Một Số Trắc Nghiệm Tâm Lý Sử Dụng Trong Sàng Lọc Và Hỗ Trợ Chẩn Đoán Trầm Cảm

Khám phá chuyên đề tiến sĩ về trắc nghiệm tâm lý sàng lọc và hỗ trợ chẩn đoán trầm cảm, giúp nâng cao nhận thức và hỗ trợ sức khỏe tâm thần.

• Tác giả: Đỗ Văn Diệu
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Vương Diễm Khánh
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Y tế công cộng
• Đề tài: Trắc Nghiệm Tâm Lý Trong Chẩn Đoán Trầm Cảm Ở Người Cao Tuổi
• Loại tài liệu: chuyên đề tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng Quan Trắc Nghiệm Tâm Lý Chẩn Đoán Trầm Cảm NCT

Trắc nghiệm tâm lý đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán và điều trị trầm cảm ở người cao tuổi (NCT). Đây là hệ thống các biện pháp chuẩn hóa, quy định rõ về nội dung và quy trình, nhằm đánh giá hành vi và kết quả hoạt động của cá nhân hoặc nhóm. Trắc nghiệm tâm lý có tính chất đơn giản, thời gian ngắn, ghi lại trực tiếp kết quả và dễ dàng xử lý toán học, đồng thời có các tiêu chuẩn xác lập rõ ràng. Trong lĩnh vực y học, đặc biệt là chẩn đoán tâm lý lâm sàng, trắc nghiệm tâm lý là công cụ thực hành để lượng hóa các triệu chứng tâm thần, hỗ trợ chẩn đoán, phát hiện lệch lạc về trí tuệ và nhân cách. Các trắc nghiệm tâm lý còn giúp đánh giá hiệu quả điều trị. Việc sử dụng các trắc nghiệm tâm lý ngày càng phổ biến trên thế giới và được chuẩn hóa để phù hợp với từng đối tượng. Các trắc nghiệm tâm lý đóng góp vào việc chẩn đoán rối loạn tâm thần nói chung và trầm cảm nói riêng, định lượng hóa được các triệu chứng của người bệnh, khảo sát các triệu chứng tế nhị. [1].

1.1. Lịch Sử Phát Triển Trắc Nghiệm Tâm Lý Trong Y Học

Lịch sử phát triển trắc nghiệm tâm lý gắn liền với nhiều nhà khoa học. Francis Galton, người tiên phong, thành lập phòng thí nghiệm nhân trắc và áp dụng phương pháp thang điểm. James McKeen Cattell đưa ra thuật ngữ "Mental Test". Cuối thế kỷ XIX, nhiều trắc nghiệm ra đời như trí nhớ, liên tưởng, số học, hoàn thiện câu. Sau này, các trắc nghiệm khác đo lường các yếu tố như trí tuệ, nhân cách, cảm xúc và tư duy. Galton (1879) được xem là người đặt nền móng cho các phương pháp thống kê, giúp phân tích sự khác biệt giữa các cá nhân [8].

1.2. Định Nghĩa Và Đặc Điểm Của Trắc Nghiệm Tâm Lý

Trắc nghiệm tâm lý được định nghĩa là hệ thống các biện pháp chuẩn hóa, quy định về nội dung và quy trình thực hiện, nhằm đánh giá hành vi và kết quả hoạt động của cá nhân hoặc nhóm. Nó có các đặc trưng như tính đơn giản, thời gian ngắn, ghi lại trực tiếp kết quả, dễ xử lý toán học, có tiêu chuẩn xác lập. Theo Nguyễn Khắc Viện (1995), trắc nghiệm tâm lý cung cấp chỉ báo về tâm lý (trí lực, cảm xúc, năng lực, nét nhân cách) trên cơ sở đối chiếu với thang đo chuẩn hóa [1], [11].

II. Thách Thức Chẩn Đoán Trầm Cảm Ở Người Cao Tuổi Chính Xác

Việc chẩn đoán trầm cảm ở người cao tuổi gặp nhiều thách thức. Các triệu chứng có thể bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác hoặc bị cho là dấu hiệu lão hóa thông thường. Sự ngại ngùng, sợ bị kỳ thị cũng khiến người cao tuổi giấu bệnh. Do đó, cần có các công cụ đánh giá chính xác và nhạy bén. Việc sử dụng trắc nghiệm tâm lý giúp định lượng hóa triệu chứng, hỗ trợ chẩn đoán phân biệt và theo dõi diễn tiến bệnh một cách khách quan hơn. Ngoài ra, các yếu tố văn hóa, xã hội cũng ảnh hưởng đến biểu hiện trầm cảm ở người cao tuổi, do đó cần có các trắc nghiệm được chuẩn hóa phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Đồng thời, sự phối hợp giữa trắc nghiệm tâm lý và đánh giá lâm sàng toàn diện là cần thiết để đưa ra chẩn đoán chính xác và kế hoạch điều trị phù hợp.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Nhận Diện Trầm Cảm NCT

Triệu chứng trầm cảm ở người cao tuổi thường không điển hình, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Người cao tuổi thường có xu hướng che giấu cảm xúc tiêu cực do sợ bị kỳ thị hoặc cho rằng đó là điều không nên. Các bệnh lý nền như bệnh tim mạch, tiểu đường cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả đánh giá. Việc sử dụng trắc nghiệm tâm lý giúp khắc phục những hạn chế này, cung cấp thông tin khách quan và định lượng về mức độ trầm cảm. Điều này góp phần quan trọng trong việc đưa ra chẩn đoán chính xác và kịp thời.

2.2. Ảnh Hưởng Của Văn Hóa Và Xã Hội Đến Biểu Hiện Trầm Cảm

Yếu tố văn hóa và xã hội có ảnh hưởng lớn đến biểu hiện trầm cảm. Ở một số nền văn hóa, việc thể hiện cảm xúc tiêu cực bị coi là không phù hợp, đặc biệt là đối với người lớn tuổi. Các yếu tố như cô đơn, mất mát người thân, khó khăn về tài chính cũng có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm ở người cao tuổi. Các trắc nghiệm tâm lý cần được chuẩn hóa và điều chỉnh để phù hợp với đặc điểm văn hóa và xã hội của từng quốc gia. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả đánh giá.

III. Phương Pháp Thang Đánh Giá Trầm Cảm Hamilton HDRS Chi Tiết

Thang đánh giá trầm cảm Hamilton (HDRS) là một trong những công cụ phổ biến nhất để đánh giá mức độ trầm cảm. Đây là thang đo do bác sĩ lâm sàng thực hiện, bao gồm 17-24 mục, đánh giá các triệu chứng như khí sắc, mất ngủ, kích động, lo âu, cảm giác tội lỗi,... Điểm số cao hơn cho thấy mức độ trầm cảm nghiêm trọng hơn. Ưu điểm của HDRS là tính khách quan và độ tin cậy cao, tuy nhiên cần có người được đào tạo để thực hiện. Thang này được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu và thực hành lâm sàng để đánh giá hiệu quả điều trị và theo dõi diễn tiến bệnh. [3].

3.1. Cấu Trúc Và Cách Tính Điểm Của Thang HDRS

Thang HDRS bao gồm các mục đánh giá các triệu chứng trầm cảm như khí sắc, mất ngủ, kích động, lo âu, cảm giác tội lỗi, ý tưởng tự sát, giảm cân,... Mỗi mục có thang điểm từ 0 đến 4, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của triệu chứng. Điểm số tổng cộng được tính bằng cách cộng điểm của tất cả các mục. Điểm số cao hơn cho thấy mức độ trầm cảm nghiêm trọng hơn. Thang này cung cấp một cách khách quan để đánh giá mức độ trầm cảm và theo dõi hiệu quả điều trị.

3.2. Ưu Điểm Và Hạn Chế Của Thang HDRS Trong Thực Tế

Ưu điểm của HDRS là tính khách quan và độ tin cậy cao, được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu và thực hành lâm sàng. Tuy nhiên, thang này cũng có một số hạn chế. HDRS cần có người được đào tạo để thực hiện, tốn thời gian hơn so với các thang tự đánh giá. Thang này cũng có thể bị ảnh hưởng bởi sự chủ quan của người đánh giá. Do đó, cần sử dụng HDRS kết hợp với các công cụ đánh giá khác và đánh giá lâm sàng toàn diện.

IV. Phương Pháp Thang Tự Đánh Giá Trầm Cảm Beck BDI Phân Tích

Thang tự đánh giá trầm cảm Beck (BDI) là một công cụ tự báo cáo phổ biến khác. Bệnh nhân tự đánh giá mức độ trầm cảm của mình thông qua 21 câu hỏi về các triệu chứng như buồn bã, mất hứng thú, mất năng lượng,... BDI dễ sử dụng và nhanh chóng, phù hợp cho việc sàng lọc và theo dõi. Tuy nhiên, BDI có thể bị ảnh hưởng bởi sự chủ quan của bệnh nhân và không nên dùng để chẩn đoán xác định. BDI thường được sử dụng kết hợp với các công cụ đánh giá khác để có cái nhìn toàn diện hơn về tình trạng trầm cảm của bệnh nhân. [3].

4.1. Hướng Dẫn Sử Dụng Và Ý Nghĩa Của Thang BDI

Thang BDI bao gồm 21 câu hỏi, mỗi câu hỏi mô tả một triệu chứng trầm cảm. Bệnh nhân chọn một trong bốn lựa chọn cho mỗi câu hỏi, tương ứng với mức độ nghiêm trọng của triệu chứng. Điểm số tổng cộng được tính bằng cách cộng điểm của tất cả các câu hỏi. Điểm số cao hơn cho thấy mức độ trầm cảm nghiêm trọng hơn. BDI là một công cụ hữu ích để sàng lọc và theo dõi trầm cảm, nhưng không nên dùng để chẩn đoán xác định.

4.2. So Sánh BDI Với Các Thang Đo Trầm Cảm Tự Đánh Giá Khác

So với các thang tự đánh giá khác như ZSDS, BDI có ưu điểm là dễ sử dụng và nhanh chóng. Tuy nhiên, BDI có thể bị ảnh hưởng bởi sự chủ quan của bệnh nhân, ít nhạy cảm hơn với các triệu chứng trầm cảm nhẹ. Việc lựa chọn thang tự đánh giá phù hợp phụ thuộc vào mục đích sử dụng và đặc điểm của bệnh nhân. Cần xem xét cả ưu và nhược điểm của từng thang để đưa ra quyết định tốt nhất.

V. Ứng Dụng Đánh Giá Trầm Cảm Người Cao Tuổi Bằng GDS

Thang đánh giá trầm cảm người cao tuổi (GDS) là công cụ được thiết kế đặc biệt để đánh giá trầm cảm ở người cao tuổi. GDS tập trung vào các triệu chứng thường gặp ở người cao tuổi, như mất hứng thú, mệt mỏi, khó tập trung, và giảm trí nhớ. GDS đơn giản và dễ sử dụng, phù hợp cho việc sàng lọc trầm cảm ở người cao tuổi. GDS có thể được sử dụng trong các cơ sở y tế và cộng đồng. [5]. Kết quả GDS cần được xem xét cùng với đánh giá lâm sàng và các thông tin khác để đưa ra chẩn đoán chính xác.

5.1. Các Tiêu Chí Đánh Giá Của Thang GDS

GDS đánh giá các triệu chứng thường gặp ở người cao tuổi như mất hứng thú, mệt mỏi, khó tập trung, giảm trí nhớ, cảm giác vô dụng, và lo âu. Các câu hỏi được thiết kế để dễ hiểu và phù hợp với người cao tuổi. GDS cung cấp một công cụ hữu ích để sàng lọc trầm cảm ở người cao tuổi, giúp phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

5.2. Ưu Điểm Của GDS So Với Các Thang Đánh Giá Khác Ở NCT

GDS được thiết kế đặc biệt cho người cao tuổi, tập trung vào các triệu chứng thường gặp ở nhóm tuổi này. So với các thang đánh giá khác, GDS đơn giản và dễ sử dụng hơn, ít bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như bệnh lý nền và suy giảm nhận thức. Điều này giúp GDS trở thành một công cụ hiệu quả để sàng lọc trầm cảm ở người cao tuổi.

VI. Kết Luận Tương Lai Trắc Nghiệm Tâm Lý Trầm Cảm NCT

Trắc nghiệm tâm lý đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán và điều trị trầm cảm ở người cao tuổi. Việc sử dụng các công cụ này giúp định lượng hóa triệu chứng, hỗ trợ chẩn đoán phân biệt, và theo dõi hiệu quả điều trị. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các trắc nghiệm tâm lý phù hợp với đặc điểm văn hóa và xã hội của Việt Nam. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo cho các chuyên gia y tế về sử dụng và diễn giải kết quả trắc nghiệm tâm lý. Sự kết hợp giữa trắc nghiệm tâm lý và đánh giá lâm sàng toàn diện sẽ giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi.

6.1. Hướng Phát Triển Trắc Nghiệm Tâm Lý Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các trắc nghiệm tâm lý được chuẩn hóa và điều chỉnh cho phù hợp với đặc điểm văn hóa và xã hội. Cần tăng cường đào tạo cho các chuyên gia y tế về sử dụng và diễn giải kết quả trắc nghiệm tâm lý. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của sức khỏe tâm thần và khuyến khích người cao tuổi tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.

6.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Trắc Nghiệm Tâm Lý Tương Lai

Công nghệ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển trắc nghiệm tâm lý trong tương lai. Các ứng dụng di động và nền tảng trực tuyến có thể giúp người cao tuổi dễ dàng tiếp cận và thực hiện trắc nghiệm tâm lý. Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể được sử dụng để phân tích kết quả trắc nghiệm và đưa ra gợi ý chẩn đoán. Tuy nhiên, cần đảm bảo tính bảo mật và riêng tư của dữ liệu, đồng thời sử dụng công nghệ một cách cẩn trọng và có đạo đức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trắc nghiệm tâm lý là hệ thống các biện pháp đã đ ợc chuẩn hóa về kỹ thuật, đ ợc quy định về nội dung và quy trình thực hiện, nhằm đánh giá hành vi và kết quả hoạt động c a một ng i hoặc một nhóm ng i Trắc nghiệm tâm lý mang các đặc tr ng riêng đó là tính chất t ơng đối đơn giản, th i gian ngắn, ghi lại trực tiếp các kết quả, tiện lợi trong việc xử lý toán học, các tiêu chuẩn đã đ ợc xác lập [1]. Các trắc nghiệm tâm lý từ khi ra đ i đã trở thành một công cụ đắc lực trong lĩnh vực thăm khám chẩn đoán điều trị tâm lý, việc sử dụng các trắc nghiệm tâm lý trở nên phổ biến ở các n ớc trên thế giới và ngày càng đ ợc phát triển chuẩn hóa phù hợp hơn cho từng đối t ợng [2]. Trong y học, khoa học chẩn đoán tâm lý lâm sàng lấy ph ơng pháp trắc nghiệm tâm lý làm công cụ thực hành để l ợng hóa các triệu chứng tâm thần, hỗ trợ chẩn đoán lâm sàng, phát hiện những lệch lạc về trí tuệ và nhân cách mang tính chất tâm bệnh học, gợi ra ph ơng h ớng điều trị và đánh giá kết quả điều trị Trong thực hành lâm sàng tâm thần học ở các bệnh viên cũng nh ở cộng đồng, việc sử dụng các trắc nghiệm tâm lý hỗ trợ chẩn đoán rối loạn tâm thần ngày càng đ ợc phổ biến Các trắc nghiệm tâm lý làm cho việc chẩn đoán tâm thần học nói chung và trầm cảm nói riêng không trở nên đơn điệu mà nó còn định l ợng hóa đ ợc các triệu chứng c a ng i bệnh, khảo sát đ ợc các triệu chứng tế nhị khó hỏi trực tiếp ng i bệnh ví dụ khi hỏi về chức năng tình dục Ngoài ra trắc nghiệm tâm lý nó còn giúp đánh giá các triệu chứng có bất th ng hay không giữa các lần thăm khám và giữa ng i này với ng i khác Trên thế giới trong sàng lọc và hỗ trợ chẩn đoán trầm cảm trên lâm sàng cũng nh ở cộng đồng có một số trắc nghiệm tâm lý th ng đ ợc dùng để đánh giá trầm cảm thể hiện bằng những thang đo nh thang đánh giá trầm 1 cảm Beck (Beck Depression Inventory) năm 1961, thang đánh giá trầm cảm c a Hamilton (HDRS–Hamilton Depression Rating Scale) năm 1960 [3]. thang đánh giá lo âu–trầm cảm–stress DASS (Depression-Anxiety-Stress Scale) năm 2015 [4]; Thang đánh giá trầm cảm ở ng i cao tuổi GDS (Geriatric Depression Scale) [5].

Ở Việt Nam, việc sử dụng các trắc nghiệm tâm lý b ớc đầu cũng đã đ ợc áp dụng trong ngành y tế với mục đích hỗ trợ sàng lọc chẩn đoán bệnh, đặc biệt trong chuyên khoa tâm thần nói chung và trầm cảm nói riêng Tại viện sức khỏe tâm thần-Bệnh viện Bạch Mai Hà Nội, phòng phòng Trắc nghiệm tâm lý từ nhiều năm nay đã sử dụng các thang đánh giá trầm cảm để l ợng hóa mức độ các trạng thái trầm cảm kể cả bệnh nhân lâm sàng và ở cộng đồng [6]. Những kết quả thu nhận đ ợc đã góp phần hỗ trợ chẩn đoán các rối loạn trầm cảm và đánh giá tiến triển trong điều trị, giúp cho các thầy thuốc chuyên khoa có thêm thông tin để kết luận bệnh, trạng thái bệnh và từ đó chọn lựa các giải pháp điều trị phù hợp Vì vậy trắc nghiệm tâm lý nhằm hỗ trợ sàng lọc chẩn đoán, điều trị và theo dõi bệnh nhân trầm cảm trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần học trong giai đoạn già hóa dân số hiện nay là vô cùng quan trọng, để làm sáng tỏ vấn đề này tác giả xin trình bày chuyên đề “Một số trắc nghiệm tâm lý sử dụng sàng lọc và hỗ trợ chẩn đoán trầm cảm” nhằm ba mục tiêu: 1. Mô tả lịch sử phát triển trắc nghiệm tâm lý trong sàng lọc và hỗ trợ chẩn đoán trầm cảm. Phân tích khả năng sử dụng các trắc nghiệm tâm lý trong sàng lọc và hỗ trợ chẩn đoán trầm cảm.

Áp dụng trắc nghiệm tâm lý trong sàng lọc và hỗ trợ chẩn đoán trầm cảm ở người cao tuổi tại Việt Nam. 2 Chƣơng 1 ĐẠI CƢƠNG VỀ TRẮC NGHIỆM TÂM LÝ 1. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN TRẮC NGHIỆM TÂM LÝ Trắc nghiệm tâm lý đ ợc hình thành và phát triển trong khoảng th i gian khá dài Nói đến lịch sử phát triển c a các trắc nghiệm tâm lý là nhắc tới những nhân vật góp phần hình thành và phát triển các trắc nghiệm. Năm 1879 ng i tiên phong trong lĩnh vực trắc nghiệm là nhà sinh vật học ng i Anh, Francis Galton Ông là ng i đầu tiên thành lập phòng thí nghiệm nhân trắc tại triển lãm quốc tế.

Bằng các ph ơng pháp đo đạc, l ợng giá mà ng i ta có thể biết đ ợc các chỉ số về thị giác, thính giác, sức cơ, th i gian phản xạ cùng một số chức năng giác quan đơn giản khác Galton cũng là ng i đầu tiên áp dụng các ph ơng pháp thang cho điểm, bảng hỏi và kỹ thuật liên t ởng tự do. Bên cạnh đó, ông còn góp phần vào việc phát triển các ph ơng pháp thống kê để phân tích các cứ liệu khác biệt cá nhân [7]. Một nhà khoa học khác nữa cần nói đến đó là James McKeen Cattell Ông tích cực hoạt động trong việc thành lập các phòng thực nghiệm tâm lý, nhân rộng và phát triển xu h ớng trắc nghiệm tâm lý Cattell là ng i đầu tiên nói đến thuật ngữ "Mental Test" trong bài báo c a mình năm 1890 Trong bài báo này Cattell mô tả một loạt các trắc nghiệm có thể dùng để khảo sát mức độ trí tuệ c a sinh viên. Vào những năm cuối thế kỷ XIX, nhiều nhà tâm lý học ở châu Âu đã quan tâm tới các trắc nghiệm.

Cùng với sự quan tâm đó, hàng loạt các trắc nghiệm đã đ ợc đ a vào sử dụng, nh : Trắc nghiệm trí nhớ, liên t ởng, trắc nghiệm số học, trắc nghiệm hoàn thiện câu,. Và sau này hàng loạt các trắc nghiệm khác đã ra đ i nhằm đo các yếu tố c a con ng i nh : trắc nghiệm khảo sát trí tuệ, trắc nghiệm khảo sát nhân cách, trắc nghiệm khảo sát cảm xúc, trắc nghiệm khảo sát t duy, 3 1. KHÁI NIỆM TRẮC NGHIỆM TÂM LÝ 1. Định nghĩa trắc nghiệm tâm lý Thuật ngữ “trắc nghiệm tâm lý” đ ợc nhà Nhân ch ng học ng i Anh - Francis Galton sử dụng lần đầu tiên vào năm 1884 để đo sự phát triển khả năng c a con ng i bằng ph ơng pháp thống kê và mô tả toán học Galton định nghĩa: “Trắc nghiệm tâm lý là nghệ thuật c a phép đo và con số có ý nghĩa dựa trên những hoạt động c a trí não” (Galton, 1879) [8].

Năm 1968, nhà tâm lý học ng i Nga (Liên Xô cũ) B G Ananhep đã định nghĩa: “Trắc nghiệm tâm lý là một h ớng nghiên cứu tâm lý, có mục đích xác định trình độ phát triển c a các chức năng, các quá trình, các trạng thái và thuộc tính tâm – sinh lý c a nhân cách,…, xác định những đặc điểm cấu trúc c a mỗi thứ đó và c a các chùm c a chúng, tạo thành những hội chứng phức tạp c a hành vi,…, xác định những trạng thái c a con ng i d ới tác động c a những tác nhân kích thích, những tác nhân gây căng thẳng, những tác nhân gây hẫng hụt và những tình huống khác nhau…” [9]. Nhà tâm lý học ng i Mỹ F S Freeman (1971) đã đ a ra định nghĩa đ ợc nhiều ng i chấp nhận: “Trắc nghiệm tâm lý là một công cụ đã đ ợc tiêu chuẩn hóa, dùng để đo l ng khách quan một hay nhiều khía cạnh c a nhân cách hoàn chỉnh qua những mẫu trả l i bằng ngôn ngữ hay phi ngôn ngữ hoặc những loại hành vi khác” [10] Theo Freeman, ba dấu hiệu cơ bản c a trắc nghiệm là: (1) tính tiêu chuẩn hóa c a việc trình bày và xử lý kết quả; (2) tính không phụ thuộc c a kết quả vào ảnh h ởng c a tình huống thực nghiệm và nhân cách nhà tâm lý học; và (3) tính đối chiếu c a các tài liệu cá thể với các tài liệu chuẩn mực, nghĩa là những tài liệu đã thu đ ợc cũng trong những điều kiện nh thế ở một nhóm khá tiêu biểu [10]. Theo Từ điển Tâm lý c a Nguyễn Khắc Viện (1995): “Trắc nghiệm tâm lý là một hệ thống biện pháp đã đ ợc chuẩn hóa về kỹ thuật, đ ợc quy định về nội dung và cách làm, nhằm đánh giá ứng xử và kết quả hoạt động 4 c a một ng i hay một nhóm ng i, cung cấp một chỉ báo về tâm lý (trí lực, cảm xúc, năng lực, nét nhân cách…) trên cơ sở đối chiếu với một thang đo đã đ ợc tiêu chuẩn hóa hoặc với một hệ thống phân loại trên những nhóm mẫu khác nhau về ph ơng diện xã hội” [1], [11]. Từ những định nghĩa trên, chúng ta có thể thống nhất về mặt nhận thức rằng trắc nghiệm tâm lý là hệ thống các biện pháp đã đ ợc chuẩn hóa về kỹ thuật, đ ợc quy định về nội dung và quy trình thực hiện, nhằm đánh giá hành vi và kết quả hoạt động c a một ng i hoặc một nhóm ng i Với t cách là một ph ơng pháp nghiên cứu tâm lý học, trắc nghiệm tâm lý phải mang 06 đặc tr ng riêng, đó là: tính chất t ơng đối đơn giản c a th tục và trang bị; th i gian ngắn; ghi lại trực tiếp các kết quả; tiện lợi trong việc xử lý toán học; có những tiêu chuẩn đã đ ợc xác lập; và khả năng sử dụng đối với cá nhân cũng nh đối với toàn bộ nhóm 1.