Luận Văn Thạc Sĩ Về Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Trong Môn Định Mức Nguyên Liệu Giày

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy định mức nguyên liệu giày tại trường cao đẳng công thương TP.HCM.

• Tác giả: Huỳnh Thị Mộng Tuyền
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Đức Tiến
• Trường học: Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào dạy môn định mức nguyên liệu giày tại trường Cao đẳng Công thương Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Bối cảnh trên thế giới
• 1.1.2. Bối cảnh ở Việt Nam
• 1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN
• 1.2.1. Phương pháp
• 1.2.2. Phương pháp dạy học
• 1.2.3. Các đặc điểm của phương pháp dạy học ở đại học
• 1.2.4. Hoạt động dạy, hoạt động học
• 1.2.5. Tính tích cực
• 1.2.6. Phương pháp dạy học tích cực
• 1.3. CƠ SỞ LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
• 1.4. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC
• 1.4.1. Đặc trưng của HTTCDH
• 1.4.2. Phân loại HTTCDH
• 1.5. CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC (Active teaching methods)
• 1.5.1. Phương pháp thảo luận
• 1.5.2. Đặc điểm của phương pháp thảo luận
• 1.5.3. Mục đích sư phạm của phương pháp
• 1.5.4. Phân loại phương pháp thảo luận
• 1.5.5. Ưu điểm và hạn chế
• 1.5.6. Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
• 1.5.7. Khái niệm Phương pháp dạy học GQVĐ
• 1.5.8. Đặc trưng của dạy học giải quyết vấn đề
• 1.5.9. Thực hiện dạy học giải quyết vấn đề theo ba bước
• 1.6. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG PPDH NÓI CHUNG, PPDH TÍCH CỰC NÓI RIÊNG TRONG QUÁ TRÌNH DẠY MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG TP.
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1.1. Sơ lược về quá trình hình thành và phát triển của trường
• 2.1.2. Chức năng - nhiệm vụ của nhà trường
• 2.1.3. Chương trình đào tạo
• 2.2. GIỚI THIỆU MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY
• 2.2.1. Vị trí, vai trò, mục tiêu môn học
• 2.2.2. Chương trình môn Định mức nguyên liệu giày cho chuyên ngành Công nghệ giày da
• 2.2.3. Đặc điểm nội dung môn Định mức nguyên liệu giày
• 2.2.4. Đặc điểm hoạt động học tập của sinh viên
• 2.3. THỰC TRẠNG VIỆC DẠY HỌC MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.3.1. Mục đích, phạm vi và đối tượng khảo sát
• 2.3.2. Thiết kế bộ công cụ và chọn mẫu khảo sát
• 2.3.3. Xử lý và đánh giá kết quả khảo sát
• 2.3.4. Nhận xét việc học tập môn Định mức nguyên liệu giày tại trường Cao đẳng Công Thương thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3.5. Nhận xét việc dạy học môn ĐMVLG tại trường Cao đẳng Công Thương
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO DẠY MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG TP.
• 3.1. THIẾT KẾ NỘI DUNG BÀI DẠY
• 3.2. THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG TỔ CHỨC DẠY HỌC VẬN DỤNG PPDH TÍCH CỰC
• 3.3. THIẾT KẾ 2 BÀI GIẢNG MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY THEO PPDH TÍCH CỰC
• 3.4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.4.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.4.2. Nhiệm vụ và cách tiến hành thực nghiệm
• 3.4.3. Đối tượng và thời gian thực nghiệm
• 3.4.4. Công cụ thực nghiệm
• 3.4.5. Kết quả thực nghiệm
• 3.4.6. Xử lý số liệu và đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.4.7. Phân tích, đánh giá tác động của việc vận dụng PPDHTC từ ý kiến của giảng viên dự giờ và ý kiến của người học
• 3.5. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực đã trở thành một xu hướng quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng phương pháp này trong giảng dạy định mức nguyên liệu giày không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn mà còn phát huy tính chủ động và sáng tạo của họ. Trong bối cảnh ngành công nghiệp giày đang phát triển mạnh mẽ, việc nâng cao chất lượng đào tạo là điều cần thiết.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực là những phương pháp giúp sinh viên tham gia chủ động vào quá trình học tập. Điều này bao gồm việc khuyến khích sinh viên tự tìm tòi, khám phá và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

1.2. Lợi Ích Của Việc Áp Dụng Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm và nâng cao sự tự tin trong việc trình bày ý kiến. Điều này đặc biệt quan trọng trong ngành công nghệ giày, nơi mà sự sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề là rất cần thiết.

II. Thách Thức Trong Việc Giảng Dạy Định Mức Nguyên Liệu Giày

Giảng dạy định mức nguyên liệu giày gặp nhiều thách thức, từ việc thiếu tài liệu tham khảo đến phương pháp giảng dạy chưa phù hợp. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao chất lượng đào tạo.

2.1. Thiếu Tài Liệu Học Tập Chất Lượng

Nhiều giảng viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu học tập phù hợp cho môn học định mức nguyên liệu giày. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và khả năng tiếp thu của sinh viên.

2.2. Phương Pháp Giảng Dạy Chưa Đáp Ứng Nhu Cầu Thực Tiễn

Phương pháp giảng dạy truyền thống vẫn còn phổ biến, dẫn đến việc sinh viên không được khuyến khích tham gia tích cực vào quá trình học tập. Cần có sự chuyển đổi sang các phương pháp dạy học tích cực hơn.

III. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Được Áp Dụng Trong Giảng Dạy

Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận có hướng dẫn, học tập theo nhóm đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy môn định mức nguyên liệu giày.

3.1. Phương Pháp Thảo Luận Có Hướng Dẫn

Phương pháp thảo luận có hướng dẫn giúp sinh viên phát triển khả năng tư duy phản biện và kỹ năng giao tiếp. Giảng viên đóng vai trò là người hướng dẫn, tạo điều kiện cho sinh viên trao đổi ý kiến và giải quyết vấn đề.

3.2. Học Tập Theo Nhóm

Học tập theo nhóm khuyến khích sinh viên làm việc cùng nhau, chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm. Điều này không chỉ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về môn học mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy định mức nguyên liệu giày đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Sinh viên không chỉ tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển kỹ năng cần thiết cho nghề nghiệp tương lai.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Nghiệm

Kết quả từ các buổi thực nghiệm cho thấy sinh viên tham gia tích cực hơn trong các giờ học, từ đó nâng cao hiệu quả học tập. Sự hài lòng của sinh viên cũng tăng lên đáng kể.

4.2. Đánh Giá Từ Giảng Viên

Giảng viên nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của sinh viên. Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực đã giúp sinh viên tự tin hơn trong việc trình bày ý kiến và tham gia thảo luận.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ giày. Cần có sự đầu tư và nghiên cứu thêm để phát triển các phương pháp này.

5.1. Định Hướng Phát Triển

Cần có các chương trình đào tạo cho giảng viên về phương pháp dạy học tích cực, giúp họ nắm vững và áp dụng hiệu quả trong giảng dạy.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Thêm

Khuyến khích các nghiên cứu về hiệu quả của phương pháp dạy học tích cực trong các lĩnh vực khác nhau, từ đó có thể áp dụng rộng rãi hơn trong giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp da giày giữ vị thế mũi nhọn trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam, đóng góp hàng tỷ USD ngoại tệ mỗi năm. Tuy nhiên, theo số liệu điều tra nhân lực, chỉ khoảng 20% lao động ngành giày được đào tạo chính quy qua trường lớp, trong khi 80% còn lại tiếp nhận nghề qua hình thức truyền nghề hoặc kèm cặp nội bộ. Tại khu vực miền Nam, số lượng cơ sở đào tạo chuyên ngành Công nghệ giày bậc cao đẳng rất hạn chế khi chỉ có 3 đơn vị đảm nhiệm. Thực tế này dẫn đến tình trạng sinh viên tốt nghiệp thiếu hụt kỹ năng thực hành chuyên sâu, đặc biệt trong khâu tính định mức vật tư và lập dự toán giá thành sản phẩm cho doanh nghiệp.

Vấn đề cốt lõi nảy sinh từ việc giảng dạy môn Định mức nguyên liệu giày hiện nay vẫn nặng về thuyết trình một chiều, thiếu giáo trình trực quan và chưa phát huy tính chủ động của người học. Nhằm giải quyết triệt để bất cập này, nghiên cứu đặt mục tiêu xây dựng quy trình và vận dụng phương pháp dạy học tích cực, trọng tâm là phương pháp thảo luận có hướng dẫn kết hợp kỹ thuật động não, vào giảng dạy môn học. Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi chương trình đào tạo Cao đẳng Công nghệ sản xuất giày da tại Trường Cao đẳng Công thương Thành phố Hồ Chí Minh trong năm học 2013-2014, với thời lượng học phần gồm 2 tín chỉ tương đương 45 tiết (30 tiết lý thuyết và 15 tiết thực hành).

Ý nghĩa của đề tài được lượng hóa qua các chỉ số cụ thể: nâng cao tỷ lệ sinh viên đạt kỹ năng tính toán định mức chuẩn xác lên trên 75%, giảm tỷ lệ lỗi tính toán nguyên liệu da từ mức 35% xuống dưới 10%, đồng thời hiện thực hóa định hướng đổi mới căn bản giáo dục nghề nghiệp theo tinh thần Quyết định số 711/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được thiết lập dựa trên nền tảng của hai trụ cột lý thuyết giáo dục hiện đại: Thuyết thang đo nhận thức của Benjamin Bloom và Mô hình tháp học tập (Learning Pyramid) phát triển bởi Viện Nghiên cứu Đào tạo Quốc gia Hoa Kỳ. Theo Tháp học tập, khả năng tiếp thu và ghi nhớ kiến thức của người học chỉ đạt khoảng 5% đến 10% thông qua các bài giảng thuyết trình truyền thống, nhưng có thể tăng vọt lên mức 50% khi tham gia thảo luận nhóm và đạt tới 90% khi trực tiếp thực hành hoặc hướng dẫn lại cho người khác.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp Thuyết dạy học giải quyết vấn đề của các nhà sư phạm kinh điển như I.Ia. Lerner và V. Okon, kết hợp phương pháp động não (Brainstorming) do Alex Osborn khởi xướng. Hệ thống khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm:

• Phương pháp dạy học tích cực: Hệ thống các cách thức tổ chức dạy học nhằm khơi dậy tính tự giác, tư duy phản biện và năng lực tự học của sinh viên dưới vai trò định hướng của giảng viên.
• Phương pháp thảo luận có hướng dẫn: Quy trình sư phạm chia người học thành các nhóm nhỏ từ 6 đến 7 thành viên để cùng xử lý các bài toán kỹ thuật dưới sự điều phối của giảng viên.
• Định mức nguyên liệu giày: Hệ thống phương pháp tính toán lượng tiêu hao vật liệu da tấm, vật liệu cuộn và phụ liệu cần thiết để sản xuất một đơn vị sản phẩm giày đạt chuẩn kinh tế - kỹ thuật.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập thông qua khảo sát thực trạng, phiếu đánh giá lấy ý kiến của giảng viên, sinh viên và kết quả thực nghiệm sư phạm trực tiếp. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 80 sinh viên thuộc 2 lớp Cao đẳng Công nghệ sản xuất giày khóa 35 (lớp K35A gồm 40 sinh viên và lớp K35B gồm 40 sinh viên), cùng toàn bộ giảng viên thuộc Khoa Công nghệ giày Trường Cao đẳng Công thương Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu cụm có chủ đích, trong đó một lớp được phân công làm lớp thực nghiệm (vận dụng phương pháp dạy học tích cực) và một lớp làm lớp đối chứng (giảng dạy theo phương pháp truyền thống).

Timeline nghiên cứu kéo dài 12 tháng, chia thành 3 giai đoạn: khảo sát thực trạng dạy học môn học (tháng 1 đến tháng 4), thiết kế giáo án và triển khai thực nghiệm sư phạm 2 bài học trọng tâm về định mức da và định mức vật liệu cuộn (tháng 5 đến tháng 10), và xử lý số liệu thống kê (tháng 11 đến tháng 12). Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê định lượng kết hợp định tính là nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học. Toàn bộ điểm số của 2 bài kiểm tra tiến trình được xử lý qua phần mềm Microsoft Excel, sử dụng các chỉ số thống kê mô tả (Điểm trung bình Mean, Độ lệch chuẩn SD) và thống kê suy luận (Kiểm định giả thuyết Z-test, Kiểm định tương quan Chi-square với tần số quan sát f0 và tần số lý thuyết fe) để xác định mức độ chênh lệch có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất sai số p < 0.05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực trạng và phân tích thực nghiệm sư phạm đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, kết quả khảo sát thực trạng cho thấy phương pháp dạy học truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng. Có tới 72.5% sinh viên thừa nhận gặp khó khăn lớn khi tiếp thu các công thức tính định mức do thiếu tính trực quan, trong khi 68.0% giảng viên phản ánh việc thiếu thốn học liệu thực tế và phần mềm chuyên dụng làm giảm hiệu quả truyền đạt.

Thứ hai, kết quả thực nghiệm cho thấy sự vượt trội rõ rệt về điểm số của nhóm thực nghiệm. Ở bài kiểm tra lần 1 (định mức vật liệu da), điểm trung bình của lớp thực nghiệm đạt 7.82 điểm (SD = 0.95), cao hơn 21.2% so với lớp đối chứng chỉ đạt 6.45 điểm (SD = 1.28). Ở bài kiểm tra lần 2 (định mức vật liệu cuộn), điểm trung bình lớp thực nghiệm tiếp tục duy trì ở mức cao với 8.15 điểm so với 6.60 điểm của lớp đối chứng (chênh lệch 1.55 điểm).

Thứ ba, cơ cấu phân loại học lực có sự phân hóa tích cực. Tỷ lệ sinh viên đạt loại Khá và Giỏi ở lớp thực nghiệm chiếm tới 75.0%, trong khi con số này ở lớp đối chứng chỉ đạt 42.5% (tăng 32.5 điểm phần trăm). Tỷ lệ sinh viên đạt điểm Trung bình và Yếu ở lớp thực nghiệm giảm mạnh xuống mức 25.0%, so với 57.5% ở lớp đối chứng.

Thứ tư, mức độ hào hứng và khả năng tương tác của sinh viên tăng trưởng vượt bậc. Khoảng 88.5% sinh viên lớp thực nghiệm khẳng định phương pháp thảo luận nhóm giúp hiểu sâu bản chất kỹ thuật, và 92.3% sinh viên đánh giá cao việc kết hợp phần mềm tính định mức USM vào quy trình giải quyết bài tập tình huống.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm (với giá trị Z tính toán lớn hơn Z tới hạn ở mức ý nghĩa 0.05) chứng minh rằng phương pháp dạy học tích cực đã khắc phục triệt để tính thụ động của sinh viên. Khi được chia nhóm 6 đến 7 người và phân công vai trò trưởng nhóm, thư ký rõ ràng, sinh viên buộc phải vận dụng tư duy bậc cao theo thang đo Bloom để giải quyết các mâu thuẫn nhận thức. Việc giảng viên chuyển từ vai trò truyền thụ duy nhất sang vai trò trọng tài, cố vấn giúp tạo ra môi trường học tập tương tác đa chiều.

Dữ liệu kiểm tra thực nghiệm có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ phân phối tần suất điểm số (Frequency Distribution Chart), thể hiện rõ đường cong phân phối của lớp thực nghiệm lệch hẳn về phía điểm 8 đến điểm 10. Đồng thời, bảng tương quan Chi-square giữa mức độ hứng thú và kết quả học tập cho thấy mối liên hệ thuận chiều chặt chẽ. Kết quả này hoàn toàn nhất quán với các công trình nghiên cứu của các chuyên gia giáo dục trong nước, khẳng định rằng khi người học được chủ động thao tác trên mẫu vật liệu thực và phần mềm mô phỏng, hiệu suất tiếp thu sẽ tăng từ 20% đến 35% so với việc chỉ nghe giảng lý thuyết đơn thuần.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng đào tạo:

1. Tái cấu trúc toàn diện đề cương chi tiết và thiết kế giáo án môn học: Chuyển đổi 100% các bài học lý thuyết sang mô hình 5 bước thảo luận có hướng dẫn kết hợp bài tập tình huống thực tế. Đặt mục tiêu hoàn thành biên soạn lại hệ thống bài giảng trong vòng 6 tháng, do Trưởng bộ môn và tập thể giảng viên Khoa Công nghệ giày trực tiếp thực hiện.

2. Đầu tư và chuẩn hóa phòng thực hành công nghệ tích hợp phần mềm chuyên dụng: Trang bị hệ thống máy tính có cài đặt phần mềm định mức giày USM và máy chiếu đa năng phục vụ việc mô phỏng rập chi tiết. Mục tiêu đạt 100% sinh viên năm thứ 3 thành thạo thao tác định mức trên phần mềm trước khi đi thực tập tốt nghiệp, thực hiện trong lộ trình 12 tháng do Ban Giám hiệu và Phòng Quản trị thiết bị nhà trường chủ trì.

3. Đổi mới quy trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo chuẩn năng lực: Tăng tỷ trọng điểm đánh giá quá trình (thảo luận nhóm, thuyết trình, bài tập lớn) lên mức 40% và giảm tỷ trọng thi viết lý thuyết xuống 60%. Ban Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục phối hợp cùng khoa chuyên môn hoàn thiện bộ ngân hàng câu hỏi định hướng tình huống trong vòng 3 tháng.

4. Mở rộng liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp sản xuất giày dép: Thiết lập cơ chế đưa sinh viên đi thực tế tại các nhà máy định kỳ 2 lần mỗi học kỳ để tiếp cận hệ thống định mức nguyên liệu công nghiệp thực tế. Ban Hợp tác doanh nghiệp và Khoa chuyên ngành chịu trách nhiệm ký kết thỏa thuận hợp tác với ít nhất 5 doanh nghiệp gia công giày lớn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai trong năm học tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Giảng viên các trường Cao đẳng, Đại học khối Sư phạm Kỹ thuật và Công nghệ: Cung cấp khung hướng dẫn chi tiết về cách thức soạn thảo giáo án tích cực, kỹ thuật chia nhóm và quy trình điều phối giờ học thảo luận chuyên ngành kỹ thuật để đạt 100% chuẩn đầu ra học phần.
• Cán bộ quản lý đào tạo và phát triển chương trình tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Sử dụng tài liệu như một minh chứng khoa học để ban hành các quy định về dự giờ, tiêu chí đánh giá giờ dạy tích cực và xây dựng chính sách đầu tư cơ sở vật chất phòng học theo định hướng tương tác.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Giáo dục học, Lý luận và Phương pháp dạy học: Tham khảo mô hình nghiên cứu bán thực nghiệm chuẩn mực, quy trình thiết kế công cụ đo lường và phương pháp xử lý số liệu thống kê giáo dục bằng các công cụ toán học hiện đại.
• Cán bộ kỹ thuật, chuyên viên định mức tại các doanh nghiệp da giày: Ứng dụng các quy tắc tính định mức vật liệu da, vật liệu cuộn và phương pháp phân bổ hao hụt nguyên liệu để tối ưu hóa từ 15% đến 20% chi phí sản xuất trong thực tế nhà xưởng.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp thảo luận có hướng dẫn mang lại ưu thế nổi bật nào so với cách dạy học truyền thống trong môn học này? Phương pháp thảo luận có hướng dẫn giúp sinh viên chuyển từ vị thế thụ động sang chủ động phân tích mẫu da và rập chi tiết. Kết quả thực nghiệm chứng minh phương pháp này giúp tăng điểm trung bình kiểm tra của sinh viên thêm 1.55 điểm, đồng thời nâng tỷ lệ sinh viên đạt loại Khá - Giỏi từ mức 42.5% lên 75.0%.

Quy mô nhóm học tập bao nhiêu thành viên là tối ưu nhất cho môn Định mức nguyên liệu giày? Quy mô tối ưu được nghiên cứu xác định là từ 6 đến 7 sinh viên mỗi nhóm. Số lượng này đảm bảo mọi thành viên đều có cơ hội phát biểu ý kiến, dễ dàng phân công nhiệm vụ cụ thể và giúp giảng viên bao quát, hỗ trợ kịp thời cho cả 8 nhóm trong phòng học tiêu chuẩn.

Nghiên cứu sử dụng công cụ thống kê nào để kiểm định độ tin cậy của kết quả thực nghiệm? Đề tài sử dụng kiểm định tham số Z-test để so sánh điểm trung bình giữa hai nhóm mẫu độc lập (N = 80), kết hợp phân tích độ lệch chuẩn SD và kiểm định Chi-square (f0 và fe) trên Microsoft Excel nhằm xác nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức sai số p < 0.05.

Phần mềm định mức USM đóng vai trò như thế nào trong quy trình giảng dạy đổi mới? Phần mềm USM đóng vai trò là công cụ số hóa trực quan, giúp sinh viên tự động hóa quá trình sắp xếp rập chi tiết trên bề mặt da và tính toán tỷ lệ diện tích sử dụng. Khoảng 92.3% sinh viên đánh giá phần mềm giúp tiết kiệm 50% thời gian tính toán so với phương pháp thủ công.

Làm thế nào để hạn chế tình trạng sinh viên ỷ lại hoặc không tham gia đóng góp khi làm việc nhóm? Giảng viên áp dụng quy trình 5 bước nghiêm ngặt, kết hợp chỉ định ngẫu nhiên thành viên bất kỳ đại diện nhóm thuyết trình và sử dụng phiếu đánh giá chéo nội bộ. Việc này tạo áp lực trách nhiệm đồng đều, giúp 100% thành viên phải chủ động nghiên cứu tài liệu trước buổi học.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương pháp dạy học tích cực, cụ thể hóa thành công mô hình thảo luận nhóm có hướng dẫn trong đào tạo kỹ thuật công nghệ.
• Đánh giá chính xác thực trạng dạy học môn Định mức nguyên liệu giày tại Trường Cao đẳng Công thương Thành phố Hồ Chí Minh, chỉ rõ các điểm nghẽn về phương pháp và tài liệu học tập.
• Thiết kế hoàn chỉnh 2 bài giảng mẫu về định mức da và định mức vật liệu cuộn, tích hợp hiệu quả giữa lý thuyết chuyên sâu, bài tập thực tế và phần mềm USM.
• Kiểm chứng thực nghiệm trên 80 sinh viên khẳng định phương pháp mới nâng cao vượt bậc kết quả học tập, nâng tỷ lệ đạt loại Khá - Giỏi lên 75.0% và gia tăng sự hứng thú của người học.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về chương trình, cơ sở vật chất và hợp tác doanh nghiệp, sẵn sàng chuyển giao và nhân rộng mô hình trong vòng 6 đến 12 tháng tới cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Khi xã hội ngày càng phát triển, yêu cầu đối với mỗi cá nhân ngày càng cao.Vai trò của giáo dục & đào tạo nói chung và đào tạo cao đẳng, đại học nói riêng có một ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực có trình độ cho đất nƣớc, nhất là trong giai đoạn hiện nay khi Việt Nam đã gia nhập WTO và phấn đấu trở thành đất nƣớc công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Để giúp cho sinh viên có thể nắm bắt toàn diện những kiến thức chuyên môn ở bậc cao đẳng, đại học đòi hỏi giảng viên phải có nhiều nỗ lực trong hoạt động dạy học, đặc biệt phải giành thời gian nghiên cứu, đổi mới và vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy học của mình. Vấn đề vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy học đóng vai trò quan trọng trong việc giúp sinh viên lĩnh hội kiến thức môn học cũng nhƣ phát huy năng lực tích cực của bản thân trên cơ sở chính là sự hƣớng dẫn của giảng viên.

Trong giải pháp chiến lƣợc cho giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020 có nêu 11 giải pháp cho sự pháp triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020 trong đó giải pháp thứ 5 đề cập đến vấn đề Đổi mới phƣơng pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập, kiểm định và đánh giá cơ sở giáo dục [25]. Nhƣ vậy Đổi mới phƣơng pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếp tục giữ vị trí cao trong chiến lƣợc phát triển giáo dục, điều đó chứng tỏ rằng việc đổi mới phƣơng pháp giảng dạy là một trong những yêu cầu bức thiết hiện nay. Thực hiện cuộc vận động toàn ngành đổi mới phƣơng pháp dạy học theo hƣớng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của ngƣời học, biến quá trình học tập thành quá trình tự học có hƣớng dẫn và quản lý của giáo viên. Hiện nay việc đổi mới phƣớng pháp dạy học đã và đang đƣợc nhiều cơ sở, trƣờng học áp dụng.

Trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh cũng tổ chức nhiều buổi hội thảo về đổi mới phƣơng pháp dạy học trong nhà trƣờng nói chung và trong các môn học chuyên ngành nói riêng. Trƣờng tổ chức kế hoạch dự giờ đối với từng GV đó là một trong những động lực giúp GV tích cực hơn trong hoạt động giảng 1 dạy, cụ thể là GV sẽ tích cực vận dụng PPDHTC vào dạy học để đạt đƣợc những tiêu chí chất lƣợng của nhà trƣờng đƣa ra. Một trong những chuyên ngành mới còn gặp một số khó khăn là ngành Công nghệ SX Giày da. Hiện nay ngành Công nghiệp Da – Giày là một trong những ngành xuất khẩu có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân về nhiều mặt nhƣ: thu hút nhiều lao động trong xã hội và có điều kiện thuận lợi trong hợp tác quốc tế, đồng thời có lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu và tiềm năng xuất khẩu lớn thu nhiều ngoại tệ về cho đất nƣớc.

Theo số liệu điều tra số lao động trong ngành giày đƣợc đào tạo theo trƣờng, lớp, chỉ chiếm khoảng 20%, còn lại đƣợc đào tạo dƣới hình thức kèm cặp là chủ yếu. Hiện nay ở khu vực thành phố Hồ Chí Minh, có 3 trƣờng đào tạo chuyên ngành Công nghệ Giày bậc cao đẳng là: trƣờng Đại học Công nghiệp Thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh, trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh, trƣờng Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi Đồng Nai. Sinh viên ngành giày khi tốt nghiệp ra trƣờng làm việc ở lĩnh vực định mức vật liệu còn rất ít, đôi khi năng lực không đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp về lĩnh vực này. Vậy câu hỏi đặt ra là làm sao để sinh viên ngành công nghệ giày sau khi tốt nghiệp trƣờng cao đẳng có thể tính định mức vật liệu, định mức lao động và tính giá thành sản phẩm giày cho các công ty đang gia công sản phẩm giày –da ở thị trƣờng Việt Nam.

Nắm bắt đƣợc nhu cầu thực tiễn của các xí nghiệp giày, khoa Công nghệ Giày trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến mối liên kết giữa kiến thức chuyên ngành và kiến thức cơ sở ngành. Tuy nhiên việc dạy và học môn học Định mức kỹ thuật giày tại trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh còn nhiều hạn chế, chƣa bắt kịp nhu cầu thực tiễn đề ra vì nhiều lí do: sách tham khảo hạn chế, phƣơng pháp dạy học còn theo phƣơng pháp truyền thống – truyền thụ một chiều giáo viên → sinh viên. Tỷ lệ sinh viên ra trƣờng có khả năng tính định mức kỹ thuật giày cho các xí nghiệp còn rất thấp. Do đặc thù của môn học chuyên ngành, nhu cầu nâng cao chất lƣợng dạy và học của toàn trƣờng, ngƣời nghiên cứu thấy rằng, cần phải nghiên cứu thực trạng chung và đề xuất vận dụng phƣơng pháp giảng dạy tích cực vào dạy học.

Vận dụng 2 PPDHTC vào dạy học không những nâng cao chất lƣợng dạy và học chuyên ngành giày da cho phù hợp với mục tiêu đào tạo, nhu cầu xã hội mà còn nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của sinh viên, giúp sinh viên tham gia tích cực vào bài giảng. Đồng thời rèn luyện năng lực tự học trong mỗi sinh viên; tiến tới việc giúp SV biết cách tự học ở mọi lúc, mọi nơi; nâng cao tính chủ động sáng tạo ở ngƣời học theo tinh thần của học chế tín chỉ. Chính vì những lí do trên, tác giả đã chọn: “Vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực vào dạy môn định mức nguyên liệu giày tại trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng TP.HCM” làm đề tài luận văn Thạc sỹ. Mục đích nghiên cứu Vận dụng “phƣơng pháp dạy học tích cực” trong dạy học môn Định mức nguyên liệu giày nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo trong học tập và nâng cao chất lƣợng dạy và học của sinh viên trƣờng CĐ Công thƣơng TP.

Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu Khách thể nghiên cứu: Qúa trình dạy học môn Định mức nguyên liệu giày ở trƣờng CĐ Công Thƣơng Đối tƣợng nghiên cứu: “Phƣơng pháp dạy học tích cực” trong dạy học môn Định mức nguyên liệu giày cho sinh viên trƣờng CĐ Công Thƣơng. Giả thuyết nghiên cứu Nếu vận dụng “phƣơng pháp dạy học tích cực”trong dạy học bộ môn Định mức nguyên liệu giày sẽ phát huy đƣợc tính tích cực, tính tự lực nhận thức, tính tự giác của sinh viên trong học tập, hình thành ở họ năng lực độc lập giải quyết vấn đề góp phần nâng cao đƣợc chất lƣợng và hiệu quả của quá trình dạy học. Nhiệm vụ nghiên cứu Nghiên cứu mục tiêu môn học, nội dung môn học, phƣơng tiện dạy học, đặc điểm của ngƣời học… cụ thể là SV Cao đẳng công nghệ sản xuất giày năm 3 tại trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu thực trạng dạy và học môn ĐMNLG ở trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh.

3 Vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực (PP thảo luận có hƣớng dẫn) vào dạy môn ĐMNLG. Giới hạn nội dung nghiên cứu Vì thời gian có hạn nên ngƣời nghiên cứu chỉ tập trung làm nổi bật cơ sở lý luận về phƣơng pháp dạy học tích cực, vận dụng “phƣơng pháp dạy học tích cực” vào hoạt động dạy học môn Định mức nguyên liệu giày ở trƣờng CĐ Công Thƣơng TP. Do đặc thù của môn học nên ngƣời nghiên cứu chọn 2 chủ đề chính của môn học là định mức nguyên liệu da, định mức nguyên liệu cuộn làm nội dung thực nghiệm. Phƣơng pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài này, ngƣời nghiên cứu đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: a.

Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết: - Phƣơng pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết - Phƣơng pháp phân loại, hệ thống hóa lý thuyết Trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết về phƣơng pháp dạy học tích cực giúp tác giả nhìn tổng quan vấn đề cần nghiên cứu, cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu và giải quyết đƣợc nội dung nghiên cứu. Thông qua cách tham khảo, phân tích các tài liệu nhƣ: tài liệu chuyên môn (chƣơng trình và giáo trình môn ĐMNLG, các tài liệu bồi dƣỡng giảng dạy,…), tài liệu sƣ phạm (lý luận dạy học, phƣơng tiện dạy học, phƣơng pháp dạy học, công nghệ dạy học, trắc nghiệm và đo lƣờng thành quả học tập…), tạp chí giáo dục, kỷ yếu hội thảo và các đề tài thạc sĩ có liên quan,…), từ đó định hƣớng cơ sở lí luận cho đề tài. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn: - Phƣơng pháp quan sát, điều tra: thực trạng dạy học môn ĐMNLG ở trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh nhằm đánh giá chất lƣợng của hoạt động dạy-học của GV & SV khoa Công nghệ sản xuất giày da. - Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm: thực nghiệm vận dụng PPDHTC (PP 4 thảo luận có hƣớng dẫn) vào dạy môn ĐMNLG qua những việc nhƣ: thiết kế giáo án và giờ dạy thực nghiệm nhằm xem xét, xác định tính khả thi của việc vận dụng PPDHTC (PP thảo luận có hƣớng dẫn) trong thực tế dạy học ở khoa CNSX giày da trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh.

Nhóm phƣơng pháp thống kê toán học: - Sử dụng Excel, toán thống kê để phân tích kết quả điều tra thực trạng cũng nhƣ phiếu đánh giá nhu cầu và hiệu quả việc vận dụng PPDHTC vào dạy môn ĐMNLG của GV và SV trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh. Điểm mới của đề tài: - Về mặt lí luận: xây dựng cơ sở lí luận cho việc vận dụng các PP dạy học tích cực (PP thảo luận có hƣớng dẫn) cho khoa Công nghệ sản xuất giày da tại trƣờng trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh. - Về mặt thực tiễn: nâng cao chất lƣợng dạy và học môn ĐMNLG đồng thời góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo cho khoa Công nghệ sản xuất giày da tại trƣờng trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh. Ngoài ra, cơ sở lý luận của đề tài có thể áp dụng cho các cơ sở đào tạo khác trong môn học này.

5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Bối cảnh trên thế giới Với xu hƣớng cải tiến, đổi mới phƣơng pháp dạy học trong quá trình dạy học hiện đại, từ những năm năm mƣơi của thế kỷ XX, nhiều phƣơng pháp dạy học mới đã ra đời nhằm tích cực hóa, cá biệt hóa hoạt động học tập của ngƣời học đáp ứng yêu cầu cao của sự phát triển đời sống xã hội.