Vai Trò Giá Trị Đạo Đức Truyền Thống Dân Tộc Trong Xây Dựng Đạo Đức Cho Thanh Niên Huyện Ba Vì

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của giá trị đạo đức truyền thống trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Văn Thịnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Vai Trò Giá Trị Đạo Đức Truyền Thống Trong Việc Xây Dựng Đạo Đức Cho Thanh Niên Huyện Ba Vì
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Giá Trị Đạo Đức Truyền Thống Ba Vì Ngày Nay

Việt Nam, với bề dày lịch sử và văn hóa, sở hữu kho tàng giá trị đạo đức truyền thống vô giá, là cốt lõi của bản sắc dân tộc. Xã hội càng phát triển, việc hiểu sâu sắc và phát huy những giá trị này càng trở nên cấp thiết. Sự văn minh và hiện đại cần song hành với giá trị đạo đức, văn hóa đạo đức để đảm bảo sự phát triển bền vững và hạnh phúc của cộng đồng. Thanh niên, lực lượng nòng cốt của tương lai, cần được kế thừa và phát huy những di sản quý báu này, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trường tồn. Trong bối cảnh đó, thanh niên Ba Vì cũng không nằm ngoài xu thế chung. Việc giáo dục và xây dựng đạo đức cho thanh niên nơi đây cần đặc biệt chú trọng đến giá trị văn hóa truyền thống. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: 'Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do các thanh niên'. Đảng ta cũng nhấn mạnh vai trò quyết định của thanh niên đối với sự phát triển của đất nước trong thế kỷ XXI. Do đó, bồi dưỡng và rèn luyện thế hệ thanh niên là nhiệm vụ thường xuyên và cần thiết.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Giá Trị Đạo Đức Truyền Thống Dân Tộc

Giá trị đạo đức truyền thống là nền tảng tinh thần vững chắc, là kim chỉ nam cho hành vi và lối sống của mỗi cá nhân. Nó bao gồm những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp được đúc kết qua hàng ngàn năm lịch sử, như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái, sự trung thực, cần cù, tiết kiệm. Những giá trị này không chỉ định hình nhân cách con người mà còn tạo nên sức mạnh nội tại của dân tộc, giúp vượt qua mọi khó khăn, thách thức. Theo công trình của Trần Văn Giầu: giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1980, đã khẳng định những biểu hiện của giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc, trong đó chủ yếu là những giá trị đạo đức.

1.2. Vai Trò Của Giá Trị Đạo Đức Trong Phát Triển Thanh Niên Ba Vì

Trong bối cảnh hiện nay, khi thanh niên phải đối mặt với nhiều cám dỗ và thách thức từ mặt trái của cơ chế thị trường, công nghiệp hóa và toàn cầu hóa, việc trang bị cho họ giá trị đạo đức truyền thống càng trở nên quan trọng. Những giá trị này giúp thanh niên có bản lĩnh vững vàng, phân biệt đúng sai, không bị cuốn theo những trào lưu tiêu cực, đồng thời phát huy những phẩm chất tốt đẹp, đóng góp vào sự phát triển của quê hương, đất nước. Ba Vì, với đặc thù là một huyện bán sơn địa, cần đặc biệt chú trọng đến việc phát huy truyền thống văn hóa Ba Vì.

II. Thách Thức Thực Trạng Đạo Đức Thanh Niên Huyện Ba Vì

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc giáo dục đạo đức cho thanh niên, nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định. Cơ chế thị trường, công nghiệp hóa và toàn cầu hóa mang lại những tác động tiêu cực, làm xói mòn giá trị đạo đức truyền thống. Lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền, ích kỷ, buông thả, phai mờ lý tưởng đang ảnh hưởng đến một bộ phận thanh niên. Sự xuất hiện đến mức báo động các hiện tượng phản đạo đức, phi nhân tính trong đời sống xã hội đang từng ngày, từng giờ làm xói mòn những nét đẹp văn hoá, đặc biệt là những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc. Điều này đặt ra yêu cầu bức thiết phải nhận thức đúng đắn và tìm ra những giải pháp thích hợp để phát huy tốt giá trị đạo đức truyền thống trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì.

2.1. Ảnh Hưởng Tiêu Cực Của Kinh Tế Thị Trường Đến Thanh Niên

Sự du nhập của văn hóa ngoại lai, lối sống thực dụng, đề cao vật chất, cùng với sự thiếu định hướng rõ ràng về giá trị sống đã khiến một bộ phận thanh niên mất phương hướng, chạy theo những giá trị ảo, xa rời giá trị đạo đức truyền thống. Tình trạng thực trạng đạo đức thanh niên đáng báo động.

2.2. Vai Trò Mờ Nhạt Của Gia Đình Nhà Trường Trong Giáo Dục

Sự thiếu quan tâm, buông lỏng trong giáo dục của gia đình, cùng với phương pháp giáo dục khô khan, thiếu thực tế của nhà trường, cũng là một trong những nguyên nhân khiến giá trị đạo đức truyền thống không được truyền tải hiệu quả đến thanh niên. Ở một số nơi cấp ủy Đảng, chính quyền và tổ chức Đoàn còn xem nhẹ hoặc chưa thấy rõ tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho thanh niên.

2.3. Sự Thiếu Gương Mẫu Trong Xã Hội

Những hành vi tiêu cực, thiếu đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên, cùng với sự lan tràn của thông tin sai lệch, độc hại trên mạng xã hội, đã tạo ra môi trường xã hội không lành mạnh, ảnh hưởng xấu đến đạo đức của thanh niên.

III. Giải Pháp Giáo Dục Giá Trị Truyền Thống Cho Thanh Niên Ba Vì

Để khắc phục những hạn chế và phát huy tốt vai trò của giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trong đó, giáo dục giá trị văn hóa truyền thống đóng vai trò then chốt, giúp thanh niên hiểu rõ nguồn gốc, bản sắc văn hóa dân tộc, từ đó tự hào và trân trọng những giá trị tốt đẹp của ông cha. Điều này góp phần quan trọng trong giáo dục đạo đức cho thanh niên.

3.1. Đổi Mới Nội Dung Phương Pháp Giáo Dục Đạo Đức

Cần đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức theo hướng thiết thực, sinh động, gắn liền với thực tiễn cuộc sống. Sử dụng các hình thức giáo dục đa dạng, phù hợp với tâm lý lứa tuổi, như tổ chức các hoạt động trải nghiệm, tham quan di tích lịch sử, văn hóa, giao lưu với những người có đạo đức tốt.

3.2. Phát Huy Vai Trò Của Gia Đình Nhà Trường Xã Hội

Gia đình cần tăng cường giáo dục đạo đức cho con em từ nhỏ, tạo môi trường sống lành mạnh, yêu thương, chia sẻ. Nhà trường cần xây dựng môi trường sư phạm mẫu mực, chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức cho học sinh, sinh viên. Xã hội cần tạo điều kiện để thanh niên tham gia các hoạt động văn hóa, xã hội, phát huy tinh thần xung kích, tình nguyện.

3.3. Nâng Cao Ý Thức Tự Giác Của Thanh Niên

Giúp thanh niên nhận thức rõ tầm quan trọng của đạo đức đối với sự phát triển cá nhân và xã hội, từ đó tự giác rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, trở thành những công dân có ích cho đất nước. Định hướng giá trị cho thanh niên là vô cùng quan trọng.

IV. Giải Pháp Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Lành Mạnh Ba Vì

Bên cạnh giáo dục, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển đạo đức của thanh niên. Môi trường văn hóa lành mạnh cần loại bỏ những yếu tố độc hại, tạo điều kiện cho thanh niên tiếp cận những giá trị văn hóa tốt đẹp, phát huy tài năng và đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng.

4.1. Tăng Cường Quản Lý Văn Hóa Thông Tin

Kiểm soát chặt chẽ các hoạt động văn hóa, thông tin, ngăn chặn sự xâm nhập của văn hóa độc hại, phản đạo đức. Phát huy vai trò của các phương tiện truyền thông trong việc tuyên truyền, giáo dục đạo đức, định hướng dư luận xã hội.

4.2. Phát Triển Các Thiết Chế Văn Hóa Thể Thao

Đầu tư xây dựng và phát triển các thiết chế văn hóa, thể thao, tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho thanh niên. Tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, thu hút thanh niên tham gia, phát huy tài năng, năng khiếu.

4.3. Xây Dựng Nếp Sống Văn Minh Lịch Sự

Vận động người dân xây dựng nếp sống văn minh, lịch sự, ứng xử văn hóa trong gia đình, cộng đồng, nơi công cộng. Phát huy vai trò của các tổ chức xã hội trong việc tuyên truyền, vận động, giám sát việc thực hiện nếp sống văn minh.

V. Nghiên Cứu Ứng Dụng Kết Quả Giáo Dục Đạo Đức Ba Vì Gần Đây

Nghiên cứu này tập trung đánh giá hiệu quả của các chương trình giáo dục đạo đức hiện tại trong huyện Ba Vì. Các cuộc khảo sát và phỏng vấn thanh niên, phụ huynh và giáo viên được thực hiện để thu thập dữ liệu về nhận thức và thái độ của thanh niên đối với các giá trị đạo đức truyền thống. Đánh giá cũng bao gồm việc phân tích các hoạt động ngoại khóa và các sáng kiến cộng đồng nhằm thúc đẩy các giá trị này.

5.1. Đánh Giá Chi Tiết Các Chương Trình Giáo Dục Đạo Đức

Chương trình Giáo dục đạo đức cho thanh niên được đánh giá thông qua việc phân tích sự thay đổi trong hành vi và thái độ của học sinh trước và sau khi tham gia chương trình. Kết quả cho thấy một sự cải thiện trong nhận thức về trách nhiệm xã hội và lòng tự trọng.

5.2. Phân Tích Tác Động Của Hoạt Động Cộng Đồng Đến Đạo Đức

Nghiên cứu cũng xem xét cách các hoạt động như tình nguyện và các dự án phục vụ cộng đồng ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách thanh niên. Dữ liệu cho thấy những thanh niên tham gia vào các hoạt động này thường có ý thức cộng đồng cao hơn và thể hiện các giá trị như sự đồng cảm và lòng vị tha.

VI. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Đạo Đức Thanh Niên Ba Vì

Giá trị đạo đức truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì. Để phát huy tốt vai trò này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, xã hội, cùng với sự nỗ lực tự giác của mỗi thanh niên. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và hoàn thiện các giải pháp nhằm xây dựng đạo đức cho thanh niên ngày càng vững chắc, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.

6.1. Đề Xuất Phương Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về ảnh hưởng của công nghệ và mạng xã hội đến đạo đức thanh niên. Đồng thời, cần có các nghiên cứu về các phương pháp giáo dục đạo đức sáng tạo và hiệu quả hơn, phù hợp với bối cảnh hiện đại.

6.2. Cam Kết Tiếp Tục Đầu Tư Vào Giáo Dục Đạo Đức

Các cấp lãnh đạo và cộng đồng cần cam kết tiếp tục đầu tư nguồn lực vào giáo dục đạo đức, tạo điều kiện tốt nhất cho thanh niên phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất và thẩm mỹ, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC CHO THANH NIÊN HUYỆN BA VÌ: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 1. Giá trị đạo đức và giá trị đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam 1. Giá trị đạo đức Với tư cách là yếu tố cấu thành hệ thống các giá trị tinh thần của đời sống xã hội, giá trị đạo đức được xác định là những chuẩn mực, những khuôn mẫu lý tưởng, những quy tắc ứng xử nhằm điều chỉnh và chuẩn hóa hành vi con người trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách. Trong mỗi một vùng miền, dân tộc, mỗi thời kỳ lịch sử, có hệ thống các giá trị đạo đức tồn tại ở những mức độ khác nhau, được sắp xếp theo những thang bậc khác nhau trong quá trình giáo dục và hoạt động của cá nhân, cũng như trong quá trình tác động qua lại giữa cá nhân với môi trường xung quanh.

Mỗi thời đại lịch sử, có những mẫu hình giá trị đạo đức khác nhau. Trong thời cổ đại, giá trị đạo đức cao quí nhất là phục tùng các giá trị của cộng đồng, mọi người không được ăn cắp. Mẫu người điển hình là những người anh hùng khỏe mạnh, có khả năng bảo vệ được cộng đồng; thời Trung cổ, do ảnh hưởng nặng nề của tôn giáo, giá trị đạo đức cao nhất là sự phụng chúa hết mình. Mẫu người lý tưởng là những người truyền giáo, những con chiên ngoan đạo; sang thời tư bản chủ nghĩa, đây là thời kỳ kinh tế, khoa học, kỹ thuật phát triển và việc đề cao lý tính con người ở một mức độ nhất định, con người phải tự biết định đoạt số phận của mình, nên đã hình thành những giá trị đạo đức như tự chủ cá nhân, tài năng được đề cao, đặc biệt là lao động trí óc; ở trong xã hội cộng sản chủ nghĩa, giá trị đạo đức cao quí nhất của con người là mang hết sức mình phục vụ mọi người, mình vì mọi người và mọi người vì mình.

Đó là xã hội mà tất cả mọi người dân đều được hưởng ấm no, hạnh phúc.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Bởi vậy, khi phán xét, thẩm định một hệ thống giá trị đạo đức nào đó, chúng ta không thể dừng lại ở chỗ lý giải nội dung khái niệm của nó mà phải đi sâu tìm hiểu nguồn gốc xã hội, đặc điểm kinh tế, nền tảng kinh tế xã hội, nghĩa là phải hiểu tồn tại xã hội đã nảy sinh ra nó. Chuẩn mực đạo đức luôn thay đổi theo tồn tại xã hội và do vậy, theo các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác “không thể có thứ đạo đức tồn tại vĩnh viễn”. Những giá trị đạo đức tiêu biểu bao giờ cũng phản ánh những yêu cầu cơ bản của xã hội, nó có nhiệm vụ định hướng hành vi con người phù hợp với hoàn cảnh xã hội. Khi điều kiện kinh tế - xã hội thay đổi, sẽ dẫn đến những thay đổi trong hệ giá trị tinh thần xã hội, trong đó có giá trị đạo đức.

Đó là sự phản ánh quá trình vận động và phát triển thường xuyên của các giá trị đạo đức và đó cũng là biểu hiện hợp qui luật của quá trình vận động, phát triển của đời sống tinh thần xã hội dưới tác động của những biến đổi diễn ra trong đời sống kinh tế - xã hội. Các giá trị đạo đức với những biểu hiện khác biệt nhau luôn từ một nền văn hóa này, một xã hội này di chuyển, thẩm thấu, ảnh hưởng tới một nền văn hóa khác, một xã hội khác. Trong một chừng mực nhất định, các nhân tố của môi trường hướng các cá nhân vào các giá trị nào đó và gây ảnh hưởng đến việc lựa chọn các giá trị, đánh giá các mẫu hành vì tiêu biểu bằng năng lực bản thân. Nếu như năng lực này kém phát triển sẽ làm giảm khả năng đánh giá các giá trị đạo đức, giảm thiểu mối quan tâm đến người khác và do đó hạn chế khả năng, phạm vi hoạt động của con người.

Như vậy, bên cạnh những yếu tố môi trường, năng lực bản thân đóng vai trò rất lớn trong việc tiếp nhận giá trị nào đó để hình thành nên một nhân cách mới phù hợp với yêu cầu xã hội. Giá trị đạo đức vừa có tính chuẩn mực, lại vừa có tính mềm dẻo, linh hoạt và luôn vận động, biến đổi cùng với sự vận động, biến đổi chung của đời sống kinh tế - xã hội. Giá trị đạo đức không phải là bất biến, mà sẽ thay đổi để phù hợp với hoàn cảnh xã hội khi xã hội thay đổi. Có thể thấy điều này qua sự xung đột giữa các giá trị truyền thống và hiện đại.

Những lúc ấy, con người sẽ đứng trước sự lựa chọn khó khăn. Giá trị đạo đức này có thể không biến đổi, nhưng gía trị đạo đức khác lại có thể biến đổi. Có sự biến đổi đó là do điều kiện sống của con người thay đổi làm cho 9 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhận thức của mỗi người, mỗi thế hệ, mỗi thời đại quan niệm về giá trị đạo đức khác nhau. Chúng ta có thể lấy ví dụ như quan niệm “ trung với vua” trong học thuyết Nho giáo.

Học thuyết này cho rằng: tất cả mọi người trong thiên hạ, đặc biệt là quan lại phải trung thành với vua, với dòng họ nhà vua trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Chính quan niệm đó đã tạo ra những nhà nho trung với vua một cách cứng nhắc. Hay ngay cả trong xã hội ta hiện nay, chúng ta đang xây dựng nền kinh tế thị trường với những yêu cầu về đạo đức được đề cao như tính tự chủ cá nhân thì tâm lý ỷ lại, dựa vào tập thể trong nhiều trường hợp vẫn còn ăn sâu trong ý thức của con người Việt Nam. Nhưng không phải ai cũng tỏ ra bảo thủ trước những biến đổi của đời sống xã hội.

Vậy giá trị đạo đức là gì? Giá trị đạo đức là những chuẩn mực đạo đức có tính phổ biến ổn định tương đối được con người lựa chọn nhằm định hướng ý nghĩ, hành vi của mình. Nó có sức mạnh điều chỉnh hành vi của các cá nhân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội thông qua dư luận xã hội lành mạnh. Trong sự vận động hiện thực, nếu không có một nhà nước pháp quyền đủ mạnh thì giá trị đạo đức dễ bị đẩy xuống hàng thứ yếu. Trong tiến trình phát triển lịch sử của xã hội loài người, hệ thống giá trị tinh thần của đời sống xã hội nói chung, các giá trị đạo đức nói riêng luôn được coi là yếu tố cấu thành diện mạo của một thời đại, một xã hội, một dân tộc, một nền văn hóa và của nhân cách con người.

Do vậy, mọi phương thức thẩm định, định hướng giá trị nói chung, giá trị đạo đức nói riêng đều phải dựa trên cơ sở tính ổn định tương đối của các giá trị đó. Với tư cách là sản phẩm của tiến trình phát triển lịch sử, của sự phát triển kinh tế - xã hội và mang tính thực tiễn - lịch sử cụ thể, các giá trị đạo đức được xác định là tất cả những gì đem lại sự phát triển, sự tiến bộ cho xã hội và cho cá nhân mỗi con người. Bởi thế, mọi giá trị đạo đức đều phải hướng tới tính nhân văn đó.29] Không có một dân tộc, một xã hội nào lại không có gía trị đạo đức của riêng mình. Vấn đề đặt ra là con người phải biết lựa chọn những giá trị đạo đức nào là 10 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] phù hợp, là mang lại ý nghĩa thiết yếu với yêu cầu phát triển của bản thân, của thời đại, để góp phần vào sự phát triển chung của xã hội.

Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc có nguồn gốc sâu xa và bắt nguồn từ đời sống hiện thực của con người, những hoàn cảnh địa lý, môi trường tự nhiên và lịch sử xã hội. Nhận thức sâu sắc và định hướng đúng đắn việc kế thừa các gía trị đạo đức truyền thống dân tộc là tiền đề cơ bản để tạo nên đạo đức lành mạnh của xã hội, góp phần giữ gìn và nâng cao bản sắc văn hóa dân tộc, phát huy mặt tích cực và hạn chế đến mức thấp nhất mặt trái của cơ chế thị trường. Các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc là bộ phận cốt lõi trong các giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc. Nói đến các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc là nói đến những phẩm chất đạo đức tốt đẹp đã được hình thành, phát triển dần qua suốt chiều dài lịch sử dân tộc.

Đó là những giá trị nhân văn mang tính cộng đồng, tính ổn định tương đối, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, thể hiện trong các chuẩn mực phổ biến, cơ bản nhằm điều chỉnh và đánh giá hành vi của các cá nhân. Các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc vừa là kết quả, vừa là cơ sở, động lực của quá trình đấu tranh dựng nước, giữ nước và giao lưu văn hóa lâu dài của dân tộc, góp phần tạo dựng bản lĩnh dân tộc, nhân cách con người Việt Nam. Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc là sự kết tinh toàn bộ tinh hoa được cô đúc nên trong suốt quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của dân tộc. Cho nên, giá trị đạo đức truyền thống là cái thể hiện bản chất nhất, đặc trưng nhất của cốt lõi văn hóa dân tộc tạo nên một sức mạnh tiềm tàng và bền vững.

Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc không phải là những gì sẵn có khi dân tộc đó xuất hiện, mà do các thế hệ người nối tiếp nhau trong lịch sử tạo thành. Tuy nhiên, mỗi dân tộc cũng không thể lựa chọn cho mình những giá trị truyền thống như mong muốn, mà những giá trị truyền thống được hình thành dựa trên cơ sở những điều kiện kinh tế, lịch sử, xã hội của chính dân tộc đó trong suốt tiến trình lịch sử của mình.Mác, “con người làm ra lịch sử của chính mình, nhưng không phải làm theo ý muốn tùy tiện của mình, trong những điều kiện tự mình chọn 11 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] lấy, mà là trong những điều kiện trực tiếp có trước mắt, đã có sẵn và do quá khứ để lại.