và cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ, sôi động 2 như hiện nay cấp thiết phải dựa trên những cơ sở khoa học về xây dựng chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp.
Xuất phát từ yêu cầu thực tế và bối cảnh phát triển chung của đất nước và của doanh nghiệp nói riêng, tác giả đã lựa chọn đề tài “Nghiên cứu cơ sở khoa học cho xây dựng chiến lƣợc kinh doanh của Công ty cổ phần tiêu chuẩn Việt (V- STANDA)” với mong muốn từ thực tế nghiên cứu những cơ sở khoa học của việc xây dựng chiến lược kinh doanh và căn cứ vào tình hình hoạt động kinh doanh của Công ty sẽ đưa ra giải pháp nhằm đóng góp một số ý kiến của mình tạo thêm cơ sở cho các quyết định chiến lược phát triển lâu dài và ổn định của Công ty trong lĩnh vực kinh doanh máy biến áp, ổn áp và cáp thép hiện nay. Tổng quan các công trình khoa học đã công bố liên quan đến đề tài luận văn Qua quá trình tìm hiểu thực tế, tra cứu và thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau cho thấy trong thời gian gần đây đã có một số giáo trình, đề tài và bài viết nghiên cứu về chiến lược kinh doanh bao gồm cả các công trình lý thuyết và cả các công trình vận dụng các lý thuyết đó vào thực tế. Cụ thể, lý thuyết chiến lược kinh doanh đã được nghiên cứu và phát triển rất sâu trong các công trình khoa học như: - Richard Kiihn – Rudold Griinig, “Hoạch định chiến lược theo quá trình”, Bản dịch, NXB Khoa học kỹ thuật, 2007 - Brian Finch, “Nghệ thuật lên kế hoạch kinh doanh hiệu quả”, Bản dịch, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2008 - Fred R.David, “Khái luận về quản trị chiến lược”, Bản dịch, NXB Thống kê, 2006 - Cẩm nang kinh doanh Harvard, “Chiến lược kinh doanh hiệu quả”, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2005 - David A.Aaker, “Triển khai chiến lược kinh doanh”, Bản dịch, NXB Trẻ, 2003 - Nguyễn Thành Độ, “Chiến lược và kế hoạch phát triển doanh nghiệp”, NXB Giáo dục, 1996 3 - PGS. Phan Thị Ngọc Thuận, “Chiến lược kinh doanh và kế hoạch hoá nội bộ doanh nghiệp”, NXB Khoa học và Kỹ thuật, 2005.
Các công trình khoa học trên đã đưa ra một cái nhìn tổng quát về quản trị chiến lược, giới thiệu một mô hình hợp nhất thực tiễn của quá trình quản trị chiến lược, định nghĩa các thuật ngữ và các hoạt động cơ bản trong quản trị chiến lược; việc áp dụng quản trị chiến lược vào thực tế, các loại chiến lược đặc thù và các hướng dẫn cụ thể khi các loại chiến lược khác nhau được theo đuổi. Các công trình khoa học trên cũng đặt trọng tâm vào việc trình bày các khái niệm, công cụ cần thiết, khung sườn thực tế để xây dựng chiến lược kinh doanh; xem xét các công cụ, khái niệm, các cơ sở mang tính thực tế về việc thu thập, điều chỉnh và phân tích các thông tin cần thiết để thực hiện việc phân tích về môi trường kinh doanh của doanh nghiệp; giới thiệu những kỹ thuật quan trọng để đưa ra những chiến lược có tính khả thi, đánh giá các chiến lược này và lựa chọn chiến lược tối ưu nhất. Các khía cạnh của việc hình thành chiến lược, các công cụ để hình thành chiến lược cũng được mô tả cụ thể. Các công trình khoa học trên cũng đã tập trung vào việc khảo sát các vấn đề quản trị kinh doanh và các công cụ quan trọng trong quá trình thực thi chiến lược.
Đồng thời cũng trình bày các kỹ thuật nhằm hướng dẫn các nhà quản trị chiến lược xem xét, đánh giá và điều chỉnh chiến lược cho phù hợp với điều kiện, môi trường kinh doanh hiện tại của doanh nghiệp. Nhìn chung, các công trình lý thuyết cho đến thời điểm này đã làm rõ những khái niệm cơ bản, kỹ năng, phương pháp xây dựng chiến lược kinh doanh một cách cụ thể, thực tế và phù hợp với các doanh nghiệp trong việc vận dụng các cơ sở lý thuyết để xây dựng chiến lược kinh doanh cho đơn vị mình. Trong thực tiễn vận dụng đã có không ít các đề tài và bài viết nghiên cứu về chiến lược kinh doanh tại các doanh nghiệp cụ thể. Ví dụ như các đề tài sau: - Phạm Thuyên, Luận án PTS Khoa học kinh tế: "Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại".
- Phạm Minh Tú, Luận án tiến sỹ: “Chiến lược phát triển của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam trong bối cảnh hội nhập”. 4 - Thái Thị Kim Oanh, Luận văn thạc sỹ: “Mô hình hoạch định chiến lược kinh doanh: Ứng dụng ở tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 4”. - Đào Tiến Dũng, Luận văn thạc sỹ: “Xây dựng chiến lược kinh doanh cho công ty TNHH Đường Minh Hoàng”. - Nguyễn Xuân Tư, Luận văn thạc sỹ: "Luận cứ xây dựng chiến lược kinh doanh tại Công ty Thiết bị Điện thoại (Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam)".
- Nguyễn Mạnh Thắng, Luận văn thạc sỹ: "Định hướng chiến lược kinh doanh tại công ty cổ phần vận tải và dịch vụ hàng hóa Hà Nội giai đoạn 2011 - 2015 ". - Phạm Huy Cường, Luận văn thạc sỹ: “Xây dựng chiến lược kinh doanh cho công ty TNHH xúc tiến thương mại và đầu tư BM&T đến năm 2015”. Ngoài ra còn nhiều công trình nghiên cứu, nhiều bài viết liên quan đến chiến lược kinh doanh. Mỗi đề tài nghiên cứu đều có đối tượng, phạm vi nghiên cứu, cách tiếp cận và mục tiêu cụ thể khác nhau.
Tuy nhiên, qua quá trình tìm hiểu tại công ty V-STANDA, đến thời điểm này, chưa có đề tài nào nghiên cứu về cơ sở khoa học xây dựng chiến lược kinh doanh cho công ty này. Xác định được tầm quan trọng của vấn đề nên tác giả đã chọn đề tài “Nghiên cứu cơ sở khoa học cho xây dựng chiến lược kinh doanh của Công ty cổ phần tiêu chuẩn Việt (V-STANDA)” làm đề tài bảo vệ luận văn thạc sỹ của mình. Mục đích chính của đề tài là vận dụng cơ sở khoa học về xây dựng chiến lược kinh doanh để phân tích, đánh giá những căn cứ xây dựng chiến lược kinh doanh của công ty V-STANDA. Từ đó đề xuất những giải pháp để xây dựng chiến lược kinh doanh của Công ty phù hợp trong thời gian tới.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở khoa học (cơ sở lý luận và thực tiễn) cho xây dựng chiến lược kinh doanh của một doanh nghiệp nói chung để từ đó phân tích, vận dụng cơ sở khoa học trong xây dựng chiến lược kinh doanh ở công ty V-STANDA. Nhiệm vụ nghiên cứu: Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn có các nhiệm vụ sau: 5 - Lựa chọn, hệ thống hóa lý luận cơ bản nghiên cứu cơ sở khoa học xây dựng chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp - Phân tích thực trạng chiến lược kinh doanh và việc nghiên cứu, tạo dựng cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược kinh doanh của công ty V-STANDA. - Đề xuất giải pháp xác lập và sử dụng cơ sở khoa học có hiệu quả trong xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược kinh doanh của công ty V-STANDA. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Các khía cạnh và nội dung cơ bản tạo dựng cơ sở lý luận và thực tiễn tác động đến việc xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược kinh doanh của một doanh nghiệp (cụ thể là của công ty V-STANDA).
Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu những vấn đề liên quan đến cơ sở khoa học xây dựng chiến lược kinh doanh; phân tích, đánh giá cơ sở khoa học được vận dụng để xây dựng chiến lược kinh doanh cụ thể ở Công ty V-STANDA giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2020. Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài tập trung vào nghiên cứu, phân tích các thông tin, số liệu thứ cấp thu thập được qua các phương tiện thông tin đại chúng và trực tiếp từ nội bộ công ty V-STANDA ở những nội dung cơ bản nhất.