Luận văn thạc sĩ vai trò của mặt trận tổ quốc việt nam tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu vai trò của mặt trận tổ quốc việt nam tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Phạm Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Xuân Đức
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Vai Trò Của Mặt Trận Tổ Quốc Trong Xây Dựng Chính Quyền
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM THAM GIA XÂY DỰNG VÀ CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN NHÂN DÂN
• 1.1. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và công tác xây dựng, củng cố chính quyền nhân dân
• 1.1.1. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM THAM GIA XÂY DỰNG VÀ CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN NHÂN DÂN
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM THAM GIA XÂY DỰNG VÀ CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong xây dựng chính quyền

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ) đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân. Là một bộ phận của hệ thống chính trị, MTTQ không chỉ là cầu nối giữa nhân dân và Nhà nước mà còn là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Theo Hiến pháp năm 1992, MTTQ có trách nhiệm tham gia vào các hoạt động quản lý xã hội, giám sát và phản biện chính sách của Nhà nước. Điều này thể hiện rõ trong các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của MTTQ trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhân dân và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.

1.1. Mặt trận Tổ quốc và hệ thống chính trị Việt Nam

MTTQ là một tổ chức liên minh chính trị, có vai trò quan trọng trong việc tập hợp lực lượng nhân dân. Theo Cương lĩnh Đảng năm 1991, MTTQ được xác định là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, góp phần vào việc thực hiện quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

1.2. Chức năng của Mặt trận Tổ quốc trong chính quyền

MTTQ có nhiều chức năng quan trọng như giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, tham gia xây dựng pháp luật và vận động nhân dân thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước. Điều này giúp MTTQ thực hiện tốt vai trò của mình trong việc củng cố chính quyền nhân dân.

II. Những thách thức trong vai trò của Mặt trận Tổ quốc hiện nay

Mặc dù MTTQ đã có nhiều đóng góp quan trọng, nhưng vẫn gặp phải một số thách thức trong việc thực hiện vai trò của mình. Sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật, cũng như sự chưa đầy đủ trong việc thể chế hóa quyền hạn của MTTQ, đã làm hạn chế khả năng hoạt động của tổ chức này. Ngoài ra, sự tham gia của người dân trong các hoạt động của MTTQ cũng chưa đạt yêu cầu.

2.1. Thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật

Các quy định pháp luật liên quan đến MTTQ chưa được đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện các nhiệm vụ của tổ chức này. Cần có sự điều chỉnh và bổ sung các quy định để MTTQ có thể hoạt động hiệu quả hơn.

2.2. Sự tham gia của người dân còn hạn chế

Mặc dù MTTQ có vai trò quan trọng trong việc đại diện cho tiếng nói của nhân dân, nhưng sự tham gia của người dân trong các hoạt động của MTTQ vẫn còn hạn chế. Cần có các biện pháp để khuyến khích người dân tham gia nhiều hơn vào các hoạt động của MTTQ.

III. Phương pháp nâng cao vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong chính quyền

Để phát huy vai trò của MTTQ trong xây dựng chính quyền, cần có các phương pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức này. Việc cải cách tổ chức, nâng cao năng lực cho cán bộ MTTQ, và tăng cường mối quan hệ với các cơ quan Nhà nước là những giải pháp cần thiết.

3.1. Cải cách tổ chức Mặt trận Tổ quốc

Cần thực hiện cải cách tổ chức MTTQ để phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Việc này bao gồm việc nâng cao năng lực cho cán bộ MTTQ và cải thiện phương thức hoạt động của tổ chức này.

3.2. Tăng cường mối quan hệ với Nhà nước

MTTQ cần tăng cường mối quan hệ với các cơ quan Nhà nước để thực hiện tốt hơn vai trò giám sát và phản biện xã hội. Sự phối hợp chặt chẽ giữa MTTQ và Nhà nước sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của cả hai bên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về Mặt trận Tổ quốc

Nghiên cứu về vai trò của MTTQ trong xây dựng chính quyền đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. MTTQ đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra những biện pháp hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả từ các cuộc vận động của Mặt trận Tổ quốc

MTTQ đã tổ chức nhiều cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, góp phần nâng cao nhận thức và tinh thần đoàn kết trong nhân dân. Những kết quả này đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong xã hội.

4.2. Nghiên cứu và đánh giá thực tiễn

Cần có các nghiên cứu đánh giá thực tiễn về vai trò của MTTQ trong xây dựng chính quyền để rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.

V. Kết luận và tương lai của Mặt trận Tổ quốc trong chính quyền

Vai trò của MTTQ trong xây dựng chính quyền là rất quan trọng và cần thiết. Trong tương lai, MTTQ cần tiếp tục phát huy vai trò của mình, đồng thời cần có sự hỗ trợ từ Nhà nước và các tổ chức xã hội khác để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình. Việc nâng cao năng lực hoạt động của MTTQ sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của chính quyền nhân dân.

5.1. Tương lai của Mặt trận Tổ quốc

MTTQ cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực và hiệu quả công tác để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới. Sự phát triển của MTTQ sẽ góp phần vào sự phát triển chung của đất nước.

5.2. Đề xuất giải pháp cho Mặt trận Tổ quốc

Cần có các giải pháp cụ thể để phát huy vai trò của MTTQ trong xây dựng chính quyền, bao gồm việc cải cách tổ chức, nâng cao năng lực cho cán bộ, và tăng cường mối quan hệ với Nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới toàn diện đất nước từ năm 1986, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) trong việc tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân ngày càng được khẳng định và phát huy. Theo Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) và Luật MTTQVN năm 1999, MTTQVN là bộ phận quan trọng của hệ thống chính trị, đóng vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Qua hơn 20 năm đổi mới, MTTQVN đã mở rộng tổ chức, đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường phối hợp với các cơ quan nhà nước và các tổ chức thành viên, góp phần nâng cao chất lượng các phong trào thi đua yêu nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng vai trò của MTTQVN trong xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát huy hiệu quả vai trò này trong giai đoạn hiện nay. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ khi Hiến pháp 1992 và Luật MTTQVN 1999 có hiệu lực đến nay, với trọng tâm là hoạt động của MTTQVN trên phạm vi toàn quốc.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố mối quan hệ giữa MTTQVN và Nhà nước, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Qua đó, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền nhân dân, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về xây dựng nhà nước pháp quyền và chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc, cùng với đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò của MTTQVN trong hệ thống chính trị. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng là:

• Lý thuyết về hệ thống chính trị: Xác định MTTQVN là bộ phận của hệ thống chính trị Việt Nam, phối hợp với Đảng và Nhà nước để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân.
• Lý thuyết về đại đoàn kết dân tộc: MTTQVN là tổ chức liên minh chính trị rộng rãi, tập hợp các tầng lớp nhân dân, dân tộc, tôn giáo nhằm xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, làm cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân.

Các khái niệm chính bao gồm: cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, hiệp thương dân chủ, giám sát nhân dân, phản biện xã hội, và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp với phương pháp phân tích – tổng hợp, logic – lịch sử và so sánh. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các tài liệu pháp luật, văn kiện Đảng, báo cáo hoạt động của MTTQVN các cấp, cùng các số liệu thống kê về hoạt động bầu cử, giám sát và phản biện xã hội trong giai đoạn từ 1992 đến nay.

Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các văn bản pháp luật, nghị quyết, báo cáo tổng kết của MTTQVN và các cơ quan nhà nước liên quan. Phân tích dữ liệu được thực hiện thông qua tổng hợp số liệu thực tiễn, so sánh các giai đoạn hoạt động của MTTQVN, đồng thời đối chiếu với các nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực lý luận và thực tiễn chính trị – xã hội.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 6 tháng, bao gồm thu thập tài liệu, phân tích số liệu, khảo sát thực tiễn và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vai trò trong công tác bầu cử: MTTQVN có quyền hiệp thương, lựa chọn và giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Trong các cuộc bầu cử gần đây, MTTQVN đã loại bỏ hàng trăm ứng cử viên không đủ tiêu chuẩn, đảm bảo chất lượng đại biểu. Ví dụ, trong bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XII, có 120 người bị loại do tỷ lệ tín nhiệm dưới 50%, trong đó nhiều người có tỷ lệ 0%.

2. Tham gia xây dựng pháp luật: MTTQVN có quyền trình dự án luật và góp ý vào các dự thảo luật, pháp lệnh. Qua các năm, MTTQVN đã tham gia góp ý hàng chục dự án luật quan trọng như Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Hiến pháp sửa đổi 2001. Một số ý kiến của MTTQVN đã được Quốc hội tiếp thu, ví dụ như điều chỉnh quy định về quốc tịch của người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

3. Giám sát và phản biện xã hội: MTTQVN thực hiện giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ công chức. Hơn 50 văn bản pháp luật quy định vai trò giám sát của MTTQVN. Phản biện xã hội được triển khai qua việc góp ý chính sách, pháp luật và các dự thảo nghị quyết của Đảng, Nhà nước.

4. Tham gia quản lý nhà nước và dân chủ cơ sở: MTTQVN phối hợp với chính quyền tổ chức thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, tham gia công tác tiếp dân, xử lý đơn thư khiếu nại tố cáo, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý xã hội.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên cho thấy MTTQVN đã phát huy vai trò là cầu nối giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước, góp phần xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh. Việc MTTQVN tham gia hiệp thương giới thiệu ứng cử viên đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ đã đảm bảo tính đại diện và chất lượng của các cơ quan quyền lực.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã tổng hợp và phân tích một cách hệ thống, chuyên sâu hơn về vai trò của MTTQVN trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong bầu cử và xây dựng pháp luật. Số liệu cụ thể về tỷ lệ loại ứng cử viên, số lượng hội nghị tiếp xúc cử tri (ví dụ, 2.673 cuộc tiếp xúc với gần 500.000 cử tri tham dự trong bầu cử Quốc hội khóa XII) minh chứng cho sự tích cực và hiệu quả của MTTQVN.

Việc MTTQVN tổ chức lấy ý kiến nhân dân nơi cư trú đối với các ứng cử viên, thẩm phán, kiểm sát viên đã góp phần nâng cao tính minh bạch, công khai và dân chủ trong tuyển chọn cán bộ. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế như một số cử tri chưa thực sự quan tâm, tình trạng bầu hộ, bầu thay chưa được ngăn chặn triệt để.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ ứng cử viên bị loại theo từng kỳ bầu cử, bảng tổng hợp số lượng hội nghị tiếp xúc cử tri và số ý kiến đóng góp của nhân dân vào các dự thảo luật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường cơ chế phối hợp giữa MTTQVN và các cơ quan nhà nước: Xây dựng và hoàn thiện các quy chế phối hợp công tác nhằm nâng cao hiệu quả tham gia của MTTQVN trong xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Ủy ban Trung ương MTTQVN phối hợp với Chính phủ và Quốc hội.

2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và nâng cao nhận thức của nhân dân: Tăng cường các chương trình giáo dục pháp luật, vận động nhân dân tích cực tham gia giám sát và phản biện xã hội. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong 3 năm tới. Chủ thể: MTTQVN các cấp phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội.

3. Hoàn thiện quy trình hiệp thương dân chủ trong công tác bầu cử: Rà soát, bổ sung các quy định pháp luật để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và dân chủ trong việc lựa chọn, giới thiệu ứng cử viên. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Quốc hội, Ủy ban Trung ương MTTQVN.

4. Phát triển hệ thống giám sát và phản biện xã hội hiệu quả hơn: Xây dựng cơ chế rõ ràng, minh bạch cho hoạt động phản biện xã hội của MTTQVN, đồng thời nâng cao năng lực cán bộ Mặt trận trong lĩnh vực này. Thời gian: 2 năm. Chủ thể: Ủy ban Trung ương MTTQVN, các tổ chức thành viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, lãnh đạo MTTQVN các cấp: Nắm bắt cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của MTTQVN trong xây dựng chính quyền, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan nhà nước: Hiểu rõ vai trò phối hợp với MTTQVN để xây dựng chính sách, pháp luật phù hợp, phát huy dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân.

3. Giảng viên, nghiên cứu sinh ngành Luật học, Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về mối quan hệ giữa MTTQVN và chính quyền nhân dân trong hệ thống chính trị Việt Nam.

4. Các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể nhân dân: Tham khảo để phối hợp hiệu quả với MTTQVN trong công tác vận động, giám sát và phản biện xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Vai trò chính của MTTQVN trong xây dựng chính quyền nhân dân là gì?
   MTTQVN là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, tham gia hiệp thương giới thiệu ứng cử viên, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước và đại biểu dân cử, góp ý xây dựng pháp luật, đồng thời vận động nhân dân thực hiện quyền làm chủ.

2. MTTQVN tham gia công tác bầu cử như thế nào?
   MTTQVN tổ chức hiệp thương dân chủ để lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân, phối hợp tổ chức hội nghị cử tri nơi cư trú, vận động cử tri và giám sát toàn bộ quá trình bầu cử.

3. Phản biện xã hội của MTTQVN có ý nghĩa ra sao?
   Phản biện xã hội giúp MTTQVN góp ý kiến vào các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, đảm bảo các quyết định phù hợp với lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý xã hội.

4. Những khó khăn nào MTTQVN đang gặp phải trong thực hiện vai trò của mình?
   Một số khó khăn gồm nhận thức của một bộ phận nhân dân chưa cao, tình trạng bầu hộ, bầu thay còn tồn tại, cơ chế phối hợp với các cơ quan nhà nước chưa đồng bộ, và năng lực cán bộ Mặt trận cần được nâng cao.

5. Làm thế nào để phát huy tốt hơn vai trò của MTTQVN trong tương lai?
   Cần hoàn thiện cơ chế phối hợp, tăng cường tuyên truyền pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, xây dựng cơ chế phản biện xã hội rõ ràng và phát huy vai trò giám sát của nhân dân thông qua MTTQVN.

Kết luận

• MTTQVN là cơ sở chính trị quan trọng của chính quyền nhân dân, đóng vai trò then chốt trong xây dựng và củng cố chính quyền.
• Qua các hoạt động bầu cử, xây dựng pháp luật, giám sát và phản biện xã hội, MTTQVN góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò của MTTQVN trong giai đoạn đổi mới.
• Các giải pháp tập trung vào hoàn thiện cơ chế phối hợp, nâng cao nhận thức và năng lực cán bộ, phát huy dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân.
• Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tăng cường nghiên cứu, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển đất nước.

Các cơ quan, tổ chức và cán bộ MTTQVN cần chủ động áp dụng các giải pháp đề xuất, phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan để phát huy tối đa vai trò của MTTQVN trong xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, góp phần xây dựng đất nước phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân. Chương 2: Thực trạng về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân Chương 3: Phƣơng hƣớng, giải pháp phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân ở nƣớc ta hiện nay. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM THAM GIA XÂY DỰNG VÀ CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN NHÂN DÂN 1. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và công tác xây dựng, củng cố chính quyền nhân dân 1.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị Ngày 18 tháng 11 năm 1930, Ban Thƣờng vụ Trung ƣơng Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra Chỉ thị thành lập Hội Phản đế Đồng minh – hình thức tổ chức đầu tiên của Mặt trận dân tộc thống nhất để tập hợp lực lƣợng nhân dân làm cách mạng giải phóng dân tộc. Từ đó đến nay, trong lịch sử cách mạng Việt Nam suốt chặng đƣờng gần 80 năm không bao giờ vắng bóng tổ chức Mặt trận. Trải qua các thời kỳ cách mạng, với những hình thức tổ chức và tên gọi khác nhau, Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam không ngừng lớn mạnh, đã có những đóng góp to lớn vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một hình thức tổ chức của Mặt trận Dân tộc thống nhất trong giai đoạn hiện nay.

Về vị trí, Cƣơng lĩnh Đảng năm 1991 ghi “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo Mặt trận”. Năm 1999, Nhà nƣớc thể chế hoá Nghị quyết Đại hội Đảng VIII và qua tổng kết 10 năm đổi mới đã ban hành Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, trong đó xác định: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo”. Khái niệm hệ thống chính trị đƣợc Đảng sử dụng từ hội nghị TW6 (khoá VI), hệ thống đó bao gồm Đảng, Nhà nƣớc, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị-xã hội.

Nhƣ vậy, từ đó đến nay, vị trí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã đƣợc xác định rõ trong xã hội và hệ thống chính trị. Luận văn sẽ chủ yếu, tập trung đi sâu vào TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 mối quan hệ với Nhà nƣớc để thấy đƣợc vai trò tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Dƣới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Nhà nƣớc đều là bộ phận của hệ thống chính trị. Tuy chức năng, nhiệm vụ và phƣơng thức hoạt động của Mặt trận và Nhà nƣớc có khác nhau nhƣng đều là công cụ để nhân dân thực hiện và phát huy quyền làm chủ của mình trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Quan hệ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với Nhà nƣớc là quan hệ phối hợp để thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của Hiến pháp và pháp luật. Sự phối hợp này là một tất yếu và xuất phát từ nhu cầu tự thân của Mặt trận lẫn Nhà nƣớc. Bởi lẽ, củng cố và tăng cƣờng đoàn kết phải trên cơ sở chính sách pháp luật. Nhà nƣớc có vai trò rất quan trọng trong việc mở rộng và tăng cƣờng khối đại đoàn kết toàn dân, không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật và công tác quản lý, tạo điều kiện để nhân dân đƣợc làm những việc mà pháp luật không cấm.

Nhà nƣớc ban hành cơ chế để Mặt trận và các đoàn thể nhân dân thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội. Mặt trận phải chăm lo xây dựng, bảo vệ và giám sát Nhà nƣớc. Phối hợp với Nhà nƣớc thì Mặt trận mới có khả năng và điều kiện thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ của mình. Nhà nƣớc điều hành, quản lý xã hội bằng pháp luật, nhân dân là ngƣời trực tiếp thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc.

Nhà nƣớc cần tôn trọng và tạo điều kiện để Mặt trận và các đoàn thể động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ và sức mạnh có tổ chức của nhân dân tham gia xây dựng, quản lý, giám sát và bảo vệ Nhà nƣớc. Trong quá trình ban hành các văn bản về quản lý và điều hành, cơ quan Nhà nƣớc các cấp cần lắng nghe những kiến nghị của Mặt trận và các đoàn thể. Nhà nƣớc căn cứ quy chế tổ chức và cơ chế hoạt động để giải quyết tốt mối quan hệ giữa Nhà nƣớc và Mặt trận. Nhà nƣớc cần thể chế hoá quyền hạn và trách nhiệm của Mặt trận trong việc tham gia quản lý kinh tế - xã hội.

Nhà nƣớc cùng với Mặt trận chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân, vận động các tầng lớp nhân dân đẩy mạnh phong trào để thực hiện thắng lợi các chƣơng trình kinh tế - xã hội. Mặt trận giới thiệu những ngƣời có đủ tiêu chuẩn và điều kiện để nhân dân bầu vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp; TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 tham gia xây dựng pháp luật, giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nƣớc, đại biểu dân cử, cán bộ, công chức Nhà nƣớc. Cải cách bộ máy Nhà nƣớc trong giai đoạn hiện nay còn bao hàm một nội dung quan trọng là tăng cƣờng mối quan hệ mật thiết giữa Nhà nƣớc với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân. Để Mặt trận làm tròn trách nhiệm là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, cùng với nhà nƣớc chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân, do đó đòi hỏi sự phối hợp giữa Mặt trận với Nhà nƣớc ngày một chặt chẽ hơn.

Trong bài phát biểu với Mặt trận, đồng chí Trƣờng Chinh đã từng nói:. Chúng ta không nên tƣởng rằng có bộ máy nhà nƣớc trong tay, có pháp luật thì chỉ cần ra lệnh cho quần chúng tuân theo là mọi việc xong suôi cả. Tƣởng nhƣ thế là quan liêu, mệnh lệnh. Bất cứ chủ trƣơng, chính sách gì, kể cả Hiến pháp và pháp luật, quy chế và điều lệ, nếu không đem tuyên truyền phổ biến trong quần chúng nhân dân, kiên nhẫn giải thích, thuyết phục và giáo dục cho quần chúng hiểu và tự nguyện thi hành thì những cái đó cũng chỉ nằm trên giấy tờ.

Chính quyền cách mạng của nhân dân có thể dùng hai biện pháp: thuyết phục và bắt buộc, kết hợp thuyết phục với bắt buộc, dựa trên cơ sở thuyết phục mà thực hiện bắt buộc, nói chung thuyết phục vẫn là chính. Làm thế nào để thuyết phục quần chúng thi hành những chủ trƣơng, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc. Đảng đã nắm chính quyền thì những chủ trƣơng, chính sách quan hệ đến quyền lợi thiết thân của toàn dân cần đƣợc biến thành quy định của Nhà nƣớc để toàn dân thi hành. Đảng lãnh đạo chính quyền, chứ không bao biện thay chính quyền.

Song để tránh quan liêu, mệnh lệnh, chính quyền cần dựa vào Mặt trận và các thành viên của Mặt trận; sử dụng những tổ chức đó vào việc tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục quần chúng để quần chúng thấu suốt và hăng hái thi hành các chủ trƣơng, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc. Trở lại mối quan hệ giữa Mặt trận với Nhà nƣớc, Điều 9 Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) đã thể chế hoá quan điểm của Đảng về vị trí, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhƣ sau: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo và ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Mặt trận phát huy truyền thống đoàn kết toàn dân, tăng cƣờng sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân, tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, cùng Nhà nƣớc chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, động viên nhân dân thực hiện quyền làm chủ, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp và pháp luật, giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nƣớc, đại biểu dân cử và cán bộ, viên chức Nhà nƣớc.

Nhà nƣớc tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên hoạt động có hiệu quả. 14] Cũng trong Hiến pháp, tại điều 87 quy định về quyền trình dự án Luật ra trƣớc Quốc hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận. Tại Điều 111 quy định: “Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và người đứng đầu các đoàn thể nhân dân được mời tham dự các phiên họp của Chính phủ khi bàn các vấn đề liên quan”. Tại Điều 112 quy định nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ có nhiệm vụ: “Phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân trong khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, tạo điều kiện để các tổ chức đó hoạt động có hiệu quả” và tại Điều 125 quy định: Chủ tịch Uỷ ban Trung ƣơng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và ngƣời đứng đầu các đoàn thể nhân dân ở địa phƣơng đƣợc mời tham dự hội nghị Uỷ ban nhân dân cùng cấp khi bàn các vấn đề có liên quan.

Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân thực hiện chế độ thông báo tình hình mọi mặt của địa phƣơng cho Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, lắng nghe ý kiến, kiến nghị của các tổ chức này về xây TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 dựng chính quyền và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phƣơng; phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân động viên nhân dân cùng nhà nƣớc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh ở địa phƣơng.