Luận văn thạc sĩ vnu ls vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong nền kinh tế thị trường định hướng xhcn ở việt nam hiện nay luận án ts luật 62 38 01 01

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích vai trò chính quyền cấp tỉnh trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đăng Dung
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG THAY ĐỔI CƠ BẢN TRONG VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH KHI ĐẤT NƯỚC CHUYỂN SANG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN
• 1.1. Kinh tế thị trường và vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN
• 1.2. Vị trí pháp lý của chính quyền cấp tỉnh trong hệ thống chính quyền Việt Nam
• 1.3. Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, chính quyền cấp tỉnh thụ động thực hiện các chỉ tiêu, kế hoạch mà chính quyền trung ương giao
• 1.4. Trong thời kỳ đổi mới, chính quyền cấp tỉnh là một cấp chính quyền có quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trên cơ sở chính sách, pháp luật của trung ương và điều kiện cụ thể của địa phương
• 1.5. Những nội dung cơ bản về vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN
• 1.6. Chính quyền cấp tỉnh - cấp quan trọng nhất trong hệ thống chính quyền địa phương trong việc triển khai thực hiện chính sách, pháp luật của trung ương về phát triển kinh tế địa phương
• 1.7. Là cấp quan trọng nhất trong việc khắc phục những khuyết tật của kinh tế thị trường tại địa phương
• 1.8. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Trong việc triển khai thực hiện chính sách, pháp luật của trung ương về phát triển kinh tế địa phương
• 2.2. Trong việc khắc phục những khuyết tật của kinh tế thị trường tại địa phương
• 2.3. Những nhân tố tác động đến quá trình hiện thực hoá vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong bối cảnh hiện nay
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC TỒN TẠI VÀ PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Sự cần thiết tất yếu phải khắc phục tồn tại và phát huy vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong bối cảnh đổi mới và hội nhập
• 3.2. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát huy vai trò của chính quyền cấp tỉnh hiện nay ở Việt Nam
• 3.3. Một số giải pháp cơ bản
• 3.3.1. Phân cấp quản lý phù hợp với điều kiện, khả năng của mỗi cấp chính quyền, với thực tiễn của mỗi khu vực, mỗi vùng lãnh thổ
• 3.3.2. Nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh
• 3.3.3. Bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội vì mục tiêu phát triển con người
• 3.3.4. Đổi mới công tác tổ chức - nhân sự của chính quyền cấp tỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu của kinh tế thị trường
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong nền kinh tế thị trường

Chính quyền cấp tỉnh đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành và phát triển kinh tế địa phương. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chính quyền cấp tỉnh không chỉ là cơ quan thực thi chính sách mà còn là cầu nối giữa chính quyền trung ương và người dân. Sự năng động và sáng tạo của chính quyền cấp tỉnh có thể thúc đẩy sự phát triển kinh tế, tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.1. Định nghĩa và chức năng của chính quyền cấp tỉnh

Chính quyền cấp tỉnh là cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý các hoạt động kinh tế, xã hội tại địa phương. Chức năng chính của chính quyền cấp tỉnh bao gồm lập kế hoạch phát triển kinh tế, thực hiện các chính sách của trung ương và giám sát các hoạt động kinh tế địa phương.

1.2. Vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong phát triển kinh tế địa phương

Chính quyền cấp tỉnh có trách nhiệm tạo ra môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển, thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng. Sự chủ động trong việc xây dựng chính sách phát triển kinh tế địa phương là yếu tố quyết định đến sự thành công của các tỉnh trong nền kinh tế thị trường.

II. Những thách thức đối với chính quyền cấp tỉnh trong nền kinh tế thị trường

Mặc dù chính quyền cấp tỉnh có vai trò quan trọng, nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý và phát triển kinh tế. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh giữa các tỉnh, sự thiếu hụt nguồn lực và sự phức tạp trong việc thực hiện các chính sách phát triển.

2.1. Cạnh tranh giữa các tỉnh trong thu hút đầu tư

Sự cạnh tranh giữa các tỉnh trong việc thu hút đầu tư là một thách thức lớn. Các tỉnh cần phải có những chính sách ưu đãi hấp dẫn và môi trường đầu tư thuận lợi để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và năng lực quản lý

Nhiều tỉnh gặp khó khăn trong việc huy động nguồn lực tài chính và nhân lực để thực hiện các dự án phát triển. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các chính sách phát triển kinh tế địa phương.

III. Phương pháp nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong phát triển kinh tế

Để nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải cách hành chính, nâng cao năng lực quản lý và tăng cường sự tham gia của cộng đồng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý

Cải cách hành chính là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý của chính quyền cấp tỉnh. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ công.

3.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong quản lý

Sự tham gia của cộng đồng trong quá trình ra quyết định và thực hiện các chính sách phát triển là rất quan trọng. Chính quyền cấp tỉnh cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế địa phương.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vai trò của chính quyền cấp tỉnh

Nhiều tỉnh đã áp dụng thành công các chính sách phát triển kinh tế, từ đó tạo ra những kết quả tích cực. Các nghiên cứu cho thấy rằng sự năng động của chính quyền cấp tỉnh có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Các mô hình thành công trong phát triển kinh tế địa phương

Một số tỉnh như Bình Dương và Đà Nẵng đã áp dụng các mô hình phát triển kinh tế hiệu quả, từ đó thu hút được nhiều nhà đầu tư và tạo ra nhiều việc làm cho người dân.

4.2. Đánh giá tác động của chính sách phát triển kinh tế

Việc đánh giá tác động của các chính sách phát triển kinh tế là cần thiết để điều chỉnh và hoàn thiện các chính sách trong tương lai. Các nghiên cứu cho thấy rằng chính quyền cấp tỉnh cần phải linh hoạt và sáng tạo trong việc áp dụng các chính sách phát triển.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính quyền cấp tỉnh trong nền kinh tế thị trường

Chính quyền cấp tỉnh sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Việc nâng cao năng lực quản lý và cải cách hành chính sẽ là những yếu tố quyết định đến sự thành công trong tương lai.

5.1. Tương lai của chính quyền cấp tỉnh trong phát triển kinh tế

Trong tương lai, chính quyền cấp tỉnh cần phải tiếp tục đổi mới và sáng tạo để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế. Sự chủ động và linh hoạt trong việc áp dụng các chính sách phát triển sẽ là yếu tố quyết định đến sự thành công.

5.2. Định hướng phát triển bền vững cho chính quyền cấp tỉnh

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp chính quyền cấp tỉnh không chỉ phát triển kinh tế mà còn bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các chính sách phát triển cần phải cân nhắc đến yếu tố bền vững và công bằng xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG THAY ĐỔI CƠ BẢN TRONG VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH KHI ĐẤT NƢỚC CHUYỂN SANG NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG ĐỊNH HƢỚNG XHCN 1. Kinh tế thị trƣờng và vai trò của Nhà nƣớc trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN 1. Kinh tế thị trường Kinh tế thị trƣờng là mô hình kinh tế mà ở đó các quan hệ kinh tế đều đƣợc thực hiện trên thị trƣờng, thông qua quá trình trao đổi mua bán [16, tr. Quan hệ hàng hoá tiền tệ phát triển đến một trình độ nhất định sẽ đạt đến kinh tế thị trƣờng.

Kinh tế thị trƣờng là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hoá, trong đó toàn bộ các yếu tố “ đầu vào” và “ đầu ra” của sản xuất đều thông qua thị trƣờng. Thị trƣờng là tổng thể các quan hệ thực hiện hàng hoá, là nơi diễn ra quá trình trao đổi, thoả thuận giữa ngƣời mua và ngƣời bán 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhằm đi tới thống nhất về giá cả và số lƣợng hàng hoá, dịch vụ đƣợc mua bán. Thị trƣờng cũng có thể đƣợc hiểu là bất kỳ khung cảnh nào trong đó diễn ra việc mua và bán các loại hàng hoá và dịch vụ [128, tr 163]. Thị trƣờng ngày càng phát triển đa dạng theo xu hƣớng phát triển chung của nền sản xuất hàng hoá.

Với sự tiến bộ của thƣơng mại điện tử và công nghệ thông tin ngày nay thì không gian của thị trƣờng là vô tận. Trong những điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau, sự phát triển của kinh tế hàng hoá chịu sự tác động của các quan hệ xã hội nhất định hình thành nên các chế độ kinh tế - xã hội khác nhau. Do đó, kinh tế hàng hoá không phải là sản phẩm của một chế độ kinh tế - xã hội nào đó mà nó là sản phẩm của một quá trình phát triển của lực lƣợng sản xuất trong xã hội loài ngƣời, nó xuất hiện và tồn tại trong nhiều phƣơng thức xã hội và đến trình độ cao hơn đó là kinh tế thị trƣờng. Nền kinh tế thị trƣờng có những quy luật khách quan, nó đòi hỏi các chủ thể khi tham gia vào nền kinh tế này phải tuân thủ những quy luật đó.

Những đặc trƣng chung của kinh tế thị trƣờng là: - Các chủ thể kinh tế có tính độc lập, tự chủ cao; - Giá cả mặt hàng do thị trƣờng quyết định; - Nền kinh tế vận hành theo các quy luật của kinh tế thị trƣờng; - Nền kinh tế thị trƣờng trong xã hội hiện đại có sự điều tiết của nhà nƣớc. Thế kỷ XX đã chứng kiến cuộc đua tranh giữa hai mô hình kinh tế: mô hình kế hoạch hoá tập trung và mô hình kinh tế thị trƣờng. Tuy nhiên, vào những năm cuối thập niên 80, đầu thập niên 90 của thế kỷ XX thì câu trả lời cho cuộc đua tranh ấy đã rõ. Mô hình kế hoạch hoá tập trung đã bộc lộ những khiếm khuyết, trong đó đặc biệt là sự tụt hậu về tăng trƣởng kinh tế, từ đó kéo theo những vấn đề về phúc lợi xã hội cũng giảm.

Nhiều nƣớc theo mô hình 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kinh tế này đã lâm vào khủng hoảng trầm trọng và cuối cùng là sự tan rã, xụp đổ của cả một chế độ chính trị. Trong khi đó, mô hình kinh tế thị trƣờng ở nhiều nƣớc của Tây Âu, Bắc Mỹ, lan sang cả lục địa Châu Á đã gặt hái đƣợc nhiều thành công trong phát triển kinh tế. Ngay từ những năm 1960, các nền kinh tế của các nƣớc thuộc Đông Á và Đông Nam Á đã tăng trƣởng nhanh gấp hai lần so với các nƣớc còn lại trong khu vực và gấp khoảng ba lần so với các nƣớc thuộc tiểu khu vực Sahara (Châu Phi) [122]. Câu hỏi đặt ra là, kinh tế thị trƣờng có những điểm khác biệt căn bản gì so với kinh tế kế hoạch hoá tập trung mà lại dẫn đến những kết quả khác nhau nhƣ vậy? Thứ nhất, nếu nhƣ trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, thị trƣờng không có vai trò phân phối các nguồn lực sản xuất và chỉ có vai trò rất nhỏ trong việc phân phối các sản phẩm tiêu dùng với tƣ cách là một công cụ bổ sung cho kế hoạch thì trong nền kinh tế thị trƣờng, các quy luật khách quan của kinh tế thị trƣờng đƣợc xem là cơ sở quan trọng trong phát triển.

Tất nhiên, nhà nƣớc cũng có những tác động tích cực tới nền kinh tế này nhằm đảm bảo định hƣớng phát triển. Thứ hai, trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, nhà nƣớc trực tiếp quản lý các hoạt động kinh tế, các đơn vị kinh tế bằng các kế hoạch, chỉ tiêu. Trong khi đó, ở nền kinh tế thị trƣờng, nhà nƣớc hạn chế việc can thiệp trực tiếp vào hoạt động sản xuất của các cơ sở kinh tế để chuyển sang thực hiện chức năng điều chỉnh thông qua các công cụ quản lý vĩ mô. Thứ ba, nếu nhƣ trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, vai trò và cơ chế hoạt động của một số thành phần kinh tế (nhƣ thành phần kinh tế tƣ nhân, tƣ bản nhà nƣớc, tƣ bản có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài.) không đƣợc thừa nhận thì trong nền kinh tế thị trƣờng, mọi thành phần kinh tế đã đƣợc thừa nhận và 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tạo điều kiện để phát triển.

Chính điều này đã tạo một nguồn lực đáng kể nhằm kích thích mọi năng lực sản xuất, mọi tiềm năng sẵn có trong xã hội. Thứ tư, nền kinh tế thị trƣờng là một nền kinh tế mở cửa, hội nhập và tham gia vào phân công lao động khu vực và quốc tế. Có thể thấy, kinh tế thị trƣờng mang đến những thời cơ, vận hội lớn cho các quốc gia khi lựa chọn mô hình kinh tế này. Kinh tế thị trƣờng góp phần giải phóng mọi năng lực sản xuất, kinh doanh, kích thích sản xuất và tiêu dùng, từ đó thúc đẩy kinh tế tăng trƣởng nhanh; góp phần vào việc mở rộng thị trƣờng, thúc đẩy nhanh quá trình chuyển giao vốn, khoa học công nghệ, kỹ năng quản lý đồng thời tạo ra nhiều cơ hội đầu tƣ mới, kể cả trong các quan hệ thƣơng mại quốc tế.

Tuy nhiên, kinh tế thị trƣờng không chỉ tạo ra những cơ hội mà còn mang lại nhiều thách thức đối với các nƣớc, nhất là những nƣớc đang phát triển. Kinh tế thị trƣờng làm tăng khoảng cách giàu nghèo và bất bình đẳng trong xã hội. Trong khi một bộ phận dân cƣ, với ƣu thế về vốn, công nghệ và trình độ quản lý kinh tế, đã giành đƣợc những khoản lợi nhuận lớn, thì một bộ phận không nhỏ khác lại phải chịu rủi ro. Mặt khác, việc kích thích tối đa hoạt động của các chủ thể kinh tế, hƣớng đến mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận, tối thiểu hoá chi phí rất có thể sẽ dẫn tới những hiện tƣợng cạnh tranh không lành mạnh.

Vấn đề ô nhiễm môi trƣờng, cạn kiệt nguồn tài nguyên cũng là một thách thức của cơ chế kinh tế thị trƣờng. Tất cả những khuyết tật đó đều do cơ chế thị trƣờng sinh ra, song bản thân cơ chế thị trƣờng lại không tự khắc phục đƣợc. Vì vậy, cần phải có những tác động từ bên ngoài đến cơ chế thị trƣờng. Ở đây, chính là vai trò của nhà nƣớc.

24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Có hai hình thái kinh tế thị trƣờng chủ yếu: kinh tế thị trƣờng TBCN và kinh tế thị trƣờng XHCN. Nền tảng của kinh tế thị trƣờng TBCN là chế độ tƣ hữu về tƣ liệu sản xuất. Trong khi đó, kinh tế thị trƣờng XHCN lại đƣợc tạo dựng trên cơ sở chế độ công hữu về tƣ liệu sản xuất. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986) của Đảng ta đã đánh dấu quá trình đổi mới của đất nƣớc với sự thừa nhận nền kinh tế nhiều thành phần, nhiều hình thức sở hữu mà nay là kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN.

Kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN là một kiểu tổ chức nền kinh tế trong thời kỳ quá độ đi lên CNXH vận hành theo các quy luật khách quan của nền kinh tế thị trƣờng, các quy luật của thời kỳ quá độ, đồng thời có sự quản lý nhà nƣớc, nhằm đạt mục tiêu dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN có một số nội dung cơ bản: - Mục đích của nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN là phát triển lực lƣợng sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất- kỹ thuật của CNXH, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện công bằng xã hội. Phát triển lực lƣợng sản xuất hiện đại gắn liền với xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp trên ba mặt: sở hữu, quản lý, phân phối. - Có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế trong đó kinh tế nhà nƣớc giữ vai trò chủ đạo; kinh tế nhà nƣớc cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc.

Chế độ sở hữu công cộng (công hữu) về tƣ liệu sản xuất chủ yếu sẽ từng bƣớc đƣợc xác lập và sẽ chiếm ƣu thế tuyệt đối khi CNXH xây dựng xong về cơ bản. - Có sự quản lý của Nhà nƣớc XHCN bằng pháp luật, chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch, chính sách. Nhà nƣớc áp dụng các hình thức kinh tế và 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phƣơng pháp quản lý kinh tế thị trƣờng để kích thích sản xuất, giải phóng sức sản xuất, phát huy mặt tích cực, hạn chế và khắc phục mặt tiêu cực. - Thực hiện phân phối chủ yếu theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế, đồng thời phân phối theo mức đóng góp vốn và các nguồn nhân lực khác vào sản xuất, kinh doanh và thông qua phúc lợi xã hội khác.

- Tăng trƣởng kinh tế gắn liền với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bƣớc phát triển. - Tăng trƣởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hoá và giáo dục, xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, nâng cao dân trí, giáo dục và đào tạo con ngƣời, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực cho đất nƣớc [105, tr. Vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Vai trò (role) đƣợc hiểu là “chức năng, tác dụng, ảnh hưởng của một cơ quan, cá nhân…trong sự vận động, phát triển chung” [41, tr.