LỜI MỞ ĐẦU Trong công cuộc đổi mới hiện nay, đất nƣớc ta đang diễn ra sôi động quá trình phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trƣờng có sự quản lý của nhà nƣớc theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Trƣớc vấn đề từ một nền kinh tế theo cơ chế bao cấp sang nền kinh tế theo cơ chế thị trƣờng, sự hòa nhập các ngành kinh tế trong xã hội không những chỉ nằm riêng trong lĩnh vực quốc gia mà còn hòa nhập vào nền kinh tế thế giới. Với yêu cầu này, các hoạt động kinh doanh trong nhiều lĩnh vực phải có nhiều chuyển biến, nhiều thay đổi cho phù hợp với cơ chế mới. Trong nền kinh tế chung, hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp có vị trí hết sức quan trọng, đƣợc xem là xƣơng sống của nền kinh tế, đóng vai trò rất to lớn trong việc thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế bền vững.
Để tiến hành một quá trình sản xuất kinh doanh đòi hỏi các doanh nghiệp phải hội tụ đủ ba yếu tố: lao động, đối tƣợng lao động và tƣ liệu lao động. Trong đó lao động là một trong những nhân tố quyết định sự thành công của doanh nghiệp, chúng ta đã biết: lao động là bỏ một phần sức lực (chân tay hay trí óc) nên nó cần thiết phải đƣợc bù đắp để tái tạo sức lao động. Và sự thật đó đƣợc thấy dễ dàng trong thực tế: mọi ngƣời lao động làm việc trong môi trƣờng bình thƣờng hay khắc nghiệt đều mong muốn kiếm đƣợc nhiều tiền nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của họ. Vì lẽ đó, tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng cho ngƣời lao động dƣới mọi hình thức này hay hình thức khác là một vấn đề quan trọng cần giải quyết và cần giải quyết nó một các cân nhắc, cẩn thận, rõ ràng, thỏa đáng.
Ngày nay cùng với sự phát triển nhƣ vũ bão của khoa học kỹ thuật, sự phát triển lớn mạnh của nền kinh tế thế giới, một quốc gia nói chung hay một doanh nghiệp nói riêng muốn hòa nhập đƣợc thì phải tạo động lực phát triển từ trong nội bộ doanh nghiệp mà xuất phát điểm chính là việc giải quyết một cách hợp lý, công bằng, rõ ràng vấn đề tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng cho Sinh viên: Đào Thị Thanh Thúy_ Lớp QT1102K 1 Trƣờng Đại Học Dân Lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp ngƣời lao động. Dù dƣới bất kỳ loại hình doanh nghiệp nào, thì sức lao động của con ngƣời đều tồn tại và đi liền với thành quả của doanh nghiệp. Vì thế tiền lƣơng phải trả cho ngƣời lao động là vấn đề cần quan tâm của các doanh nghiệp hiện nay. Làm thế nào để có thể kích thích ngƣời lao động hăng hái sản xuất, nâng cao hiệu quả, chất lƣợng lao động, giảm chi phí nhân công trong giá thành sản phẩm, tạo cho doanh nghiệp đứng vững trong môi trƣờng cạnh tranh, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đang là một yêu cầu đặt ra đối với các doanh nghiệp trong xu thế hiện nay.
Xuất phát từ yêu cầu trên, em đã mạnh dạn chọn đề tài “ Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại Công Ty Cổ Phần Xây Dựng Thủy Lợi Hải Phòng” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp. Nội dung của khóa luận bao gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận chung về tổ chức công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực tế tổ chức công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại Công Ty Cổ Phần Xây Dựng Thủy Lợi Hải Phòng. Chƣơng 3: Một số kiến nghị đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại Công Ty Cổ Phần Xây Dựng Thủy Lợi Hải Phòng.
Mặc dù đã cố gắng hoàn thiện tốt nhƣng do thời gian thực tập và kinh nghiệm còn hạn chế nên bài viết của em không thể tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận đƣợc sự giúp đỡ, góp ý của các thầy cô, các cô chú trong phòng Kế toán tại công ty để em ngày càng hoàn thiện hơn kiến thức của mình. Em xin chân thành cảm ơn! Ngày 09 tháng 04 năm 2011 Sinh viên Đào Thị Thanh Thúy Sinh viên: Đào Thị Thanh Thúy_ Lớp QT1102K 2 Trƣờng Đại Học Dân Lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Bản chất, vai trò và ý nghĩa của tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong doanh nghiệp 1.1 Bản chất và chức năng của tiền lương Bản chất Trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay, doanh nghiệp tồn tại phát triển trong một môi trƣờng cạnh tranh trên mọi phƣơng diện: cạnh tranh về vốn, kỹ thuật, quy trình công nghệ, về năng lực tổ chức, quản lý lao động nhằm mục đích cuối cùng là mang lại lợi nhuận càng cao cho doanh nghiệp. Để thực hiện đƣợc mục đích trên, mỗi doanh nghiệp phải đảm bảo các yếu tố lao động, đối tƣợng lao động và tƣ liệu lao động.
Trong đó lao động là yếu tố quan trọng nhất bởi nó mang tính chủ động và quyết định. Lao động là hoạt động có ý thức, có mục đích của con ngƣời tác động vào giới tự nhiên nhằm biến những vật chất trong tự nhiên thành những sản phẩm có ích phục vụ nhu cầu sinh hoạt của mình. Tiền lƣơng là biểu hiện bằng tiền phần sản phẩm xã hội trả cho ngƣời lao động tƣơng ứng với thời gian chất lƣợng và kết quả lao động mà họ đã cống hiến. Nhƣ vậy tiền lƣơng thực chất là khoản thù lao mà doanh nghiệp trả cho ngƣời lao động trong thời gian mà họ cống hiến cho doanh nghiệp.
Tiền lƣơng có thể biểu hiện bằng tiền hoặc bằng sản phẩm. Tiền lƣơng có chức năng vô cùng quan trọng, nó là đòn bẩy kinh tế vừa khuyến khích ngƣời lao động chấp nhận kỷ luật lao động, đảm bảo ngày công, giờ công, năng suất lao động, vừa tiết kiệm chi phí về lao động, hạ giá thành sản phẩm tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Sinh viên: Đào Thị Thanh Thúy_ Lớp QT1102K 3 Trƣờng Đại Học Dân Lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp Chức năng của tiền lƣơng - Chức năng thƣớc đo giá trị: là cơ sở để điều chỉnh giá cả cho phù hợp mỗi khi giá cả biến động. - Chức năng tái sản xuất sức lao động: nhằm duy trì năng lực làm việc lâu dài, có hiệu quả trên cơ sở tiền lƣơng bảo đảm bù đắp đƣợc sức lao động đã hao phí cho ngƣời lao động.
- Chức năng kích thích lao động (đòn bẩy kinh tế): Với một mức lƣơng thỏa đáng sẽ là động lực thúc đẩy sản xuất phát triển tăng năng suất lao động. Khi đƣợc trả công xứng đáng ngƣời lao động sẽ say mê tích cực làm việc, phát huy tinh thần làm việc sáng tạo, họ sẽ gắn bó chặt chẽ trách nhiệm của mình với lợi ích của doanh nghiệp. Do vậy tiền lƣơng là công cụ khuyến khích vật chất, kích thích ngƣời lao động làm việc thực sự có hiệu quả cao. - Chức năng tích lũy: đảm bảo có dự phòng cho cuộc sống lâu dài khi ngƣời lao động hết khả năng lao động gặp bất trắc rủi ro.2 Vai trò và ý nghĩa của tiền lương Vai trò Tiền lƣơng có vai trò rất to lớn nó làm thỏa mãn nhu cầu của ngƣời lao động.
Vì tiền lƣơng là nguồn thu nhập chủ yếu của ngƣời lao động, ngƣời lao động đi làm cốt là để cho doanh nghiệp trả thù lao cho họ bằng tiền lƣơng để đảm bảo cuộc sống tối thiểu cho họ. Đồng thời đó cũng là khoản chi phí doanh nghiệp bỏ ra trả cho ngƣời lao động vì họ đã làm ra sản phẩm cho doanh nghiệp. Tiền lƣơng có vai trò nhƣ một nhịp cầu nối giữa ngƣời sử dụng lao động với ngƣời lao động. Nếu tiền lƣơng trả cho ngƣời lao động không hợp lý sẽ làm cho ngƣời lao động không đảm bảo ngày công và kỷ luật lao động cũng nhƣ chất lƣợng lao động.
Lúc đó doanh nghiệp sẽ không đạt đƣợc mức tiết kiệm chi phí lao động cũng nhƣ lợi nhuận cần có đƣợc để doanh nghiệp tồn tại lúc này cả hai bên đều không có lợi ích. Vì vậy việc trả lƣơng cho ngƣời lao động cần phải tính toán một cách hợp lý để cả hai bên cùng có lợi đồng thời kích thích ngƣời lao động tự giác và hăng say lao động. Sinh viên: Đào Thị Thanh Thúy_ Lớp QT1102K 4 Trƣờng Đại Học Dân Lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp Ý nghĩa của tiền lƣơng Tiền lƣơng có ý nghĩa to lớn không chỉ với bản thân ngƣời lao động mà còn đối với cả nền kinh tế quốc gia. Nó tạo thành đòn bẩy kinh tế thúc đẩy sản xuất, tăng năng suất lao động, tạo điều kiện cơ bản tái sản xuất sức lao động.
- Đối với doanh nghiệp: tiền lƣơng là một trong mƣời yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh, cấu thành nên giá thành sản phẩm. Do đó thông qua chính sách tiền lƣơng có thể đánh giá đƣợc hiệu quả kinh tế của việc sử dụng lao động. Ngoài ra, tiền lƣơng tham gia tích cực đến quản lý kinh tế, tài chính, quản lý lao động, kích thích sản xuất. - Đối với ngƣời lao động: tiền lƣơng là phần thu nhập chủ yếu, là phƣơng diện để duy trì tồn tại và phát triển của ngƣời lao động.
Ở một mức độ nào đó lƣơng là bằng chứng thể hiện giá trị, uy tín, địa vị của ngƣời lao động và là phƣơng diện để đánh giá mức đối xử của chủ doanh nghiệp đối với ngƣời lao động. - Đối với xã hội: tiền lƣơng là nguồn kích thích, nâng cao năng lực tiềm ẩn của ngƣời lao động, tạo động lực cho sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao. Khi tiền lƣơng hợp lý sẽ tạo khả năng thu hút các nguồn lao động, điều hòa giữa các ngành, vùng, lĩnh vực. Ngƣợc lại nếu trả lƣơng không hợp lý sẽ ảnh hƣởng tới chất lƣợng lao động, gây ra chuyển dịch lao động, chảy máu chất xám, nghiêm trọng hơn sẽ dẫn đến các vấn đề phức tạp nhƣ đình công, bãi công… Chính vì thế việc hoàn thiện chính sách quản lý, điều tiết tiền lƣơng trong các lĩnh vực là một trong những nhiệm vụ hàng đầu mà chính phủ cũng nhƣ các nhà quản lý quan tâm.
