ĐẶT VẤN ĐỀ Tai nạn lao động là một vấn đề thƣờng trực trong xã hội công nghiệp. Phát triển kinh tế luôn kèm theo các thiết bị máy móc lớn, những hóa chất sản xuất độc hại cùng những nguy hiểm khôn lƣờng. Theo tuyên bố sức khỏe nghề nghiệp của tổ chức WHO thế giới ƣớc tính hiện có 100 triệu công nhân bị thƣơng và 200 000 ngƣời chết mỗi năm do tai nạn lao động và 68-157,000,000 trƣờng hợp mới của các bệnh nghề nghiệp do chất độc hại hoặc khối lƣợng công việc quá tải. Các lực lƣợng lao động chính thức chiếm trung bình 50-60% tổng dân số của một quốc gia.Tại Việt Nam theo thống kê từ tờ trình của Bộ Lao đông – Thƣơng binh – Xã hội về dự án Luật An toàn vệ sinh lao động trong năm 2006-2013, chỉ tính riêng khu vực tham gia bảo hiểm xã hội, số ngƣời chết do tai nạn lao động là 5.300 ngƣời mỗi năm, trên 40.000 ngƣời bị thƣơng tật với mức suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên.
Hiện nay, nhu cầu về thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) trong ngành nông nghiệp tƣơng đối cao, Cơ sở sang chai – đóng gói hóa chất phục vụ nông nghiệp Nam Thịnh tại xóm Cột Bài, xã Trƣờng Sơn, huyện Lƣơng Sơn (tỉnh Hòa Bình) đi vào hoạt động đã góp phần khuyến khích đa dạng hóa các thành phần kinh tế đầu tƣ và giải quyết việc làm ổn định cho ngƣời lao động tại địa phƣơng. Nhận thấy việc xảy ra các sự cố tai nạn lao động nguyên nhân chủ yếu từ bản thân ngƣời lao động, còn chủ quan, chƣa có thói quen sử dụng các phƣơng tiện bảo hộ, chƣa hiểu rõ đƣợc sự nguy hiểm từ những hoạt động sản xuất, ngoài ra những rủi ro trong sản xuất cũng là nguyên nhân từ các nhà quản lý, chủ Cơ sở còn lỏng lẻo thiếu tính trách nhiệm, các chƣơng trình sức khỏe và an toàn lao động về điều kiện làm việc trong một số ngành, một số tác nhân độc hại và các yếu tố nhƣ vật lý, hóa học, sinh học cũng nhƣ stress tâm lý ngoài tai nạn lao động vẫn chƣa phát huy hết tác dụng. Khóa luận: “Truyền thông nâng cao nhận thức về an toàn lao động và vệ sinh môi trƣờng cho công nhân tại Cơ sở sang chai – đóng gói hóa chất phục vụ nông nghiệp Nam Thịnh” đƣợc thực hiện nhằm góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ sức khỏe cho ngƣời lao động, nâng cao hiệu quả nghề nghiệp và bảo vệ môi trƣờng. 1 CHƢƠNG I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Hiện trạng về an toàn lao động và vệ sinh môi trƣờng lao động tại Việt Nam Lao động là yếu tố quan trọng nhất trong mọi hoạt động sản xuất – kinh doanh. Trong thời đại công nghiệp hóa bùng nổ, các dây truyền sản xuất và máy móc không ngừng đƣợc cải tiến và sáng tạo nhằm nâng cao năng suất lao động. Tuy nhiên, công nghệ dù phát triển nhƣng cũng không thay thế đƣợc hoàn toàn cho con ngƣời trong mọi lĩnh vực sản xuất. Chính vì vậy, việc bảo vệ ngƣời lao động trƣớc những nguy cơ có thể ảnh hƣởng đến sức khỏe và tính mạng trong quá trình tham gia sản xuất là vấn đề đƣợc đặt lên hàng đầu.
Hiện trạng về an toàn lao động tại Việt Nam Theo báo cáo của Bộ Lao động, Thƣơng binh và Xã hội về tình hình tai nạn lao động trong năm 2013 và năm 2015 từ 63/63 tỉnh, thành phố trên toàn quốc chỉ ra rằng những vụ tai nạn lao động, những lĩnh vực hay xảy ra tai nạn và nguyên nhân dẫn đến rủi ro trong hoạt động sản xuất qua một số dẫn chứng dƣới đây đƣợc thể hiện nhƣ sau: a. Số vụ tai nạn lao động Những năm gần đây, công tác an toàn lao động và vệ sinh môi trƣờng đã có những chuyển biến tích cực nhƣng số vụ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp vẫn không ngừng tăng cao, thể hiện qua bảng 1.1: Số liệu thống kê về tai nạn lao động tại Việt Nam những năm 2013 và 2015 TT Chỉ tiêu 2013 2015 1 Số vụ tai nạn lao động (vụ) 6.620 2 Số ngƣời bị nạn (ngƣời) 6.785 3 Số vụ tai nạn lao động có hai ngƣời bị nạn trở lên 113 79 (vụ) 4 Số ngƣời chết (ngƣời) 672 666 5 Số ngƣời bị thƣơng nặng (ngƣời) 1.704 6 Nạn nhân là lao động nữ (ngƣời) 2.432 (Nguồn: Báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội về tình hình tai nạn lao động trong năm 2013 và năm 2015 từ 63 tỉnh, thành phố trên toàn quốc, 2015) 2 Số liệu trình bày trong bảng 1.1 cho thấy, sự nghiêm trọng trong các vụ tai nạn lao động xảy ra gây tổn thất rất lớn về ngƣời và tài sản. Trong 03 năm (2013 – 2015), số vụ tai nạn lao động không ngừng tăng, cụ thể: tăng 925 vụ, khiến số ngƣời bị nạn tăng 898 ngƣời, số ngƣời bị thƣơng nặng tăng 198 ngƣời, và số nạn nhân là lao động nữ tăng 124 ngƣời. Mặt khác, những con số tích cực nhƣ: số vụ tai nạn lao động có hai ngƣời bị nạn trở lên giảm 34 vụ, số ngƣời chết giảm 06 ngƣời, phần nào phản ánh những hoạt động bảo vệ cá nhân đƣợc chú trọng và quan tâm nhiều hơn, ý thức của bản thân ngƣời lao động tăng cao, sự quan tâm trong công tác an toàn - vệ sinh lao động đƣợc chú ý nhiều hơn.
Những địa phƣơng xảy ra nhiều vụ tai nạn lao động chết ngƣời trong năm 2015 bao gồm: thành phố Hồ Chí Minh, có số ngƣời chết vì tai nạn lao động là 108 ngƣời, tăng 16 ngƣời so với năm 2013 là 92 ngƣời chết. Tiếp theo là Quảng Ninh, Bình Dƣơng, Thành phố Hà Nội, Đồng Nai, Hải Dƣơng, Hà Tĩnh, Long An, Thái Nguyên, và Thanh Hóa. Các địa phƣơng trên có tổng số ngƣời chết vì tai nạn lao động chiếm 51,6% tổng số ngƣời chết vì tai nạn lao động trên toàn quốc. Theo báo cáo của Bộ Lao động, Thƣơng binh và Xã hội về tình hình tai nạn lao động trong năm 2015 từ 63/63 tỉnh, thành phố trên toàn quốc cho thấy lĩnh vực xảy ra nhiều tai nạn lao động nhất bao gồm: - Lĩnh vực xây dựng chiếm 35,2% tổng số vụ tai nạn chết ngƣời và 37,9% tổng số ngƣời chết.
- Lĩnh vực cơ khí chế tạo chiếm 8,8% tổng số vụ chế ngƣời và 8,1% tổng số ngƣời chết. - Lĩnh vực dịch vụ chiếm 7,1% tổng số vụ chế ngƣời và 6,8% tổng số ngƣời chết. - Lĩnh vực dịch vụ vận tải và bốc xếp hàng hóa chiếm 5,9% tổng số vụ chết ngƣời và 6,1% tổng số ngƣời chết. 3 - Lĩnh vực khai thác khoáng sản chiếm 5,5% số vụ chết ngƣời và 6,9% tổng số ngƣời chết.
Nguyên nhân xảy ra các vụ tai nạn Theo báo cáo của Bộ Lao động, Thƣơng binh và Xã hội (2015), các nguyên nhân chủ yếu gây ra các vụ tai nạn lao động bao gồm: (1) Nguyên nhân do người sử dụng lao động chiếm 59%. Cụ thể như sau: - Thiết bị không đảm bảo an toàn lao động chiếm 22% tổng số vụ; - Ngƣời sử dụng lao động không xây dựng quy trình, biện pháp làm việc an toàn chiếm 18% tổng số vụ; - Ngƣời sử dụng lao động không huấn luyện an toàn lao động cho ngƣời lao động chiếm 10% tổng số vụ; - Do tổ chức lao động chiếm 6% tổng số vụ, ngƣời sử dụng lao động không trang bị phƣơng tiện bảo vệ cá nhân chiếm 3%. (2) Nguyên nhân người lao động chiếm 26%. Cụ thể: - Ngƣời lao động bị nạn vi phạm quy trình, quy phạm an toàn lao động chiếm 21% tổng số vụ; - Ngƣời lao động không sử dụng phƣơng tiện bảo vệ cá nhân chiếm 5% tổng số vụ.
(3) 15% số vụ tai nạn lao động còn lại là do những nguyên nhân khác. Những thiệt hại về vật chất Theo báo cáo của Bộ Lao động, Thƣơng binh và Xã hội (2015), thiệt hại về vật chất do tai nạn lao động xảy ra năm 2015 nhƣ sau: chi phí tiền thuốc, mai táng, tiền bồi thƣờng cho gia đình có ngƣời chết và những ngƣời bị thƣơng. là 153,97 tỷ đồng; thiệt hại về tài sản là 21,96 tỷ đồng; tổng số ngày nghỉ do tai nạn lao động là 99. Một số vụ tai nạn xảy ra nghiêm trọng trong những năm gần đây Trong số rất nhiều vụ tai nạn tai nạn lao động xảy ra từ những năm 2010, có thể kể đến một số vụ đặc biệt nghiêm trọng nhƣ sau: 4 - Vụ tai nạn do sập dàn giáo xảy ra vào 23g00 ngày 11/01/2013 làm 03 ngƣời chết tại công trình cầu sông Tranh, thị trấn Ninh Giang, tỉnh Hải Dƣơng.
- Vụ tai nạn do ngạt khí xảy ra ngày 04/9/2013 làm 06 ngƣời chết tại nhà máy luyện dầu của Công ty cổ phần đầu tƣ và phát triển đa quốc gia thuộc cụm công nghiệp Vàm Cống, Bình Thạnh, Lò Ấp, Đồng Tháp. - Vụ tai nạn trong quá trình xử lý nƣớc sạch Formusa ở Hà Tĩnh xảy ra ngày 27/7/2014 khiến 03 ngƣời chết và 02 ngƣời bị thƣơng. - Vụ tai nạn rơi thanh sắt tại khu vực công trƣờng thi công của dự án đƣờng sắt trên cao Hà Đông – Cát Linh (Hà Nội) vào lúc 09g55 ngày 06/11/2014, làm 01 ngƣời tử vong và 03 ngƣời khác bị thƣơng. - Sập cần cẩu ở Đồng Tháp xảy ra lúc 16h ngày 25/8/2015 tại khu vực công trình bờ kè sông của Công ty Cổ phần thức ăn chăn nuôi Việt Thắng, khu công nghiệp Sa Đéc, làm 02 công nhân tử vong.
- Vụ sập hầm than tại Hòa Bình, xảy ra vào 08h ngày 18/11/2015 làm 03 ngƣời chết. - Gần đây nhất, khoảng 15g00 ngày 22/03/2016, tại Công ty TNHH một thành viên sản xuất- cơ khí – xây dựng Việt Cƣờng, xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh xảy ra vụ tai nạn sập kệ đỡ giàn giáo làm 02 công nhân thiệt mạng. Hiện trạng về vấn đề vệ sinh môi trường lao động tại Việt Nam Hiện nay, môi trƣờng lao động tại Việt Nam vẫn còn là vấn đề đáng quan tâm hàng đầu, sự ô nhiễm đang là mối nguy hiểm trực tiếp tới mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh của ngƣời lao động. Theo thống kê của cục Quản lý môi trƣờng Y tế, trong giai đoạn 2006 – 2011, vẫn còn 14,26% số mẫu đo môi trƣờng vƣợt tiêu chuẩn vệ sinh cho phép, các yếu tố tỷ lệ mẫu vƣợt quá tiêu chuẩn cho phép cao nhất là tiếng ồn (22,16%), phóng xạ (20%), ánh sáng (15,28%) và bụi (11,3%).
5 Thông qua các đợt khám sức khỏe định kì, khám bệnh nghề nghiệp, đã phát hiện hàng nghìn trƣờng hợp mắc các bệnh nghề nghiệp. Năm 2012, theo báo cáo của các tỉnh, thành phố và đơn vị có 5.