MỞ ĐẦU 1. LÝ D0 chỌII ĐỀ TÀI Than 10ai đã sojớc sang thế kỷ XXI, với những soớc tiến nhảy vọt của cuộc cách mạng kh0a học - công nghệ, làm siến đổi nhanh chóng và sâu sắc đời sông vật chất và tinh thần của xã hội; kinh lế tri thức ngày càng đóng vai lrò quan lrọng, thúc đây phái triển lực lojợng sản xuất. Đó là những cơ hội và cũng là những thách thức lớn ch0 mọi quốc gia. Tr0ng sối cảnh đó, giá0 dục đojợc xem là một lr0ng những nhân lố quyết dinh tojong lai của các dân lộc.
Điều đó đòi hỏi giá0 dục phải phù hợp với thời đại. hầu hết các nojớc trên thế giới đã và đang liến hành cải cách giá0 dục, nhằm đáp ứng mội cách năng động, hiệu quả hơn, truc tiép hon những nhu cầu phát triển đất nơjớc. hơlớng tới loJơng lai, nhìn chung nền giá0 dục của các noớc đều hơjớng lï những loI lơjởng của giá0 dục hiện đại nhơi Uỷ san quốc lế về giá0 duc thé ky XXI của UHESc0 đã kết luận: Giá0 dục phải dựa trên sốn trụ cột “học để siết, học đề làm, học để cùng chung sông với nhau và học để làm ngoiời”. bốn tru cột này phải đặt trên nền láng học lập suốt đời và xây dựng xã hội học lập.
Vậy xã hội học lập là gì? có thể hiểu xã hội học lập mà ở đó ai cũng đojợc học lập, học ở mọi lứa luổi, ở mọi nơi, mọi lúc. Mọi hiện lơợng, mọi sự kiện, mọi h0ạ! động. đều có thể là đối tqjong, mdi dung hoc tap. Phojong phap hoc tap da dang, mềm dẻ0, linh h0ạt, có thề học the0 những cách khác nhau, học ở lrơjờng, lr0ng la0 động, tr0ng gia0 liếp, tr0ng giải tri và bằng mọi phoJơng liện.
Đó là xã hội †ạ0 cơ hội ch0 mọi ngojời học lập để phát huy mọi tiềm năng tri tué của mình. hội nghị lần thứ 2 ban chấp hành Trung ojơng Đảng (kh0á VIII) đã khẳng định: “Phát triển giá0 dục là sự nghiệp của l0àn xã hội, cha Wha nose và mỗi cộng đồng, của lừng gia đình và mỗi công dân. Kết hợp lốt giá0 dục học dojong voi gidO duc gia đình, giá0 dục xã hội, xây dựng môi lrojờng giá0 dục lành mạnh; ngojời lớn 1a gojong chO cOn tré n0i the0. Phái động ph0ng †rà0 rộng khắp l0àn dân học lập, ngojời ngojời đi học, học ở lrojờng, lớp và lự học suốt đòi, ngojời biết dạy ngojời chola siết, ngojời siết nhiều dạy ngoạời Biét it, moi mA phải không ngừng tự nâng ca0 trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ.
Tiếp lục da dạng h0á các hình thức giáO dục và các IOại hình trojong lop phd hợp với đòi hỏi của lình hình mới với nhu cầu học lập của luổi trẻ và l0àn xã hội”.11,12] bá0 cá0 chính trị tại Đại hội đại siểu 10am quốc lần IX ( 4/2001 ) của Đảng cSVII đề ra phojơng hojớng, nhiệm vụ phát triển giá0 dục & đà0 0 (GD&DT). thực hiện “Giá0 dục ch0 mọi ngojời”, “cả nojớc trở thành một xã hội học lập” [1-Tr. Tiếp đó các văn kiện của TƠ| Đảng và IIhà noc da lmg bơjớc cụ thể h0á nhiệm vụ xây dựng xã hội học lập (XhhT). chiến lojợc phái triển giá0 dục giai đ0ạn 1001-2010 chỉ rõ quan điểm: xây dựng Xhh†T, †ạ0 điều kiện ch0 mọi ngojời, ở mọi lứa tuổi, mọi trình độ đojợc học lập thojờng xuyên, học suốt đời.
Kết luận của hội nghị TQ| 6 (kh0á I X) họp tháng 7/2002 chỉ rõ: phát triển GD không chính quy, các hình thức học lập cộng đồng ở các xã, phojờng gắn với nhu cầu thực lế đời sống kinh lế — xã hội, †ạ0 điều kiện thuận lợi ch0 mọi ngơjời có thể học lập suốt đời, hơjớng lới xã hội học lập. hội nghị TƠ|7(kh0á I X) đã ra nghị quyết “về phát huy sức mạnh đại đ0àn kết 10àn dân lộc vì mục liêu dân giàu, nojớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, lr0ng đó có nội dung “xây dựng phOng lrà0” “ cả nojớc trở thành một xã hội học lập” “học lập suốt đời”, trolớc hết trOng cán bộ, Đảng viên, và thế hệ trẻ”. Tr0ng công văn số 198/cV-KhVTII ngày 26/5/2005 của hội Khuyến học Việt Iam về việc đây mạnh h0ạl động khuyến học, thực hiện đề án xây dựng xã hội học lập của chính phủ đã chỉ rõ: “Phái triển rộng khắp, bền vững, có hiệu quả TThTcÐ, là công cụ thiết yếu để xây dựng xã hội học lập lừ cơ sở. Đối với các địa phojơng đã phủ kín 100% x4, phojong, thi trắn đơjợc thành lập TTHT© lhì củng cố, mở rộng và nâng ca0 chất lojong hOat dong cua TTHTcD, chú ý việc huy động số lơợng ngojời đến học và nâng œ0 chất lượng đội ngũ giảng day”.
Xây dựng XhhT là việc mới mẻ với nojớc †a; nhoỊng thế giới đã có những kinh nghiệm, la cần nghiên cứu có chọn lọc các bài học ở mộ† sé TIQ[OC, két hop với nghiên cứu kinh nghiệm thực liễn GD nhất là các mô hình có lính chất XhhT đã xuất hiện mấy năm nay; can nghiên cứu những vấn đề lý luận về XhhHT, về quản lý nhà nojớc về GD the0 XhhT- hSÐ trên cơ sở lừng sojớc xây dựng và h0àn thiện hành lang pháp lý †he0 cơ chế IIhà nojớc - xã hội phối hop quan ly GD dé triển khai rộng rãi các mô hình GD ng0ài công lập, không chính quy và phi chính quy, GD cộng đồng phù hợp thực lế của ‡a.ITho| vậy việc xây dựng XhhT trở thành vấn đề thời sự lớn của nojớc †a nói chung, của ngành GD nói riêng. IIhà nojớc chủ lroJơng xây dựng và mở rộng ngay các mô hình học lech0 các cộng đồng dân cơi lrojớc mắt là ở các thôn xã, đồng thời sẽ lập hợp lực lojợng nghiên cứu lý luận về vấn đề XhhT ở ngiớc la. Với liếp cận XhhT vàhSÐ thì GD nói chung, đà0 †ạ0O giá0 viên nói riêng sẽ phải có nhiều thay đổi lớn về nhận thức lý luận và h0ạt động thực liễn để thực hiện nghị quyết IX “thực hiện GD ch0 mọi ngojời”, “xây dựng cả nojớc thành một XhhT”. Vấn đề đà0 ‡0 giá0 viên và sử dụng giá0 viên phải the0 hojớng xây dung XhhT.
Giá0 dục thế ký XXI và XhhT đòi hỏi nâng ca0 vai trò xã hội và thay đổi h0ạt† động la0 động của ngojời giá0 viên. GD Thế kỷ mới đang thay đồi sâu sắc và l0àn diện s0 với thời gian cách đây vài thập kỷ, khiến nhiều ngjóc trên thế giới phải ến hành khi cải cách GD. cuộc cải cách GD có lính l0àn cầu xojớc và0 thế kỷ XXI đi the0 các holớng lớn: lăng cojờng GD nhân văn; lính cộng đồng ca0, có kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và thông loqu; da0 1ạ0 những c0n ngojời có năng lực thúc đây liến sộ xã hội, siết làm kinh 46, siết quản lý và phát triển xã hội; hiện đại h0á phoJơng pháp GD the0 các hojớng sồi dơ|ỡng 9 năng lcsáng †ạ0 của ngơjời học, lăng coJờng sử dung phojong hén hién đại và cá thê HWhọc lập. hình thành XhhT là mở rộng diện phục vụ của GD ch0 cả hai đối lojợng đều quan trọng là GD thế hệ trẻ và GD ngojời lớn.
Tr0ng nền GD đó va 10 trò Xh và lính chất la0 động nghề nghiệp nhà giá0 thay đổi lớn, nhằm GD thế hệ đang lớn lên có thái độ đúng và đủ sản lĩnh vừa đối mặt với các thử thách, xây dựng loJơng lai với quyết lâm và trách nhiệm. IIhà giá0 còn đóng vai trò quyết định lr0ng sự hình thành và phát triển thái độ đối với việc học, khơi dậy sự ham hiểu siết, linh thần nghiêm lúc h0a họcvà †ạ0 điều kiện sẵn sàng thực hiện GD liên lục suốt cuộc đời, đảm sả0 quyền và lrách nhiệm học lập ch0 mọi ngojời. Tính chất la0 động sơi phạm đơjợc xác định bởi diện mạ0 xã hội và những đặc th la0 động tri óc của nhà giá0. hiện nay xã hội công nhận và Tôn vinh chức năng xã hội lớn của giá0 giới vì GD đóng vai trò động lực của sự lăng trojong strc san xuất d0 thực hiện chức năng †ạ0 nguồn nhân lực đojợc c0i h nguồn lực hàng đầu lr0ng các nguồn lực phát triển kinh lế - xã hội.Tr0ng nhà †rojiờng hiện đại nhà giá0 không đóng vai lrò hẹp là chỉ truyền thụ kiến thức nhơi lrolớc mà là ngơjời lỗ chức h0ạt động nhận thức ch0 học sinh, dạy các em xiết pho|ơng pháp học và lố chức lự học, học liên lục và học suốt đời.
Giá0 viên còn phải là nhân vật tham gia và0 công lác quản lý nhà lroờng, xã hội h0á GD, tham gia nhiều h0ạt động xã hội đa dạng đòi hỏi văn h0á gia0 tiếp. Giá0 viên sẽ phải đảm nhiệm công việc lại các cơ sở GD công lập, GD ng0ài công lập, iến hành phoJơng thức GD chính quy, không chính quy, phi chính quy lại các 10ai don vi GD ngơjời lớn nhơi các TTGDTX, TThTcÐ, GD lừ xa, GD mở và GD cá thêh0á. Thực hiện chỉ thị số 02- cT/TƠ| ngày 21/5/2003 của ban Thojờng vụ Tỉnh uỷ bắc Giang về lăng cojờng sự lãnh đạO thực hiện công tác xây dựng TThTcÐ xa, phojong, thi trấn đến nay 24/24 xã, thị trấn của huyện Tân Vên đã thành lập TThTcÐ. các TThTcÐ đều đã h0at dong va dat dojoc hiéu qua.
Hhiều chuyên đề về thời sự chính trị, chính sách pháp luật của IIhà nojớc đã đojợc triển khai. IIhiều chuyên đề chuyên gia0 kh0a học kỹ thuật đã đơjợc lập huấn 11 nhơi: Kỹ Thuật chăn nuôi lợn siêu nạc, ngan Pháp, gà công nghiệp, chim cúi, chăn nuôi cá. kỹ thuật trồng dơia sa0 tử, doIa hấu, cây ăn quả. Ihiều chuyên đề chăm sóc sức kh0ẻ, đời sống nhân dân đojợc thực hiện góp phần giúp ngoiời la0 động siết cách 12 x0á đói giảm nghè0, lừng sơiớc nâng ca0 chất lơợng cuộc sông.
Góp phần thúc đây việc thực hiện cuộc vận động “T0àn dân đ0àn kết xây dựng đời sống văn h0á” ở cộng đồng dân cơI. Tuy nhiên, một số TThTcÐ h0ạt động choỊa hiệu quả, nội dung, hình thức còn nghè0 nàn, cơ sở vật chất yếu kém, kinh phí duy trì h0ạt động thoJờng xuyên còn hạn hẹp, cơ cấu lỗ chức bộ máy chơla hợp lý, cơ chế vận hành còn nhiều lung ting. Đặc siệt là choJa có mội đội ngũ giảng viên loJơng đối ôn định để đảm sả0 ch0 các trung lâm h0ạt động. hiện nay đội ngũ giá0 viên chủ yếu là hợp đồng với giảng viên cơ hữu của các lrơjờng đại học nhơi Đại học Ilông nghiệp hàIlội I, Đại học Ilông lâm Thái IIguyên và Trojờng ca0 đẳng Iông lâm Việt Vên.