CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp 1.1 Một số khái niệm cơ bản Nhân lực “ Nhân lực được hiểu là nguồn lực trong mỗi con người. Nó bao gồm thể lực và trí lực. Nó thể hiện ra bên ngoài bởi khả năng làm việc. Nó bao gồm cả sức khỏe (chiều cao,cân nặng,.), trình độ (kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm), tâm lý, mức độ cố gắng, sức sáng tạo, lòng đam mê”.
(theo giáo trình Quản trị nhân lực của tác giả Lê Thanh Hà) Theo nghĩa hẹp: Nhân lực là nguồn lực của mỗi con người bao gồm trí lực và thể lực Trí lực chỉ sự hiểu biết, sự thiếp thu kiến thức, những suy nghĩ của từng con người. Từ xưa đến nay, con người trong bất cứ mọi hoạt động đều tận dụng các tiềm năng về thể lực của con người là chủ yếu, đặc biệt là trong sản xuất kinh doanh lại càng chú trọng hơn cả. Sự khai thác các tiềm năng về trí lực của con người còn ở mức mới mẻ, không bao giờ cạn kiệt bởi vì đó là một kho tàng nhiều bí ấn của con người. Thể lực chỉ sức khỏe của con người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi,.
Sức khỏe con người còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố : tuổi tác, giới tính, thời gian công tác,. Theo nghĩa rộng: Tại bất cứ một tổ chức, doanh nghiệp nào thì Nhân lực là toàn bộ nguồn nhân lực của tổ chức, doanh nghiệp đó. Nhân lực có ảnh hưởng rất lớn đến trình độ quản lí và trình độ sử dụng các yếu tố kinh doanh, có ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của tổ chức doanh nghiệp. 4 Tuyển dụng nhân lực Tuyển dụng là nển tảng và được xem như là quả trình đầu tiên của công tác quản trị nguồn nhân lực.
“ Tuyển dụng nhân lực chính là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của tổ chức và bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện các mục tiêu của tổ chức” Một quan điểm khác cho rằng “Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút các cá nhân trong ngoài tổ chức có đủ tiêu chuẩn thích hợp tham gia dự tuyển để lựa chọn ra những ứng viên đầy đủ điểu kiện đáp ứng được yêu cầu của tổ chức. Sau đó định hướng, hướng dẫn nhân viên mới hòa nhập với môi trường của tổ chức” Từ những ý kiên phân tích trên cho thấy : Tuyển dụng là một khâu có ý nghĩa quan trọng, góp phần quyết định chất lượng nguồn lao động của doanh nghiệp. Sơ đồ 1: Quá trình tuyển dụng nhân sự 5 1.2 Vai trò và ý nghĩa của tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp * Đối với tổ chức, doanh nghiệp Là yếu tố đầu vào nên là có vai trò rất quan trọng đối với tổ chức, doanh nghiệp, giúp cho tổ chức thỏa mãn nhu cầu về lao động cả về số lượng và chất lượng, bên cạnh đó còn giúp bổ sung lực lượng lao động cần thiết cho tổ chức, doanh nghiệp. Mang tới cho tổ chức, doanh nghiệp một lực lượng lao động tốt, phù hợp với yêu cầu đề ra của công việc, và còn tìm kiếm được những nguồn lực cần thiết cho đào tạo nhân viên.
Khi quá trình tuyển dụng được thực hiện tốt, sẽ tạo ra điều kiện quan trọng cho thực hiện các nội dung của quản trị nhân lực bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tuyển dụng tốt sẽ đảm bảo cho doanh nghiệp có một đội ngũ lao động chất lượng cao để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao, đáp ứng được yêu cầu công việc, đóng góp cho sự phát triển của tổ chức, doanh nghiệp. Bên cạnh đó, còn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cốt lõi và bền vững của tổ chức – cạnh tranh thông qua yếu tố con người, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho tổ chức, doanh nghiệp ở hiện và tương lai. Tuyển dụng nhân lực với trường hợp ứng viên đến từ trong tổ chức, doanh nghiệp đó sẽ giúp tạo bầu không khí thi đua, cạnh tranh lành mạnh giữa những đồng nghiệp trong tổ chức đó.
Người lao động sẽ cố gắng phát huy hết cỡ các kỹ năng và năng lực của bản thân trong quá trình thực hiện công việc khi tổ chức tiến hành tuyển dụng từ nguồn lực bên trong. Từ đó sẽ giúp tăng hiệu quả làm việc và năng suất lao động, thúc đẩy sản xuất và tổ chức phát triển. 6 Tuyển dụng được những người lao động mới, những người lao động trẻ, năng động và nhiệt huyết thì họ sẽ góp phần tác động đến cách làm việc, cách giao tiếp, nghệ thuật ứng xử,. trong tổ chức, doanh nghiệp theo hướng tích cực.
* Đối với người lao động Tuyển dụng nhân lực giúp họ có việc làm, có cớ hội thăng tiến, nâgng cao thu nhập cho họ Bên cạnh đó giúp người lao động có cơ hộ đánh giá bản thân, từ đó có nhận thức về năng lực cá nhân, và phát triển bản thân theo cách họ muốn. Khi những người lao động họ có công việc , vị trí phù hợp với khả năng, sở thích của họ sẽ giúp nâng cao sự thỏa mãn công việc, tạo động lực cho họ, từ đó công việc sẽ có hiệu suất cao và hiệu quả tốt. Là động lực giúp người lao động tự đào tạo, nâng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm,. Đồng thời, họ sẽ tổ chức đánh giá, thừa nhận năng lực để được gắn bỏ lâu dài với tổ chức, doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, khi tuyển dụng nhân lực từ trong nội bộ tổ chức đó thì nó sẽ tạo cơ hội cho người lao động phát huy hết khả năng của mình, để khẳng định mình và được tăng lương, thăng cấp, thăng chức. * Đối với xã hội Tuyển dụng nhân lực giúp nâng cao tỷ lệ người lao động có việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, nâng cao mức sống, đời sống của mỗi người, giảm các tệ nạn xã hội. Góp phần phát triển sự tích cực trong xã hội. Tuyển dụng nhân lực có ý nghĩa rất quan trọng với doanh nghiệp vì khi hoạt động tuyển dụng tốt thì doanh nghiệp sẽ có một đội ngũ nhân viên có đủ trình độ, khí chất, năng lực, kinh nghiệm giúp tổ chức, doanh nghiệp tồn tại và phát triển tốt, lâu dài.
Người ta có thể nói rằng: Tuyển dụng nhân lực là một sự đầu tư “phi vật chất – đầu tư về con người”. Bất kỳ một tổ chức, doanh nghiệp nào đều có một sứ mệnh, mục đích 7 riêng của mình. Để theo đuổi mục đích đó, tổ chức doanh nghiệp cần có những kế hoạch, những chiến lược thật cụ thể trong quá trình tuyển dụng nhân lực của mình.3 Nguyên tắc tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp Công tác tìm kiếm nhân sự luôn là công tác đi đầu được coi trọng và đầu tư với những kế hoạch, quy trình cụ thể. Tổ chức, doanh nghiệp muốn phát triển tốt thì cần phải có một bộ máy nhân sự phù hợp, nhiệt huyết, có tâm, sẵn sàng công hiến và đóng góp hết mình.
Thì song song với đó thì cần có một số nguyên tắc tuyển dụng mà bộ phận nhân sự cần nắm rõ như: Thực hiện tuyển dụng đúng yêu cầu Xác định đúng nhu cầu tuyển dụng sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng được kế hoạch cụ thể, phù hợp nhất, giúp tiết kiệm thời gian, ngân sách của công ty. Bên cạnh đó, thì doanh nghiệp cần nắm rõ được quy mô, sơ đồ tổ chức bộ máy nhằm xác định vị trí cần tuyển người tránh ảnh hưởng đến sự phát triển và để mang lại hiệu quả cao cho công tác tuyển dụng. Chỉ nên thực hiện tuyển dụng đủ, đúng nhu cầu. Đảm bảo công bằng, dân chủ khi tuyển dụng Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất trong công tác tuyển dụng nhân lực, phải đảm bảo được tính dân chủ, công bằng.
Chỉ khi doanh nghiệp tạo được sự cạnh tranh công bằng, sòng phẳng trong tuyển dụng, tránh kết bè, kết phái trong công ty thì khi đó doanh nghiệp mới có thể đảm bảo được sự phát triển và tạo ra được sự đoàn kết, nỗ lực phấn đấu cho tất cả nhân viên. Nguyên tắc tuyển dụng nhân sự qua thi tuyển Đây được coi là cách công bằng nhất bởi có sự đồng nhất trong thời gian, kiến thức và kết quả. Sự đánh giá qua cách thi tuyển này sẽ không có bất kì sự thiên vị, hay một lí do cảm tính nào cả. Hiện nay, đa phần các công ty, tập đoàn lớn đều sử dụng phương pháp thi tuyển nảy kết hợp với phỏng vấn nhằm tìm kiếm ứng viên phù hợp, và đáp ứng được yêu cầu công việc, chuyên miin mà doanh nghiệp hay tổ chức đó cần 8 Đặt ra những tiêu chuẩn, điều kiện tuyển dụng rõ ràng Việc vô cùng quan trọng là việc đặt ra những tiêu chuẩn, điều kiện tuyển dụng để công tác tuyển dụng mang lại hiệu quả cao hơn.
Giúp tổ chức, doanh nghiệp, nhà tuyển dụng tiết kiệm được thời gian, công sức không cần thiết với những trường hợp ứng viên không đủ điều kiện. Nhà tuyể dụng cần chuẩn bị bản mô tả công việc đầy đủ, chi tiết nhất, nếu ra yêu cầu công việc, những phúc lợi chế độ dành cho ứng viên. Nó giúp doanh nghiệp trở nên chuyên nghiệp và có được sự tôn trọng của ứng viên. Tuân thủ nguyên tắc tuyển dụng nhân sự giúp sàng lọc, tìm kiếm được ứng viên giỏi và phù hợp.2 Nội dung tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp Sơ đồ 2: Tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp 1.1 Xây dựng kế hoạch tuyển dụng 9 Việc xây dựng một kế hoạch tuyển dụng là vô cùng quan trọng.
Kế hoạch tuyển dụng đóng vai trò quan trọng như kế hoạch kinh doanh trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong kế hoạch tuyển dụng sẽ thể hiện rõ nội dung sau: Xác định người thực hiện tuyển dụng Tuyển dụng là một trong những cái cơ bản trong một tổ chức, doanh nghiệp. Bộ phận nhân sự chịu trách nhiệm hầu hết các hoạt động tuyển dụng của tố chức. Các nhà quản lí chức năng thường không muốn trực tiếp tuyển dụng nhân lực.
Nên các nhà quản lý chức năng thường sẽ chỉ cho bộ phận nhân sự biết một số yêu cầu cơ bản, chẳng hạn như các yêu cầu về trình độ chuyên môn, số năm kinh nghiệm cần thiết, và một số kỹ năng khác. Những tiêu chuẩn đó thực sự chưa đủ để xác định được chính xác người mà nhà quản lý chức năng cần tìm và vì vậy bộ phận nhân sự khó có thể tìm được đúng người.