CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG. I-ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÀNH XÂY DỰNG VÀ SẢN PHẨM XÂY LẮP-YÊU CẦU CÔNG TÁC QUẢN LÝ, KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM. 1/ Đặc điểm của ngành xây dựng và sản phẩm xây lắp. Xây dựng cơ bản là một ngành sản xuất độc lập và duy nhất có chức năng tạo ra và trang bị tài sản cố định cho tất cả các ngành kinh tế, tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế của đất nước.
Vì vậy, nó có vai trò đặc biệt quan trọng trong xã hội, sản phẩm của ngành xây dựng không chỉ có ý nghĩa trong phạm vi một doanh nghiệp mà còn có ý nghĩa với toàn bộ nền kinh tế. Sau những năm thực hiện chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế mới, cũng như tất cả các ngành trong cả nước, ngành xây dựng cơ bản ngày một thích nghi và phát triển. Với mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá, ngành xây dựng cơ bản lại càng khẳng định được vị trí của mình, được Đảng và Nhà nước quan tâm nhiều hơn. Vì vậy, phần lớn thu nhập quốc dân nói chung và tích luỹ nói riêng cùng với vốn đầu tư tài trợ từ nước ngoài được sử dụng trong lĩnh vực xây dựng cơ bản.
Hàng năm ngành xây dựng cơ bản thu hút gần 30% tổng số vốn đầu tư trong cả nước. Vấn đề đặt ra là làm sao quản lý vốn có hiệu quả, khắc phục tình trạng thất thoát vốn, lãng phí trong thi công, tiết kiệm chi phí, hạ giá thành, tăng tính cạnh tranh cho các doanh nghiệp. So với những ngành sản xuất khác, ngành xây dựng cơ bản có những đặc điểm kinh tế- kĩ thuật đặc trưng thể hiện rất rõ ở sản phẩm và quá trình sáng tạo ra sản phẩm của ngành. Do vậy, công tác kế toán trong các doanh nghiệp xây dựng cơ bản phải có nét đặc trưng riêng phù hợp để thực hiện tốt nhất chức năng của kế toán là thông tin và phản ánh, đồng thời cũng phải phù hợp với những chuẩn mực kế toán chung được thừa nhận.
3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thông thường, sản phẩm xây dựng ở doanh nghiệp được thực hiện thông qua hình thức nhận thầu hoặc theo đơn đặt hàng, sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thoả thuận với chủ đầu tư (giá đấu thầu), sản phẩm sản xuất xong không phải đem đi tiêu thụ và khách hàng đã được xác định trước khi thực hiện quá trình sản xuất sản phẩm. Vì vậy, các chi phí lưu thông trong các doanh nghệp này là không có. Chi phí phát sinh chủ yếu trong quá trình cung ứng và quá trình sản xuất. Trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp sẽ không phải tiến hành các hoạt động xúc tiến tiêu thụ nhưng mặt khác lại phải có quan hệ chặt chẽ với khách hàng về việc bảo đảm quá trình sản xuất theo đúng tiến độ cũng như chất lượng công trình và đó chính là việc xúc tiến tiêu thụ trong tương lai.
Phù hợp với đặc điểm này, kế toán chỉ tập trung theo dõi và tập hợp chi phí trong quá trình sản xuất. Sản phẩm xây lắp là những công trình xây dựng, vật kiến trúc. - nó mang tính tổng hợp về nhiều mặt kinh tế, văn hoá, chính trị, xã hội. có quy mô lớn, kết cấu phức tạp có tính đơn chiếc, thời gian sản xuất lâu dài.
Đặc điểm này đòi hỏi việc tổ chức quản lý và hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành phải xác định cho mình một phương pháp và trình tự hạch toán thích hợp, linh hoạt, hiệu quả đảm bảo phản ánh được đầy đủ và chính xác các chi phí phát sinh. Thông thường, trước khi tiến hành xây lắp sản phẩm phải qua các khâu từ lập dự án rồi đến dự toán công trình. Dự toán công trìnhlà tổng mức phí cần thiết cho việc xây lắp công trình, được tính toán cụ thể ở giai đoạn thiết kế kĩ thuật. Tổng dự toán công trình có liên quan đến khảo sát thiết kế, xây dựng, mua sắm thiết bị và các chi phí khác bao gồm cả chi phí dự phòng và yếu tố trượt giá.
Dự toán chi phí bao gồm dự toán thiết kế và dự toán thi công được lập cho từng phần việc cụ thể, quá trình sản xuất xây lắp phải so sánh với dự toán và lấy dự toán làm thước đo cả về mặt giá trị lẫn mặt kĩ thuật. Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện của sản xuất (xe máy, thiết bị thi công, vật tư, người lao động.) phải di chuyển theo địa điểm của công trình. Mặt khác, hoạt động xây dựng cơ bản chủ yếu được tiến hành ở ngoài trời, thường chịu ảnh hưởng của điều kiện thiên nhiên và môi trường: mưa, nắng, gió, bão,. dễ dẫn đến mất mát hư hỏng và không có tính ổn định.
Vì vậy công tác 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quản lý, sử dụng và hạch toán vật tư tài sản gặp nhièu khó khăn và phức tạp. Thời gian sử dụng sản phẩm rất lâu dài, đòi hỏi việc tổ chức quản lý và hạch toán sao cho chất lượng công trình được bảo đảm đúng dự toán thiết kế nghĩa là phải bảo đảm phản ánh chính xác và đúng theo từng thời điểm phát sinh. 2/Yêu cầu của công tác quản lý và kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm xây lắp trong doanh nghiệp xây dựng. Do vị trí quan trọng của ngành xây dựng cơ bản và đặc thù sản xuất của nó mà việc quản lý về đầu tư và xây dựng là một quá trình khó khăn và phức tạp.
Để quản lý chặt chẽ và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư, Nhà nước đã ban hành những quy chế quản lý phù hợp. Yêu cầu cơ bản của quản lý đầu tư và xây dựng là: 1. Bảo đảm đúng mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế- xã hội trong từng thời kỳ theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp háo-hiện đại hoá, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Huy động và sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồn vốn đầu tư trong nước cũng như của nước ngoài đầu tư tại Việt Nam, khai thác tốt tài nguyên và tiềm năng người lao động, đất đai và mọi tiềm lực khác, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái, chống hành vi tham ô, lãng phí trong hoạt động đầu tư và xây dựng. Xây dựng theo quy hoạch, kiến trúc và thiết kế kỹ thuật được duyệt, bảo đảm bền vững, mỹ quan, thực hiện cạnh tranh trong xây dựngnhằm áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến, bảo đảm chất lượng và thời hạn xây dựng với chi phí hợp lý và thực hiện bảo hành công trình. (Trích điều lệ quản lý đầu tư và xây dựng ban hành kèm theo Nghị định số 42/CP ngày 16/7/1996 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung Nghị định 177/CP) 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trước đây xây dựng cơ bản là một lỗ hỏng lớn làm thất thoát nguồn vốn đàu tưcủa Nhà nước. Để hạn chế sự thất thoát này, Nhà nước thực hiện quản lý giá xây dựng thông qua các chế độ chính sách về giá, các nguyên tắc, phương pháp lập dự toán.
để xác định tổng mức vốn đầu tư, tổng dự toán công trình. Đặc biệt tiết kiệm chi phí, hạ giá thành là là mối quan tâm hàng đầu, là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Hiện nay, trong lĩnh vực xây dựng cơ bản chủ yếu áp dụng phương pháp đấu thầu, giao nhận thầu xây dựng, trong đó phương pháp đấu thầu được Nhà nước khuyến khích áp dụng. Vì vậy để trúng thầu, được nhận thi công một công trình thì doanh nghiệp phải có một giá đấu thầu hợp lý dựa trên cơ sở các định mức, các đơn giá xây dựng cơ bản do Nhà nước ban hành trên cơ sở giá cả thị trường và khả năng của bản thân doanh nghiệp, mặt khác, lại phải đảm bảo kinh doanh có lãi tức là doanh nghiệp luôn luôn phấn đấu tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm.
Để thực hiện được các yêu cầu trên, đơn vị phải biết sử dụng nhiều biện pháp khác nhau. Đứng trên góc độ quản lý thì cần phải biết nguồn gốc hay con đường hình thành nó để trên cơ sở đó, quản lý mới đề ra được biện pháp cần thiết hạn chế, loại trừ ảnh hưởng của các nhân tố tiêu cực, khuyến khích phát huy mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tích cực, khai thác khả năng tiềm tàng trong quản lý sử dụng các nguồn lực. Do đó, phải tăng cường công tác quản lý kinh tế nói chung, quản lý chi phí, giá thành nói riêng, trong đó trọng tâm là công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đảm bảo phát huy tối đa tác dụng của công cụ kế toán đối với quản lý sản xuất. Yêu cầu đặt ra cho công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là: Phải phản ánh kịp thời, đầy đủ, chính xác toàn bộ chi phí thực tế phát sinh trong quá trình sản xuất, thi công.
Phân bổ hợp lý các chi phí sản xuất theo từng khoản mục vào các đối tượng tập hợp chi phí. Căn cứ vào đặc điểm tổ chức sản xuất và quy trình công nghệ mà áp dụng phương pháp tính giá thành thích hợp. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tính toán chính xác, phân bổ kịp thời giá thành xây lắp theo đối tượng tính giá thành. Kiểm tra tình hình thực hiện các định mức về các chi phí về vật tư, nhân công, sử dụng máy và các dự toán chi phí khác, phát hiện kịp thời các khoản khi phí chênh lệch so với định mức, các khoản chi phí ngoài kho, các khoản thiệt hại mất mát hư hỏng.
để đề ra các biện pháp ngăn chặn kịp thời. Kiểm tra việc thực hiện giá thành của doanh nghiệp theo từng công trình, hạng mục công trình, vạch ra các khả năng tiềm tàng và có biện pháp hạ giá thành hợp lý và có hiệu quả. Xác định đúng đắn và bàn giao tính toán kịp thời khối lượng công tác xây lắp hoàn thành, định kỳ kiểm tra và đánh giá khối lượng thi công dở dang theo nguyên tắc quy định. Thông qua việc ghi chép, phản ánh tính toán để đánh giá đúng kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của từng công trình, hạng mục công trình, từng bộ phận, tổ đội thi công và toàn doanh nghiệp trong từng thời kỳ nhất định.