Chương 1. Cơ sở lý luận và pháp lý của tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật. Thực trạng tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn Thành phố Tân An, tỉnh Long An. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật trên địa bàn Thành phố Tân An, tỉnh Long An.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm phổ biến pháp luật Pháp luật được hiểu là các quy định được xây dựng và thi hành bởi các cơ quan quản lý nhà nước nhằm điều chỉnh hành vi của các cá nhân và tổ chức trong xã hội. Pháp luật đặt ra các quy định và nguyên tắc mà mọi người phải tuân theo, quy định các hành vi được cho phép, bị cấm và hình phạt cho hành vi vi phạm.
Pháp luật phải được xây dựng dựa trên nguyên tắc công bằng và bảo vệ quyền và lợi ích của mọi người trong xã hội, không phân biệt đối xử dựa trên giai cấp, tôn giáo, giới tính, hoặc dân tộc. Pháp luật được sử dụng để thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ của xã hội bằng cách tạo ra môi trường ổn định và an toàn cho hoạt động kinh doanh, đầu tư, và sáng tạo. Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành và mang tính bắt buộc thực hiện với mọi chủ thể trong xã hội. Nội dung của pháp luật thể hiện ý chí, bản chất của giai cấp thống trị.
Pháp luật có thể bao gồm nhiều loại tài liệu pháp lý như Hiến pháp, Luật, Nghị định, Quyết định, Thông tư, và các quy định cụ thể khác, tùy thuộc vào cấp độ và lĩnh vực của quy định. Theo Từ điển Tiếng việt, phổ biến là làm cho đông đảo người biết bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông qua hình thức gián tiếp. Từ những khái niệm trên có thể hiểu phổ biến pháp luật là quá trình truyền tải, giải thích về các quy định, quyền lợi, nghĩa vụ và các điều khoản của pháp luật đối với cộng đồng. Mục đích của việc phổ biến pháp luật là để mọi người có thể hiểu và tuân thủ pháp luật một cách đúng đắn, từ đó giữ gìn trật tự, an ninh và bảo vệ quyền lợi của mỗi cá nhân và cộng đồng.
Khái niệm giáo dục pháp luật Theo Từ điển Bách khoa, giáo dục được hiểu là "quá trình đào tạo con người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xã hội, tham 8 gia lao động sản xuất, được thực hiện bằng cách tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người" [14, tr. Đại Từ điển tiếng Việt đưa ra định nghĩa: Giáo dục là tác động có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của con người, để họ từng bước có được những phẩm chất và năng lực cần thiết theo yêu cầu [34, tr. Ở Việt Nam, từ góc độ ngôn ngữ chuyên môn, Từ điển Bách khoa Việt Nam xác định: "Giáo dục pháp luật là sự tác động định hướng của tổ hợp các quá trình xây dựng pháp luật, áp dụng pháp luật, tuyên truyền, giải thích pháp luật nhằm nâng cao ý thức pháp luật " [14, tr. Theo Giáo trình lý luận về Nhà nước và pháp luật của một số cơ sở nghiên cứu và đào tạo luật trong nước, GDPL được định nghĩa "GDPL là hoạt động có định hướng, có mục đích trang bị kiến thức pháp luật, nhằm hình thành ở đối tượng được giáo dục những tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với yêu cầu của pháp luật" [20, tr.
Khái niệm tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật Tính đến hiện nay thì khái niệm về phổ biến, giáo dục pháp luật vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau. Các phương pháp tiếp cận khác nhau cho thấy rằng PBGDPL có các mức độ khác nhau trong việc truyền đạt thông tin đến các đối tượng cần thiết để họ hiểu biết về pháp luật, cung cấp dữ liệu cho các hành vi và hoạt động của họ trong hiện tại và trong tương lai, phục vụ lợi ích của cá nhân, của Nhà nước và của xã hội. Tuy nhiên, các cách hiểu và mục đích như vậy có thể dẫn đến khái niệm PBGDPL như sau: PBGDPL là quá trình tổ chức các hoạt động truyền bá pháp luật tới đối tượng cụ thể bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm nâng cao kiến thức pháp luật, từ đó nâng cao nhận thức về pháp luật, ý thức tôn trọng, nghiêm chỉnh chấp hành và bảo vệ pháp luật của người dân. Từ những khái niệm trên cũng như căn cứ theo quy định của Luật PBGDPL năm 2012, có thể hiểu khái niệm tổ chức PBGDPL như sau: Tổ chức PBGDPL là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định nhằm đạt mục đích truyền tải 9 thông tin về pháp luật hiện hành, thông tin về các văn bản pháp luật đến Nhân dân, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và nâng cao kiến thức pháp luật hướng đến hình thành ý thức thượng tôn pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của công dân.
Chủ thể, đối tượng tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật 1. Chủ thể tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật Dựa vào mối liên hệ giữa mục đích của tổ chức PBGDPL và các chức năng, nhiệm vụ được quy định bởi Luật, trong lý luận và thực tiễn đã xác định các chủ thể tổ chức PBGDPL gồm UBND, Phòng Tư pháp, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Công an, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức pháp lý. Bên cạnh đó, việc không ngừng học hỏi, trau dồi và tích lũy kiến thức về pháp luật cũng như thực hiện các hoạt động thực tiễn liên quan đến pháp luật là trách nhiệm của mỗi công dân. Sự tự nhận thức, tự giáo dục và ý thức trách nhiệm của công dân cũng như việc tuân thủ nghiêm ngặt đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước đều có tác động tích cực trong việc giáo dục các thành viên khác trong xã hội.
Đối tượng tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật Đối tượng của PBGDPL rất đa dạng và phong phú, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và tăng cường quản lý xã hội bằng pháp luật. Mọi chủ thể đều cần trang bị tri thức về pháp luật để thực hiện quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình khi tham gia vào các mối quan hệ xã hội cụ thể. Yếu tố quan trọng để phân loại đối tượng PBGDPL là trạng thái pháp lý, địa vị của công dân trong từng mối quan hệ pháp luật cụ thể. Dựa vào địa vị pháp lý, đặc điểm tâm sinh lý, nhu cầu và năng lực nhận thức về pháp luật khác nhau, các chủ thể giáo dục pháp luật sẽ lựa chọn nội dung và hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là tính đặc thù của đối tượng.
Đối tượng PBGDPL không chỉ là công dân mà còn có thể là các thực thể đặc biệt khi họ tham gia vào các mối quan hệ xã hội cụ thể. Dựa trên các yếu tố như trình độ học vấn, địa vị xã hội, yếu tố dân tộc, giới tính và điều kiện sống, đối tượng 10 PBGDPL bao gồm các nhóm sau: Cán bộ, công chức, viên chức nhà nước: Với vai trò đặc biệt của họ trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, họ không chỉ là người tiếp nhận giáo dục pháp luật mà còn là chủ thể của PBGDPL. Quá trình PBGDPL hướng đến việc cung cấp tri thức về hệ thống pháp luật, nguyên tắc tổ chức và quản lý nhà nước, kiến thức quản trị công như thủ tục và trách nhiệm của các cấp chính quyền và cấp hành chính. Doanh nghiệp và người lao động trong doanh nghiệp là hai đối tượng quan trọng trong PBGDPL.
PBGDPL đối với họ phát sinh từ yêu cầu quản lý kinh tế của Nhà nước và nhu cầu về kiến thức pháp luật trong các lĩnh vực như luật kinh tế, luật dân sự, luật thuế, pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh doanh, và giải quyết tranh chấp về hợp đồng lao động của chủ doanh nghiệp. Đối với người lao động, việc hiểu biết về pháp luật sẽ giúp họ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cũng như thực hiện các nghĩa vụ đối với Nhà nước, từ đó tránh được tình trạng vi phạm pháp luật. Nhân dân (bao gồm phụ nữ, trẻ em, nông dân, và những người sống ở vùng sâu, vùng xa.) việc PBGDPL là cần thiết để họ có kiến thức cơ bản và phổ thông về pháp luật, từ đó nhận thức được quyền lợi và trách nhiệm của mỗi công dân đối với Nhà nước và xã hội. Khi thực hiện PBGDPL, cần chú ý đến đặc điểm riêng của từng nhóm đối tượng để xác định nội dung, hình thức, phương tiện, và biện pháp phù hợp, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả của công tác PBGDPL.
Nội dung, hình thức tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật 1. Nội dung PBGDPL Căn cứ Điều 10, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 quy định rõ nội dung PBGDPL như sau: 1. Quy định của Hiến pháp và văn bản quy phạm pháp luật Tổ chức thực hiện PBGDPL nhằm đưa các quy định của Hiến pháp và văn bản quy phạm pháp luật, trọng tâm là các quy định của pháp luật về dân sự, hình sự, hành chính, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi 11 trường, lao động, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, giao thông, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành, được tiến hành dựa trên hai bình diện chủ yếu là triển khai thực hiện pháp luật và áp dụng pháp luật vào đời sống xã hội, trên tất cả các phương diện. Việc tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền triển khai thực hiện và các cán bộ, công chức thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.
Các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, các thỏa thuận quốc tế Việc PBGDPL không chỉ đối với các văn bản pháp luật của nước ta mà còn thực hiện đối với các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, các thỏa thuận quốc tế.