Chương I của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí quy định: “Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo bạn đọc thông qua các loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử”. về Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của báo chí: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân” [46; 16]. Nghị định số 51/2002/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí cũng đã nêu rất rõ tại “Điều 1. Giải thích từ ngữ: “Mục 1.
Báo chí là tên gọi chung đối với các loại hình báo in, báo hình, báo nói, báo điện tử”; “Mục 5. Báo điện tử là tên gọi loại hình báo chí thực hiện trên mạng thông tin máy tính (Internet, Intranet)” [1; 2]. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, Báo điện tử là một loại hình báo chí đa phương tiện. Loại hình báo chí này sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, đồ hoạ được truyền dẫn qua hệ thống mạng internet để thực hiện chức năng báo chí.
Báo điện tử được xuất bản bởi toà soạn báo điện tử và bạn đọc của báo điện tử sử dụng báo điện tử thông qua sự hỗ trợ của máy tính để bàn, máy tính xách tay, máy tính bảng, điện thoại thông minh có kết nối mạng internet. Đặc trưng cơ bản của báo điện tử 1. Khả năng đa phương tiện Đa phương tiện là thuật ngữ xuất phát từ cụm từ “multimedia” trong tiếng Anh. Sau này, với sự ra đời của internet và đặc biệt là sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ như hiện nay đã giúp cho việc tích hợp các phương tiện trên một trang web ngày càng trở nên phong phú và đa dạng.
Hiện nay, tùy theo từng lĩnh vực, ngành nghề mà khái niệm đa phương tiện được hiểu khác nhau. “Trong cuốn sách Multimedia (Đa phương tiện), tác giả Tony Feldman nhắc lại định nghĩa của Patrick Gabbins: “Truyền thông đa phương tiện là sự tích hợp liền của dữ liệu văn bản chữ, các loại hình ảnh và âm thanh trong một môi trường thông tin số hóa riêng lẻ” [10; 50]. “Đa phương tiện trên báo mạng điện tử là sự kết hợp nhiều loại phương tiện (ngôn ngữ văn tự và phi văn tự để thực hiện và tạo nên một sản phẩm báo chí. Một sản phẩm báo chí được coi là sản phẩm đa phương tiện khi nó tích hợp nhiều trong số các phương tiện truyền tải thông tin sau: văn bản (text), hình ảnh tĩnh (still image), hình ảnh động (animation), đồ họa (graphic), âm thanh (audio), video và các chương trình tương tác (interactive programs) [10; 52].
Tính tức thời và phi định kỳ Có thể nói, đối với người làm báo điện tử thì “áp lực về thời gian mạng” và nhu cầu tin tức của “cư dân mạng” trên khắp thế giới thực sự là một thách thức lớn. Bởi người đọc lúc nào cũng có mặt trên internet, nơi này là đêm, nơi khác lại là ngày. Hơn nữa, bạn đọc luôn đòi hỏi thông tin phải nhanh, mới và nóng bỏng” [10; 72]. Khác hoàn toàn với việc chờ đợi tin tức ở báo tin, đối với báo điện tử, bạn đọc gần như không phải chờ đợi bởi tin tức luôn được cập nhật thường xuyên: “Bất kể thông tin diễn ra ở đâu, thời gian nào, đêm cũng như ngày, chỉ cần một máy tính xách tay hoặc điện thoại di động nối mạng, các phần mềm phụ trợ (như phần mềm tải âm thanh, hình ảnh…) thì khi sự kiện xảy ra phóng viên có thể cập nhật tin bài ngay tức khắc.
Khi vừa đăng bài xong, có thông tin mới lại có thể cập nhật thông tin mà không gặp phải bất kỳ khó khăn gì” [10; 73]. Mối liên hệ về thời gian trên báo 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điện tử dường như đã được rút ngắn lại đến mức: “Phóng viên tham dự và có thể phát sự kiện ngay lập tức như người ta vẫn làm trong truyền hình, phát thanh trực tiếp. Cũng chỉ bằng một cái nháy chuột, bạn đọc ở đâu đó trên khắp hành tinh đã đón nhận được thông tin và tham gia vào sự kiện” [10; 73]. Báo điện tử thực tế đã phá vỡ mọi rào cản mà các loại hình báo chí thông thường vấp phải, bởi “nội dung thông tin không bị giới hạn vào khuôn khổ của trang báo, thời lượng phát sóng hay thời gian tuyến tính, quy trình sản xuất thông tin lại đơn giản, dễ dàng nên có thể cập nhật, bổ sung bất kỳ lúc nào với số lượng là bao nhiêu.
Thông tin trên báo điện tử sống động, nóng hổi đến từng giờ, từng phút, thậm chí là từng giây” [10; 74]. Tính tương tác Tương tác được hiểu là “sự tác động qua lại, có ảnh hưởng lẫn nhau giữa các đối tượng người và sự vật” [10; 80]. Tương tác có vai trò rất quan trọng trong hoạt động báo chí - truyền thông bởi “Tương tác là đặc điểm chính của công nghệ mới, đòi hỏi mô hình đa chiều trong truyền thông. Người đọc có thể chủ động tìm kiếm và lựa chọn thông tin chứ không đơn thuần nhận thông tin từ tờ báo.
Ngoài ra, họ còn tham gia vào quá trình cung cấp thông tin, vì thế khoảng cách giữa nhà báo, tờ báo và bạn đọc được rút ngắn. Suy cho cùng, sự tham gia của bạn đọc chính là động lực thúc đẩy phát triển và phát triển và góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động truyền thông” [10; 81]. Khắc phục hầu hết những khó khăn của báo chí truyền thống ở khâu tiếp nhận và truyền tải ý kiến phản hồi của bạn đọc bởi sự hạn chế của khuôn khổ, số trang, thời lượng của chương trình, thời gian tuyến tính”, báo điện tử “nhờ sự hỗ trợ của công nghệ cao, bạn đọc có thể gửi thư điện tử (e-mail) phải hồi ngay tới từng bài báo, từng tác giả và tòa soạn bằng những thao tác hết sức đơn giản, thuận tiện. Tòa soạn hầu như nhận được tức thời những ý kiến phản hồi và quá trình xử lý, sàng lọc, lưu trữ, đăng tải phản hồi cũng nhanh hơn nhờ có sự hỗ trợ của máy tính và internet.
Theo Nguyễn Thị Thoa trong Đề cương chi tiết học phần Nhập môn báo mạng điện tử (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), “báo điện tử thể hiện tính tương tác thông qua tương tác có định hướng: định vị trên văn bản bằng các nút “xem tiếp”, “trở về đầu trang” giúp bạn đọc chủ động và dễ dàng di chuyển trong một trang báo hay giữa nhiều trang báo với nhau; qua tương tác chức năng: là sự linh hoạt của các đường dẫn cho phép người đọc khả năng tham chiếu tới các nội dung khác; qua tương tác tùy biến: là tính thông minh của các công cụ cá nhân 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một trong những ưu điểm của tính tương tác trên báo điện tử chính là “nhận sự phản hồi rất nhanh qua hệ thống thư điện tử” [10; 84]. Bên cạnh đó, “Cùng với sự phát triển của công nghệ đa phương tiện, tương tác trên báo điện tử không chỉ dừng lại ở những dòng văn bản (text) đơn thuần, mà còn có cả hình ảnh, âm thanh… đã tạo cho hình thức tương tác này có tính hấp dẫn cao” [10; 85]. Khả năng lưu trữ và tìm kiếm thông tin Với lợi thế không giới hạn về số trang, khuôn khổ hay thời lượng chương trình như các loại hình báo chí khác, báo điện tử có khả năng lưu trữ thông tin rất lớn.
“Về mặt lý thuyết, toàn bộ thông tin của báo mạng điện tử được lưu trên sever, người đọc có thể tải về bất cứ lúc nào” [10; 89]. Báo điện tử là một kho thông tin khổng lồ mà người đọc có thể truy cập bất kỳ lúc nào. Kho thông tin này được đảm bảo bởi một số yếu tố như: “Thông tin phong phú, đa dạng cả về số lượng và nội dung”, “Thông tin chính xác, khách quan và được kiểm chứng”, “thông tin được lưu trữ lâu dài và có hệ thống” [10; 89]. Bạn đọc có thể tìm kiếm thông tin trên báo điện tử theo một số cách như: tìm kiếm theo chủ đề, chuyên mục; tìm kiếm theo ngày, tháng; tìm kiếm theo từ khoá.
Đây là thế mạnh mà những loại hình báo chí khác không có được. Với tất cả thế mạnh như đã nêu, báo điện tử trở thành loại hình báo chí vô cùng quan trọng và không thể thiếu trong đời sống văn hoá xã hội hiện đại. Tầm quan trọng của báo điện tử trong đời sống văn hoá xã hội hiện nay sẽ đưa báo điện tử lên một vị thế có ảnh hưởng nhiều với số đông bạn đọc thuộc mọi tầng lớp và như vậy trong công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng dưới sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, báo điện tử có vai trò quan trọng. Tầm quan trọng của báo điện tử đối với hoạt động của Thủ tướng Chính phủ Thứ nhất, báo điện tử cung cấp các thông tin về văn bản pháp luật, Nghị định, Quyết định liên quan đến quản lý Nhà nước về kinh tế và phòng chống tội phạm kinh tế mang tính cập nhật, thời sự.
Việc đưa các thông tin kịp thời, mang tính thời sự chính là yếu tố quan trọng giúp báo điện tử thu hút sự chú ý bạn đọc. Đây chính là cơ sở để hình thành dư luận xã hội. Việc báo điện tử truyền tải thông tin một cách công khai, chính thống đồng thời đưa ra các bình luận của các chuyên 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com gia trong lĩnh vực phòng chống tội phạm kinh tế thúc đẩy sự thu hút, sự quan tâm của xã hội. Từ đó hướng bạn đọc báo điện tử tới việc thực hiện các hoạt động kinh doanh, các giao dịch trong lĩnh vực kinh tế bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật.
Thứ hai, báo điện tử ngoài việc truyền đạt thông tin, còn phản ánh dư luận xã hội đối với từng vụ việc cụ thể có dấu hiệu vi phạm pháp luật và nhất là những vụ việc chưa được các cơ quan chức năng thực thi pháp luật nhanh chóng vào cuộc nhằm phát hiện, xử lý theo quy định của pháp luật.