CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1.1 Các nghiên cứu trong nước 1.1 Về mức tăng trưởng nhu cầu sử dụng ô tô trong nước Thị trường ô tô nói chung và đặc biệt ô tô điện nói riêng trong năm 2022 và nửa đầu năm 2023 có những phản ứng tích cực so với xu hướng chung của thị trường toàn cầu. Theo VAMA – Hiệp Hội Các Nhà Sản Xuất Ô Tô Việt Nam dự đoán, với mức tăng trưởng như hiện nay, sự phát triển sẽ đạt đỉnh vào giai đoạn năm 2030 – 2040, Việt Nam sẽ sớm đạt được con số 3,5 triệu ô tô điện hóa (EV) vào năm 2040. Nhưng trước khi phân tích những dự đoán tương lai, hãy nhìn lại số liệu năm 2022 về nhu cầu sử dụng ô tô trong nước. Tỉ trọng các loại ô tô thị trường Việt Nam năm 2022 1% 18% Xe du lịch Xe thương mại Xe chuyên dụng 81% Biểu đồ 1.1 Tỉ trọng các loại ô tô thị trường Việt Nam năm 2022 Theo khảo sát về nhu cầu sử dụng ô tô điện tại Việt Nam, Báo Thanh Niên có bài đăng với tiêu đề: “78% người tiêu dùng Việt muốn sử dụng xe điện” của tác giả Chí Nhân được đăng ngày 15/03/2023 như sau: “Khảo sát do Chương trình Phát triển của Liên hợp quốc (UNDP) đặt hàng Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) thực hiện.
1 Ông Hoàng Đình Trọng, chuyên gia Hội Doanh nghiệp HVNCLC cho biết: Khảo sát được tiến hành trên 5 thành phố trực thuộc trung ương là Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP.HCM, Cần Thơ và 3 địa phương tiềm năng như Quảng Ninh, Thừa Thiên-Huế, Phú Yên. Cuộc khảo sát trên gần 1.300 đối tượng, gồm 785 người (NTD) đã sử dụng phương tiện giao thông điện (PTGTĐ) và 498 NTD tiềm năng là những người chưa sử dụng PTGTĐ nhưng có nhu cầu sử dụng PTGTĐ. Kết quả khảo sát cho thấy, mức độ sử dụng các loại PTGTĐ hiện nay nhiều nhất là xe máy điện 33%, xe đạp điện 27% và ô tô điện 2%. Các PTGTĐ mới được sự dụng phổ biến trong 3 năm trở lại đây, chiếm tỷ lệ 79%.
Tuy mức độ sử dụng còn khiêm tốn, nhưng tín hiệu đáng mừng là mức độ gia tăng sở hữu các loại PTGTĐ tại Việt Nam những năm trở lại đây đang ngày càng phổ biến.” Tỉ lệ sử dụng các loại phương tiện giao thông 80% 70% 60% 61% 50% Miền Bắc 40% Miền Trung - Tây Nguyên 33% Miền Nam 30% 27% Cả nước 20% 10% 9% 8% 2% 0% Xe đạp Xe máy Ô tô Xe đạp Xe máy Ô tô điện điện điện Biểu đồ 1.2 Tỉ lệ sử dụng các loại phương tiên giao thông 1.2 Sự ủng hộ từ Đảng và Nhà nước Từ nguồn Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Kạn, trong bài đăng “Ô tô điện VinFast mang khát vọng, niềm tự hào Việt Nam ra thế giới”, tại sự kiện có trích đoạn như sau: 2 “Theo Thủ tướng, ngành công nghiệp ô tô là một trong những ngành công nghiệp đi đầu, kéo theo sự phát triển của các ngành công nghiệp khác, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả lao động, năng lực khoa học công nghệ, đồng thời có tính biểu tượng cao về công nghiệp hóa, hiện đại hóa và mức độ phát triển của nền kinh tế. Phát triển ngành công nghiệp ô tô là mong muốn của hầu hết các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Nhiều năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách khuyến khích, tạo điều kiện hỗ trợ thúc đẩy phát triển công nghiệp ô tô. "Chính vì vậy, chúng ta càng vui mừng, xúc động hơn khi thấy chiếc ô tô sản xuất, mang thương hiệu Việt Nam chính thức được xuất khẩu ra thị trường thế giới", Thủ tướng nói.
Điều này đóng góp vào việc xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự cường. Nhấn mạnh sự quan tâm, ủng hộ, khuyến khích của Đảng, Nhà nước đối với các doanh nghiệp làm ăn chân chính, cạnh tranh lành mạnh, phát triển bền vững, góp phần xây dựng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tạo công ăn việc làm, tạo sinh kế cho người dân, xây dựng đất nước Việt Nam thịnh vượng, hùng cường, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng, thành quả và niềm vui ngày hôm nay đến từ khát vọng, quyết tâm cao, nỗ lực lớn của các cấp, các ngành, địa phương, trong đó có sự nỗ lực bền bỉ, tinh thần sáng tạo, đột phá của Tập đoàn VinGroup và Công ty VinFast. Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng, VinGroup - VinFast chính là đại diện tiêu biểu cho một thế hệ doanh nghiệp mới năng động, sáng tạo, tự tin, làm ăn đúng pháp luật, sản xuất kinh doanh có hiệu quả, sẵn sàng vươn ra biển lớn để cạnh tranh sòng phẳng ở đẳng cấp quốc gia và quốc tế. Kết quả hôm nay của VinFast đã cho thấy sự đúng đắn trong phương hướng, mục tiêu và sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước; đóng góp quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam và phù hợp với xu thế quốc tế trong việc đưa phát thải ròng về "0" vào năm 2050.
Việc làm chủ công nghệ để sản xuất ô tô điện Việt Nam có chất lượng, sức cạnh tranh cao, dịch vụ hậu mãi chu đáo đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, thu hút nhiều nhân tài, lao động trình độ cao là một mục tiêu quan trọng cần đạt được. Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo cơ hội phát triển cho mọi quốc gia, nếu nắm bắt và tận dụng được cơ hội thì nước đó sẽ vượt lên. "Không có quốc gia đi sau mà chỉ có quốc gia không nắm bắt được cơ hội, xu thế của thời đại, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để phát triển". VinFast dù mới khởi động trong lĩnh vực sản xuất ô tô trên thế giới, nhưng có một lợi thế rất lớn là nhanh chóng tiếp cận ngay các công nghệ mới nhất, tự động hóa cao nhất, thông minh nhất, cách tiếp cận khách hàng khác biệt nhất cùng với việc tập hợp được nhiều nhân tài toàn cầu cho phát 3 triển… Đây chính là điểm khác biệt làm nên thành công bước đầu ngày hôm nay của thương hiệu Việt Nam – Vinfast.3 VinFast và tham vọng bá chủ thị trường ô tô điện Được đăng trên báo Quân đội nhân dân, trích dẫn từ bài đăng có tiêu đề “VinFast đang ở đâu trong cuộc đua phổ cập xe điện tại Đông Nam Á”, tác giả Ngọc Quỳnh đã có vài dẫn chứng như sau: “Thực tế, hiếm có hãng xe thuần điện nào có thể đưa vào thương mại hóa tới 4 mẫu ô tô điện chỉ trong hơn 2 năm, và thậm chí đã xuất khẩu xe điện đến thị trường Mỹ.
Nhiều chuyên gia cho rằng, hiện các thương hiệu ô tô lớn mang xe điện về Việt Nam chủ yếu chỉ để thử thị trường, chứ chắc chắn chưa có thương hiệu nào có thể triển khai bán hàng tới tận tay người tiêu dùng ở quy mô lớn như VinFast. Riêng về dịch vụ, loạt chính sách độc đáo của VinFast đang gây ấn tượng mạnh và giúp người dùng dần thay đổi thói quen di chuyển. Đáng chú ý phải kể tới chính sách bảo hành từ 7 đến 10 năm của hãng xe Việt Nam, từng khiến các ông lớn trong ngành ô tô buộc phải thay đổi theo. Các tiêu chuẩn về dịch vụ luôn được VinFast “tự bứt phá”, không chỉ bảo đảm quyền lợi cho khách hàng mà còn là cam kết về chất lượng của hãng.
Ngoài ra, để tạo sự tiện lợi cho người dùng, hãng xe Việt Nam còn tiên phong triển khai dịch vụ sửa chữa lưu động (Mobile Service) cùng dịch vụ cứu hộ pin ô tô điện 24/7 (Mobile Charging). Khách hàng sử dụng xe VinFast cũng được hưởng đặc quyền sử dụng dịch vụ cứu hộ 24/7 miễn phí của hãng trong suốt thời gian bảo hành và nhiều đặc quyền của hệ sinh thái dịch vụ Vingroup. Đây cũng là một “giới hạn” mới mà các hãng ô tô khác khó vượt qua dù đã tồn tại ở thị trường Việt Nam cả thập kỉ. Theo đánh giá của các chuyên gia, riêng về hạ tầng trạm sạc xe điện, Việt Nam đang dẫn đầu khu vực và đi trước nhiều quốc gia phát triển trên thế giới.
Mặc dù chưa có chính sách hỗ trợ như các nước, song hệ thống hạ tầng do VinFast chủ động phát triển hiện đã lên tới con số hàng vạn cổng sạc tại khắp 63 tỉnh/thành. Trong năm nay, theo kế hoạch, 150.000 cổng sạc của VinFast sẽ hoàn thành trên cả nước, mang lại sự an tâm cho người dùng. Bản đồ trạm sạc của VinFast cũng được tính toán một cách khoa học, từ các trung tâm thương mại, chung cư, trường học tới các trạm dừng nghỉ trên cao tốc… Đặc biệt, mới đây, VinFast đã cùng các đơn vị kinh doanh xăng dầu lớn nhất nước như Petrolimex, PVOil phát triển các cây xăng 2 trong 1, phục vụ cả đổ xăng và sạc điện cho các phương tiện. Tham gia sau vào thị trường ô tô, nhưng với sự chủ động, chiến lược toàn diện và không ngừng tạo ra những chuẩn mực mới trong mọi mặt, VinFast đã thay đổi cơ bản cục diện thị trường ô tô tại Việt Nam.
Theo giới chuyên gia, dù chỉ có một cái tên VinFast 4 nhưng Việt Nam đang là thị trường hiếm hoi tại khu vực đang có hệ sinh thái xe điện đầy đủ ở cả 3 chân kiềng: Sản phẩm, Dịch vụ và Hạ tầng, từng bước hiện thực mục tiêu 5 năm tới sẽ trở thành trung tâm sản xuất ô tô điện quan trọng ở Đông Nam Á.” Mới đây nhất, tại Hội nghị và Triển lãm Future Mobility Asia 2023 diễn ra tại Bangkok đánh dấu lần đầu tiên VinFast ra mắt sản phẩm và thương hiệu, công bố định hướng của hãng mở rộng sang thị trường Đông Nam Á, bên cạnh các thị trường mục tiêu như Châu Âu và Bắc Mỹ. Phát biểu tại hội nghị, Bà Lê Thị Thu Thủy - Phó Chủ tịch Vingroup kiêm Chủ tịch VinFast cho hay: “Mở rộng sang khu vực Đông Nam Á là một phần của chiến lược phát triển toàn cầu của VinFast. Chúng tôi đặt mục tiêu mang đến cho các nước ASEAN những giải pháp di chuyển thông minh, an toàn và trải nghiệm xuất sắc, từ đó thúc đẩy tương lai xanh cho tất cả mọi người”. Cuối năm 2022, qua cuộc phỏng vấn được đăng trên VTCNews, bà Lê Thị Thu Thủy, Chủ tịch VinFast kiêm Phó Chủ tịch tập đoàn VinGroup tự tin khẳng định về việc IPO của hãng trên sàn chứng khoán Mỹ hoàn toàn có cơ sở và là động lực phát triển quy mô toàn cầu.