LỜI MỞ ĐẦU Sau 20 năm thực hiện đƣờng lối đổi mới, nền kinh tế nƣớc ta đã thu đƣợc những thành tựu nổi bật, trong đó có sự đóng góp rất lớn của xuất khẩu. Hoạt động xuất khẩu đã đƣợc thúc đẩy phát triển và đƣợc coi là một trong ba chƣơng trình lớn của Nhà nƣớc mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã đề ra cho giai đoạn phát triển kinh tế của nƣớc ta hiện nay. Xuất khẩu có vai trò hết sức quan trọng đối với sự nghiệp phát triển kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội, bởi vì thông qua việc mở rộng xuất khẩu cho phép nƣớc ta tăng thu ngoại tệ cho tài chính và nhu cầu xã hội, cũng nhƣ tạo điều kiện cho sự phát triển cơ sở hạ tầng. Mặt khác, trong xu thế quốc tế hoá, toàn cầu hoá của nền kinh tế thế giới hiện nay, Sự phát triển của xuất khẩu còn là một trong những tiền đề, động lực trực tiếp thúc đẩy tốc độ hội nhập và gắn kết nền kinh tế Việt Nam với nền kinh tế thế giới.
Hơn thế nữa, đẩy mạnh xuất khẩu còn cho phép sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên, tận dụng tốt lực lƣợng lao động dồi dào trong nƣớc qua đó tạo điều kiện tăng thu nhập quốc dân, nâng cao mức sống cho ngƣời lao động, thúc đẩy quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Ngày 7/11/2006 vừa qua có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với nền kinh tế nƣớc ta khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của tổ chức thƣơng mại thế giới WTO. Tuy nhiên, sự kiện này vừa mở ra cho nền kinh tế Việt Nam nói chung cũng nhƣ quá trình xuất khẩu của Việt Nam nói riêng có nhiều cơ hội nhƣng cũng đầy thách thức. Do đặc thù về điều kiện tự nhiên nên Việt Nam có thế mạnh trong việc xuất khẩu các loại rau quả.
Nhƣng để tăng giá trị các mặt hàng nông sản xuất khẩu, việc gắn nông nghiệp với công nghiệp chế biến đã trở thành một vấn đề hết sức quan trọng và cấp bách. Nông nghiệp cung cấp nguồn nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp và ngƣợc lại, công nghiệp chế biến sẽ tạo đầu ra cho nông nghiệp, thúc đẩy nông nghiệp phát triển. Đó cũng là một trong những mục tiêu của chƣơng trình CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn ở nƣớc ta. Là Tổng công ty trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, xuất khẩu hàng nông sản và rau quả lớn nhất cả nƣớc, Tổng công ty Rau quả- nông 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sản Việt Nam phải đứng trƣớc nhiệm vụ làm thế nào để có thể xuất khẩu đƣợc nhiều sản lƣợng rau quả chế biến nhiều hơn nữa trong những năm tới.
Trong những năm qua, Tổng công ty đã không ngừng phấn đấu để trở thành đơn vị dẫn đầu trong ngành, sớm khẳng định đƣợc vai trò vị thế của mình trong nƣớc và quốc tế. Tuy nhiên cùng với sự ra đời của cơ chế thị trƣờng ở Việt Nam kèm theo đó là sự cạnh tranh gay gắt giữa các thành phần kinh tế khác nhau khiến cho Tổng công ty gặp nhiều khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung và xuất khẩu nói riêng. Qua thời gian thực tập tại Tổng công ty Rau quả- nông sản, đƣợc sự giúp đỡ tận tình của các cô chú, anh chị trong phòng kinh doanh xuất nhập khẩu 9 của Tổng công ty rau quả- nông sản Việt Nam và dƣới sự hƣớng dẫn tận tình của cô giáo- Thạc sỹ Hoàng Thị Việt Hà, em đã mạnh dạn đi sâu tìm hiểu và lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện kế toán xuất khẩu rau quả -nông sản tại Tổng công ty Rau quả- nông sản Việt Nam” cho chuyên đề thực tập tốt nghiệp của mình. Chuyên đề gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những lý luận chung về xuất khẩu hàng hoá trong các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu.
Chƣơng 2: Thực trạng xuất khẩu sản phẩm rau quả chế biến tại Tổng công ty Rau quả- nông sản Việt Nam. Chƣơng 3: Một số biện pháp nhằm đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm rau quả-nông sản tại Tổng công ty Rau quả- nông sản Việt Nam. Mặc dù đƣợc sự giúp đỡ rất nhiều và bản thân em cũng có nhiều cố gắng nhƣng với thời gian và trình độ còn hạn chế nên chuyên đề này còn nhiều hạn chế, thiếu sót. Em rất mong nhận đƣợc sự chỉ dẫn, góp ý của các thầy cô cũng nhƣ các cô chú trong phòng kinh doanh xuất nhập khẩu nơi em thực tập để bài viết này của em đƣợc hoàn thiện hơn.
Sinh viên TẠ THU HƢƠNG 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH XUẤT NHẬP KHẨU 1.1 Xuất khẩu hàng hóa trong nền kinh tế thị trƣờng 1.1 Khái niệm về xuất khẩu Các ngành ra đời và phát triển trong nền kinh tế quốc dân là do sự phân công lao động xã hội. Chuyên môn hoá sản xuất đã làm tăng thêm lực lƣợng sản xuất xã hội và là một trong những động lực chủ yếu của tăng trƣởng kinh tế và tiến bộ khoa học kỹ thuật. Với phân công lao động xã hội một cách mạnh mẽ hay là chuyên môn hoá sản xuất một mặt hàng nhất định sẽ tạo ra sự dƣ thừa trong sản xuất. Và sự dƣ thừa đó sẽ thúc đẩy nhu cầu trao đổi hàng hoá nhằm đáp ứng nhu cầu trong nƣớc và ngoài nƣớc.
Nhƣ vậy, chính yếu tố chuyên môn hoá sản xuất đã đặt ra sự cần thiết phải trao đổi trong xã hội các sản phẩm giữa ngƣời sản xuất và ngƣời tiêu dùng. Thƣơng mại quốc tế ra đời mà nòng cốt của vấn đề này là hoạt động xuất nhập khẩu Xuất khẩu và nhập khẩu lag hai mặt của thƣơng mại quốc tế. Xuất khẩu đƣợc trình bày là một hoạt động buôn bán kinh doanh trên phạm vi quốc tế. Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thống quan hệ mua bán phức tạp có tổ chức cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm mục tiêu lợi nhuận, thúc đẩy hàng hoá phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế ổn định và từng bƣớc nâng cao đời sống kinh tế của nhân dân.
Có thể nói xuất khẩu là hoạt động kinh doanh dễ đem lại hiệu quả đột biến nhƣng nó có thể gay ra thiệt hại lớn vì nó phải đƣơng đầu với một hệ thống kinh tế khác từ bên ngoài mà chủ thể trong nƣớc tham gia xuất khẩu không dễ dàng khống chế đƣợc. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hoạt động xuất khẩu là một mặt quan trọng của thƣơng mại quốc tế. Nó là quá trình bán những sản phẩm của quốc gia đó cho một hay nhiều quốc gia khác trên thế giới nhằm thu ngoại tệ. Theo điều 52 NĐ 52/1998 của chính phủ, Xuất khẩu là hoạt động bán hàng của thƣơng nhân Việt Nam với thƣơng nhân nƣớc ngoài theo các hợp đồng mua bán, bao gồm cả hoạt động tạm nhập tái xuất và chuyển khẩu hàng hoá.
Nhƣ vậy, mọi khái niệm đều cho rằng: Xuất khẩu là một hoạt động kinh doanh nhƣng phạm vi vƣợt khỏi biên giới quốc gia hay là hoạt động buôn bán với nƣớc ngoài. Thông qua hoạt động xuất khẩu có thể đem lại lợi nhuận to lớn cho nền sản xuất trong nƣớc. Cho đến ngày nay hoạt động xuất khẩu càng phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, và xuất khẩu diễn ra trong tất cả các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế.2 Đặc điểm của hoạt động xuất khẩu. Hoạt động xuất khẩu hàng hóa có những đặc điểm khác biệt và phức tạp hơn so với hoạt động kinh doanh nội địa cụ thể là: - Thị trƣờng hoạt động rộng, không bó hẹp trong phạm vi quốc gia mà mang tầm quốc tế nên rất khó kiểm soát.
Mua bán trung gian chiếm tỷ trọng lớn, hình thức thanh toán phong phú, đồng tiền sử dụng trong thanh toán thƣờng là các ngoại tệ mạnh nhƣ USD, JPY,GDP,DEM,EUR… Vì vậy hoạt động kinh doanh xuất khẩu chịu ảnh hƣởng lớn của sản xuất trong nƣớc và thị trƣờng nƣớc ngoài. - Ngƣời mua ngƣời bán thuộc các quốc gia khác nhau, có trình độ quản lý, phong tục tập quán tiêu dùng và chính sách ngoại thƣơng của các quốc gia cũng khác nhau. Do đó đối tƣợng giao dịch không đồng nhất về ngôn ngữ nên trong hợp đồng cần thống nhất loại ngôn ngữ đƣợc sử dụng và bản thân các tổ chức và bản thân các tổ chức, các đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu cần phải tìm hiểu kỹ đơn vị đối tác, phải có biện pháp phòng vệ trong việc thu hồi nợ. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đồng thời phải quy định rõ cơ quan đứng ra giải quyết tranh chấp khi có tranh chấp xảy ra.
- Hàng hóa xuất khẩu đƣợc tiêu dùng vƣợt ra ngoài phạm vi quốc gia đáp ứng nhu cầu, thị hiếu tiêu dùng trong khu vực và trên toàn thế giới. Nên hàng hóa xuất khẩu phải đảm bảo về mặt chất lƣợng mẫu mã đẹp, hợp thị hiếu ngƣời tiêu dùng của từng quốc gia, từng khu vực trong từng thời kỳ khác nhau. Đối tƣợng của hoạt động xuất khẩu là những hàng hóa thuộc về lợi thế so sánh của mỗi quốc gia. - Hàng hóa chuyển từ nƣớc xuất khẩu sang nƣớc nhập khẩu phải qua một khoảng cách địa lý khá xa.
Do đó mọi phƣơng tiện vận tải nhƣ vận tải đƣờng không, vận tải đƣờng bộ, vận tải đƣờng sắt, đƣờng thủy đều có thể đƣợc sử dụng. Hàng hóa xuất khẩu cũng phải đƣợc bảo quản tốt tránh hỏng hóc, mất mát và giảm chất lƣợng trong quá trình vận chuyển. - Ngoài các yếu tố chính trị hoặc nghĩa vụ quốc tế thì hoạt động kinh doanh xuất khẩu quan tâm đến những hàng hóa có giá trị thực hiện trên thị trƣờng thế giới lớn hơn giá trị thực hiện trên thị trƣờng nội địa. Ở nƣớc ta kim nghạch xuất khẩu hàng năm tăng lên đáng kể nhƣng chất lƣợng không cao vì thƣờng xuất khẩu những mặt hàng nông sản, thủy hải sản và các sản phẩm thô… Chính vì vậy gây nên sự thua thiệt lớn về giá trị xuất khẩu cũng nhƣ ƣu thế cạnh tranh trên thị trƣờng quốc tế.
- Quy trình thực hiện hoạt động xuất khẩu hàng hóa là một quy trình khép kín gồm hai giai đoạn cơ bản: thu mua sản phẩm hàng hóa trong nƣớc để xuất khẩu và tổ chức công tác xuất bán hàng hóa, dịch vụ ra nƣớc ngoài. Hai giai đoạn này có mối quan hệ mật thiết với nhau, giai đoạn này là bƣớc kế tiếp của giai đoạn kia và ngƣợc lại.