Ứng Dụng Kỹ Thuật PCR Phát Hiện Nhanh Bệnh Greening Trên Cây Cam Ở Miền Bắc Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận văn ứng dụng kỹ thuật pcr phát hiện bệnh greening trên cây cam ở một số tỉnh miền bắc việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Trương Thị Thu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Duy
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Ứng Dụng Kỹ Thuật PCR Để Phát Hiện Nhanh Bệnh Greening Trên Cây Cam Tại Miền Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan về cây cam
• 2.1.1. Nguồn gốc và phân loại
• 2.1.2. Giá trị của cây cam
• 2.1.3. Đặc điểm thực vật học của cây cam
• 2.1.4. Yêu cầu sinh thái của cây cam
• 2.1.5. Tình hình sản xuất cây cam
• 2.1.6. Bệnh vàng lá Greening trên cây có múi
• 2.1.6.1. Lịch sử của bệnh
• 2.1.6.2. Nguyên nhân và triệu chứng của bệnh
• 2.1.6.3. Phương pháp chẩn đoán bệnh vàng lá Greening
• 2.1.6.4. Một số biện pháp phòng tránh
• 2.1.6.5. Cơ sở khoa học của việc ứng dụng kỹ thuật PCR phát hiện bệnh vàng lá Greening
• 2.1.7. Tình hình nghiên cứu về phát hiện bệnh Greening trên cây có múi
• 2.1.7.1. Các nghiên cứu về phát hiện bệnh trên thế giới
• 2.1.7.2. Các nghiên cứu về phát hiện bệnh ở Việt Nam
• 3. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.1.1. Vật liệu thực vật
• 3.1.2. Hóa chất và dụng cụ thí nghiệm
• 3.2. Phạm vi, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập mẫu vật liệu
• 3.4.2. Phương pháp xác định sự biểu hiện của bệnh Greening
• 3.4.3. Phương pháp phát hiện bệnh Greening trên cây có múi bằng kỹ thuật PCR
• 3.4.4. Phương pháp sử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả thu thập mẫu vật liệu
• 4.2. Tách chiết DNA tổng số mẫu lá
• 4.3. Thử nghiệm phản ứng PCR phát hiện bệnh Greening trên cây cam
• 4.4. Xác định độ nhạy của phản ứng PCR trong phát hiện bệnh Greening
• 4.5. Kết quả phát hiện bệnh Greening trên cây cam bằng phản ứng PCR
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ứng Dụng PCR Phát Hiện Bệnh Greening Cam

Bệnh Greening (hay còn gọi là vàng lá Greening) là một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành trồng cam ở Việt Nam, đặc biệt là tại các tỉnh miền Bắc. Bệnh gây ra bởi vi khuẩn Candidatus Liberibacter asiaticus, lây lan qua rầy chổng cánh và mắt ghép. Việc phát hiện sớm bệnh là yếu tố then chốt để kiểm soát và phòng ngừa lây lan. Kỹ thuật PCR (Polymerase Chain Reaction) nổi lên như một giải pháp phát hiện bệnh Greening nhanh chóng và chính xác. Phương pháp này cho phép nhân bản và phát hiện DNA của vi khuẩn gây bệnh, ngay cả khi chúng chỉ tồn tại với số lượng rất nhỏ trong cây. Điều này giúp người trồng cam có thể can thiệp kịp thời, bảo vệ năng suất và chất lượng vườn cam. Nghiên cứu này tập trung vào việc ứng dụng kỹ thuật PCR để chẩn đoán bệnh Greening trên các giống cam phổ biến tại miền Bắc Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp quản lý bệnh hiệu quả.

1.1. Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm bệnh Greening

Việc phát hiện bệnh Greening nhanh chóng là vô cùng quan trọng vì bệnh có thời gian ủ bệnh dài và triệu chứng ban đầu dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khác hoặc thiếu dinh dưỡng. Khi triệu chứng đã rõ ràng, cây thường đã bị nhiễm bệnh nặng và việc điều trị trở nên khó khăn, tốn kém và kém hiệu quả. Phát hiện sớm cho phép áp dụng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát kịp thời, hạn chế lây lan và giảm thiểu thiệt hại kinh tế. Theo nghiên cứu, việc chẩn đoán bệnh Greening sớm có thể giúp tăng năng suất vườn cam lên đến 30%.

1.2. Giới thiệu về kỹ thuật PCR và ưu điểm trong chẩn đoán bệnh

Kỹ thuật PCR là một phương pháp sinh học phân tử cho phép nhân bản một đoạn DNA cụ thể. Trong ứng dụng PCR trong nông nghiệp, đặc biệt là PCR phát hiện bệnh Greening, kỹ thuật này được sử dụng để nhân bản DNA của vi khuẩn Candidatus Liberibacter asiaticus. Ưu điểm của PCR bao gồm độ nhạy cao, khả năng phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, tính đặc hiệu cao (chỉ phát hiện đúng vi khuẩn gây bệnh) và thời gian thực hiện nhanh chóng so với các phương pháp truyền thống. Phân tích PCR có thể được thực hiện trên các mẫu lá, cành hoặc rễ cây.

II. Thách Thức Giải Pháp Bệnh Greening Trên Cây Cam Miền Bắc

Bệnh Greening gây ra nhiều thiệt hại kinh tế cho người trồng cam ở miền Bắc Việt Nam. Bệnh làm giảm năng suất, chất lượng quả, thậm chí gây chết cây. Các giống cam như cam sành, cam canh, cam vinh đều có nguy cơ nhiễm bệnh. Việc phòng trừ bệnh gặp nhiều khó khăn do rầy chổng cánh, môi giới truyền bệnh, khó kiểm soát và vi khuẩn gây bệnh có khả năng kháng thuốc. Nghiên cứu này tập trung vào việc ứng dụng PCR để phát hiện bệnh Greening trên các giống cam phổ biến tại miền Bắc Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp quản lý bệnh hiệu quả. Giải pháp phát hiện bệnh Greening nhanh bằng phương pháp PCR giúp xác định cây bệnh sớm, loại bỏ nguồn lây và áp dụng các biện pháp phòng trừ rầy chổng cánh hiệu quả hơn.

2.1. Tác động kinh tế của bệnh Greening đến ngành trồng cam

Bệnh Greening trên cây cam gây ra những tổn thất đáng kể cho người trồng cam. Cây bị bệnh cho năng suất thấp, quả nhỏ, méo mó, vị chua và chất lượng kém. Cây bệnh nặng có thể chết sau vài năm, gây thiệt hại lớn về vốn đầu tư và công sức chăm sóc. Ngoài ra, chi phí phòng trừ bệnh cũng tăng cao do phải sử dụng thuốc trừ sâu để kiểm soát rầy chổng cánh và áp dụng các biện pháp kỹ thuật phức tạp. Theo thống kê, bệnh vàng lá Greening có thể gây thiệt hại từ 30-70% năng suất cam.

2.2. Các khó khăn trong phòng trừ bệnh Greening truyền thống

Các phương pháp phòng trừ bệnh Greening truyền thống gặp nhiều khó khăn do bệnh có thời gian ủ bệnh dài, triệu chứng khó nhận biết và rầy chổng cánh có khả năng kháng thuốc trừ sâu. Việc sử dụng thuốc trừ sâu không đúng cách có thể gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Ngoài ra, việc loại bỏ cây bệnh cũng tốn kém và ảnh hưởng đến năng suất vườn cam. Do đó, cần có các giải pháp phòng trừ bệnh Greening hiệu quả và bền vững hơn.

III. Phương Pháp PCR Phát Hiện Nhanh Bệnh Greening Trên Cam

Kỹ thuật PCR là một công cụ mạnh mẽ để phát hiện bệnh Greening nhanh chóng và chính xác. Phương pháp này dựa trên việc nhân bản DNA của vi khuẩn Candidatus Liberibacter asiaticus, cho phép phát hiện bệnh ngay cả khi số lượng vi khuẩn rất nhỏ. Quy trình phân tích PCR bao gồm các bước: thu thập mẫu lá, tách chiết DNA, thực hiện phản ứng PCR và phân tích kết quả. Kit PCR phát hiện Greening được thiết kế đặc hiệu cho vi khuẩn gây bệnh, đảm bảo độ chính xác cao. Kết quả PCR có thể được sử dụng để xác định cây bệnh, đánh giá mức độ nhiễm bệnh và theo dõi hiệu quả của các biện pháp phòng trừ.

3.1. Quy trình thực hiện kỹ thuật PCR phát hiện bệnh Greening

Quy trình phân tích PCR để phát hiện bệnh Greening bao gồm các bước sau: (1) Thu thập mẫu lá từ cây cam nghi ngờ nhiễm bệnh. (2) Tách chiết DNA tổng số từ mẫu lá. (3) Thực hiện phản ứng PCR với các mồi đặc hiệu cho vi khuẩn Candidatus Liberibacter asiaticus. (4) Điện di sản phẩm PCR để xác định sự có mặt của đoạn DNA đặc hiệu. (5) Phân tích kết quả và đưa ra kết luận về tình trạng nhiễm bệnh của cây.

3.2. Ưu điểm của việc sử dụng kit PCR chuyên dụng

Việc sử dụng kit PCR phát hiện Greening chuyên dụng mang lại nhiều ưu điểm so với việc tự thiết kế và chuẩn bị các thành phần phản ứng. Kit PCR thường đã được tối ưu hóa để đảm bảo độ nhạy và độ đặc hiệu cao. Các thành phần phản ứng được cung cấp sẵn, giúp tiết kiệm thời gian và công sức chuẩn bị. Ngoài ra, kit PCR thường đi kèm với hướng dẫn sử dụng chi tiết, giúp người dùng dễ dàng thực hiện và phân tích kết quả.

3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả PCR

Độ chính xác của kết quả PCR phát hiện bệnh Greening có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm: chất lượng DNA mẫu, nồng độ DNA mẫu, thiết kế mồi, điều kiện phản ứng PCR và kỹ năng thực hiện của người dùng. Để đảm bảo kết quả chính xác, cần tuân thủ đúng quy trình thực hiện, sử dụng DNA mẫu chất lượng cao, kiểm tra độ đặc hiệu của mồi và tối ưu hóa điều kiện phản ứng PCR.

IV. Ứng Dụng PCR Kết Quả Nghiên Cứu Trên Cây Cam Miền Bắc

Nghiên cứu đã ứng dụng kỹ thuật PCR để phát hiện bệnh Greening trên các mẫu cam thu thập từ một số tỉnh miền Bắc Việt Nam. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh khác nhau giữa các vùng và các giống cam. Phân tích PCR cho phép xác định các cây bệnh sớm, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý bệnh Greening và lựa chọn giống cam kháng bệnh. Nghiên cứu này cũng góp phần vào việc xây dựng quy trình chẩn đoán bệnh Greening hiệu quả và chính xác.

4.1. Tỷ lệ nhiễm bệnh Greening trên các giống cam khác nhau

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh Greening khác nhau giữa các giống cam. Một số giống cam có khả năng kháng bệnh tốt hơn so với các giống khác. Ví dụ, cam sành thường có tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn so với cam canh. Điều này có thể do đặc tính di truyền của từng giống hoặc do điều kiện canh tác khác nhau. Việc lựa chọn giống cam kháng bệnh là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa bệnh Greening.

4.2. So sánh kết quả PCR với phương pháp chẩn đoán truyền thống

Kết quả PCR phát hiện bệnh Greening được so sánh với kết quả chẩn đoán bằng phương pháp truyền thống (quan sát triệu chứng). Kết quả cho thấy PCR có độ nhạy cao hơn và có thể phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm hơn so với phương pháp truyền thống. Tuy nhiên, phương pháp truyền thống vẫn có vai trò quan trọng trong việc sàng lọc ban đầu và xác định các cây nghi ngờ nhiễm bệnh.

V. Kết Luận Hướng Phát Triển PCR Trong Quản Lý Bệnh Greening

Kỹ thuật PCR là một công cụ hiệu quả để phát hiện bệnh Greening nhanh chóng và chính xác trên cây cam. Việc ứng dụng PCR trong nông nghiệp giúp người trồng cam có thể quản lý bệnh hiệu quả hơn, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và bảo vệ năng suất vườn cam. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp chẩn đoán bệnh Greening tiên tiến hơn, cũng như tìm kiếm các giải pháp phòng trừ bệnh bền vững và thân thiện với môi trường. Việc phòng trừ bệnh Greening cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà khoa học, nhà quản lý và người trồng cam.

5.1. Tóm tắt các kết quả chính và ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của kỹ thuật PCR trong việc phát hiện bệnh Greening trên cây cam. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý bệnh và lựa chọn giống cam kháng bệnh. Nghiên cứu cũng góp phần vào việc xây dựng quy trình chẩn đoán bệnh Greening hiệu quả và chính xác.

5.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về bệnh Greening

Cần tiếp tục nghiên cứu về các khía cạnh khác của bệnh Greening, bao gồm: (1) Nghiên cứu về cơ chế kháng bệnh của các giống cam. (2) Phát triển các phương pháp phòng trừ rầy chổng cánh hiệu quả và bền vững. (3) Nghiên cứu về tác động của bệnh Greening đến chất lượng quả cam. (4) Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm bệnh Greening.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cây cam thuộc họ Rutaceae, là nhóm cây ăn quả quan trọng trong sản xuất nông nghiệp ở nước ta. Cây cam là loại cây trồng có giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế cao. Trong 100g thịt quả tươi có chứa 6-12% đường, vitamin C từ 40-90mg acid hữu cơ từ 0,4-1,2%, các chất khoáng và dầu thơm [4]. Tất cả các bộ phận của cây cam đều có thể sử dụng: Lá, hoa, vỏ quả cung cấp tinh dầu, làm dược liệu, quả để ăn, cây để làm cảnh [44].

Cam không chỉ là hàng hóa đáp ứng cho tiêu thụ nội địa mà còn là mặt hàng xuất khẩu có tiềm năng lớn. Ngoài ra, cây cam là loại cây lâu năm, chóng cho thu hoạch (khoảng 2-3 năm) và cho thu hoạch trong thời gian dài (25-30 năm). Theo ước tính, năng suất trung bình của cam quýt đạt 15-20 tấn/ha, các sản phẩm của cây có múi được bán trên thị trường với giá dao động khoảng 15.000 đồng/kg mang lại thu nhập từ 300-400 triệu đồng [4]. Vì vậy cây cam được chú trọng đầu tư và phát triển mạnh mẽ.

Cây cam có sự phân bố rộng do khả năng dễ thích nghi với nhiều môi trường sống khác nhau, dễ lai tạo những giống mới có khả năng thích nghi cao. Trên thế giới, cây cam được trồng chủ yếu ở các nước thuộc vùng nhiệt đới, á nhiệt đới và ôn đới. Ở Việt Nam cây cam được trồng ở cả ba miền Bắc, Trung và Nam. Năm 2014, diện tích đất trồng cam ở Việt Nam là 75.600 ha với sản lượng đạt 736.

Song sự đa dạng khí hậu ở các vùng trồng trọt là điều kiện phát sinh nhiều loại sâu bệnh hại trên cây cam như: bệnh thối rễ, ghẻ nhám, vàng lá, nấm bồ hóng trên lá…đặc biệt là bệnh vàng lá Greening. Đây được coi là một trong những nhân tố gây trở ngại chính để phát triển cây cam. Bệnh lan truyền với tốc độ nhanh và gây hại nghiêm trọng cho nhiều vùng trồng cam, là nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng quả [8]. Bệnh do 2 dòng vi khuẩn Gram âm gây ra.

Dòng châu á có tên là Candidatus liberibacter asiaticus, dòng châu phi có tên là Candidatus liberibacter africanus. Các dòng vi khuẩn này sống trong mạch libe của cây và lây truyền từ cây này sang cây khác thông qua các 2 mắt ghép và môi giới truyền bệnh là rầy chổng cánh (Diaphorina citri) ở châu Á và rầy cam (Trioza erytreae) ở châu Phi [33]. Đặc điểm của bệnh Greening là có thời gian ủ bệnh dài, nên khó phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu và thường hay nhầm lần với bệnh khác như khi cây bị thiếu kẽm (Zn) [8]. Đến khi bệnh biểu hiện rõ ràng thì cây đã bị bệnh nặng và các biện pháp chữa trị gần như vô nghĩa, rất nhiều biện pháp đã được thực hiện nhưng vẫn không mang lại hiệu quả.

Vì vậy, việc phát hiện nhanh bệnh vàng lá Greening trong giai đoạn đầu là vô cùng quan trọng đối với việc phòng và điều trị bệnh. Những nghiên cứu bước đầu về bệnh ở Việt Nam đã được tiến hành, xong những vấn đề về phòng trừ bệnh vẫn chưa được tìm hiểu một cách đầy đủ. Hiện nay việc ứng dụng kỹ thuật Sinh học phân tử hiện đại cho phép chẩn đoán các bệnh trên cây có múi mang lại hiệu quả cao với nhiều ưu điểm như: độ nhạy cao, chính xác và tốn ít thời gian. Có thể kể đến một số phương pháp như: PCR, real- time PCR, các kỹ thuật lai phân tử.

Kết quả thu được từ những nghiên cứu chẩn đoán bằng sinh học phân tử là cơ sở để sớm đưa ra những giải pháp phòng tránh bệnh. Xuất phát từ thực tiễn đó, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: ‘‘Ứng dụng kĩ thuật PCR phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây cam ở một số tỉnh miền Bắc Việt Nam’’. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Chẩn đoán được bệnh vàng lá Greening trên cây cam bằng kỹ thuật PCR.

Mục tiêu cụ thể - Thu thập nguồn vật liệu trên một số giống cam như: Cam Bố Hạ, Cam Vinh, Cam sành. tại một số tỉnh miền Bắc Việt Nam. - Tách chiết DNA tồng số trong mẫu mô lá cam. - Thử nghiệm phản ứng PCR phát hiện nhanh bệnh Greening trên mẫu lá cây cam.

- Ứng dụng kỹ thuật PCR phát hiện nhanh bệnh Greening trên các mẫu cam Bố Hạ (Bắc Giang), và một số giống cam khác như cam Vinh, cam Sành, cam Canh. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học của đề tài - Xác định được phương pháp chẩn đoán nhanh bệnh Greening trên các giống cam bằng kĩ thuật PCR từ đó sàng lọc các cây cam sạch bệnh phục vụ các nghiên cứu tiếp theo. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài - Thông qua việc phát hiện nhanh bệnh Greening trên cây có múi sẽ góp phần giúp sàng lọc cây sạch bệnh phục vụ khai thác và phát triển.

4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tổng quan về cây cam 2. Nguồn gốc và phân loại 2. Nguồn gốc Các tác giả Bùi Huy Đáp (1960) [5], Trần Thế Tục (1967) [19], Reuther W.

(1973) [38], Wakana (1998) [43], Rether Walter (1978) [39] cho thấy các loại cây ăn quả, cùng với cây nho, cây có múi có lịch sử trồng trọt lâu đời nhất. Phần lớn kết quả nghiên cứu đều thống nhất cây có múi có nguồn gốc ở miền Nam châu Á, trải dài từ Ấn Độ qua Hymalaya, Trung Quốc xuống vùng quần đảo Philippin, Malaysia, miền Nam Indonesia hoặc kéo dài đến lục địa châu Úc. Phân loại Cam quýt thuộc: Giới Plantae Bộ Rutales Họ Rutaceae Chi Citrus Được phân chia làm 130 giống (genera) nằm trong các họ phụ khác nhau [17] Hiện nay tồn tại hai hệ thống phân loại cam quýt được nhiều người áp dụng, theo Tanaka (Nhật Bản) cam quýt gồm 160-162 loài (Species). Tanaka đã quan sát, ghi chép tỷ mỉ đặc điểm hình thái của các giống đã biến dị này và phân chúng thành một loài mới hoặc giống mới có tên khoa học được bắt đầu bằng tên giống hay tên loài đã phát sinh ra chúng và kết thúc bằng chữ “Horticulturre‟‟.

Swingle đã chia cam quýt ra làm 16 loài [8]. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn phải sử dụng hệ thống phân loại của Tanaka để gọi tên các giống cam quýt vì bảng phân loại này chi tiết tới từng giống. Theo Tanaka có 10 nhóm quan trọng nhất trong nhóm True Citrus group, đây là những loài được trồng phổ biến và có ý nghĩa với con người, có thể được mô tả trong bảng sau [8].1: Các loài cam, quýt có ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất STT Tên loài Tên tiếng anh Tên tiếng việt 1 C.sisnensis Osbeck Sweets Orange Cam ngọt 2 C.aurantium L Sour Orange Cam chua 3 C.reticulata Blanco Mandarin Quýt 4 C.limon Osbeck Lemon Chanh núm 5 C.medica L Citron Chanh yên 6 C.aurantifolia Swingle Lime Chanh vỏ mỏng 7 C.trifolia L Trioliate Chanh đắng 8 C.grandis L Shadock Bưởi 9 C.paradishi L Pomelo Bưởi chùm 10 C.fortunenna Kumquat Quất (Đường Hồng Dật, 2003) [4] 2. Giá trị của cây cam Sản phẩm của cây cam là một trong những sản phẩm có giá trị được nhiều người ưa chuộng và được sản xuất ở nhiều nước trên thế giới.

- Thành phần dinh dưỡng trong thịt quả tươi bao gồm: đường, axit hữu cơ, vitamin C. Trong 100g phần ăn được có chứa 88-94% nước; 6-12% chất khô chủ yếu là đường, axit hữu cơ chiếm 0,4-1,4% chủ yếu là axit citric; 0,9% pectin, 40- 90mg% vitamin C; 0,07mg vitamin B1; 0,06mg vitamin B6; 0,1mg vitamin E, 2µg vitamin A [11]. Ngoài ra còn chứa các chất khoáng cần thiết như Ca, P, Mg, Fe… và dầu thơm. Người ta còn phân tích được có 0,7-1,3g protein trong 100g thịt quả, trong đó chứa nhiều axit amin không thay thế như aspatic (26,8mg), alanin (6mg), valin (2,2mg), phenylalanin (3,4mg), lysin (90,8mg), leucin (1,2mg) và ocnithin (3,4mg) [13].

- Giá trị công nghiệp và dược liệu: Vỏ quả có chứa tinh dầu. Tinh dầu được cất từ vỏ, quả, lá, hoa được dùng trong công nghiệp thực phẩm và công nghiệp mỹ phẩm. Ở nhiều nước trên thế giới, người ta đã dùng các loại quả thuộc chi Citrus 6 làm thuốc chữa bệnh. Ở thế kỷ XVI, các thầy thuốc Trung Quốc, Ấn Độ đã dùng quả cam quýt để phòng ngừa bệnh dịch hạch, chữa trị bệnh phổi và bệnh chảy máu dưới da.

Ở Mỹ vào những năm 30 của thế kỷ XX, các thầy thuốc đã dùng các quả cam quýt kết hợp với insulin để chữa trị bệnh đái tháo đường. Ở Nga bắt đầu từ thế kỷ XI, các loại quả cây có múi đã được sử dụng để phòng ngừa và chữa trị trong y học dân gian. Ở nước ta, nhân dân đã dùng cây ăn quả có múi để phòng và chữa trị một số bệnh từ lâu [4]. - Giá trị kinh tế: Cây cam là một trong những loại cây lâu năm, nhanh cho thu hoạch.

Một số loài có thể cho thu hoạch quả ở năm thứ 2 sau khi trồng. Ở nước ta, năng xuất trung bình của cam quýt ở thời kỳ 8 tuổi có thể đại tới 16 tấn/ha. Cây cam quýt có thể sống và cho thu hoạch quả trong vòng 15-30 năm. Trong trường hợp đất tốt, được chăm sóc đầy đủ và áp dụng các biện pháp kỹ thuật thâm canh cao, trong các điều kiện khí hậu thích hợp và không bị sâu bệnh gây hại nặng, tuổi thọ của cam quýt có thể kéo dài trên 50 năm [4].

- Giá trị sinh thái, môi trường: Cây cam là cây ăn quả lâu năm được trồng trong các vườn cây của gia đình hộ nông dân hoặc trồng trên đồi tại các trang trại. Trong quá trình sinh sống, các loại cam, quýt, bưởi tiết ra oxy trong không khí làm không khí trở nên trong lành, dịu mát. Trong những chừng mực nhất định các chất bay hơi từ cây cam quýt có tác dụng diệt một số loài vi khuẩn làm cho không khí trở nên sạch hơn, môi trường sống của con người tốt hơn. Cam quýt trồng trên các đồi đất, bên cạnh việc cho quả còn có tác dụng phủ xanh đất, giữ nước ngăn cản dòng chảy mạnh trên mặt đất sau các trận mưa lớn, do đó có ý nghĩa lớn trong việc làm giảm quá trình xói mòn, rửa trôi đất.

Ở vùng trung du và miền núi, cam quýt được trồng trong các vườn rừng, vườn đồi trong các hệ thống VAC là phương thức canh tác được áp dụng rộng rãi tại các trang trại nông nghiệp và đã thể hiện nhiều ưu điểm trong việc thực hiện nền nông nghiệp bền vững [4].