Tổ Chức Hoạt Động Nhóm Trong Dạy Học Hóa Học Ở Trường Trung Học Phổ Thông

Hoạt động nhóm là một phương pháp dạy học hóa học theo nhóm tích cực, giúp phát huy tính chủ động… 122 trang · Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh · 2015.

• Tác giả: Vương Lê Ái Thảo
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Văn Biều
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học môn Hóa học
• Đề tài: Tổ Chức Hoạt Động Nhóm Trong Dạy Học Hóa Học Ở Trường Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1.1. DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1.2. DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1.3. DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Một số tài liệu và bài viết về hoạt động nhóm
• 1.3. Một số luận văn, khóa luận viết về tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học
• 1.4. Đổi mới phương pháp dạy học (PPDH)
• 1.4.1. Những nét đặc trưng của đổi mới PPDH
• 1.4.2. Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
• 1.5. Tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học
• 1.5.1. Khái niệm nhóm và hoạt động nhóm
• 1.5.2. Các giai đoạn phát triển của nhóm
• 1.5.3. Những nét đặc thù của hoạt động nhóm
• 1.6. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG – PHẦN HÓA HỮU CƠ 11 NÂNG CAO
• 2.1. Những nội dung cơ bản của chương trình Hóa học Hữu cơ lớp 11 THPT
• 2.2. Hệ thống kiến thức Hóa hữu cơ 11 THPT
• 2.3. Những lưu ý khi dạy học phần Hóa hữu cơ lớp 11 THPT
• 2.4. Nguyên tắc thiết kế giáo án có tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học
• 2.4.1. Đảm bảo tính chính xác - khoa học
• 2.4.2. Đảm bảo tính sư phạm
• 2.4.3. Đảm bảo đặc trưng của bộ môn Hóa học
• 2.4.4. Đảm bảo mục tiêu của bài học
• 2.4.5. Số hoạt động hợp tác trong một tiết, một bài cần vừa phải
• 2.4.6. Lựa chọn nội dung phù hợp để thiết kế hoạt động hợp tác
• 2.4.7. Nhiệm vụ hợp tác có thể thực hiện trong thời gian cho phép
• 2.4.8. Qui mô nhóm phải phù hợp với nhiệm vụ hợp tác và thời gian hoạt động
• 2.5. Phải tạo điều kiện cho tất cả các HS hoạt động một cách tích cực, chủ động, sáng tạo
• 2.6. Qui trình thiết kế giáo án dạy học theo nhóm
• 2.6.1. Xác định mục tiêu dạy học của bài giảng
• 2.6.2. Chia nội dung bài học thành từng phần ứng với các hoạt động
• 2.6.3. Chọn hoạt động có thể tiến hành dưới hình thức hợp tác
• 2.6.4. Dự tính thời gian cho từng hoạt động
• 2.6.5. Lựa chọn số lượng thành viên trong nhóm tương ứng với nhiệm vụ học tập
• 2.7. Chọn lựa hình thức tổ chức hoạt động hợp tác
• 2.7.1. Thiết kế các hoạt động ứng với từng nội dung bài học
• 2.7.2. Xây dựng tiêu chí đánh giá hoạt động của các nhóm
• 2.7.3. Chuẩn bị đồ dùng dạy học
• 2.7.4. Dự đoán các tình huống phát sinh và biện pháp xử lí
• 2.7.5. Xin ý kiến của giáo viên hướng dẫn, chỉnh sửa để hoàn thiện
• 2.8. Đề xuất một số hình thức tổ chức hoạt động nhóm thích hợp với dạy học hoá học
• 2.8.1. Hình thức 1: Tổ chức hoạt động nhóm chuyên gia
• 2.8.2. Hình thức 2: Tổ chức hoạt động nhóm chia sẻ kết quả học tập
• 2.8.3. Hình thức 3: Tổ chức hoạt động nhóm có sử dụng thí nghiệm
• 2.8.4. Hình thức 4: Tổ chức hoạt động nhóm báo cáo sản phẩm tại lớp
• 2.9. Một số giáo án sử dụng hoạt động nhóm trong dạy học
• 2.9.1. Giáo án bài “LUYỆN TẬP ANKIN”
• 2.9.2. Giáo án bài “ÔN TẬP THI GIỮA HỌC KỲ II PHẦN HIĐROCACBON NO VÀ KHÔNG NO”
• 2.9.3. Giáo án bài “NGUỒN HIĐROCACBON THIÊN NHIÊN”
• 2.9.4. Giáo án bài “BÀI THỰC HÀNH SỐ 5: TÍNH CHẤT CỦA ETANOL, GLIXEROL VÀ PHENOL”
• 2.10. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.4. Tiến trình thực nghiệm
• 3.5. Kết quả thực nghiệm
• 3.6. Bài học rút ra từ thực nghiệm
• 3.7. Kinh nghiệm về chia nhóm
• 3.8. Chuẩn bị tâm lí HS cho việc thành lập nhóm hợp tác
• 3.9. Tạo sự phụ thuộc tích cực giữa các thành viên
• 3.10. Chọn nội dung để hoạt động nhóm
• 3.11. Theo dõi các hoạt động nhóm để điều chỉnh kịp thời
• 3.12. Đảm bảo thời gian dự kiến
• 3.13. Tóm tắt chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM
• HÓA CHẤT THÍ NGHIỆM
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Đề kiểm tra 15 phút ANKEN (tiết 2)
• Phụ lục 2: Đề kiểm tra 5 phút LUYỆN TẬP: ANKIN lần 1 và 2
• Phụ lục 3: Đề kiểm tra 30 phút BÀI ÔN TẬP THI GIỮA KỲ
• Phụ lục 4: Bảng tường trình bài thực hành số 5
• Phụ lục 5: Phiếu thăm dò ý kiến học sinh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hoạt Động Nhóm Trong Dạy Học Hóa Học THPT

Hoạt động nhóm là một phương pháp dạy học hóa học theo nhóm tích cực, giúp phát huy tính chủ động, sáng tạo và khả năng hợp tác của học sinh. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, việc áp dụng hoạt động nhóm hóa học THPT không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả trong việc tạo ra môi trường học tập tương tác, nơi học sinh có thể chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và cùng nhau giải quyết vấn đề. Theo PGS.TS Trịnh Văn Biều, dạy học hợp tác là một xu hướng mới của giáo dục thế kỷ XXI, nhấn mạnh vai trò của sự tương tác và hợp tác trong quá trình học tập.

1.1. Lợi Ích Của Hoạt Động Nhóm Trong Môn Hóa Học

Hoạt động nhóm mang lại nhiều lợi ích cho học sinh, bao gồm tăng cường khả năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, và khả năng giải quyết vấn đề. Khi làm việc cùng nhau, học sinh có cơ hội học hỏi lẫn nhau, chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm, từ đó nâng cao hiệu quả học tập. Hiệu quả của hoạt động nhóm trong dạy học hóa học đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu, cho thấy sự cải thiện đáng kể trong kết quả học tập và sự hứng thú của học sinh đối với môn học.

1.2. Các Hình Thức Hoạt Động Nhóm Phổ Biến Trong Hóa Học

Có nhiều hình thức hoạt động nhóm trong hóa học mà giáo viên có thể áp dụng, như nhóm chuyên gia, nhóm chia sẻ kết quả, nhóm thực hiện thí nghiệm, và nhóm báo cáo sản phẩm. Mỗi hình thức có ưu điểm riêng và phù hợp với các mục tiêu học tập khác nhau. Việc lựa chọn hình thức phù hợp sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả của hoạt động nhóm và tạo sự hứng thú cho học sinh.

II. Thách Thức Khi Tổ Chức Hoạt Động Nhóm Hóa Học THPT

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, việc tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học hóa học cũng đối mặt với không ít thách thức. Một trong những khó khăn lớn nhất là làm sao để đảm bảo sự tham gia tích cực của tất cả các thành viên trong nhóm, tránh tình trạng một số học sinh ỷ lại vào người khác. Bên cạnh đó, việc quản lý thời gian và đảm bảo hoạt động nhóm đi đúng hướng cũng đòi hỏi giáo viên phải có kỹ năng sư phạm tốt. Theo kinh nghiệm của nhiều giáo viên, việc chuẩn bị kỹ lưỡng và có kế hoạch rõ ràng là yếu tố then chốt để vượt qua những thách thức này.

2.1. Vấn Đề Tham Gia Không Đồng Đều Của Học Sinh

Một trong những vấn đề thường gặp khi tổ chức hoạt động nhóm là sự tham gia không đồng đều giữa các thành viên. Để khắc phục tình trạng này, giáo viên cần tạo ra các nhiệm vụ cụ thể và phân công rõ ràng cho từng thành viên, đồng thời khuyến khích sự hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau. Việc đánh giá hoạt động nhóm trong dạy học hóa học cũng cần chú trọng đến sự đóng góp của từng cá nhân, không chỉ dựa vào kết quả cuối cùng của nhóm.

2.2. Quản Lý Thời Gian Và Hướng Dẫn Hoạt Động Hiệu Quả

Quản lý thời gian là một thách thức khác khi tổ chức hoạt động nhóm. Giáo viên cần dự tính thời gian hợp lý cho từng giai đoạn của hoạt động, đồng thời theo dõi sát sao tiến độ của các nhóm để có sự điều chỉnh kịp thời. Bên cạnh đó, việc hướng dẫn và hỗ trợ các nhóm khi gặp khó khăn cũng rất quan trọng, giúp đảm bảo hoạt động nhóm đi đúng hướng và đạt được mục tiêu đề ra.

III. Phương Pháp Tổ Chức Hoạt Động Nhóm Hóa Học Hiệu Quả Nhất

Để tổ chức hoạt động nhóm hóa học THPT hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp sư phạm phù hợp. Một trong những phương pháp được đánh giá cao là phương pháp dạy học hóa học hợp tác, trong đó học sinh được khuyến khích làm việc cùng nhau để giải quyết vấn đề và xây dựng kiến thức. Bên cạnh đó, việc sử dụng các kỹ thuật tổ chức hoạt động nhóm trong hóa học như Jigsaw, Stad, và TGT cũng giúp tăng cường sự tham gia và tương tác của học sinh.

3.1. Áp Dụng Cấu Trúc Jigsaw Trong Dạy Học Hóa Học

Cấu trúc Jigsaw là một kỹ thuật tổ chức hoạt động nhóm hiệu quả, trong đó mỗi thành viên của nhóm được giao một phần kiến thức khác nhau và phải chia sẻ với các thành viên còn lại. Điều này khuyến khích sự hợp tác và trách nhiệm cá nhân, giúp học sinh nắm vững kiến thức một cách toàn diện. Ví dụ, trong bài học về anken, mỗi nhóm có thể chia thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm nhỏ nghiên cứu về tính chất vật lý, hóa học, điều chế và ứng dụng của anken, sau đó chia sẻ lại cho cả nhóm.

3.2. Sử Dụng Cấu Trúc STAD Để Nâng Cao Thành Tích Nhóm

Cấu trúc STAD (Student Teams Achievement Division) là một kỹ thuật khác giúp nâng cao thành tích của nhóm. Trong STAD, học sinh được chia thành các nhóm nhỏ và làm việc cùng nhau để hoàn thành các bài tập. Sau đó, mỗi học sinh sẽ làm bài kiểm tra cá nhân, và điểm số của nhóm sẽ được tính dựa trên sự cải thiện của từng thành viên. Điều này khuyến khích sự cạnh tranh lành mạnh và sự hỗ trợ lẫn nhau trong nhóm.

3.3. Vận Dụng Cấu Trúc TGT Trong Các Trò Chơi Hóa Học

Cấu trúc TGT (Teams Games Tournaments) là một kỹ thuật tổ chức hoạt động nhóm dựa trên trò chơi. Học sinh được chia thành các nhóm nhỏ và tham gia vào các trò chơi liên quan đến kiến thức hóa học. Điểm số của nhóm sẽ được tính dựa trên kết quả của các trò chơi, khuyến khích sự tham gia tích cực và tạo không khí vui vẻ, hứng thú trong học tập. Ví dụ, có thể tổ chức trò chơi hóa học như "Ai nhanh hơn" hoặc "Giải ô chữ" để củng cố kiến thức về các nguyên tố hóa học.

IV. Ứng Dụng CNTT Trong Hoạt Động Nhóm Môn Hóa Học THPT

Trong thời đại công nghệ số, việc ứng dụng CNTT trong hoạt động nhóm hóa học là vô cùng quan trọng. Các công cụ trực tuyến như Google Docs, Padlet, và các phần mềm mô phỏng thí nghiệm giúp học sinh dễ dàng hợp tác, chia sẻ thông tin và thực hiện các hoạt động học tập một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, việc sử dụng các hoạt động nhóm online môn hóa học cũng mở ra nhiều cơ hội học tập linh hoạt và tương tác từ xa.

4.1. Sử Dụng Google Docs Để Soạn Thảo Báo Cáo Nhóm

Google Docs là một công cụ hữu ích cho phép các thành viên trong nhóm cùng nhau soạn thảo và chỉnh sửa báo cáo trực tuyến. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và công sức, đồng thời tăng cường sự hợp tác và trao đổi thông tin giữa các thành viên. Giáo viên có thể theo dõi quá trình làm việc của nhóm và đưa ra nhận xét, góp ý kịp thời.

4.2. Tạo Bảng Tương Tác Với Padlet Trong Hoạt Động Nhóm

Padlet là một công cụ tạo bảng tương tác trực tuyến, cho phép các thành viên trong nhóm chia sẻ ý tưởng, hình ảnh, video và các tài liệu khác một cách dễ dàng. Điều này giúp tạo ra một không gian học tập trực quan và sinh động, khuyến khích sự sáng tạo và tương tác của học sinh. Giáo viên có thể sử dụng Padlet để thu thập ý kiến, tổ chức thảo luận và đánh giá kết quả làm việc của nhóm.

4.3. Mô Phỏng Thí Nghiệm Hóa Học Với Phần Mềm Chuyên Dụng

Các phần mềm mô phỏng thí nghiệm hóa học cho phép học sinh thực hiện các thí nghiệm ảo một cách an toàn và hiệu quả. Điều này đặc biệt hữu ích trong các trường hợp không có đủ điều kiện về cơ sở vật chất hoặc hóa chất. Học sinh có thể thực hành các kỹ năng thí nghiệm, quan sát hiện tượng và rút ra kết luận một cách trực quan và sinh động.

V. Kinh Nghiệm Tổ Chức Hoạt Động Nhóm Hóa Học Thành Công

Để tổ chức hoạt động nhóm hóa học thành công, giáo viên cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và áp dụng các kinh nghiệm tổ chức hoạt động nhóm hóa học đã được chứng minh. Việc chia nhóm hợp lý, tạo sự phụ thuộc tích cực giữa các thành viên, và theo dõi sát sao quá trình làm việc của nhóm là những yếu tố quan trọng. Bên cạnh đó, việc lựa chọn nội dung phù hợp và đảm bảo thời gian dự kiến cũng đóng vai trò then chốt.

5.1. Chia Nhóm Hợp Lý Dựa Trên Năng Lực Và Sở Thích

Việc chia nhóm hợp lý là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của hoạt động nhóm. Giáo viên nên xem xét năng lực và sở thích của học sinh để tạo ra các nhóm cân bằng, trong đó có sự kết hợp giữa học sinh giỏi và học sinh trung bình. Điều này giúp tạo ra môi trường học tập hỗ trợ, nơi học sinh có thể học hỏi và giúp đỡ lẫn nhau.

5.2. Tạo Sự Phụ Thuộc Tích Cực Giữa Các Thành Viên Nhóm

Để khuyến khích sự hợp tác và trách nhiệm cá nhân, giáo viên cần tạo ra sự phụ thuộc tích cực giữa các thành viên trong nhóm. Điều này có nghĩa là mỗi thành viên phải đóng góp một phần quan trọng vào kết quả chung của nhóm, và sự thành công của nhóm phụ thuộc vào sự đóng góp của tất cả các thành viên. Ví dụ, có thể giao cho mỗi thành viên một vai trò cụ thể, như người nghiên cứu, người trình bày, người ghi chép, và người quản lý thời gian.

5.3. Theo Dõi Và Điều Chỉnh Hoạt Động Nhóm Kịp Thời

Trong quá trình hoạt động nhóm, giáo viên cần theo dõi sát sao tiến độ của các nhóm và đưa ra sự điều chỉnh kịp thời khi cần thiết. Điều này giúp đảm bảo hoạt động nhóm đi đúng hướng và đạt được mục tiêu đề ra. Giáo viên có thể quan sát cách các thành viên tương tác với nhau, lắng nghe ý kiến của họ, và đưa ra lời khuyên hoặc gợi ý khi họ gặp khó khăn.

VI. Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Nhóm Trong Dạy Hóa Học

Việc đánh giá hoạt động nhóm trong dạy học hóa học là rất quan trọng để đo lường hiệu quả của phương pháp này và đưa ra các cải tiến cần thiết. Giáo viên có thể sử dụng nhiều phương pháp đánh giá khác nhau, bao gồm đánh giá quá trình, đánh giá sản phẩm, và đánh giá sự tham gia của từng thành viên. Việc xây dựng tiêu chí đánh giá hoạt động của các nhóm rõ ràng và minh bạch là yếu tố then chốt để đảm bảo tính công bằng và khách quan.

6.1. Xây Dựng Tiêu Chí Đánh Giá Rõ Ràng Và Minh Bạch

Để đảm bảo tính công bằng và khách quan, giáo viên cần xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng và minh bạch trước khi bắt đầu hoạt động nhóm. Các tiêu chí này nên bao gồm các yếu tố như sự tham gia, sự hợp tác, kiến thức, kỹ năng, và chất lượng sản phẩm. Học sinh cần được biết rõ về các tiêu chí này để có thể chuẩn bị và thực hiện hoạt động nhóm một cách tốt nhất.

6.2. Đánh Giá Quá Trình Làm Việc Nhóm Bên Cạnh Kết Quả

Việc đánh giá quá trình làm việc nhóm là rất quan trọng, bên cạnh việc đánh giá kết quả cuối cùng. Điều này giúp giáo viên hiểu rõ hơn về cách các thành viên tương tác với nhau, cách họ giải quyết vấn đề, và cách họ đóng góp vào kết quả chung của nhóm. Giáo viên có thể sử dụng các công cụ như phiếu quan sát, bảng kiểm, và nhật ký hoạt động để thu thập thông tin về quá trình làm việc nhóm.

6.3. Thu Thập Phản Hồi Từ Học Sinh Để Cải Thiện Phương Pháp

Việc thu thập phản hồi từ học sinh là một phần quan trọng của quá trình đánh giá. Giáo viên nên khuyến khích học sinh chia sẻ ý kiến, nhận xét và đề xuất về hoạt động nhóm. Điều này giúp giáo viên hiểu rõ hơn về những gì học sinh thích và không thích, những gì họ học được, và những gì họ muốn cải thiện. Dựa trên phản hồi này, giáo viên có thể điều chỉnh phương pháp dạy học và tổ chức hoạt động nhóm một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học Hóa học ở trường Trung học phổ thông – Phần Hóa hữu cơ 11 nâng cao" được tác giả Vương Lê Ái Thảo thực hiện năm 2015 tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn của PGS. Trịnh Văn Biều, thuộc chuyên ngành Lý luận và phương pháp dạy học môn Hóa học.

Về bối cảnh thực tiễn, đề tài xuất phát từ yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI, đặt trọng tâm vào việc chuyển đổi từ phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều sang phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và năng lực hợp tác của người học. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát triển của khoa học công nghệ, học sinh cần được trang bị các kỹ năng mềm thiết yếu như làm việc nhóm, giao tiếp, thuyết phục, giải quyết vấn đề và năng lực thích ứng xã hội. Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm trong bộ môn Hóa học tại các trường trung học phổ thông (THPT) còn gặp nhiều khó khăn về mặt tổ chức, phân chia thời gian và công cụ đánh giá, dẫn đến việc triển khai chưa thường xuyên hoặc chưa đạt hiệu quả tối ưu.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về đổi mới phương pháp dạy học, bản chất của việc tổ chức hoạt động nhóm và đặc thù của phương pháp này trong môn Hóa học THPT.
2. Điều tra, khảo sát thực trạng tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học Hóa học tại một số trường THPT trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.
3. Phân tích nội dung, cấu trúc chương trình Hóa học hữu cơ lớp 11 nâng cao để xác định các nội dung phù hợp cho hoạt động hợp tác.
4. Xây dựng hệ thống nguyên tắc và quy trình thiết kế giáo án có tổ chức hoạt động nhóm.
5. Đề xuất các hình thức tổ chức hoạt động nhóm phù hợp với bộ môn Hóa học và thiết kế 4 giáo án minh họa cụ thể.
6. Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại trường THPT nhằm kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy và học môn Hóa học tại các trường THPT.
• Đối tượng nghiên cứu: Việc tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học Hóa học ở trường THPT, cụ thể là phần Hóa hữu cơ lớp 11 nâng cao.
• Phạm vi nghiên cứu: Giới hạn ở 4 hình thức tổ chức hoạt động nhóm và vận dụng thiết kế bài lên lớp thuộc chương trình Hóa học hữu cơ 11 nâng cao; địa bàn khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm được tiến hành tại Trường THPT Gia Định và Trường THPT Võ Thị Sáu (quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh).
• Giả thuyết khoa học: Nếu giáo viên tổ chức tốt hoạt động nhóm trong dạy học thì sẽ rèn luyện cho học sinh các kỹ năng hoạt động và hợp tác, từ đó góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập bộ môn Hóa học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các tài liệu giáo khoa, giáo trình chuyên ngành và các công trình nghiên cứu về dạy học hợp tác của các tác giả trong và ngoài nước (như nghiên cứu của PGS. Trịnh Văn Biều, Đào Thị Hoàng Hoa, Ngô Thị Thu Dung, Lê Văn Tạc, Hỉ A Mỗi, Trần Thị Thanh Huyền).

Khung lý thuyết và mô hình cốt lõi bao gồm:

• Khái niệm và đặc thù của hoạt động nhóm: Hoạt động nhóm (dạy học hợp tác) là hình thức tổ chức dạy học mà học sinh làm việc tập thể dưới sự hướng dẫn của giáo viên, tạo ra mối quan hệ giao tiếp đa chiều (học sinh - học sinh, giáo viên - học sinh). Nhóm trải qua 4 giai đoạn phát triển: Hình thành, Sóng gió, Chuẩn hóa, và Thể hiện.
• 5 nguyên tắc hoạt động nhóm của trường phái nguyên tắc (Johnson D.T):
  1. Phụ thuộc tích cực: Mỗi thành viên chỉ thành công khi toàn nhóm cùng thành công, gắn liền với mục tiêu chung, phần thưởng chung, phân chia vai trò và công việc.
  2. Trách nhiệm cá nhân: Phân định rõ nhiệm vụ của từng cá nhân và có cơ chế kiểm tra chéo, tránh hiện tượng ỷ lại.
  3. Tương tác tích cực trực tiếp: Học sinh ngồi đối diện, hỗ trợ và trao đổi trực tiếp trong nhóm nhỏ (lý tưởng từ 4 đến 5 học sinh).
  4. Rèn luyện kỹ năng xã hội: Hướng dẫn học sinh các kỹ năng lắng nghe, phản biện, ra quyết định, xử lý xung đột và lãnh đạo.
  5. Đánh giá rút kinh nghiệm: Nhóm tự kiểm điểm tiến độ, thái độ làm việc và hiệu quả hợp tác sau mỗi buổi học.
• Các cấu trúc dạy học hợp tác quốc tế: Phân tích các mô hình Jigsaw (Ghép hình - Elliot Aronson, 1971), Jigsaw II (Robert Slavin, 1986), STAD (Student Teams Achievement Division - tính điểm theo chỉ số nỗ lực cá nhân), TGT (Teams Games Tournaments - so tài giữa các học sinh cùng mức học lực) và hệ thống cấu trúc Kagan (Ba bước phỏng vấn, Vận dụng trí tuệ tập thể, Điểm số đầu người, Đội - Cặp - Cá nhân, Vòng tròn chuyên gia, Đối tác).

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, phân tích, tổng hợp tài liệu về lý luận dạy học, tâm lý học lứa tuổi, chương trình và sách giáo khoa Hóa học lớp 10, 11, 12.
• Phương pháp điều tra thực tiễn: Sử dụng phiếu thăm dò ý kiến (anket) đối với 101 học sinh THPT tại 2 trường THPT trên địa bàn quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh nhằm khảo sát mức độ hứng thú, tần suất tổ chức và các rào cản khi học tập theo nhóm.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy học thực nghiệm tại trường THPT Gia Định với các lớp thực nghiệm (áp dụng giáo án nhóm) và lớp đối chứng (áp dụng phương pháp truyền thống); sử dụng các bài kiểm tra 15 phút, 30 phút và bài thực hành để thu thập số liệu.
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý dữ liệu định lượng bằng các tham số thống kê (tần số, tần suất, tần suất tích lũy, điểm trung bình, độ lệch chuẩn, hệ số biến thiên, độ tin cậy) và vẽ đồ thị lũy tích để so sánh kết quả học tập giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm, phân tích chi tiết bản chất, các ưu điểm (phát triển tư duy, kỹ năng xã hội, giảm căng thẳng) và hạn chế (nguy cơ phát sinh hiện tượng ăn theo, lệch hướng thảo luận, hạn chế về quỹ thời gian 45 phút) của dạy học nhóm. Chương này cũng phân loại 6 cách chia nhóm (theo vị trí ngồi, danh sách lớp, sở thích, địa bàn cư trú, năng lực học tập, ngẫu nhiên) và quy trình 5 bước lên lớp: Chia nhóm $\rightarrow$ Nhập đề giao nhiệm vụ $\rightarrow$ Làm việc nhóm $\rightarrow$ Trình bày và đánh giá kết quả $\rightarrow$ Tổng kết, rút kinh nghiệm.

Về mặt thực tiễn, tác giả tiến hành khảo sát $n = 101$ học sinh tại Trường THPT Gia Định ($n_1 = 52$) và Trường THPT Võ Thị Sáu ($n_2 = 49$). Kết quả điều tra thực trạng được tổng hợp cụ thể như sau:

Tiêu chí khảo sát	Phân loại / Mức độ	Số lượng (HS)	Tỷ lệ (%)
Mức độ yêu thích hoạt động nhóm	Rất thích	12	11,88
	Thích	65	64,36
	Bình thường	22	21,78
	Không thích	2	1,98
Tần suất hoạt động nhóm trong giờ Hóa	Thường xuyên	7	6,93
	Thỉnh thoảng	67	66,34
	Hiếm khi	27	26,73
	Không bao giờ	0	0,00
Nhận thức về ưu điểm nổi bật	Không khí lớp học sôi nổi	97	96,04
	Học tập thoải mái, không áp lực	93	92,08
	Hoàn thành nhiệm vụ khó khi tự làm một mình	92	91,10
	Tăng hứng thú với môn học	90	89,11
	Phát triển kỹ năng hợp tác, giao tiếp	86	85,15
Yếu tố giúp hoạt động nhóm hiệu quả	Hướng vào mục tiêu chung của nhóm	96	95,05
	Phải có tổng kết, đánh giá công việc	89	88,12
	Có sự phân công hợp lý giữa các thành viên	81	80,19
	Các thành viên hăng hái nhận nhiệm vụ	73	72,28
	Chia sẻ trách nhiệm với nhau	70	69,31
	Có sự hỗ trợ của giáo viên khi gặp khó khăn	50	49,50

Kết quả khảo sát chỉ ra sự mâu thuẫn giữa nhu cầu và thực tiễn: 76,24% học sinh yêu thích hoạt động nhóm (Rất thích + Thích), nhưng chỉ có 6,93% giờ học được tổ chức thường xuyên. Đồng thời, học sinh còn gặp trở ngại về hiện tượng ỷ lại, phân công chưa đồng đều và thiếu công bằng trong đánh giá kết quả.

Chương 2: Tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học Hóa học ở trường Trung học phổ thông – Phần Hóa hữu cơ 11 nâng cao

Chương 2 tập trung phân tích đặc thù chương trình Hóa học hữu cơ 11 (gồm phần Đại cương hóa học hữu cơ ở Chương 4 và các dãy hợp chất cụ thể: hiđrocacbon no, không no, thơm, dẫn xuất halogen, ancol, phenol, anđehit, xeton, axit cacboxylic). Tác giả chỉ ra khó khăn của học sinh là việc viết công thức cấu tạo dài, phức tạp và sự đa dạng của hệ thống danh pháp (tên thay thế, tên thường, tên gốc - chức).

Từ phân tích chuyên môn, tác giả đề xuất 6 nguyên tắc thiết kế giáo án có tổ chức hoạt động nhóm:

1. Đảm bảo tính chính xác - khoa học: Đúng chuẩn kiến thức, logic sư phạm, bám sát sách giáo khoa.
2. Đảm bảo tính sư phạm: Phù hợp trình độ nhận thức, mức độ khó nâng dần từ dễ đến phức tạp.
3. Đảm bảo đặc trưng bộ môn Hóa học: Coi trọng thí nghiệm thực hành, kết hợp mô hình trực quan hóa đối tượng vi mô và liên hệ thực tiễn đời sống.
4. Đảm bảo mục tiêu bài học: Tích hợp cả 3 thành tố (kiến thức, kỹ năng, thái độ).
5. Số hoạt động hợp tác vừa phải: Chỉ nên tổ chức 1 đến 2 hoạt động/tiết (mỗi hoạt động từ 7 đến 10 phút) để tránh quá tải thời gian.
6. Lựa chọn nội dung và quy mô phù hợp: Nội dung có vấn đề, đòi hỏi trí tuệ tập thể; quy mô nhóm tương ứng thời lượng (nhiệm vụ ngắn dùng nhóm 2 người; dự án dài hạn dùng nhóm 8-12 người).

Quy trình 11 bước thiết kế giáo án:

1. Xác định mục tiêu dạy học của bài giảng (chuẩn kiến thức, kỹ năng và kỹ năng hợp tác).
2. Chia nội dung bài học thành từng phần tương ứng các hoạt động.
3. Chọn hoạt động có thể tiến hành dưới hình thức hợp tác.
4. Dự tính thời gian cho từng hoạt động.
5. Lựa chọn số lượng thành viên trong nhóm phù hợp nhiệm vụ.
6. Chọn lựa hình thức tổ chức hoạt động hợp tác.
7. Thiết kế chi tiết các hoạt động học tập.
8. Xây dựng tiêu chí và công cụ đánh giá (phiếu đánh giá, thang điểm).
9. Chuẩn bị đồ dùng, thiết bị, hóa chất dạy học.
10. Dự đoán các tình huống phát sinh và xây dựng phương án xử lý.
11. Xin ý kiến chuyên môn của người hướng dẫn, chỉnh sửa hoàn thiện.

4 hình thức tổ chức hoạt động nhóm chuyên biệt cho môn Hóa học:

• Hình thức 1: Tổ chức hoạt động nhóm chuyên gia (Dựa trên mô hình Jigsaw, phân chia nhóm ban đầu và nhóm chuyên gia cùng tìm hiểu một mảng kiến thức trước khi quay về truyền đạt).
• Hình thức 2: Tổ chức hoạt động nhóm chia sẻ kết quả học tập (Các nhóm giải quyết các bài tập, nhiệm vụ song song và luân chuyển sản phẩm để nhận xét, phản biện).
• Hình thức 3: Tổ chức hoạt động nhóm có sử dụng thí nghiệm (Phân công các thành viên thực hiện thao tác hóa chất, quan sát hiện tượng, giải thích và viết phương trình hóa học).
• Hình thức 4: Tổ chức hoạt động nhóm báo cáo sản phẩm tại lớp (Thực hiện các chủ đề mang tính ứng dụng thực tiễn, phân công chuẩn bị trước và trình bày báo cáo).

Tác giả đã áp dụng hệ thống trên để xây dựng hoàn chỉnh 4 giáo án mẫu:

• Giáo án 1: Bài "Luyện tập Ankin" (Vận dụng mô hình nhóm chuyên gia và chia sẻ kết quả).
• Giáo án 2: Bài "Ôn tập thi giữa học kỳ II phần Hiđrocacbon no và không no" (Hệ thống hóa kiến thức thông qua bài tập nhóm).
• Giáo án 3: Bài "Nguồn hiđrocacbon thiên nhiên" (Hình thức báo cáo sản phẩm dự án).
• Giáo án 4: Bài "Bài thực hành số 5: Tính chất của etanol, glixerol và phenol" (Hình thức nhóm thí nghiệm kèm phiếu đánh giá thao tác và tường trình).

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 3 trình bày quá trình kiểm chứng thực tế tại Trường THPT Gia Định. Tác giả tiến hành chia các lớp thực nghiệm (TN) và đối chứng (ĐC) có trình độ tương đương, thực hiện giảng dạy theo giáo án đã thiết kế và tổ chức kiểm tra đánh giá định lượng qua 2 bài kiểm tra kiến thức và kỹ năng thực hành.

Kết quả xử lý số liệu thống kê qua các bảng tần số, tần suất tích lũy và đồ thị đường lũy tích cho thấy:

• Điểm trung bình của các lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng ở cả 2 bài kiểm tra.
• Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi ở nhóm thực nghiệm cao hơn rõ rệt; tỷ lệ học sinh yếu, kém giảm xuống.
• Đường lũy tích của nhóm thực nghiệm luôn nằm về phía bên phải và phía dưới đường lũy tích của nhóm đối chứng, khẳng định chất lượng học tập của lớp thực nghiệm tốt hơn một cách có ý nghĩa thống kê.

Từ thực tiễn giảng dạy, tác giả đúc kết 6 bài học kinh nghiệm:

1. Kinh nghiệm chia nhóm: Cần linh hoạt, kết hợp đan xen giữa học sinh khá giỏi và trung bình yếu để hỗ trợ nhau; luân phiên vai trò nhóm trưởng và thư ký.
2. Chuẩn bị tâm lý học sinh: Hướng dẫn quy tắc làm việc tập thể trước khi giao nhiệm vụ.
3. Tạo sự phụ thuộc tích cực: Thiết lập cơ chế chấm điểm có tính đến sự cố gắng của cá nhân và thành tích chung.
4. Chọn lựa nội dung: Tránh nội dung quá dễ (gây nhàm chán) hoặc quá khó (gây nản lòng).
5. Theo dõi và điều chỉnh: Giáo viên phải liên tục bao quát, đến từng bàn hướng dẫn kịp thời khi học sinh gặp bế tắc.
6. Đảm bảo thời gian dự kiến: Kiểm soát chặt chẽ từng chặng thời gian của tiết học để tránh hiện tượng "cháy giáo án".

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác lập được bức tranh thực trạng dạy học nhóm môn Hóa học tại trường THPT qua khảo sát 101 học sinh: khẳng định nhu cầu học tập hợp tác là rất lớn (76,24% ủng hộ), đồng thời nhận diện chính xác các hạn chế về mặt phân công nhiệm vụ và thời gian tổ chức.
• Xây dựng thành công khung lý luận ứng dụng gồm 6 nguyên tắc và quy trình 11 bước thiết kế giáo án nhóm chuyên biệt cho môn Hóa học.
• Đề xuất và mô tả chi tiết 4 hình thức hoạt động nhóm: nhóm chuyên gia, nhóm chia sẻ kết quả, nhóm thí nghiệm, và nhóm báo cáo sản phẩm.
• Thiết kế 4 bộ giáo án hoàn chỉnh thuộc chương trình Hóa học hữu cơ 11 nâng cao (Luyện tập Ankin, Ôn tập Hiđrocacbon, Nguồn hiđrocacbon thiên nhiên, Bài thực hành số 5).
• Dữ liệu thực nghiệm sư phạm tại THPT Gia Định chứng minh tính khả thi của mô hình: nâng cao điểm kiểm tra định lượng, cải thiện tỷ lệ học sinh khá giỏi và phát triển kỹ năng giao tiếp, thảo luận khoa học của học sinh.

Giải pháp và kiến nghị

• Giáo viên cần lập kế hoạch bài dạy chi tiết, giới hạn từ 1 đến 2 hoạt động nhóm trong mỗi tiết 45 phút (thời lượng 7-10 phút/hoạt động).
• Áp dụng các bảng tiêu chí đánh giá đa dạng (tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng, đánh giá của giáo viên) nhằm hạn chế triệt để hiện tượng học sinh ỷ lại ("ăn theo").
• Luân phiên vai trò điều hành nhóm nhằm tạo cơ hội rèn luyện kỹ năng lãnh đạo và trình bày cho tất cả học sinh.

Đóng góp về mặt học thuật

• Kế thừa và phát triển các mô hình dạy học hợp tác kinh điển (Jigsaw, STAD, TGT, Kagan) vào đặc thù giảng dạy môn Hóa học hữu cơ THPT tại Việt Nam.
• Cung cấp hệ thống công cụ đánh giá hoạt động nhóm trong môn Hóa (phiếu chấm điểm thí nghiệm, tiêu chí báo cáo) có khả năng định lượng hóa nỗ lực cá nhân trong kết quả tập thể.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phạm vi thực nghiệm sư phạm và khảo sát thực trạng mới chỉ thực hiện trên địa bàn quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh (tại 2 trường THPT Gia Định và THPT Võ Thị Sáu với mẫu khảo sát $n = 101$).
  • Số lượng bài dạy thực nghiệm tập trung trong phạm vi 4 bài thuộc chương trình Hóa học hữu cơ 11 nâng cao, chưa bao phủ toàn bộ chương trình THPT.
  • Quỹ thời gian tiết học 45 phút chuẩn tại trường phổ thông là một thách thức lớn khi tổ chức các hoạt động nhóm phức tạp đòi hỏi nhiều bước tranh luận hoặc làm thí nghiệm.
• Hướng phát triển:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu và áp dụng quy trình thiết kế hoạt động nhóm cho các phần khác của chương trình Hóa học phổ thông (Hóa học đại cương, Hóa vô cơ lớp 10, 11 và Hóa hữu cơ lớp 12).
  • Nghiên cứu sâu hơn về việc tích hợp công nghệ thông tin để hỗ trợ hoạt động nhóm trực tuyến và giao bài tập dự án dài hạn ngoài giờ lên lớp.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên ngành Sư phạm Hóa học: Cung cấp nguồn tài liệu học tập chi tiết về phương pháp dạy học tích cực, cách biên soạn giáo án và kỹ năng quản lý lớp học khi tổ chức dạy học hợp tác.
• Giáo viên Hóa học THPT: Tham khảo trực tiếp 4 giáo án mẫu, quy trình 11 bước thiết kế bài giảng và các biểu mẫu đánh giá hoạt động nhóm, phiếu chấm điểm bài thực hành thí nghiệm.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp khung lý thuyết hệ thống hóa về các cấu trúc dạy học nhóm quốc tế (Jigsaw, STAD, TGT, Kagan) và phương pháp xử lý số liệu thực nghiệm sư phạm bằng toán học thống kê.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khảo sát thực trạng trong khóa luận được tiến hành trên đối tượng nào và kết quả về mức độ yêu thích hoạt động nhóm ra sao?
Khảo sát được thực hiện trên 101 học sinh tại hai trường THPT ở TP. Hồ Chí Minh (THPT Gia Định với 52 phiếu và THPT Võ Thị Sáu với 49 phiếu). Kết quả cho thấy có 11,88% học sinh Rất thích, 64,36% Thích (tổng cộng 76,24% có thái độ tích cực), 21,78% đánh giá Bình thường và chỉ có 1,98% Không thích.

2. Khóa luận đưa ra những lưu ý đặc thù gì khi dạy học phần Hóa học hữu cơ lớp 11 nâng cao?
Tác giả lưu ý giáo viên cần tập trung rèn luyện cho học sinh hai nội dung gây nhiều khó khăn nhất: viết đúng công thức cấu tạo (thường dài và phức tạp) và gọi đúng tên chất (hệ thống danh pháp đa dạng: thay thế, tên thường, gốc - chức). Ngoài ra, cần thiết lập mối liên hệ giữa các hợp chất hữu cơ với hóa vô cơ đã học (như so sánh axit vô cơ với axit cacboxylic, phản ứng oxy hóa - khử) và tăng cường sử dụng mô hình, bài tập phân loại để trực quan hóa kiến thức vi mô.

3. Tác giả đề xuất bao nhiêu hình thức tổ chức hoạt động nhóm cụ thể trong môn Hóa học và là những hình thức nào?
Tác giả đề xuất 4 hình thức tổ chức hoạt động nhóm thích hợp cho môn Hóa học:

• Hình thức 1: Tổ chức hoạt động nhóm chuyên gia.
• Hình thức 2: Tổ chức hoạt động nhóm chia sẻ kết quả học tập.
• Hình thức 3: Tổ chức hoạt động nhóm có sử dụng thí nghiệm.
• Hình thức 4: Tổ chức hoạt động nhóm báo cáo sản phẩm tại lớp.

4. Khóa luận đưa ra khuyến nghị gì về số lượng hoạt động nhóm và thời gian thực hiện trong một tiết học 45 phút?
Trong một tiết học 45 phút, giáo viên chỉ nên tổ chức từ 1 đến 2 hoạt động nhóm nhằm tránh quá tải và nhàm chán. Mỗi hoạt động hợp tác cần kéo dài tối thiểu từ 7 đến 10 phút và quy mô nhóm lý tưởng trong lớp học là từ 4 đến 5 học sinh.

5. Cơ chế tính điểm trong cấu trúc STAD được khóa luận trình bày như thế nào để khuyến khích học sinh yếu kém?
Trong cấu trúc STAD, điểm số của nhóm được tính dựa trên "chỉ số cố gắng" (sự chênh lệch tiến bộ giữa lần kiểm tra 1 và lần kiểm tra 2 của từng cá nhân) thay vì chỉ dựa vào điểm số học lực tuyệt đối. Nhờ cơ chế này, học sinh có học lực yếu kém vẫn có thể đóng góp điểm số quyết định cho nhóm bằng sự nỗ lực tiến bộ của bản thân, qua đó xóa bỏ hiện tượng ỷ lại và phân biệt năng lực.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Vương Lê Ái Thảo đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dạy học hợp tác và phân tích sâu sắc thực trạng tổ chức hoạt động nhóm môn Hóa học tại trường THPT. Công trình đã xây dựng thành công bộ nguyên tắc, quy trình thiết kế giáo án 11 bước cùng 4 hình thức tổ chức hoạt động nhóm đặc thù cho phần Hóa hữu cơ 11 nâng cao. Kết quả thực nghiệm sư phạm tại Trường THPT Gia Định đã chứng minh tính hiệu quả và khả thi của phương pháp trong việc nâng cao chất lượng học tập bộ môn và phát triển kỹ năng xã hội cho học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Một số tài liệu và bài viết về hoạt động nhóm Hoạt động nhóm là lĩnh vực đã được nghiên cứu từ lâu, có rất nhiều bài viết về lĩnh vực này, trong số đó có thể kể đến:  “Vận dụng các cấu trúc dạy học hợp tác vào giảng dạy hóa học phổ thông” của tác giả Đào Thị Hoàng Hoa (Tạp chí Khoa học ĐHSP TPHCM, số 39/2012)  “Một số vấn đề cơ sở lý luận về kỹ năng học theo nhóm của học sinh” của tác giả Ngô Thị Thu Dung (Tạp chí giáo dục, số 4/2002).  “Một số vấn đề cơ sở lý luận học hợp tác nhóm” của tác giả Lê Văn Tạc (Tạp chí giáo dục, số 9/2002).

 Bài viết “Dạy học hợp tác – một xu hướng mới của giáo dục thế kỷ XXI”, của PGS. Trịnh Văn Biều đăng trên tạp chí khoa học, số 25, năm 2011 – trường Đại học Sư phạm Tp.  “Dạy học hợp tác theo nhóm trong dạy học hóa học ở trường trung học phổ thông” của tác giả Đặng Thị Thanh Bình đăng trên Tạp chí Khoa học, số 25, năm 2011 – trườngĐại học Sư phạm Tp.  “Các phương pháp dạy học tích cực và hiệu quả” của PGS.TS Trịnh Văn Biều là giáo trình giảng dạy môn Các phương pháp dạy học hiệu quả ở trường ĐHSP Tp.

Nhận xét: Các bài viết trên giúp ta có cái nhìn tổng quát về dạy học hợp tác, đồng thời cũng cung cấp thông tin, kinh nghiệm khi sử dụng hình thức hoạt động nhóm trong dạy học, giúp cho những ai quan tâm đến hình thức tổ chức dạy học hợp tác theo nhóm dễ định hướng và thành công khi áp dụng vào giảng dạy thực tế. Một số luận văn, khóa luận viết về tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học Ở nước ta, trong một số năm gần đậy, các luận văn, khóa luận viết về dạy học hợp tác tương đối nhiều. Một số hình công trình nghiên cứu có liên quan đến dạy học hợp tác bằng hình thức hoạt động nhóm mà tôi đã tham khảo:  Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục “Tổ chức hoạt động nhóm trong dạy và học môn hóa học ở trường trung học phổ thông – phần Hóa 10 chương trình nâng cao” của tác giả Hỉ A Mỗi – học viên khóa 17 (2009), trường ĐHSP TP.HCM [14] Nhận xét: Luận văn có nhiều đầu tư, đề tài đã hoàn thành tốt nhiệm vụ và mục tiêu đề ra, tác giả đã làm nổi bậc những ưu điểm của PP hoạt động nhóm trong dạy học hóa học, chứng minh được hình thức dạy học theo nhóm là khả thi và mang lại hiệu quả giáo dục cao, xây dựng được 5 hình thức dạy học theo nhóm thích hợp với dạy học Hóa học ở trường THPT. Thiết kế 10 bài lên lớp có vận dụng 5 hình thức dạy học vào trong giảng dạy.

Đề tài góp phần thay đổi cách nhìn trong việc đổi mới PPDH.  Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục “Sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ trong dạy học Hóa học lớp 11 – chương trình nâng cao ở THPT” của tác giả Trần Thị Thanh Huyền – học viên khóa 18 (2010), trường ĐHSP TP. Nhận xét: Đề tài đã cung cấp thông tin về DHHT trên thế giới và có sự phân tích nhận định riêng của tác giả. Thiết kế một số giáo án có vận dụng DHHT, đã khắc phục được tình trạng “ăn theo” của các học sinh lười nhác trong hoạt động nhóm.

Đề tài cũng đưa ra một vài đề xuất phương án đánh giá. Tuy nhiên cách đánh giá hoạt động của cá nhân và nhóm ở một số bài lên lớp còn chưa phù hợp thực tế.