Luận văn thạc sỹ vai trõ của hệ thống chính trị trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc của ngƣời mnông ở xã quảng sơn huyện đắk glong tỉnh đắk nông hiện nay

Chuyên khảo phân tích Luận văn thạc sỹ vai trõ của hệ thống chính trị trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc của, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Phan Văn Dương
• Người hướng dẫn: TS. Phú Văn Hẳn
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Vai Trò Của Hệ Thống Chính Trị Trong Việc Bảo Tồn Văn Hóa Dân Tộc M'Nông Tại Quảng Sơn, Đắk Nông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN TRONG VIỆC GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC
• 1.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.2. Chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
• 2. CHƯƠNG 2: VĂN HÓA VÀ BẢN SẮC VĂN HÓA CỦA NGƯỜI M’NÔNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG HIỆN NAY
• 2.1. Vài nét về xã Quảng Sơn
• 2.2. Con người và văn hóa của người M’Nông
• 2.3. Văn hóa dân tộc của người M’Nông tại địa phương
• 2.4. Bản sắc văn hóa của người M’Nông tại xã Quảng Sơn
• 2.5. Một số hoạt động và kết quả nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa của người M’Nông
• 2.6. Thuận lợi và khó khăn trong công tác giữ gìn bản sắc văn hóa của người M’Nông
• 3. CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC CỦA NGƯỜI M'NÔNG HIỆN NAY
• 3.1. Vai trò của hệ thống chính trị xã Quảng Sơn trong công tác giữ gìn bản sắc văn hóa của người M’Nông
• 3.2. Một số giải pháp đối với hệ thống chính trị địa phương trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa của người M’Nông tại xã Quảng Sơn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của hệ thống chính trị trong bảo tồn văn hóa M Nông

Hệ thống chính trị đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc M'Nông tại xã Quảng Sơn, Đắk Nông. Văn hóa M'Nông không chỉ là di sản quý giá mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của cộng đồng. Chính quyền địa phương cần có những chính sách cụ thể để bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa này.

1.1. Khái niệm về văn hóa dân tộc M Nông

Văn hóa dân tộc M'Nông bao gồm các yếu tố như ngôn ngữ, phong tục tập quán, và nghệ thuật truyền thống. Những yếu tố này tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người M'Nông, phản ánh lịch sử và truyền thống của họ.

1.2. Tầm quan trọng của việc bảo tồn văn hóa

Bảo tồn văn hóa không chỉ giúp duy trì bản sắc dân tộc mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội. Văn hóa là nguồn lực quan trọng trong việc xây dựng cộng đồng vững mạnh và phát triển bền vững.

II. Những thách thức đối với văn hóa dân tộc M Nông hiện nay

Văn hóa dân tộc M'Nông đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ sự phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế. Sự mai một của các giá trị văn hóa truyền thống là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết kịp thời.

2.1. Tác động của kinh tế thị trường

Kinh tế thị trường đã tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng gây ra áp lực lớn lên văn hóa truyền thống. Nhiều giá trị văn hóa đang bị mai một do sự du nhập của các yếu tố văn hóa khác.

2.2. Sự thay đổi trong lối sống của người M Nông

Lối sống hiện đại đã làm thay đổi thói quen và phong tục tập quán của người M'Nông. Điều này dẫn đến sự mất mát dần dần các giá trị văn hóa truyền thống.

III. Phương pháp bảo tồn văn hóa dân tộc M Nông hiệu quả

Để bảo tồn văn hóa dân tộc M'Nông, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể từ hệ thống chính trị. Các chính sách văn hóa cần được xây dựng và thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

3.1. Chính sách hỗ trợ văn hóa địa phương

Cần có các chính sách hỗ trợ cho các hoạt động văn hóa tại địa phương, bao gồm việc tổ chức các lễ hội truyền thống và các hoạt động văn hóa khác nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng.

3.2. Tăng cường giáo dục văn hóa cho thế hệ trẻ

Giáo dục văn hóa cho thế hệ trẻ là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục cần được thiết kế để truyền đạt các giá trị văn hóa truyền thống cho thanh thiếu niên.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong bảo tồn văn hóa M Nông

Việc áp dụng các giải pháp bảo tồn văn hóa M'Nông cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của cộng đồng. Các hoạt động thực tiễn sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân trong việc bảo tồn văn hóa.

4.1. Các hoạt động văn hóa cộng đồng

Tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng như lễ hội, hội thảo sẽ giúp nâng cao ý thức bảo tồn văn hóa trong cộng đồng người M'Nông.

4.2. Hợp tác với các tổ chức văn hóa

Hợp tác với các tổ chức văn hóa trong và ngoài nước sẽ tạo ra cơ hội để học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm trong việc bảo tồn văn hóa.

V. Kết luận về vai trò của hệ thống chính trị trong bảo tồn văn hóa M Nông

Hệ thống chính trị có vai trò quyết định trong việc bảo tồn văn hóa dân tộc M'Nông. Cần có sự đồng lòng từ các cấp chính quyền và cộng đồng để bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

5.1. Tương lai của văn hóa M Nông

Tương lai của văn hóa M'Nông phụ thuộc vào sự quan tâm và đầu tư của hệ thống chính trị cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng.

5.2. Đề xuất giải pháp cho tương lai

Cần có các giải pháp cụ thể và khả thi để bảo tồn văn hóa M'Nông, bao gồm việc xây dựng các chương trình giáo dục và phát triển văn hóa bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xã Quảng Sơn thuộc huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông là địa bàn miền núi đặc biệt khó khăn, được thành lập theo Nghị định số 82/2005/NĐ-CP của Chính phủ với diện tích tự nhiên rộng lớn hơn 45.000 ha. Đây là không gian sinh sống đan xen của 22 dân tộc anh em với quy mô 5.281 hộ dân, trong đó đồng bào M’Nông bản địa có 688 hộ với 3.235 nhân khẩu, chiếm tỷ lệ 13,3% dân số toàn xã. Trước tác động mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, quá trình đô thị hóa và giao lưu văn hóa đa chiều, các giá trị văn hóa truyền thống cốt lõi của người M’Nông như không gian văn hóa cồng chiêng, kho tàng sử thi Ot Ndrong, trang phục thổ cẩm, kiến trúc nhà trệt và luật tục mẫu hệ đang đứng trước nguy cơ mai một, lai tạp và biến đổi sâu sắc.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát huy tối đa vai trò lãnh đạo, quản lý của các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở nhằm ngăn chặn đà suy giảm di sản và phục hồi bản sắc dân tộc. Luận văn xác định mục tiêu làm rõ các vấn đề lý luận về vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở, khảo sát toàn diện thực trạng văn hóa M’Nông tại 13 thôn và bon trên địa bàn xã Quảng Sơn, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nâng cao năng lực quản trị văn hóa của Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các tổ chức đoàn thể. Về phạm vi không gian và thời gian, nghiên cứu tập trung phân tích thực địa tại xã Quảng Sơn giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2020. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng và định tính chuẩn xác, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ hộ gia đình M’Nông duy trì nghề dệt thổ cẩm và đan lát truyền thống lên trên 30%, khôi phục 100% các lễ hội nông nghiệp tiêu biểu và giảm thiểu tỷ lệ vi phạm luật tục lạc hậu xuống dưới mức 5% tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin cùng Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và vấn đề dân tộc, khẳng định văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu vận dụng đường lối văn hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam xuyên suốt từ Đề cương văn hóa năm 1943, Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII năm 1998 về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đến Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI năm 2014 về phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.

Khung lý thuyết của đề tài tích hợp 4 khái niệm khoa học trọng tâm:

1. Văn hóa: Phức hệ tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo trong quá trình thực tiễn, định hình lối sống và thế giới quan cộng đồng theo chuẩn mực chân - thiện - mỹ.
2. Bản sắc văn hóa dân tộc: Những nét đặc trưng, cốt lõi và bền vững nhất tạo nên diện mạo tinh thần riêng biệt, giúp nhận diện và phân biệt một tộc người với các cộng đồng khác; đối với người M’Nông, bản sắc ấy kết tinh qua tính cộng đồng cao, không gian lễ hội nông nghiệp và kho tàng di sản cồng chiêng.
3. Dân tộc thiểu số: Được xác định căn cứ theo Khoản 2 Điều 4 Nghị định số 05/2011/NĐ-CP của Chính phủ, chỉ các cộng đồng có quy mô dân số ít hơn so với dân tộc đa số trên lãnh thổ Việt Nam.
4. Hệ thống chính trị cơ sở: Chỉnh thể thống nhất bao gồm tổ chức Đảng ủy lãnh đạo, Hội đồng nhân dân giám sát, Ủy ban nhân dân quản lý, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp xã giữ vai trò nòng cốt trong việc tổ chức thực thi pháp luật và bảo tồn di sản.

Khung pháp lý nghiên cứu còn dựa trên Điều 5 và Điều 60 Hiến pháp năm 2013, Luật Di sản văn hóa năm 2001 sửa đổi bổ sung năm 2009, Chỉ thị số 39/1998/CT-TTg, Quyết định số 2356/QĐ-TTg và Quyết định số 936/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chương trình mục tiêu phát triển văn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn triển khai khảo sát thực địa với cỡ mẫu 150 phiếu điều tra bảng hỏi và 25 cuộc phỏng vấn sâu cá nhân. Đối tượng điều tra được chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu có chủ đích tại 7 bon thuần đồng bào M’Nông gồm bon Nting, bon SaNar, bon R’Bút, bon Phi Glê, bon BuSir, bon Rlong Phe và bon Nđoh. Cấu trúc mẫu bảo đảm tính đại diện cao cho 9 tổ chức trong hệ thống chính trị xã, 13 già làng và trưởng bon, cùng hai nhóm tôn giáo chính là Công giáo với 989 nhân khẩu và Tin lành với 1.578 nhân khẩu, cân đối tỷ lệ giới tính gồm 53% nữ giới và 47% nam giới.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích kết hợp định tính và định lượng nhằm kiểm chứng chéo số liệu thống kê hành chính từ Ủy ban nhân dân xã với mức độ nhận thức thực tế của người dân. Các phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, quan sát tham dự tại các nghi lễ đâm trâu, mừng lúa mới và phỏng vấn hồi cố nghệ nhân dân gian được ứng dụng triệt để. Timeline nghiên cứu được thực hiện liên tục từ khâu điền dã năm 2016 đến năm 2018, tổng hợp và xử lý dữ liệu hoàn thiện giai đoạn 2019-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu dân cư và sinh hoạt tôn giáo của người M’Nông tại xã Quảng Sơn có sự chuyển biến mạnh mẽ. Toàn xã hiện có 688 hộ với 3.235 nhân khẩu M’Nông, trong đó có tới 532 hộ với 2.567 nhân khẩu chuyển sang theo hai tôn giáo mới là đạo Tin lành (325 hộ, 1.578 khẩu) và đạo Thiên chúa (207 hộ, 989 khẩu), chiếm tỷ lệ áp đảo 79,35% tổng số nhân khẩu M’Nông. Sự thay đổi này trực tiếp làm suy giảm các nghi lễ tín ngưỡng đa thần và thế giới quan vạn vật hữu linh truyền thống.

Thứ hai, không gian văn hóa vật thể và phi vật thể đang bị thu hẹp báo động. Trang phục truyền thống hiện chỉ còn khoảng 12% người cao tuổi trên 50 tuổi sử dụng thường xuyên, trong khi hơn 85% thanh thiếu niên đã chuyển sang mặc âu phục hiện đại. Kho tàng 24 tác phẩm sử thi Ot Ndrong kinh điển như Cướp Chiêng Cổ Bon Tiăng, Lêng Nghịch Đá Thần Của Yang, Tiăng Cướp Djăn Dje có nguy cơ thất truyền khi số nghệ nhân ghi nhớ vạn câu hát kể chỉ còn dưới 5 người trên toàn xã.

Thứ ba, sự thâm nhập của các yếu tố ngoại lai dẫn đến tình trạng lai tạp di sản. Trong nhiều sự kiện giao lưu văn hóa, nghi thức đón bạn mộc mạc của người M’Nông bị pha tạp bởi hình thức rước kiệu 4 người của các tộc người phía Bắc; các tiết mục dân vũ bị hiện đại hóa với tiết tấu dồn dập, làm mất đi nét uyển chuyển, trầm bổng vốn có của nhịp chiêng và tiếng kèn R’lét nguyên bản.

Thứ tư, các rào cản xã hội và tập quán lạc hậu vẫn còn tồn tại. Trẻ em dưới độ tuổi lao động chiếm 24,66% (798 người) gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận chữ viết và tiếng mẹ đẻ do thiếu chương trình giáo dục song ngữ. Đồng thời, tỷ lệ tảo hôn và kết hôn cận huyết thống trong phạm vi 3 đời vẫn còn ghi nhận từ 4% đến 6% số trường hợp kết hôn tại các bon vùng sâu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của thực trạng trên bắt nguồn từ áp lực chuyển đổi sinh kế khi đồng bào chuyển từ canh tác nương rẫy truyền thống sang trồng cây công nghiệp như cà phê, tiêu và cao su, làm thay đổi cấu trúc nông lịch cổ truyền. Bên cạnh đó, sự tiếp biến văn hóa diễn ra phức tạp khi 21 dân tộc khác cùng sinh sống xen kẽ, điển hình như dân tộc Kinh chiếm 60,8%, dân tộc Nùng chiếm 5,98%, Tày chiếm 5,47%, Dao chiếm 5,02% và Mông chiếm 4,16%.

Đánh giá vai trò của hệ thống chính trị địa phương cho thấy Đảng ủy xã Quảng Sơn đã kịp thời ban hành Chương trình hành động số 28-CTr/ĐU và số 39-CTr/ĐU, Ủy ban nhân dân xã đã triển khai các kế hoạch bảo tồn cồng chiêng và nhạc cụ dân tộc. Tuy nhiên, sự gắn kết giữa bộ máy chính quyền với mạng lưới 13 già làng, trưởng bon còn mang tính hành chính hóa, nguồn ngân sách đầu tư cho thiết chế văn hóa cơ sở chưa tương xứng với diện tích tự nhiên 45.000 ha.

Dữ liệu khảo sát có thể được mô hình hóa trực quan qua biểu đồ cột phân tầng thể hiện mức độ suy giảm việc sử dụng trang phục và tiếng nói M’Nông theo 3 nhóm tuổi (dưới 18 tuổi, 18 đến 35 tuổi, và trên 50 tuổi). Đồng thời, một bảng ma trận so sánh mức độ đáp ứng của 9 tổ chức đoàn thể xã trong việc bảo tồn văn hóa vật thể và phi vật thể sẽ làm nổi bật khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và hiệu quả triển khai thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao năng lực chỉ đạo của cấp ủy Đảng: Đảng ủy xã Quảng Sơn cần ban hành Nghị quyết chuyên đề giai đoạn 2021-2025 về bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc M’Nông; định kỳ 6 tháng một lần tổ chức hội nghị chuyên đề giữa Thường trực Đảng ủy với 100% già làng, trưởng bon và bí thư chi bộ 13 thôn/bon để kịp thời tháo gỡ vướng mắc trong quản lý văn hóa cơ sở.
2. Phát huy vai trò của thiết chế già làng và người có uy tín: Ủy ban nhân dân xã phối hợp Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xây dựng quy chế phối hợp và chính sách hỗ trợ kinh phí hoạt động hàng tháng cho 13 già làng, trưởng bon; giao chỉ tiêu tuyên truyền vận động nhằm xóa bỏ triệt để 100% tình trạng tảo hôn, kết hôn cận huyết và nâng tỷ lệ chấp hành quy ước bon làng lên trên 95%.
3. Đầu tư ngân sách xây dựng thiết chế văn hóa và đào tạo truyền dạy: Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Đắk Glong cùng Ủy ban nhân dân xã Quảng Sơn dành tối thiểu 15% nguồn chi sự nghiệp văn hóa hàng năm để trùng tu nhà sinh hoạt cộng đồng tại 7 bon M’Nông; tổ chức định kỳ 2 lớp truyền dạy đánh cồng chiêng và 1 lớp hát kể sử thi Ot Ndrong mỗi năm, thu hút ít nhất 50 đoàn viên, thanh thiếu niên tham gia.
4. Gắn kết bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế du lịch cộng đồng: Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ xã chủ trì thành lập 2 hợp tác xã dệt thổ cẩm và đan lát mây tre truyền thống tại bon Nting và bon SaNar; phối hợp với các doanh nghiệp đóng trên địa bàn khai thác tour du lịch trải nghiệm văn hóa gắn với danh thắng thủy điện Đồng Nai 3 và Đồng Nai 4, phấn đấu nâng thu nhập bình quân của các hộ tham gia thêm 20% đến 25% vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ lãnh đạo, công chức trong hệ thống chính trị cơ sở và cơ quan quản lý văn hóa, công tác dân tộc: Cung cấp hệ thống giải pháp quản lý nhà nước, cơ chế phối hợp giữa chính quyền cơ sở với thiết chế già làng, trưởng thôn trong xử lý các vấn đề văn hóa - xã hội đặc thù vùng Tây Nguyên.
2. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Chính trị học, Dân tộc học và Quản lý văn hóa: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị với khung phân tích 4 nhóm thiết chế chính trị cùng kho tư liệu điền dã phong phú về văn hóa tộc người M’Nông.
3. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế - xã hội và tổ chức phát triển cộng đồng: Cung cấp bộ số liệu thực chứng về 688 hộ M’Nông và cơ cấu 79,35% đồng bào theo tôn giáo mới, làm căn cứ thiết kế các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và bảo tồn di sản.
4. Nghệ nhân, già làng và những cá nhân tâm huyết với di sản Tây Nguyên: Tài liệu hữu ích giúp tra cứu danh mục 24 tác phẩm sử thi Ot Ndrong tiêu biểu và nhận diện các nguy cơ lai tạp văn hóa để chủ động trao truyền tri thức bản địa cho thế hệ tương lai.

Câu hỏi thường gặp

Tính cộng đồng của người M’Nông tại xã Quảng Sơn biểu hiện qua những khía cạnh nào? Tính cộng đồng được thể hiện qua 4 khía cạnh: sự phục tùng uy tín tuyệt đối của già làng (làm trái bị phạt 1 con heo và 1 ché rượu cần), tinh thần tương trợ trong lao động và ma chay cưới hỏi (chia sẻ sản phẩm cho 100% hộ trong bon), việc thực thi nghiêm ngặt luật tục dòng họ mẫu hệ, và tinh thần đoàn kết toàn dân tham gia bảo vệ buôn làng.

Hệ thống chính trị xã Quảng Sơn gồm những cơ quan nào tham gia giữ gìn văn hóa? Hệ thống chính trị xã Quảng Sơn gồm 9 thiết chế nòng cốt: Đảng ủy xã, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Công đoàn xã, cùng mạng lời chi bộ trực thuộc và Ban tự quản tại 13 thôn/bon liên kết chặt chẽ với các già làng.

Tỷ lệ tín đồ tôn giáo trong cộng đồng M’Nông tác động như thế nào đến bảo tồn văn hóa? Hiện có 532 hộ với 2.567 nhân khẩu M’Nông theo đạo Tin lành và Công giáo (chiếm 79,35% dân số M’Nông). Sự thay đổi này đòi hỏi hệ thống chính trị phải đổi mới phương thức vận động, khéo léo lồng ghép sinh hoạt tôn giáo thuần túy với việc bảo tồn không gian cồng chiêng và lễ hội mừng lúa mới truyền thống.

Những biểu hiện lai tạp bản sắc văn hóa M’Nông tại địa phương hiện nay là gì? Khảo sát thực địa chỉ ra 3 biểu hiện rõ nét: việc đưa kiệu rước của các dân tộc phía Bắc vào nghi thức đón bạn truyền thống, sử dụng âm thanh nhạc cụ hiện đại bốc lửa lấn át giai điệu trầm bổng của tù và kèn R’lét, và việc dùng gam màu đỏ - vàng không đúng quy chuẩn thay cho sắc xanh - đen nguyên bản trên trang phục thổ cẩm.

Luận văn đề xuất giải pháp gì để đẩy lùi hủ tục tảo hôn và hôn nhân cận huyết? Nghiên cứu kiến nghị phát huy vai trò răn đe của luật tục do 13 già làng chủ trì kết hợp phổ biến Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, đồng thời đưa tiêu chí không có tảo hôn (hiện ở mức 4% đến 6%) vào bình xét danh hiệu Gia đình văn hóa và Bon văn hóa hàng năm tại 7 bon đồng bào.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về vai trò của hệ thống chính trị cơ sở đối với việc giữ gìn bản sắc văn hóa của 3.235 người M’Nông tại xã Quảng Sơn.
• Đánh giá trung thực thực trạng văn hóa tại 13 thôn/bon, chỉ rõ nguy cơ mai một của 24 tác phẩm sử thi Ot Ndrong và sự biến đổi trong kiến trúc, trang phục truyền thống.
• Phân tích sâu sắc sự chuyển dịch xã hội khi 79,35% đồng bào chuyển sang theo đạo Tin lành và Công giáo, đặt ra yêu cầu mới cho công tác quản trị văn hóa.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp quyền lực lãnh đạo của Đảng ủy, hiệu lực quản lý của Ủy ban nhân dân với uy tín của 13 già làng, trưởng bon.
• Thiết lập lộ trình hành động gắn bảo tồn di sản với phát triển chuỗi giá trị du lịch cộng đồng hồ thủy điện Đồng Nai 3 và Đồng Nai 4 giai đoạn 2021-2025.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học và giải pháp chính trị học thực tiễn giúp cấp ủy, chính quyền địa phương hoàn thiện quy chế phối hợp quản lý văn hóa cơ sở ngay trong quý IV/2021 và triển khai các lớp truyền dạy di sản từ năm 2022. Đây là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và những ai quan tâm đến sự phát triển bền vững của văn hóa các dân tộc thiểu số Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn được kết cấu thành 3 chương, cụ thể như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Chƣơng 2: Văn hóa và bản sắc văn hóa của người M’Nông hiện nay Chƣơng 3: Hệ thống chính trị và một số giải pháp giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc của người M’Nông hiện nay. 7 Tham khảo miễn phí các tài liệu khác tại teamluanvan.com Dịch vụ viết đề tài trọn gói Zalo/tele : 0909232620 – teamluanvan.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN TRONG VIỆC GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC 1. Một số khái niệm liên quan 1.

Khái niệm về văn hóa Theo UNESCO, văn hóa được hiểu theo hai nghĩa: nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng thì “Văn hóa là một phức hệ - tổng hợp các đặc trưng diện mạo về tinh thần, vật chất, tri thức và tình cảm…khắc họa nên bản sắc của một cộng đồng gia đình, xóm làng, vùng, miền, quốc gia, xã hội…Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương mà còn cả lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những truyền thống, tín ngưỡng”[30]; còn hiểu theo nghĩa hẹp thì “Văn hóa là tổng thể những hệ thống biểu trưng (ký hiệu) chi phối cách ứng xử và giao tiếp trong cộng đồng, khiến cộng đồng đó có đặc thù riêng”. Theo Hồ Chí Minh cho rằng “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặt ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa”[14, tr.

Trong quan niệm của Đảng ta, văn hóa là một lĩnh vực thực tiễn của đời sống xã hội, nó cũng có những quy luật vận động phát triển riêng, trong đó tính dân tộc được coi là thuộc tính cơ bản của văn hóa, phản ánh mối quan hệ giữa dân tộc và văn hóa trong điều kiện dân tộc đã hình thành. Nội lực của dân tộc, một mặt, chính là nguồn nhân lực to lớn, mặt khác, là truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc được kết tinh và hiện đại hóa. Có thể nói tính dân tộc là nội dung quan trọng, luôn được Đảng ta đặt lên vị trí hàng đầu, vì đó là tính chất cốt lõi của một nền văn hóa. Nó là cơ sở của nền văn hóa tiên tiến, kết tinh thành nguồn nội lực để xây dựng một quốc gia giàu mạnh và phát triển bền vững.

Chính do tác động của quy luật tính dân tộc mà văn hóa mang bản sắc dân tộc. Lịch sử đã chứng kiến biết bao cuộc đấu tranh oanh liệt, bao người sẵn sàng hy sinh để bảo vệ bản sắc văn hóa của dân tộc mình 8 Tham khảo miễn phí các tài liệu khác tại teamluanvan.com Dịch vụ viết đề tài trọn gói Zalo/tele : 0909232620 – teamluanvan.com trước kẻ thù xâm lược. Những ngày hôm nay biết bao người dân Việt Nam ở hải ngoại vẫn khát khao muốn hành hương tìm về cội nguồn, tìm về bản sắc văn hóa dân tộc [22]. Thông qua các định nghĩa nêu trên có thể thấy rằng văn hóa dân tộc của người M’Nông bao gồm nhiều yếu tố văn hóa phi vật thể, vật thể như trang phục, ẩm thực, phong tục tập quán, các nét văn hóa dân gian của chính họ.

Khái niệm về bản sắc văn hóa Cốt lõi của văn hóa là bản sắc văn hóa dân tộc. Nó được thể hiện qua sắc thái văn hóa và những nét văn hóa như đạo đức, lối sống, trang phục, phong tục tập quán, lễ hội…có trong văn hóa phi vật thể và văn hóa vật thể. Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc được vun đắp nên trong lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước, hình thành qua nhiều thế hệ, nấc thang biến đổi, phát triển. Vì thế, nó kết tinh những gì đặc sắc nhất, đẹp đẽ nhất, độc đáo nhất của các cộng đồng dân tộc Việt Nam, nó có giá trị bền vững, trường tồn cùng thời gian, nó như chất keo kết nối cộng đồng người gắn bó với nhau, để cùng tồn tại và phát triển.

Biểu hiện cụ thể của nó là: Lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc, lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý, đức tính cần cù sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống. Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam là tài sản vô giá; là linh hồn của dân tộc được hun đúc qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước với bao biến cố thăng trầm của lịch sử; được viết lên bằng máu, nước mắt và mồ hôi của cả dân tộc Việt Nam. Tất cả những yếu tố đó đã tô thắm nét đẹp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, khắc sâu trong tâm hồn mỗi con người Việt Nam. Như vậy, bản sắc văn hoá phải là những nét đặc trưng, độc đáo và cơ bản nhất để nhận diện một nền văn hoá và để phân biệt nền văn hoá này với một nền văn hoá khác.

9 Tham khảo miễn phí các tài liệu khác tại teamluanvan.com Dịch vụ viết đề tài trọn gói Zalo/tele : 0909232620 – teamluanvan.com Thông qua những phân tích của các định nghĩa trên có thể nói rằng bản sắc văn hóa của người M’Nông có thể hiểu là những gì đặc trưng nhất, căn bản nhất để phân biệt với bản sắc văn hóa các dân tộc khác. Bản sắc văn hóa của người M’Nông đó chính là tính cộng đồng rất cao, nó được thể hiện qua những giá trị của các nét văn hóa, sắc thái văn hóa trong cuộc sống, lao động hằng ngày của chính cộng đồng người M’Nông. Khái niệm về dân tộc thiểu số Cho đến thời điểm này, vẫn chưa có một định nghĩa nào về “dân tộc thiểu số” (minorities) được chính thức xác nhận trong bất cứ văn kiện quốc tế nào của Liên Hợp Quốc. Mỗi quốc gia đều có nét đặc thù riêng, mang bản sắc và hình ảnh đặc trưng, do vậy cách hiểu và quan điểm về vấn đề DTTS đều khác nhau.

Ở Việt Nam, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và xuất phát từ nguyên tắc bình đẳng dân tộc thì khái niệm “dân tộc thiểu số” không mang ý nghĩa phân biệt địa vị, trình độ phát triển của các dân tộc mà chỉ mang ý nghĩa đơn thuần về mặt số lượng. Khái niệm “dân tộc thiểu số”, có lúc, có nơi, nhất là trong những năm trước đây còn được gọi là “dân tộc ít người”. Nghị định 05/2011/NĐ-CP của Chính phủ về công tác dân tộc đưa ra khái niệm tại Khoản 2- Điều 4 "DTTS là những dân tộc có số dân ít hơn so với dân tộc đa số trên phạm vi lãnh thổ nước CHXHCNVN"; khoản 3 - Điều 4: "Dân tộc đa số là dân tộc có số dân chiếm trên 50% tổng số dân của cả nước theo điều tra dân số quốc gia"[12]. Dân tộc thiểu số được định nghĩa tại Khoản 2 Điều 4 Nghị định 05/2011/NĐ-CP về công tác dân tộc như sau: “Dân tộc thiểu số” là những dân tộc có số dân ít hơn so với dân tộc đa số trên phạm vi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam [10].

Như vậy, có thể hiểu, dân tộc thiểu số là những dân tộc có số dân ít, chiếm tỷ trọng thấp trong tương quan so sánh về lượng dân số trong một quốc gia đa dân tộc. Khái niệm về hệ thống chính trị Hệ thống chính trị bao gồm toàn bộ các tổ chức chính trị, được lập ra để thực hiện quyền lực chung của xã hội - quyền lực chính trị. 10 Tham khảo miễn phí các tài liệu khác tại teamluanvan.com Dịch vụ viết đề tài trọn gói Zalo/tele : 0909232620 – teamluanvan.com Hệ thống chính trị là một chỉnh thể các tổ chức chính trị hợp pháp trong xã hội, bao gồm các đảng chính trị, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp theo quy định và có mối quan hệ với nhau trong một hệ thống có tổ chức nhằm thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ được quy định đối trong đời sống xã hội; củng cố, duy trì và phát triển chế độ chính trị phù hợp với chế độ và lợi ích của giai cấp cầm quyền. Có thể nói hệ thống chính trị ở nước ta là tổ chức của chính trị và dân chủ, được xác lập bởi tổ chức và hoạt động của một hệ thống thống nhất các thiết chế bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam; Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội khác có trách nhiệm và quyền hạn thực hiện quyền lực chính trị theo ủy quyền của nhân dân, phát huy dân chủ để thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng của chủ nghĩa xã hội theo dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Theo quy định tại Hiến pháp năm 2013, hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam gồm: - Đảng Cộng sản Việt Nam (là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội); - Nhà nước pháp quyền XHCN của Nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; - Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận; - Các tổ chức chính trị - xã hội khác (Công đoàn Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt - Ở nước ta thì hệ thống chính trị được được tổ chức theo theo một hệ thống từ địa phương đến trung ương [24]. Hệ thống chính trị tại xã Quảng Sơn bao gồm: Đảng ủy, HĐND, UBND, UBMTTQ Việt Nam, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Hội nông dân, Hội cựu chiến binh, Công đoàn cấp xã; các chi bộ, ban tự quản, chi đoàn thanh niên, chi hội phụ nữ, chi hội hội cựu chiến binh, chi hội nông dân, ban công tác mặt trận của các thôn/bon, các chi bộ trường học, cơ quan, quân sự trực thuộc. 11 Tham khảo miễn phí các tài liệu khác tại teamluanvan.com Dịch vụ viết đề tài trọn gói Zalo/tele : 0909232620 – teamluanvan. Chính sách của Đảng và Nhà nƣớc trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc 1.