CHƯƠNG 1 CAC VAN DE CHUNG VE HIỆU QUA SỬ DUNG VON LUU DONG 1. Các van dé chung về vốn lưu động 1. Khái niệm von lưu động 1. Định nghĩa và đặc điểm vốn lưu động Đề có thé thành lập và kinh doanh, doanh nghiệp cần và phải có vốn.
Doanh nghiệp sử dụng vốn để tạo lập tài sản cần thiết, thuê nhân công, duy trì hoạt động kinh doanh liên tục và én định nhằm mục dich sinh lợi. Lượng vốn đó là vốn kinh doanh của doanh nghiệp. “Vốn kinh doanh của doanh nghiệp là số vốn dau tư ứng trước của doanh nghiệp dé hình thành các tài sản can thiết cho quá trình kinh doanh. Theo đặc điểm luân chuyển, vốn kinh doanh được chia thành hai loại: vốn lưu động và vốn có định, trong đó, vốn lưu động là biểu hiện bằng tiền của tài sản lưu động và vốn có định là biểu hiện bằng tiền của tài sản cố định” — TS.
Hoàng Trung Đức (2019). Với cách tiếp cận trên, người viết thong nhất với khái niệm sau: “Vốn lưu động của doanh nghiệp là toàn bộ số tiền ứng trước mà doanh nghiệp bỏ ra để dau tư hình thành nên các tài sản lưu động thường xuyên cân thiết cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ”— GS. Tài san lưu động hay tài sản ngắn hạn là “nhing tài sản có thời gian sử dụng, luân chuyển, thu hồi vốn trong một chu kỳ kinh doanh hoặc trong một năm tài chính. Tài sản ngắn hạn có thể tôn tại dưới hình thái dạng tiên, hiện vật (vật tư, hàng hóa), các khoản đâu tư tài chính và nợ phải thu” - PGS.
Vũ Duy Hào, ThS. Trần Minh Tuấn (2019). Thông thường, tài sản lưu động được phân loại như sau: Tài sản lưu động trong sản xuất bao gồm công cụ, dụng cụ, vật liệu, nguyên liệu, sản phẩm do dang,. Tài sản lưu động trong lưu thông bao gồm tiền, các khoản tương đương tiền, chứng khoán, các khoản phải thu, khoản tạm ứng,.
Vũ Tuyết Hạnh 3 MSV: 12180073 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Thị Diệu Chi Chịu ảnh hưởng từ các đặc điểm của tải sản lưu động, vốn lưu động có các đặc điểm sau: - Tham gia vào tất cả các quá trình hình thành sản phẩm trong sản xuất kinh doanh. - Chuyén đổi liên tục hình thái từ hình thái này sang hình thái khác, tương ứng với việc chuyên liên tục từ chu kỳ sản xuất, kinh doanh này sang chu kỳ sản xuất, kinh doanh tiếp theo. - Được chuyền toàn bộ và một lần vào trong lưu thông (vao giá trị sản phẩm trong một chu trình sản xuất, kinh doanh) và từ trong lưu thông, toàn bộ vốn lưu động đã chuyển lại được thu hồi sau khi kết thúc một khâu sản xuất kinh doanh.
Ban đầu, vốn bằng tiền được dùng để mua sắm nguyên liệu, vật liệu,. dé sử dụng cho quá trình sản xuất, kinh doanh. Sau khi kết thúc việc mua sắm vật tư, vốn lưu động chuyền từ hình thái tiền tệ sang hình thái vật tư. Trải qua quá trình đưa vật tư vào sử dụng trong sản xuất, vốn lưu động chuyền sang hình thái hang hóa.
Khi hàng hóa được tiêu thụ, vốn lưu động lại được chuyền sang hình thái ban đầu là tiền tệ. Kết cấu vốn lưu động Kết cau vốn lưu động chính là kết cấu tài sản lưu động của doanh nghiệp. Kết cau tài sản lưu động thé hiện các thành phan trong tổng số tài sản lưu động của doanh nghiệp và phản ánh mối quan hệ tỉ lệ giữa thành phần với tong thé. Việc phân tích kết cấu tài sản lưu động của doanh nghiệp là cần thiết để doanh nghiệp hiểu rõ đặc điểm của những tài sản lưu động doanh nghiệp đang sở hữu và/hoặc sử dụng từ đó có biện pháp quản lý tài sản lưu động phù hợp, hiệu quả, theo mục tiêu và điều kiện của doanh nghiệp.
Đồng thời, công tác nghiên cứu sự thay đổi kết cấu tài sản lưu động trong những thời kỳ khác nhau cũng tạo điều kiện cho doanh nghiệp đánh giá được những diém tích cực - hạn ché, tiễn bộ - giảm sút trong công tác tô chức sử dung và quản lý vôn lưu động. Vũ Tuyết Hạnh 4 MSV: 12180073 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Thị Diệu Chi Có nhiều nhân tố có thể tác động đến kết cấu vốn lưu động của doanh nghiệp, có thé phan loai nhu sau: - Các nhân tô về cung ứng vật tư: quãng đường vận chuyên; khả năng cung ứng vật tư của các nhà cung cấp; khối lượng của mỗi lần giao hàng: thời hạn giao hàng; giá mua vật tư; đặc tính thời vụ của từng loại vật tư;. - Các nhân tố về sản xuất: công nghệ, kỹ thuật; mức độ phức tạp, hàm lượng kỹ thuật của sản phẩm; khả năng tổ chức sản xuất; số lượng chu kỳ sản xuất và độ dài của chu kỳ;.
- Các nhân tố về thanh toán: phương thức tạm ứng, đặt cọc, thanh toán của từng hợp đồng; tiến độ thanh toán; việc tuân thủ điều khoản thanh toán của các bên;. Phân loại vốn lưu động a) Căn cứ vào vai trò của vốn lưu động trong quá trình sản xuất, kinh doanh: - Vốn lưu động trong sản xuất, bao gồm: + Vốn dự trữ bao gồm phần vốn sử dụng để dự trữ nguyên liệu chính, vật liệu, nhiên liệu, dụng cụ, công cụ, các phụ tùng thay thế. +Vốn lưu động trong sản xuất bao gồm phần vốn tương ứng với sản phẩm dở dang, bán thành phâm và các khoản chi phí chờ kết chuyền. - Vốn lưu động trong lưu thông bao gồm phan vốn tương ứng với thành phẩm và vốn băng tiền, khoản tương đương tiền, chứng khoán, ký quỹ, các khoản vốn trong thanh toán.
Việc phân loại vốn lưu động theo tiêu chí này cho thấy sự phân bồ vốn lưu động vào các khâu trong qua trình kinh doanh, sản xuất. Qua đó, doanh nghiệp có thể điều chỉnh kết cấu vốn lưu động sao cho đạt được hiệu quả sử dụng vốn. b) Căn cứ vào hình thái biểu hiện: - Vốn vật tư, hàng hóa gồm các khoản vốn biéu hiện bằng hiện vật như: vật liệu, nhiên liệu, nguyên liệu, dụng cụ, công cụ, sản phẩm dé dang, thành phẩm, hàng hóa. Vũ Tuyết Hạnh 5 MSV: 12180073 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS.
Nguyễn Thị Diệu Chi - Vốn tiền tệ bao gồm các khoản tiền, khoản tương đương tiền, các khoản đầu tư chứng khoán ngắn hạn, các khoản phải thu nội bộ, phải thu khách hàng, tạm ứng,. Việc phân loại theo tiêu chí này tạo điều kiện cho doanh nghiệp đánh giá, nhận định được mức độ tồn kho các nguồn lực trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. c) Căn cứ vào tính chất ôn định hay tạm thời của vốn lưu động: - Vốn lưu động thường xuyên: hình thành nên tài sản lưu động thường xuyên, có tính chất ôn định, bao gồm các khoản dự trữ về nguyên liệu, vật liệu, thành phẩm, bán thành phẩm, sản phẩm dé dang,. Nguồn vốn này có thời gian sử dụng kéo dài.
Công thức xác định vốn lưu động thường xuyên như sau: Von lưu động Tông nguồn von thường Giá trị còn lại của tài sản cô thường xuyên xuyên của doanh nghiệp định và các tài sản dai hạn khác Hoặc theo công thức: Vốn lưu động , = Tài sản lưuđộng - Nợ ngăn hạn thường xuyên - Vốn lưu động tạm thời: mục đích chủ yếu là đáp ứng nhu cầu về vốn có tính chất tạm thời, phát sinh trong quá trình kinh doanh, sản xuất của doanh nghiệp, có tính chất ngắn hạn (dưới một năm), bao gồm các khoản vay từ ngân hàng hay các tô chức tin dụng khác. Việc phân loại theo tiêu chí này tạo điều kiện cho doanh nghiệp đánh giá được mức độ 6n định của vốn lưu động, khả năng tự duy trì vốn lưu động của doanh nghiệp, mức độ phát sinh các nhu cầu lưu động tạm thời. Vai trò của vốn lưu động Đôi với doanh nghiệp, vai trò của vôn lưu động là rât quan trọng. Vũ Tuyết Hạnh 6 MSV: 12180073 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS.
Nguyễn Thị Diệu Chi Một là, quy mô của vôn lưu động và hiệu qua sử dụng vốn lưu động (sử dụng lãng phí hay hiệu quả) sẽ có ảnh hưởng quyết định tới việc hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp được duy trì liên tục, ôn định hay bị ngừng trệ. Vốn lưu động là yêu cầu bắt buộc dé thực hiện sản xuất cũng như tái sản xuất. Hoạt động sản xuất, kinh doanh chỉ có thể được duy trì liên tục và én định nếu doanh nghiệp duy trì được nguồn vốn cần thiết một cách liên tục, cả về số lượng và hình thái tồn tại. Nếu không, quá trình chuyên hóa hình thái của vốn lưu động sẽ bị gián đoạn, dẫn đến công đoạn sản xuất/công đoạn kinh doanh tương ứng bị đình trệ.
Hai là, quy mô của vốn lưu động sẽ ảnh hưởng đến việc vốn đầu tư mà chủ doanh nghiệp phải đầu tư là bao nhiêu, được sử dụng lãng phí hay tiết kiệm. Lượng vốn mà chủ doanh nghiệp đầu tư vào doanh nghiệp là một nguồn quan trọng hình thành nên vốn lưu động. Doanh nghiệp sử dụng càng tiết kiệm, hiệu quả vốn lưu động thì lượng vốn mà chủ doanh nghiệp cần bỏ ra càng ít. Ba là, vốn lưu động có khả năng quyết định việc doanh nghiệp có nguồn lực để phát triển hay không.
Khi doanh nghiệp muốn tăng thêm quy mô, mở rộng phạm vi hoạt động, doanh nghiệp sẽ cần sử dụng vốn dé đầu tư địa điểm, máy móc, công nghệ, vật tư, hàng hóa, nghiên cứu thị trường, đào tạo nhân sự,. Chỉ khi doanh nghiệp có đủ lượng vốn lưu động sẵn sàng dùng dé dau tư thì doanh nghiệp mới có kha năng thực hiện kế hoạch tăng trưởng của mình hoặc chớp được thời cơ khi thời cơ kinh doanh xuất hiện. Do vậy, vốn lưu động và khả năng huy động vốn lưu động của doanh nghiệp là một nhân tố có tính quyết định khi doanh nghiệp định hướng và thiết lập chiến lược kinh doanh. Bon là, von lưu động tham gia vào tat cả các khâu của quá trình kinh doanh, sản xuất và toàn bộ giá trị được chuyển một lần vào giá tri của sản phẩm.
Vì vậy, việc vốn lưu động được sử dụng hiệu quả sẽ giúp làm giá thành sản phẩm giảm và tạo ưu thế cạnh tranh. Nguồn hình thành vốn lưu động Căn cứ trên quyên sở hữu von: Vũ Tuyết Hạnh 7 MSV: 12180073 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: TS.