CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ DỊCH VỤ TRONG ĐƠN VỊ HCSN 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG KẾ TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ DỊCH VỤ TRONG ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP. Khái niệm, bản chất của chi phí, giá dịch vị công trong đơn vị hành chính sự nghiệp. Khái niệm và bản chất của chi phí Chi phí là giá trị những khoản tiêu hao giá trị nguồn lực kinh tế, chúng là giảm lợi ích kinh tế của đơn vị kế toán.
Giá trị các khoản giảm lợi ích kinh tế trong từng kỳ nhất định sẽ dẫn đến vốn chủ sở hữu giảm đi một cách gián tiếp và được kế toán ghi nhận. Theo chuẩn mực kế toán công số 01 (IPSAS 01) – trình bày BCTC : chi phí là sự giảm sút các lợi ích kinh tế trong kỳ báo cáo dưới hình thức tiêu thụ tài sản và các luồng ra hoặc gánh chịu các khoản nợ phải trả, làm giảm tài sản thuần/ vốn chủ sở hữu mà không phải là khoản phân phối cho các chủ sở hữu. Trong doanh nghiệp, thì chi phí được hiểu là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình sản xuất và tính cho một thời kỳ nhất định. Chi phí sản xuất có ý nghĩa quan trọng gắn liền với quá trình hoạt động của một đơn vị, gắn liền với việc sử dụng vật tư ,tài sản, lao động.
Vì vậy chi phí thực chất là việc sử dụng hợp lý, tiết kiệm các loại tài sản, vật tư, lao động , tiền vốn của đơn vị trong quá trình hoạt động. 7 SV: TRẦN THỊ PHÚC LỚP : CQ 50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. NGÔ THANH HOÀNG Tuy nhiên, dưới góc độ của đơn vị công, hoặc đơn vị HCSN hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, các khoản chi thường gắn liền từng hoạt động, chương trình cụ thể phụ thuộc vào tính chất,chức năng hoặc mục đích nào đó – còn gọi là các khoản chi hoạt động tại các đơn vị công. Hay nói cách khác, hiện nay các đơn vị sự nghiệp công chỉ coi trọng chi mà chưa coi trọng chi phí.
Yêu cầu quản lý chi phí Nhiệm vụ chủ yếu đặt ra cho công tác kế toán tập hợp chi phí là xác định đối tượng tập hợp chi phí phù hợp với điều kiện hiện tại của đơn vị và thỏa mãn yêu cầu do quản lý đặt ra. Đơn vị phải thực hiện tốt các yêu cầu về quản lý chi phí sau: • Phản ánh kịp thời, đầy đủ toàn bộ chi phí phát sinh. • Kiểm tra tình hình định mức chi phí vật tư lao động sử dung máy thi công và các dự toán chi phí khác, phát hiện kịp thời các khoản chênh lệch so với định mức, các khoản thiệt hại, hư hỏng, mất mát trong quá trình hoạt động để có những biện pháp ngăn chặn kịp thời. • Kịp thời lập báo cáo về chi phí, cung cấp các thông tin hữu dụng về chi phí phục vụ yêu cầu quản lý của đơn vị.
Khái niệm, đặc trưng của giá dịch vụ công 1. Khái niệm, đặc trưng của giá dịch vụ công Khái niệm Giá dịch vụ sự nghiệp công là số tiền phải trả của người sử dụng dịch vụ sự nghiệp công cho nhà cung cấp dịch vụ sự nghiệp công, giá dịch vụ sự nghiệp công phụ thuộc vài loại hình dịch vụ sự nghiệp công có tính xã hội 8 SV: TRẦN THỊ PHÚC LỚP : CQ 50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. NGÔ THANH HOÀNG hóa cao hay thấp mà giá dịch vụ sự nghiệp công được xác định theo giá cả thị trường hay theo giá quy định của nhà nước. Đặc trưng của giá dịch vụ công Tùy theo từng loại dịch vụ công, mức độ bao cáp từng ngân sách cho dịch vụ sự nghiệp công lập đó có hay không mà giá dịch vụ công được xác định theo quan hệ cung cầu thị trường hay theo giá nhà nước quy định, khu vực dịch vụ sự nghiệp công chi làm hai loại, dịch vụ ngân sách nhà nước không bao cấp và loại dịch vụ ngân sách nhà nước bao cấp qua giá.
Giá dịch vụ công mang tính chất hoàn trả trực tiếp nhiều hơn là tính chất chuyển giao cho việc thụ hưởng các dịch vụ sự nghiệp công mà nhà nước mang lại, nó giúp cho nhà cung cấp dịch vụ sự nghiệp công thu hồi chi phí và một phần có tích lũy. Giá dịch vụ công đối với loại hình dịch vụ có tính xã hội hóa cao có tính chất như giá cả trong cơ chế thị trường, tức là bị chị phối bởi quy luật giá trị và quy luật cung cầu , hay nói cách khác nó được hình thành theo tín hiệu thị trường, những dịch vụ sự nghiệp công này không sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước thì giá dịch vụ công bù đắp mọi chi phí và có lãi. Giá dịch vụ công đối với dịch vụ có tính chất cảu hàng hóa dịch vụ công cộng, tính ngoại ứng cao, dịch vụ mà thông tin không đối xứng, tính xã hội hóa không cao, khó có thể định giá theo tín hiệu cảu thị trường, ít bị ảnh hưởng bởi quy luật cung cầu , nhà nước xác định giá cho loại hình này theo chi phí cung ứng dịch vụ công và khả năng trợ cấp từ ngân sách. Nó được hình thành dựa trên cơ sở từ các khoản chi, chi phí bao gồm các cấu phần chủ yếu, bao gồm: chi thường xuyên, chi không thường xuyên ,chi trực tiếp, chi không trực tiếp.
9 SV: TRẦN THỊ PHÚC LỚP : CQ 50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. NGÔ THANH HOÀNG Giá dịch vụ công theo tín hiệu thị trường mang đầy đủ đặc điểm của giá thành sản phẩm : - Giá dịch vụ công vừa mang tính chất khách quan ,vừa mang tính chất chủ quan. - Giá dịch vụ công mang tính chất giới hạn và xác định. - Giá dịch vụ công là một chỉ tiêu, biện pháp, một thước đo để quản lý chi phí.
Yêu cầu quản lý giá dịch vụ công Bài toán cần đặt ra đối với vấn đề về quản lý là cần phải tính đúng, tính đủ chi phí dịch vụ công theo cơ chế thị trường, từ đó xác định giá dịch vụ công cho hợp với tình hình kinh tế,chính trị xã hội ở mỗi thời kỳ. Giá dịch vụ sự nghiệp công phải bù đắp được chi phí tạo lập ra dịch vụ sự nghiệp công đó, đối với những loại dịch vụ sự nghiệp công không thể bù đắp được chi thì chuyển sang danh mục sự nghiệp công thuộc diện thu phí. Trong công tác quản lý kinh tế dịch vụ công ,công tác kế toán dịch vụ công được xây dựng ở các phạm vi khác nhau như giá thành định mức,giá thành ước tính và giá thành thực tế. Giá thành định mức là giá sản phẩm dịch vụ được xây dựng trên tiêu chuẩn của chi phí định mức.
Giá thành định mức thường được lập cho từng loại sản phẩm dịch vụ trước khi sản xuất. Giá thành thực tế là giá thành sản phẩm dịch vụ được xây dựng trên cơ sở cho phí thực tế phát sinh. Nhiệm vụ của kế toán chi phí và tính giá dịch vụ công 1. Phân loại chi phí tại đơn vị HCSN 1.
Sự cần thiết phải phân loại chi phí tại đơn vị HCSN 10 SV: TRẦN THỊ PHÚC LỚP : CQ 50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. NGÔ THANH HOÀNG Để một đơn vị có thể tiến hành hoạt động được một cách bình thường và ổn định, thì đơn vị đó cần bỏ ra nhiều khoản chi phí có nội dung, công dụng, đặc tính lý hóa khác nhau. Khi tổ chức hạch toán chi tiết cho từng loại chi phí phục vụ cho yêu cầu quản trị, đơn vị phải tiến hành phân loại chi phí. Phân loại chi phí là việc phân chia chi phí của đơn vị thành các nhóm theo tiêu thức phân loại nhất định.
Các cách phân loại chi phí a. Căn cứ theo tính chất các khoản chi ● Chi phí thường xuyên: gồm các khoản chi sau: - Chi tiền lương, tiền công, phụ cấp ,tiền thưởng cho người lao động - Chi điện, nước,điện thoại,nhiên liệu - Chi vật tư, văn phòng phẩm, hội nghị, công tác phí - Chi đoàn ra đoàn vào - Chi sửa chữa thường xuyên TSCĐ - Chi nghiệp vụ chuyên môn mua hàng hóa vật tư dùng cho chuyên môn.trang thiết bị kỹ thuật. - Mua sắm, sửa chữa lớn TSCĐ phục vụ chuyên môn ● Chi phí không thường xuyên gồm các khoản chủ yếu sau: - Chi đào tạo, bồi dưỡng cán bộ - Chi các chương trình mục tiêu dự án - Chi xây dựng cơ bản - Chi nghiên cứu khoa học - Chi các khoản đột xuất Tác dụng: Cách phân loại này đáp đứng được yêu cầu quản lý chi từ nguồn NSNN, tuy nhiên nó lại không phù hợp với đặc điểm của một số khoản 11 SV: TRẦN THỊ PHÚC LỚP : CQ 50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: TS. NGÔ THANH HOÀNG chi cũng như đặc điểm khai thác kết quả khoản chi trong mỗi nhóm.
Do vậy, cách phân loại này sẽ không được vận dụng trong quá trình xác định chi phí, giá dịch vụ công tại các đơn vị HCSN. Căn cứ vào nội dung kinh tế bao gồm các loại: ● Chi cho con người: là những khoản chi phí về tiền công, tiền lương và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN) của người lao động và các cán bộ quản lý của đơn vị. ● Chi phí khấu hao TSCĐ phục vụ cho hoạt động: là khoản chi phí khấu hao máy móc, thiết bị chuyên môn và các TSCĐ khác dùng trong hoạt động của đơn vị. ● Chi phí vật tư phục vụ cho quá trình hoạt động là những khoản văn phòng phẩm phục vụ cho quản lý,… ● Chi sửa chữa nhỏ: là các khoản chi sửa chữa tài sản phục vụ cho công tác chuyên môn mà có giá trị khoản chi không quá lớn như sửa chữa trang thiết bị chuyên dùng, các máy móc, thiết bị, tin học,….
● Chi hoạt động ( không phải là khoản chi vật tư và sửa chữa nhỏ) : là khoản chi phí cho dịch vụ được cung cấp từ bên ngoài phục vụ cho quá trình hoạt động như tiền điện, nước, điện thoại,… ● Chi phí bằng tiền khác : là khoản chi phí bằng tiền phát sinh trong quá trình hoạt động ngoài các khoản nói trên như tiền mời chuyên gia về giảng dạy, tiền tiếp khách, tiền quảng cáo, tiếp thị,… c.