Lêi nãi ®Çu Kh«ng chØ lµ tiÒn ®Ò cho sù tiÕn ho¸ loµi ngêi, lao ®éng cßn lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Lao ®éng gi÷ vai trß quan träng trong viÖc t¸i t¹o ra cña c¶i vËt chÊt vµ tinh thÇn cho x· héi. Mét doanh nghiÖp, mét x· héi ®îc coi lµ ph¸t triÓn khi lao ®éng cã n¨ng suÊt, cã chÊt lîng, vµ ®¹t hiÖu qu¶ cao. Nh vËy, nh×n tõ gãc ®é "Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n trong s¶n xuÊt" th× lao ®éng lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.
NhÊt lµ trong t×nh h×nh hiÖn nay nÒn kinh tÕ b¾t ®Çu chuyÓn sang nÒn kinh tÕ tri thøc th× lao ®éng cã trÝ tuÖ, cã kiÕn thøc, cã kü thuËt cao sÏ trë thµnh nh©n tè hµng ®Çu trong viÖc t¹o ra n¨ng suÊt còng nh chÊt lîng lao ®éng. Trong qu¸ tr×nh lao ®éng ngêi lao ®éng ®· hao tèn mét lîng søc lao ®éng nhÊt ®Þnh, do ®ã muèn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh diÔn ra liªn tôc th× ngêi lao ®éng ph¶i ®îc t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng. Trªn c¬ së tÝnh to¸n gi÷a søc lao ®éng mµ ngêi lao ®éng bá ra víi lîng s¶n phÈm t¹o ra còng nh doanh thu thu vÒ tõ lîng nh÷ng s¶n phÈm ®ã, doanh nghiÖp trÝch ra mét phÇn ®Ò tr¶ cho ngêi ViÖn ®¹i häc më Hµ Néi 1 lao ®éng ®ã chÝnh lµ tiÒn c«ng cña ngêi lao ®éng ( tiÒn l- ¬ng ). TiÒn l¬ng mµ doanh nghiÖp tr¶ cho ngêi lao ®éng ®îc dïng ®Ó bï ®¾p søc lao ®éng mµ ngêi lao ®éng ®· bá ra.
XÐt vÒ mèi quan hÖ th× lao ®éng vµ tiÒn l¬ng cã quan hÖ mËt thiÕt vµ t¸c ®éng qua l¹i víi nhau. Nh vËy, trong c¸c chiÕn lîc kinh doanh cña doanh nghiÖp, yÕu tè con ngêi lu«n ®îc ®Æt ë vÞ trÝ hµng ®Çu. Ngêi lao ®éng chØ ph¸t huy hÕt kh¶ n¨ng cña m×nh khi søc lao ®éng mµ hä bá ra ®îc ®Òn bï xøng ®¸ng díi d¹ng tiÒn l- ¬ng. G¾n víi tiÒn l¬ng lµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng gåm B¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ C«ng ®oµn.
§©y lµ c¸c quü x· héi thÓ hiÖn sù quan t©m cña toµn x· héi ®Õn tõng ngêi lao ®éng. Cã thÓ nãi r»ng, tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò ®îc c¶ doanh nghiÖp vµ ngêi lao ®éng quan t©m. V× vËy viÖc h¹ch to¸n, ph©n bæ chÝnh x¸c tiÒn l¬ng cïng c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm sÏ mét phÇn gióp cho doanh nghiÖp cã søc c¹nh tranh trªn thÞ trêng nhê gi¸ c¶ hîp lý. Qua ®ã còng gãp cho ngêi lao ®éng thÊy ®îc quyÒn vµ nghÜa vô cña m×nh trong viÖc t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, tõ ®ã thóc ®Èy viÖc n©ng cao chÊt lîng lao ®éng cña doanh nghiÖp.
MÆt kh¸c viÖc tÝnh ®óng, ViÖn ®¹i häc më Hµ Néi 2 tÝnh ®ñ vµ thanh to¸n kÞp thêi tiÒn l¬ng cho ngêi lao ®éng còng lµ ®éng lùc thóc ®Èy hä h¨ng say s¶n xuÊt vµ yªn t©m tin tëng vµo sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp. Lµ mét doanh nghiÖp cæ phÇn Nhµ níc, nªn ®èi víi C«ng ty cæ phÇn vËn t¶i vµ dÞch vô hµng ho¸ viÖc x©y dùng mét c¬ chÕ tr¶ l¬ng phï hîp, h¹ch to¸n ®ñ vµ thanh to¸n kÞp thêi nh»m n©ng cao ®êi sèng, t¹o niÒm tin, khuyÕn khÝch ngêi lao ®éng h¨ng say lµm viÖc lµ mét viÖc rÊt cÇn thiÕt lu«n ®îc ®Æt ra hµng ®Çu. NhËn thøc ®îc vÊn ®Ò trªn, trong thêi gian thùc tËp ë C«ng ty cæ phÇn vËn t¶i vµ dÞch vô hµng ho¸ t«i ®· chän ®Ò tµi: "Tæ chøc kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ë C«ng ty cæ phÇn vËn t¶i vµ dÞch vô hµng ho¸ ". Chuyªn ®Ò gåm 3 phÇn: PhÇn I: Nh÷ng lý luËn c¬ b¶n vÒ kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ë doanh nghiÖp.
PhÇn II: T×nh h×nh tæ chøc kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ë C«ng ty cæ phÇn dÞch vô vµ vËn t¶i hµng ho¸. PhÇn III: NhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ë C«ng ty cæ phÇn dÞch vô vµ vËn t¶i hµng ho¸. ViÖn ®¹i häc më Hµ Néi 3 Trong qu¸ tr×nh thùc tËp nghiªn cøu, su tÇm tµi liÖu em ®îc sù quan t©m, sù gióp ®ì cña toµn thÓ c¸n bé nh©n viªn phßng thèng kª kÕ to¸n - C«ng ty cæ phÇn vËn t¶i vµ dÞch vô hµng hãa ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho em hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n vµ mong thÇy h- íng dÉn gióp ®ì em ®Ó n©ng cao thªm chÊt lîng cña ®Ò tµi.
ViÖn ®¹i häc më Hµ Néi 4 PhÇn thø nhÊt Nh÷ng lý luËn c¬ b¶n vÒ kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ë doanh nghiÖp. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm tiÒn l¬ng, nhiÖm vô kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng. Kh¸i niÖm tiÒn l¬ng vµ b¶n chÊt kinh tÕ cña tiÒn l- ¬ng a. Kh¸i niÖm vÒ tiÒn l¬ng.
Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµ qu¸ tr×nh kÕt hîp ®ång thêi còng lµ qu¸ tr×nh tiªu hao c¸c yÕu tè c¬ b¶n ( Lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ t liÖu lao ®éng ). Trong ®ã, lao ®éng víi t c¸ch lµ ho¹t ®éng ch©n tay vµ trÝ ãc cña con ngêi sö dông c¸c t liÖu lao ®éng nh»m t¸c ®éng, biÕn ®æi c¸c ®èi tîng lao ®éng thµnh c¸c vËt phÈm cã Ých phôc vô cho nhu cÇu sinh ho¹t cña m×nh. §Ó ®¶m b¶o tiÕn hµnh liªn tôc qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt, tríc hÕt cÇn ph¶i b¶o ®¶m t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng, nghÜa lµ søc lao ®éng mµ con ngêi bá ra ph¶i ®îc båi hoµn díi d¹ng thï lao lao ®éng. TiÒn l¬ng (tiÒn c«ng) chÝnh lµ phÇn thï lao lao ®éng ®îc biÓu hiÖn b»ng tiÒn mµ doanh nghiÖp tr¶ cho ViÖn ®¹i häc më Hµ Néi 5 ngêi lao ®éng c¨n cø vµo thêi gian, khèi lîng vµ chÊt lîng c«ng viÖc cña hä.
ë ViÖt Nam tríc ®©y trong nÒn kinh tÕ bao cÊp, tiÒn l- ¬ng ®îc hiÓu lµ mét phÇn thu nhËp quèc d©n, ®îc Nhµ níc ph©n phèi mét c¸ch cã kÕ ho¹ch cho ngêi lao ®éng theo sè l- îng vµ chÊt lîng lao ®éng. Khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng, víi nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ tham gia ho¹t ®éng kinh doanh, cã sù qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ níc, tiÒn l¬ng ®îc hiÓu theo ®óng nghÜa cña nã trong nÒn kinh tÕ ®ã. Nhµ níc ®Þnh híng c¬ b¶n cho chÝnh s¸ch l¬ng míi b»ng mét hÖ thèng ®îc ¸p dông cho mçi ngêi lao ®éng lµm viÖc trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ quèc d©n vµ Nhµ níc c«ng nhËn sù ho¹t ®éng cña thÞ trêng søc lao ®éng. Quan niÖm hiÖn nay cña Nhµ níc vÒ tiÒn l¬ng nh sau: "TiÒn l¬ng lµ gi¸ c¶ søc lao ®éng ®îc h×nh thµnh trªn c¬ së gi¸ trÞ søc lao ®éng th«ng qua sù tho¶ thuËn gi÷a ngêi cã søc lao ®éng vµ ngêi s¶n xuÊt lao ®éng, ®ång thêi chÞu sù chi phèi cña c¸c qui luËt kinh tÕ, trong ®ã cã quy luËt cung - cÇu".
Trong c¬ chÕ míi, còng nh toµn bé c¸c lo¹i gi¸ c¶ kh¸c trªn thÞ trêng, tiÒn l¬ng vµ tiÒn c«ng cña ngêi lao ®éng ë khu vùc s¶n xuÊt kinh doanh do thÞ trêng quyÕt ®Þnh. Tuy nhiªn sù qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ níc vÒ tiÒn l¬ng ®èi víi khu ViÖn ®¹i häc më Hµ Néi 6 vùc s¶n xuÊt kinh doanh buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i b¶o ®¶m cho ngêi lao ®éng cã thu nhËp tèi thiÓu b»ng møc l¬ng tèi thiÓu do Nhµ níc ban hµnh ®Ó ngêi lao ®éng cã thÓ ¨n ë, sinh ho¹t vµ häc tËp ë møc cÇn thiÕt. Cßn nh÷ng ngêi lao ®éng ë khu vùc hµnh chÝnh sù nghiÖp hëng l¬ng theo chÕ ®é tiÒn l¬ng do Nhµ níc qui ®Þnh theo chøc danh vµ tiªu chuÈn, tr×nh ®é nghiÖp vô cho tõng ®¬n vÞ c«ng t¸c. Nguån chi tr¶ lÊy tõ ng©n s¸ch Nhµ níc.
B¶n chÊt kinh tÕ vµ ®Æc ®iÓm cña tiÒn l¬ng TiÒn l¬ng chÝnh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña cña gi¸ c¶ søc lao ®éng, do ®ã tiÒn l¬ng lµ mét ph¹m trï kinh tÕ g¾n liÒn víi lao ®éng, tiÒn tÖ vµ nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸. MÆt kh¸c trong ®iÒu kiÖn tån t¹i nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ tiÒn tÖ, tiÒn l¬ng lµ mét yÕu tè chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cÊu thµnh nªn gi¸ thµnh cña s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô. Ngoµi ra tiÒn l¬ng cßn lµ mét ®ßn bÈy kinh tÕ quan träng ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, cã t¸c dông ®éng viªn khuyÕn khÝch tinh thÇn h¨ng h¸i lao ®éng, kÝch thÝch vµ t¹o mèi quan t©m cña ngêi lao ®éng ®Õn kÕt qu¶ c«ng viÖc cña hä. Nãi c¸ch kh¸c, tiÒn l¬ng chÝnh lµ mét nh©n tè thóc ®Èy n¨ng suÊt lao ®éng.
§Æc ®iÓm cña tiÒn l¬ng ViÖn ®¹i häc më Hµ Néi 7 - TiÒn l¬ng lµ yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, lµ vèn øng tríc vµ ®©y lµ mét kho¶n chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm. - Trong qu¸ tr×nh lao ®éng søc lao ®éng cña con ngêi bÞ hao mßn dÇn cïng víi qu¸ tr×nh t¹o ra s¶n phÈm. Muèn duy tr× vµ n©ng cao kh¶ n¨ng lµm viÖc cña con ngêi th× cÇn ph¶i t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng. Do ®ã tiÒn l¬ng lµ mét trong nh÷ng tiÒn ®Ò vËt chÊt cã kh¨ n¨ng t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng trªn c¬ së bï l¹i søc lao ®éng ®· hao phÝ, bï l¹i th«ng qua sù tho¶ m·n c¸c nhu cÇu tiªu dïng cña ngêi lao ®éng.
- §èi víi c¸c nhµ qu¶n lý th× tiÒn l¬ng lµ mét trong nh÷ng c«ng cô ®Ó qu¶n lý doanh nghiÖp. Th«ng qua viÖc tr¶ l¬ng cho ngêi lao ®éng, ngêi sö dông lao ®éng cã thÓ tiÕn hµnh kiÓm tra, theo dâi, gi¸m s¸t ngêi lao ®éng lµm viÖc theo kÕ ho¹ch tæ chøc cña m×nh ®Ó ®¶m b¶o tiÒn l¬ng bá ra ph¶i ®em l¹i kÕt qu¶ vµ hiÖu qu¶ cao. Nh vËy ngêi sö dông søc lao ®éng qu¶n lý mét c¸ch chÆt chÏ vÒ sè lîng vµ chÊt lîng lao ®éng cña m×nh ®Ó tr¶ c«ng xøng ®¸ng. NhiÖm vô cña kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng.
Trong mét doanh nghiÖp, ®Ó c«ng t¸c kÕ to¸n hoµn thµnh tèt nhiÖm vô cña m×nh vµ trë thµnh mét c«ng cô ®¾c lùc phôc vô c«ng t¸c qu¶n lý toµn doanh nghiÖp th× nhiÖm ViÖn ®¹i häc më Hµ Néi 8 vô cña bÊt kú c«ng t¸c kÕ to¸n nµo ®Òu ph¶i dùa trªn ®Æc ®iÓm, vai trß cña ®èi tîng ®îc kÕ to¸n. KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng còng kh«ng n»m ngoµi qui luËt nµy.