Luận văn thạc sĩ quá trình vận động giải phóng dân tộc ở bắc ninh 1939 1945

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quá trình vận động giải phóng dân tộc ở bắc ninh 1939 1945, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Liên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đình Lê
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Quá Trình Vận Động Giải Phóng Dân Tộc Ở Bắc Ninh (1939-1945)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ TỈNH BẮC NINH TRƯỚC NĂM 1939
• 1.1. Điều kiện tự nhiên, xã hội
• 1.2. Vị trí địa lí và điều kiện tự nhiên
• 1.3. Đặc điểm cư dân và văn hóa
• 1.4. Phong trào cách mạng ở Bắc Ninh đầu thế kỉ XX
• 1.4.1. Khái quát về phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX
• 1.4.2. Sự ra đời và hoạt động của chi bộ Đảng đầu tiên
• 1.5. Thời kì khôi phục và phát triển cách mạng 1933-1939
• 1.5.1. Bước đầu khôi phục cách mạng 1933-1935
• 1.5.2. Cuộc vận động dân chủ 1936-1939 của chi bộ Đảng Bắc Ninh
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CÁCH MẠNG TỪ 1939-1945
• 2.1. Quá trình chuẩn bị lực lượng tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền từ 1939 đến tháng 3-1945
• 2.2. Hoàn cảnh mới
• 2.3. Quá trình chuẩn bị về lực lượng cho khởi nghĩa
• 2.4. Cao trào kháng Nhật cứu nước từ 9-3-1945 đến tháng 8-1945
• 2.5. Khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi
• 2.6. Xây dựng chính quyền nhân dân và giải quyết khó khăn sau cách mạng
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGUYÊN NHÂN THẮNG LỢI, Ý NGHĨA, KINH NGHIỆM
• 3.1. Nguyên nhân thắng lợi
• 3.2. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vận động giải phóng dân tộc Bắc Ninh 1939 1945

Vận động giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh trong giai đoạn 1939-1945 là một phần quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Thời kỳ này chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của phong trào yêu nước, đặc biệt là dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Bắc Ninh, với vị trí địa lý chiến lược, đã trở thành một trong những trung tâm của phong trào cách mạng, góp phần quan trọng vào cuộc khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.

1.1. Điều kiện lịch sử và xã hội Bắc Ninh trước năm 1939

Trước năm 1939, Bắc Ninh là một tỉnh có truyền thống yêu nước mạnh mẽ. Dưới ách thống trị của thực dân Pháp, nhân dân Bắc Ninh đã tổ chức nhiều phong trào đấu tranh, thể hiện tinh thần bất khuất và khát vọng tự do. Các tổ chức yêu nước, như chi bộ Đảng đầu tiên, đã được thành lập, tạo nền tảng cho phong trào cách mạng sau này.

1.2. Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong phong trào

Đảng Cộng sản Việt Nam đã đóng vai trò quan trọng trong việc lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh. Sự ra đời của Đảng đã tạo ra một bước ngoặt lớn, giúp tổ chức và định hướng cho các hoạt động cách mạng, từ đó hình thành nên các lực lượng cách mạng mạnh mẽ.

II. Những thách thức trong vận động giải phóng dân tộc Bắc Ninh 1939 1945

Trong giai đoạn 1939-1945, Bắc Ninh phải đối mặt với nhiều thách thức lớn từ sự cai trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Những khó khăn này không chỉ đến từ áp lực quân sự mà còn từ sự đàn áp chính trị, kinh tế khó khăn và sự phân hóa trong xã hội.

2.1. Áp lực từ thực dân Pháp và phát xít Nhật

Sự cai trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật đã tạo ra một môi trường khắc nghiệt cho phong trào cách mạng. Các chính sách bóc lột và đàn áp đã khiến nhân dân Bắc Ninh phải đứng lên đấu tranh để giành lại quyền lợi và tự do.

2.2. Tình hình chính trị và xã hội phức tạp

Tình hình chính trị và xã hội ở Bắc Ninh trong giai đoạn này rất phức tạp. Sự phân hóa trong xã hội, cùng với những mâu thuẫn nội bộ trong phong trào yêu nước, đã tạo ra nhiều khó khăn cho việc tổ chức và lãnh đạo các hoạt động cách mạng.

III. Phương pháp đấu tranh của phong trào cách mạng Bắc Ninh 1939 1945

Phong trào cách mạng ở Bắc Ninh đã áp dụng nhiều phương pháp đấu tranh khác nhau để đối phó với kẻ thù. Từ việc tổ chức các cuộc biểu tình, bãi công đến việc xây dựng lực lượng vũ trang, các phương pháp này đã thể hiện sự sáng tạo và linh hoạt của phong trào.

3.1. Tổ chức các cuộc biểu tình và bãi công

Các cuộc biểu tình và bãi công đã trở thành một trong những phương pháp đấu tranh chủ yếu của nhân dân Bắc Ninh. Những hoạt động này không chỉ thể hiện tinh thần yêu nước mà còn thu hút sự chú ý của dư luận và tạo áp lực lên chính quyền thực dân.

3.2. Xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng

Việc xây dựng lực lượng vũ trang là một bước đi quan trọng trong phong trào cách mạng. Các đội du kích đã được thành lập, góp phần vào việc bảo vệ các căn cứ cách mạng và thực hiện các hoạt động tấn công vào kẻ thù.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn của phong trào cách mạng Bắc Ninh

Phong trào giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần vào cuộc khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Những kinh nghiệm và bài học từ phong trào này vẫn còn giá trị cho các thế hệ sau.

4.1. Thành công trong khởi nghĩa tháng Tám

Cuộc khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 ở Bắc Ninh đã thành công rực rỡ, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Sự tham gia tích cực của nhân dân Bắc Ninh đã góp phần vào thắng lợi chung của cả nước.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho các phong trào sau này

Những kinh nghiệm từ phong trào giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh đã để lại nhiều bài học quý giá cho các phong trào cách mạng sau này. Sự đoàn kết, sáng tạo và linh hoạt trong đấu tranh là những yếu tố quyết định đến thành công.

V. Kết luận về vận động giải phóng dân tộc Bắc Ninh 1939 1945

Vận động giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh trong giai đoạn 1939-1945 không chỉ là một phần của lịch sử địa phương mà còn là một phần không thể tách rời của lịch sử cách mạng Việt Nam. Những thành tựu và bài học từ phong trào này vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay.

5.1. Tầm quan trọng của Bắc Ninh trong lịch sử cách mạng

Bắc Ninh đã chứng tỏ được vai trò quan trọng của mình trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Những đóng góp của nhân dân Bắc Ninh đã góp phần vào thắng lợi chung của cả nước.

5.2. Hướng tới tương lai của nghiên cứu lịch sử

Nghiên cứu về vận động giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh cần tiếp tục được mở rộng và sâu sắc hơn. Việc tìm hiểu và phát huy những giá trị lịch sử sẽ giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về truyền thống yêu nước và cách mạng của dân tộc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một sự kiện lịch sử trọng đại của Việt Nam, chấm dứt ách thống trị của thực dân Pháp, phát xít Nhật và chế độ phong kiến. Nghiên cứu về quá trình vận động giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh giai đoạn 1939-1945, một bộ phận khăng khít của cuộc cách mạng toàn quốc, góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn, làm phong phú thêm hình thái vận động của Cách mạng Tháng Tám. Phong trào cách mạng tại Bắc Ninh chứng tỏ vị trí, vai trò quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng cả nước, đặc biệt là đối với Hà Nội. Mục tiêu của luận văn là làm rõ phong trào giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh, từ đó làm nổi bật vai trò cách mạng của tỉnh và rút ra một số kinh nghiệm cho cách mạng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1939-1945, thời kỳ Bắc Ninh dưới ách thống trị của Nhật, Pháp, và quá trình vận động, thực hiện cách mạng, giới hạn trong khu vực hành chính tỉnh Bắc Ninh trước khi tách tỉnh. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương, đồng thời cung cấp những bài học kinh nghiệm quý báu cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin về cách mạng giải phóng dân tộc, nhấn mạnh vai trò của quần chúng nhân dân và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Bên cạnh đó, luận văn tham khảo tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Mô hình nghiên cứu tập trung vào phân tích các giai đoạn phát triển của phong trào cách mạng ở Bắc Ninh, từ khi có Đảng lãnh đạo đến khi giành chính quyền. Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: "vận động giải phóng dân tộc," "khởi nghĩa vũ trang," "chính quyền nhân dân," "Mặt trận Việt Minh," và "An toàn khu."

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic. Nguồn dữ liệu được thu thập từ các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, lịch sử Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh, các sách, báo, bài viết, công trình nghiên cứu đã được công bố trên các tạp chí khoa học uy tín. Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, điều tra, khảo sát được sử dụng để làm rõ các vấn đề nghiên cứu. Cỡ mẫu bao gồm các văn bản lịch sử chính thức, các hồi ký của các nhà cách mạng, và các công trình nghiên cứu đã được công bố. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu mục đích, tập trung vào các tài liệu liên quan trực tiếp đến quá trình vận động giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2017 đến tháng 12/2017. Việc lựa chọn phương pháp phân tích này là phù hợp vì nó cho phép tái hiện một cách khách quan và toàn diện quá trình lịch sử, đồng thời làm nổi bật vai trò của các yếu tố kinh tế, chính trị, xã hội trong phong trào cách mạng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Một trong những phát hiện quan trọng là vai trò then chốt của An toàn khu (ATK) 1 ở Bắc Ninh trong việc bảo vệ cơ quan đầu não của Đảng và Xứ ủy Bắc Kỳ. ATK 1 bao gồm hàng trăm làng, xã, phố phường thuộc các tỉnh Bắc Ninh, Hà Đông, Hưng Yên, Phúc Yên và thành phố Hà Nội, tạo điều kiện cho các lãnh đạo nắm bắt tình hình cách mạng trong nước và thế giới, đồng thời chỉ đạo phong trào cách mạng.

Phát hiện thứ hai là sự chuyển hướng chiến lược kịp thời của Đảng bộ Bắc Ninh, từ hoạt động công khai sang bí mật, sau khi Chiến tranh Thế giới thứ Hai bùng nổ. Nhờ đó, phong trào cách mạng ở Bắc Ninh ít bị tổn thất và tiếp tục phát triển. Đến cuối năm 1940, toàn tỉnh đã thành lập được 3 chi bộ Đảng: Liễu Khê, Đình Bảng, Cẩm Giang - Trang Liệt với hơn 20 đảng viên.

Phát hiện thứ ba là sự sáng tạo trong việc xây dựng lực lượng vũ trang quần chúng. Mặc dù tỉnh chưa có lực lượng vũ trang tập trung, nhưng đã xây dựng được lực lượng vũ trang mạnh mẽ dưới hình thức các đội tự vệ ở các địa phương như: Liễu Khê, Trung Mầu, Đình Bảng. Lực lượng này bảo vệ tuyệt đối an toàn cho ATK của Xứ ủy, các cuộc họp và căn cứ bí mật của Trung ương Đảng trên địa bàn tỉnh.

Phát hiện thứ tư là tinh thần yêu nước và sự ủng hộ to lớn của nhân dân Bắc Ninh đối với cách mạng. Theo thống kê năm 1949, dân số Bắc Ninh là 337.659 người. Mặc dù phải đối mặt với áp bức, bóc lột của thực dân Pháp và phát xít Nhật, nhân dân Bắc Ninh vẫn kiên trì đấu tranh, đóng góp sức người, sức của cho cách mạng. Trong năm 1941, cuộc đấu tranh quyết liệt nhằm chống phụ thu lạm bỏ thuế điền vụ chiêm ở Liễu Khê, buộc lý trưởng phải bãi bỏ những khoản thu vô lý.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự chuyển hướng chiến lược của Đảng bộ Bắc Ninh sau năm 1939 là hoàn toàn phù hợp với tình hình mới, giúp bảo tồn và phát triển lực lượng cách mạng. Việc xây dựng ATK 1 ở Bắc Ninh đã tạo ra một địa bàn an toàn, vững chắc cho cơ quan đầu não của Đảng và Xứ ủy Bắc Kỳ. Điều này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc chỉ đạo phong trào cách mạng toàn quốc. Sự ủng hộ của nhân dân Bắc Ninh đối với cách mạng là yếu tố quyết định làm nên thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Kết quả này có thể được trình bày qua biểu đồ cột, so sánh số lượng đảng viên và quần chúng tham gia các tổ chức cứu quốc trước và sau năm 1939, để thấy rõ sự phát triển của phong trào cách mạng. Những phát hiện này khẳng định truyền thống yêu nước, đấu tranh bất khuất của nhân dân Bắc Ninh, đồng thời làm nổi bật vai trò quan trọng của Đảng bộ Bắc Ninh trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục lịch sử địa phương cho thế hệ trẻ thông qua việc đưa nội dung về quá trình vận động giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh vào chương trình giảng dạy tại các trường học. Mục tiêu là nâng cao nhận thức về truyền thống yêu nước, đấu tranh cách mạng của quê hương. Thời gian thực hiện: Bắt đầu từ năm học 2024-2025. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh.

2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giới thiệu về các di tích lịch sử cách mạng trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là các địa điểm thuộc ATK 1. Mục tiêu là thu hút du khách, góp phần phát triển du lịch lịch sử, văn hóa. Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2024-2025. Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh.

3. Hỗ trợ nghiên cứu, biên soạn các công trình lịch sử chuyên sâu về quá trình vận động giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh. Mục tiêu là làm sáng tỏ thêm những vấn đề lịch sử, cung cấp nguồn tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu và công chúng. Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2024-2030. Chủ thể thực hiện: Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Bắc Ninh.

4. Xây dựng và phát triển các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật mang đậm dấu ấn lịch sử cách mạng của Bắc Ninh. Mục tiêu là quảng bá hình ảnh quê hương, góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Thời gian thực hiện: Thường xuyên, liên tục. Chủ thể thực hiện: Các đơn vị văn hóa, nghệ thuật trên địa bàn tỉnh.

5. Phát huy vai trò của các nhân chứng lịch sử trong việc kể chuyện, truyền đạt kinh nghiệm cho thế hệ trẻ. Mục tiêu là tạo sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, khơi dậy lòng tự hào dân tộc. Thời gian thực hiện: Thường xuyên, liên tục. Chủ thể thực hiện: Các tổ chức đoàn thể, trường học trên địa bàn tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên, học viên các trường đại học, cao đẳng chuyên ngành lịch sử, văn hóa, xã hội học: Luận văn cung cấp nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu, học tập về lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc. Use case: Sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các bài tiểu luận, bài tập lớn, khóa luận tốt nghiệp.

2. Giáo viên, giảng viên giảng dạy lịch sử, văn hóa địa phương: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về quá trình vận động giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh, giúp nâng cao chất lượng giảng dạy. Use case: Sử dụng làm tài liệu tham khảo để soạn giáo án, bài giảng.

3. Cán bộ nghiên cứu tại các viện nghiên cứu, trung tâm nghiên cứu lịch sử: Luận văn cung cấp những phát hiện mới về phong trào cách mạng ở Bắc Ninh, góp phần làm phong phú thêm kho tàng tri thức lịch sử. Use case: Sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu khoa học.

4. Cán bộ quản lý văn hóa, du lịch tại các sở, ban, ngành của tỉnh Bắc Ninh: Luận văn cung cấp thông tin về các di tích lịch sử cách mạng, giúp xây dựng các sản phẩm du lịch lịch sử, văn hóa hấp dẫn. Use case: Sử dụng làm cơ sở để xây dựng các tour du lịch lịch sử, văn hóa.

5. Đảng viên, cán bộ trong hệ thống chính trị của tỉnh Bắc Ninh: Luận văn giúp hiểu rõ hơn về truyền thống cách mạng của quê hương, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Use case: Sử dụng làm tài liệu học tập, quán triệt nghị quyết của Đảng.

Câu hỏi thường gặp

1. Vai trò của Ngô Gia Tự trong phong trào cách mạng ở Bắc Ninh là gì? Ngô Gia Tự là một trong những người con ưu tú của quê hương Bắc Ninh, có vai trò quan trọng trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin và xây dựng cơ sở Đảng ở địa phương. Ông là người sáng lập Tỉnh hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Bắc Ninh và có nhiều đóng góp vào phong trào "vô sản hóa," đưa hội viên vào các nhà máy, hầm mỏ, đồn điền để tuyên truyền, vận động công nhân.

2. ATK 1 ở Bắc Ninh có những địa điểm cụ thể nào? ATK 1 ở Bắc Ninh bao gồm nhiều địa điểm thuộc các huyện Gia Lâm, Thuận Thành, Tiên Du, Văn Giang, Từ Sơn. Đây là những địa bàn có vị trí chiến lược, thuận lợi cho việc bảo vệ cơ quan đầu não của Đảng và Xứ ủy Bắc Kỳ. Ví dụ, Liễu Khê (Thuận Thành) là nơi đặt cơ quan in ấn của Xứ ủy Bắc Kỳ, còn Đình Bảng (Từ Sơn) là nơi diễn ra nhiều hội nghị quan trọng của Đảng.

3. Vì sao Đảng bộ Bắc Ninh quyết định chuyển sang hoạt động bí mật sau năm 1939? Sau khi Chiến tranh Thế giới thứ Hai bùng nổ, thực dân Pháp tăng cường đàn áp phong trào cách mạng ở Đông Dương. Để bảo tồn lực lượng và tiếp tục lãnh đạo cách mạng, Đảng bộ Bắc Ninh quyết định chuyển từ hoạt động công khai sang bí mật. Quyết định này giúp bảo vệ cơ sở Đảng, tránh tổn thất và duy trì liên lạc với Trung ương.

4. Lực lượng vũ trang quần chúng ở Bắc Ninh được xây dựng như thế nào? Mặc dù không có lực lượng vũ trang tập trung, Đảng bộ Bắc Ninh đã xây dựng lực lượng vũ trang mạnh mẽ dưới hình thức các đội tự vệ ở các địa phương. Các đội tự vệ này được huấn luyện quân sự, trang bị vũ khí thô sơ và có nhiệm vụ bảo vệ cơ sở cách mạng, chống lại các cuộc đàn áp của địch.

5. Đóng góp của nhân dân Bắc Ninh vào cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 là gì? Nhân dân Bắc Ninh có đóng góp to lớn vào cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Họ không chỉ tích cực tham gia các tổ chức cứu quốc, đấu tranh chống áp bức, bóc lột, mà còn bảo vệ cơ quan đầu não của Đảng, cung cấp lương thực, thực phẩm cho lực lượng cách mạng.

Kết luận

• Luận văn đã trình bày một cách có hệ thống quá trình vận động giải phóng dân tộc ở Bắc Ninh giai đoạn 1939-1945, làm rõ vai trò quan trọng của tỉnh trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám.

• Nghiên cứu đã làm nổi bật truyền thống yêu nước, đấu tranh bất khuất của nhân dân Bắc Ninh, đồng thời khẳng định vai trò lãnh đạo sáng suốt của Đảng bộ tỉnh.

• Luận văn đã chỉ ra những sáng tạo trong việc xây dựng lực lượng vũ trang quần chúng và bảo vệ cơ quan đầu não của Đảng, góp phần vào thắng lợi chung của cách mạng Việt Nam.

• Từ kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hiện nay.

• Trong thời gian tới, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về phong trào cách mạng ở Bắc Ninh, đặc biệt là vai trò của các cá nhân, tổ chức trong quá trình vận động giải phóng dân tộc. Cần có thêm những nghiên cứu về giai đoạn lịch sử này để cung cấp những bài học kinh nghiệm sâu sắc hơn nữa cho các thế hệ sau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Khái quát về tỉnh Bắc Ninh trước năm 1939 Chương 2. Phong trào đấu tranh cách mạng từ 1939-1945 Chương 3. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa, kinh nghiệm 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ TỈNH BẮC NINH TRƢỚC NĂM 1939 1.

Điều kiện tự nhiên, xã hội 1. Vị trí địa lí và điều kiện tự nhiên a. Vị trí địa lí Bắc Ninh là tỉnh thuộc khu vực đồng bằng Bắc Bộ, giữ vai trò chuyển tiếp giữa trung du và đồng bằng. Tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, nối thủ đô Hà Nội và các tỉnh thuộc vùng đồng bằng Bắc bộ, vùng Đông Bắc, và vùng núi phía Bắc, tiếp giáp thủ đô Hà Nội ở phía Tây và Tây Bắc, phía Bắc và Đông Bắc tiếp giáp với tỉnh Bắc Giang, phía Đông Nam và Nam giáp với tỉnh Hải Dương và Hưng Yên.

Vị trí của Bắc Ninh rất thuận lợi trong giao thương kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội với các địa phương khác trong cả nước. Trở thành một tỉnh có vị trí chiến lược và vai trò quan trọng với thủ đô Hà Nội và vùng châu thổ sông Hồng. Trong kháng chiến chống Pháp, Bắc Ninh cửa ngõ phía Bắc của Hà Nội, cầu nối vùng Đồng Bằng Bắc Bộ, thủ đô Hà Nội với vùng núi rừng Việt Bắc, được Trung ương Đảng và Xứ uỷ Bắc Kỳ tập trung sức lực xây dựng cơ sở cách mạng bí mật ở nhiều trang ấp, làng xã. Địa giới hành chính của Bắc Ninh qua từng giai đoạn lịch sử có nhiều thay đổi: Năm 1895, sau khi chiếm thành Bắc Ninh, thực dân Pháp chia Bắc Ninh thành 2 tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang, lấy sông Cầu làm địa giới phân chia.

Tỉnh còn có nhiều đợt thay đổi về địa giới, đến trước kháng chiến chống Pháp tỉnh Bắc Ninh có 10 phủ, huyện, chia thành các huyện phía Bắc sông Đuống (Bắc phần) là phủ Từ Sơn, Quế Dương, Võ Giàng, Tiên Du, Yên Phong và phía nam sông Đuống (Nam phần) là phủ Thuận Thành, huyện Gia Lâm, Văn Giang, Gia Bình, Lang Tài. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ngày 19-10-1938, chính quyền Pháp quyết định nâng cấp thị xã Bắc Ninh lên thành phố loại II. Điều kiện tự nhiên Bắc Ninh có diện tích tự nhiên chủ yếu là đồng bằng, đất đai phù sa màu mỡ, thích hợp phát triển nông nghiệp đặc biệt là cây lúa nước, chỉ có rất ít đồi núi thấp và trung bình, tập trung ở các khu vực Tiên Du có núi Chè, Vân Chinh, Khám; Võ Giàng có núi Và, Sơn Đông, Quế Dương có núi Hữu Bằng, Đông Du; Gia Lương có núi Thiên Thai; thị xã Bắc Ninh có núi ở Thị cầu, Đáp Cầu. Đồi núi là nơi thuận lợi bố trí binh hỏa lực để án ngữ, khống chế kiểm soát khu vực xung quanh và cũng là nơi thuận tiện cho cách đánh du kích của ta.

Làng xóm quây quần nhau, xung quanh có lũy tre bao bọc, thuận tiện cho việc xây dựng các làng chiến đấu, góp phần cũng cố vững chắc các khu căn cứ du kích, [13, tr. Trong kháng chiến chống Pháp đây là khu vực diễn ra các trận đánh du kích của quân ta, nơi che giấu cán bộ cách mạng. Ngày nay, dấu tích còn lại của những cánh rừng bạt ngàn trước kia để lại qua các tên gọi như phường Đông Ngàn, Núi Lim, rừng Sặt (Trang Liệt)…[10, tr.14-16] - Khí hậu Bắc Ninh thuộc khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình hàng năm là 23. Lượng mưa cao, đạt 1.100 mm- 1200mm, có năm lên tới trên 1800mm/năm.

Độ ẩm cao trên 80%. Khí hậu thích hợp cho sự sinh trưởng của lúa, màu, cây ăn quả, cây công nghiệp, và chăn nuôi gia súc, gia cầm. - Khoáng sản 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tài nguyên khoáng sản không phong phú chủ yếu là các loại vật liệu xây dựng và các loại khoáng sản như đất sét, cát xây dựng, than bùn có trữ lượng ít. Đất sét được khai thác làm gạch, ngói, gốm phân bổ dọc sông Cầu, sông Đuống; Đất sét làm gạch chịu lửa phân bổ chủ yếu tại khu vực Thị Cầu, thành phố Bắc Ninh.

Cát xây dựng có trữ lượng lớn phân bố dọc theo sông Cầu, sông Đuống. Thời Pháp thuộc, nhận thấy được tiềm năng phong phú về vật liệu xây dựng, Pháp đã cho xây dựng nhiều nhà máy, xí nghiệp phục vụ đắc lực cho công cuộc khai thác: nhà máy gạch Hưng Ký, Đáp Cầu… - Sông ngòi Tỉnh có hệ thống sống ngòi khá đa dạng với các con sông chính như sông Cầu, sông Đuống, sông Thái Bình. Các con sông rộng và sâu, nước chảy xiết cung cấp lượng nước tưới dồi dào và bồi đắp phù sa tạo thành hàng trăm héc ta soi bãi màu mỡ thích hợp trồng trọt nhiều loại cây trồng. Khi giao thông chưa phát triển, đường thủy là tuyến quan trọng nhất.

Các con sông chính chảy qua tạo thành hệ thống giao thông có vai trò quan trọng trong suốt kháng chiến chống Pháp. Gắn liền với lịch sử Bắc Ninh là con sông Cầu, còn gọi là sông Như Nguyệt, với chiến thắng oanh liệt chống quân xâm lược Tống thời Lý. Sông bắt nguồn từ Bắc Cạn chảy về qua nhiều tỉnh Thái Nguyên, Bắc Giang, Sóc Sơn (Hà Nội), huyện Yên Phong, thành phố Bắc Ninh, Quế Võ, hợp lưu với sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống…rồi theo sông Thái Bình đổ ra biển, là ranh giới ngăn cách giữa Bắc Ninh với Bắc Giang. Sông Cầu là con đường huyết mạch từ thượng du xuôi xuống đồng bằng.

Trong suốt những năm kháng chiến chống Pháp, dòng sông Cầu đã nối liền đồng bằng với chiến khu Việt Bắc dũng cảm che chở cán bộ đầu não kháng chiến. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Sông Đuống chảy từ Tây sang Đông nối liền sông Hồng với sông Thái Bình và chia cắt Bắc Ninh thành các huyện phía Bắc và huyện phía Nam. Nước sông sâu, lòng sông rộng nên thuyền bè đi lại dễ dàng. Sông Đuống với vị trí chia cắt tỉnh nên địch đã lập hệ thống đồn bốt dày đặc về phía hữa ngạn nhằm ngăn chặn sự xâm nhập của bộ đội ta trong kháng chiến chống Pháp.

Sông Thái Bình thuộc vào loại sông lớn của miền Bắc có chiều dài 385 km, đoạn chảy qua tỉnh Bắc Ninh dài 17 km. Ngoài ra tỉnh còn có sông Cà Lồ nằm ở phía Tây của tỉnh là ranh giới với thành phố Hà Nội. Cùng với hệ thống sông ngòi nội địa và hệ thống mương máng có ảnh hưởng cung cấp nước tưới cho hoạt động nông nghiệp, đời sống nhân dân và cả hoạt động quân sự. Bắc Ninh có nhiều bến đò, bến sông giúp cho giao thông liên lạc từ Hà Nội tới các địa phương khác thông suốt; khi có giặc bao vây có thể nhanh chóng chuyển sang sông bên kia nhanh chóng và ngược lại, đảm bảo an toàn cho cán bộ và tài liệu.

Có thể kể đến bến sông Như Nguyệt, bến Bình Than (xã Cao Đức, Gia Bình), bến đò Chi, bến Hồ, ngã Ba Xà, bến Phù Yên (Yên Phong nơi nối Bắc Ninh với Hiệp Hòa)… - Giao thông vận tải Là địa phương có nhiều tuyến đường quan trọng đi qua, nối Hà Nội với Hải Phòng, đặc biệt là cấu nối giữa Hà Nội với chiến khu Việt Bắc. Tuyến đường số 1 chạy suốt mấy huyện Bắc phần chia thành các huyện phía Đông Nam đường 1 và các huyện phía Tây Bắc đường 1. Từ đó trong kháng chiến chống Pháp chia làm 3 khu du kích. Đường số 1, 38, 5,18 là tuyến đường giao thông chiến lược từ các tỉnh phía Đông Bắc và Tây Bắc qua Bắc Ninh về Hà Nội.

Đường số 1 rất thuận tiện để vận chuyển, cơ động lực 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] lượng của địch từ trung tâm Hà Nội lên các tỉnh phía Bắc qua Bắc Ninh [13, tr. Đường số 5 là con đường huyết mạch giữa cơ quan đầu não của địch ở Hà Nội với cơ sở hậu cần từ cảng Hải Phòng. Đoạn đường 5 trên địa bàn Bắc Ninh là đoạn đầu mút nối liền với Hà Nội, từ đây dễ dàng tỏa đi Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh… đường số 5 luôn là tuyến đường quan trọng đặc biệt, trở thành chiến trường nóng bỏng, thường xuyên giành giật quyết liệt giữa ta và địch trong kháng chiến chống Pháp. Đường số 16, 20, 182, 183… chạy ngang dọc trong tỉnh rất thuận tiện cho xe cơ giới vận chuyển tiếp tế và tập tung lực lượng nhanh chóng [13, tr.

Quốc lộ 3 là một trên 8 tuyến quốc lộ có điểm đầu từ Thủ đô Hà Nội, được Pháp nâng cấp phục vụ cho việc khai thác, là con đường huyết mạch nối thủ đô Hà Nội với các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc. Quốc lộ 3 được bắt đầu từ bắc cầu Đuống (Yên Viên – Gia Lâm) qua Phù Lỗ (Sóc Sơn) để đến các tỉnh: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Cao Bằng qua Quảng Yên đến cửa khẩu Tà Lùng biên giới Việt Trung. Ven trục đường quốc lộ 3 từ Yên Viên Hà Nội đến Tà Lùng. Hệ thống đường sắt được thực dân Pháp quan tâm đầu tư nhằm phục vụ cho công cuộc khai thác và đàn áp nhân dân.

Trên địa phận tỉnh Bắc Ninh, đặc biệt là khu vực ga Gia Lâm, ga Yên Viên là nơi có nhiều tuyến đường quan trọng đi qua. Thị trấn Yên Viên (Gia Lâm) - vị trí cầu nối Hà Nội, Bắc Giang, Lạng Sơn, Thái nguyên, Cao Bằng (vùng Việt Bắc). Thị trấn nằm ở bờ bắc sông Đuống, cách điểm trung tâm thành phố khoảng 11 km và được xã Yên Viên bao quanh trừ phần phía đông bắc giáp xã Đình Xuyên và một đoạn nhỏ giáp với sông Đuống ở gần cầu Đuống. Phố ga Yên Viên nơi có đường xe 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] lửa Hà Nội – Lạng Sơn, Lào Cai.

Là một đầu mối giao thông quan trọng của thủ đô, có quốc lộ 1A cũ chạy qua và là điểm đầu của tuyến quốc lộ số 3. Ngoài ra Bắc Ninh còn có sân bay Gia Lâm, đây là tuyến đường giao thông hàng không quan trọng nhất trong kháng chiến chống Pháp, nối Hà Nội với vùng căn cứ phía Bắc. Đây cũng là địa điểm mà ta và địch thường xuyên diễn ra những cuộc chiến giằng co nhằm chiếm giữ sân bay, đồng thời là địa điểm mà đế quốc Mỹ tăng cường đánh phá trong cuộc kháng chiến chống Mỹ sau này. Bắc Ninh là nơi tập trung những tuyến đường giao thông quan trọng, huyết mạch của cả vùng, không chỉ giao thông đường thủy, đường bộ mà cả đường hàng không.

Đặc điểm cư dân và văn hóa Theo thống kê năm 1949, dân số Bắc Ninh là 337.659 người (không kể huyện Gia Lâm và Văn Giang), trong đó 166.741 nữ, mật độ trung bình là 357 người/km².