phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương và 8 tiết. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1. BỐI CẢNH VÀ NHỮNG TIỀN ĐỀ RA ĐỜI TƢ TƢỞNG CỦA THOMAS L.FRIEDMAN VỀ TOÀN CẦU HÓA VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA TOÀN CẦU HÓA 1. Bối cảnh kinh tế chính trị - văn hóa xã hội cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI *Về chính trị Sau khi Liên Xô sụp đổ vào đầu những năm 90 của thế kỷ XX, đã diễn ra hàng loạt biến động chính trị trên quy mô toàn cầu.
Trên thế giới dường như đã diễn ra một giai đoạn chuyển tiếp với nhiều sự xáo động, các quan hệ quốc tế mới đang dần được định hình. Năm 1989 bức tường Béc-lin sụp đổ, đến năm 1991 Liên Xô chính thức tan rã, Chiến tranh Lạnh kết thúc và cũng chấm dứt luôn sự tồn tại của trật tự thế giới hai cực, đối đầu giữa hai khối nước xã hội chủ nghĩa do Liên Xô đứng đầu và tư bản chủ nghĩa do Mỹ đứng đầu. Sau khi chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, chủ nghĩa xã hội tạm thời lâm vào giai đoạn thoái trào, các nước xã hội chủ nghĩa còn lại tiếp tục cải cách, đổi mới và đã thu được những thành tựu bước đầu khẳng định vai trò vị trí của mình trong khu vực và thế giới, khẳng định tính tất yếu của thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Các nước đế quốc phương Tây có ưu thế hơn đang tìm mọi cách gây sức ép về chính trị, kinh tế, quân sự, truyền bá các giá trị dân chủ, nhân quyền, tiếp tục sử dụng chiến lược diễn biến hòa bình nhằm thu hẹp dần phạm vi ảnh hưởng tiến tới thủ tiêu các nước xã hội chủ nghĩa còn lại.
Các nước đang phát triển có xu hướng đoàn kết lại nhằm chống lại sự áp đặt của các nước lớn vì lợi ích của quốc gia - dân tộc mình. Bối cảnh quốc tế đó đang tạo ra cục diện mới tập hợp lực lượng trong cuộc đấu tranh giữa các nước xã hội chủ nghĩa với các nước tư bản chủ nghĩa, giữa các trung tâm tư bản với nhau, giữa các nước đang phát triển với chủ nghĩa đế quốc và cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân với giai cấp tư sản 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trong lòng Chủ nghĩa đế quốc ngày càng phức tạp, đa dạng, nhiều chiều và xuất hiện nhiều hình thái mới đan xen. Hiện Mỹ vẫn là siêu cường, nhưng có nhiều dấu hiệu cho thấy Mỹ đang ở thế đi xuống, không còn ở đỉnh cao của thời kỳ "hoàng kim". Sau khi giành chiế n thắ ng trong Chiế n tranh Lạnh, Mỹ liên tục triển khai nhiều chính sách đối ngoại để thiết lập trật tự thế giới đơn cực do Mỹ làm chủ nhằ m mục tiêu củng cố vai trò lãnh đạo của Mỹ trong hệ thống kinh tế , chính trị toàn cầu , đồ ng thời có thể sử dụng vũ lực để ngăn chặn bất kỳ một hay một nhóm quốc gia nào toan tính cạnh tranh ảnh hưởng vớ i Mỹ.
Các căn cứ quân sự của Mỹ hiện diện dày đặc ở mọi châu lục với số lượng lớn. Mặc dù khối quân sự Vácsava - khối đối trọng trong thời kỳ trật tự thế giới hai cực không còn, nhưng khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) do Mỹ chi phối vẫn tiếp tục mở rộng từ 15 nước thành viên tăng lên 28 nước thành viên. Chiến lược can dự và hợp tác của Mỹ tạo thành một vành đai an ninh xuyên suốt từ Âu sang Á. Một mặt Mỹ củng cố và tăng cường sức mạnh của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương ở Châu Âu, mặt khác tăng cường hợp tác an ninh ở Châu Á - Thái Bình Dương với các nước Nhật Bản, Hàn Quốc,Thái Lan, Singapo, Philipin, Úc trong đó hợp tác an ninh Nhật - Mỹ là trục chính đảm bảo cho Mỹ triển khai thế chiến lược toàn cầu của khu vực.
Mỹ đơn phương thực hiện những biện pháp trừng phạt hoặc can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác bằng biện pháp quân sự như: chiến tranh vùng Vịnh Péc-xích năm 1991, chiến tranh tại Nam Tư năm 1999, chiến tranh Apganixtan năm 2001, chiến tranh I-rắc năm 2003, triển khai kế hoạch phòng thủ tên lửa quốc gia. Cùng với sức mạnh quân sự, Mỹ có sức mạnh kinh tế to lớn: chiếm 1/3 tổng sản phẩm toàn cầu; nắm hầu hết các công ty xuyên quốc gia lớn nhất thế giới, có vai trò chi phối đối với các tổ chức kinh tế tài chính - tiền tệ và 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thương mại quốc tế lớn nhất hành tinh. Ngoài ra sức mạnh của Mỹ được thể hiện trên các lĩnh vực, như giáo dục - đào tạo, truyền thông, công nghệ. Tuy nhiên, khoảng thời gian mà vị thế siêu cường duy nhất của Mỹ không có đối thủ cạnh tranh kéo dài không lâu.
Nhiều biến động lớn đã diễn ra trên thế giới và ngay chính tại nước Mỹ khiến người ta bắt đầu nói tới sự suy yếu của Mỹ cả về kinh tế, chính trị trên vị thế siêu cường lãnh đạo toàn cầu. Một số nguyên nhân là do các nước trên thế giới phát triển nhanh chóng và sự trỗi dậy này là tất yếu, không thể ngăn chặn đươ ̣c, gia tăng ảnh hưởng ở khu vực và trên toàn cầu, đe dọa vi ̣thế siêu cường của Mỹ. Ngoài ra, hậu quả của quá trình toàn cầu hóa cũng tác động tiêu cực tới vị thế “độc tôn” của Mỹ. Chính trị thế giới hiện nay nổi lên xu hướng hội nhập về chính trị, các nước cùng tham gia vào các cơ chế quyền lực tập thể nhằm theo đuổi những mục tiêu nhất định và hành xử phù hợp với các luật chơi chung.
Một quốc gia có thể tiến hành hội nhập chính trị quốc tế thông qua ký hiệp ước với một hay một số quốc gia khác trên cơ sở thiết lập các mối liên kết quyền lực giữa họ hoặc tham gia vào các tổ chức chính trị khu vực chẳng hạn như Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, Liên minh châu Âu … hay tổ chức có quy mô toàn cầu chẳng hạn như Liên Hiệp quốc. Tiến trình hội nhập toàn diện trong Liên minh châu Âu đã đạt đến mức cao, biến tổ chức này trở thành một thực thể gần giống như một nhà nước liên bang. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á như là một định chế về chính trị-an ninh ở khu vực Đông Nam Á cũng đang tiến hành mở rộng và làm sâu sắc tiến trình hội nhập khu vực một cách toàn diện hơn thông qua xây dựng dựa trên ba trụ cột Cộng đồng Chính trị - An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội. Hàng loạt các hiệp định đối tác toàn diện hay đối tác chiến lược song phương được ký kết gần đây bao quát khá toàn diện các lĩnh vực hợp tác và liên kết giữa các bên.
Nói một cách khác, đây là dạng thức ban đầu của hội nhập an ninh - chính trị. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Ngoài ra, hội nhập về an ninh - quốc phòng cũng là xu hướng nổi lên từ cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI các nước hội nhập phải tham gia vào các thỏa thuận song phương hay đa phương về an ninh - quốc phòng trên cơ sở các nguyên tắc chia sẻ và liên kết: mục tiêu chung, kẻ thù chung, tiến hành các hoạt động chung về đảm bảo an ninh - quốc phòng… Có nhiều kiểu liên kết an ninh - quốc phòng khác nhau, trong đó nổi lên những hình thức chủ yếu được nhiều nước sử dụng như sau: hiệp ước phòng thủ chung, hiệp ước liên minh quân sự song phương, các dàn xếp an ninh tập thể, các dàn xếp về an ninh hợp tác. Trong những thập niên cuối của thế kỉ XX và những năm đầu của thế kỉ XXI, xung đột sắc tộc, xung đột tôn giáo và nạn khủng bố trở thành mối đe doạ trực tiếp tới ổn định, hoà bình của thế giới. Nạn khủng bố ngày nay xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới, với rất nhiều cách thức khác nhau như: sát hại thủ lĩnh chính trị, bắt cóc con tin, huấn luyện và sử dụng người làm thuê vào hoạt động khủng bố.
Vụ khủng bố 11- 9 - 2001 là phát súng dạo đầu cho chủ nghĩa khủng bố và là một trong những vụ khủng bố gây thiệt hại nhiều nhất về tất cả các mặt kinh tế, xã hội, chính trị, văn hóa, và quân sự của lịch sử Hoa Kỳ cũng như những nơi khác trên thế giới. Không tặc đã cướp 4 máy bay chở khách rồi lao thẳng vào nhiều biểu tượng lớn của nước Mỹ như Tòa tháp đôi ở Niu Yoóc, Lầu Năm Góc. Khoảng 3000 người đã thiệt mạng trong loạt vụ tấn công khủng khiếp mà thủ phạm được xác định là tổ chức khủng bố Al- Qaeda do Bin La đen cầm đầu. Sự kiện 11- 9 không chỉ tác động toàn diện đến nước Mỹ mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống quốc tế, bắt đầu “thời đại khủng bố và chống khủng bố” trên phạm vi toàn cầu.
Năm 2011, mặc dù trùm khủng bố Bin La đen bị tiêu diệt, tinh thần của tổ chức khủng bố khét tiếng Al-Qaeda và các phong trào vũ trang Hồi giáo cực đoan bị giáng một đòn nặng nề, nhưng một nhánh của Al-Qaeda, một biến thể sinh ra từ tổ chức 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com này - cái gọi là Nhà nước Hồi giáo IS tự xưng ra đời vào tháng 6-2014 còn cực đoan hơn, nguy hiểm hơn, tinh vi hơn, có tổ chức hơn, trở thành một dạng khủng bố kiểu mới, chưa từng có tiền lệ. Điều đáng nói ở đây là các phần tử khủng bố đã sử dụng các thành tựu của khoa học, công nghệ để thực hiện hoạt động khủng bố như: tấn công bằng vũ khí sinh học, chất nổ, phá hoại mạng vi tính… đây là những mối đe dọa đối với hoà bình và ổn định trên thế giới. Để giải quyết các vấn đề trên, cần phải có sự chung tay hợp tác tích cực giữa các quốc gia và toàn thể cộng đồng quốc tế. *Về kinh tế Sau khi kết thúc Chiến tranh Lạnh chấm dứt sự đối đầu giữa hai hệ thống chính trị - kinh tế - xã hội, các quốc gia đặt mục tiêu phát triển kinh tế lên hàng đầu.
Nhiều quốc gia đã nhận thức được những hạn chế của cơ chế kế hoạch hóa tập trung và đã chuyển nền kinh tế của nước mình sang nền kinh tế thị trường.