Tính Toán Mức Đóng Góp Của Bụi PM2.5, PM1 Trong Bụi PM10 Tại Khu Vực Long Biên, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ toán học nghiên cứu tính toán mức đóng góp của bụi pm2 5 pm1 trong bụi pm10 tại khu vực long biên hà nội và khả năng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Người hướng dẫn: GS. Hoàng Xuân Cơ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Tính Toán Mức Đóng Góp Của Bụi PM2.5, PM1 Trong Bụi PM10 Tại Long Biên, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về bụi PM (PM10, PM2.5, PM1)
• 1.1.1. Khái niệm bụi PM
• 1.1.2. Sự hình thành bụi PM
• 1.2. Tình hình nghiên cứu về bụi PM (PM10, PM2.5, PM1)
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu về bụi PM trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu về bụi PM ở Việt Nam
• 1.3. Ảnh hưởng của bụi PM tới sức khoẻ con người
• 1.4. Tổng quan về khu vực nghiên cứu – quận Long Biên
• 1.4.1. Vị trí địa lý của quận Long Biên
• 1.4.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của quận Long Biên
• 1.5. Giới thiệu về Trạm quan trắc chất lượng môi trường không khí tự động, cố định đặt tại số 556 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, Hà Nội
• 1.5.1. Giới thiệu chung về Trạm quan trắc tự động
• 1.5.2. Giới thiệu về Trạm Nguyễn Văn Cừ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thu thập và xử lý số liệu thứ cấp
• 2.3.2. Phương pháp đo đạc số liệu
• 2.3.3. Phương pháp thu thập, phân tích tài liệu
• 2.3.4. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 2.3.5. Phương pháp điều tra, khảo sát
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả điều tra, khảo sát và phỏng vấn
• 3.1.1. Kết quả điều tra, khảo sát
• 3.1.2. Kết quả điều tra phỏng vấn
• 3.2. Đánh giá diễn biến hàm lượng bụi PM qua 04 năm từ 2010 – 2013
• 3.2.1. Đánh giá diễn biến hàm lượng bụi PM theo biến trình ngày
• 3.2.2. Đánh giá diễn biến hàm lượng bụi PM theo biến trình năm
• 3.3. Tính toán mức đóng góp của bụi PM2.5 và PM1 cho bụi PM10 trong 04 năm từ 2010 – 2013
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Bụi PM10 PM2

Ô nhiễm không khí đang là vấn đề cấp bách tại Việt Nam, đặc biệt ở các thành phố lớn như Hà Nội. Bụi PM (Particulate Matter) là một trong những tác nhân ô nhiễm chính, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Bụi PM10, PM2.5, và PM1 là những hạt bụi có kích thước siêu nhỏ, có khả năng xâm nhập sâu vào hệ hô hấp và gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng. Nghiên cứu này tập trung vào việc tính toán mức đóng góp bụi của PM2.5 và PM1 trong bụi PM10 tại khu vực Long Biên, Hà Nội. Mục tiêu là cung cấp cơ sở khoa học cho các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Theo báo cáo của Tổng cục Môi trường, ô nhiễm không khí chủ yếu do các hoạt động xây dựng, sản xuất và giao thông.

1.1. Khái niệm và đặc tính của Bụi PM10 PM2.5 PM1

Bụi PM10 là các hạt bụi có đường kính nhỏ hơn 10 micromet. Bụi PM2.5 là các hạt bụi có đường kính nhỏ hơn 2.5 micromet. Bụi PM1 là các hạt bụi có đường kính nhỏ hơn 1 micromet. Kích thước nhỏ bé của các hạt bụi này cho phép chúng xâm nhập sâu vào hệ hô hấp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bụi PM là một chất gây ô nhiễm không khí trên diện rộng, bao gồm hỗn hợp các hạt ở thể rắn và lỏng lơ lửng trong không khí.

1.2. Nguồn gốc và sự hình thành của Bụi PM tại Hà Nội

Bụi PM có thể được phát thải trực tiếp vào không khí từ các nguồn như giao thông, xây dựng, và hoạt động công nghiệp. Nó cũng có thể được hình thành trong khí quyển do phản ứng hóa học từ các chất ô nhiễm khí khác. Nguồn phát thải chính bao gồm đốt cháy nhiên liệu, khí thải xe cộ và hoạt động xây dựng. Theo EPA, bụi PM được hình thành bởi một số thành phần bao gồm axit (như nitrat và sulfat), chất hữu cơ, kim loại và các hạt đất.

II. Thách thức Vấn đề Ô nhiễm Bụi PM tại Long Biên HN

Khu vực Long Biên, Hà Nội đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng, đặc biệt là ô nhiễm bụi. Sự gia tăng dân số, mật độ giao thông cao và hoạt động xây dựng đã góp phần làm tăng nồng độ bụi PM10, PM2.5 và PM1 trong không khí. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng không khí mà còn gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp và tim mạch. Việc đánh giá chính xác mức đóng góp bụi của từng loại bụi mịn là rất quan trọng để xây dựng các giải pháp hiệu quả.

2.1. Tác động của Giao thông và Xây dựng tới Ô nhiễm Bụi

Hoạt động giao thông vận tải là một trong những nguồn phát thải chính gây ô nhiễm bụi. Khí thải từ xe cộ, đặc biệt là xe tải và xe máy, chứa nhiều hạt bụi mịn. Hoạt động xây dựng cũng là một nguồn gây ô nhiễm đáng kể do quá trình đào bới, vận chuyển vật liệu và phá dỡ công trình. Cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với các hoạt động này.

2.2. Ảnh hưởng của Ô nhiễm Bụi PM đến Sức khỏe Cộng đồng

Ô nhiễm bụi có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt là đối với trẻ em, người già và những người mắc bệnh mãn tính. Các hạt bụi mịn có thể xâm nhập sâu vào phổi và gây ra các bệnh như viêm phổi, hen suyễn và bệnh tim mạch. Theo nghiên cứu, ô nhiễm bụi có thể làm giảm tuổi thọ và tăng tỷ lệ tử vong. Cần tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về tác hại của ô nhiễm bụi.

2.3. Mối liên hệ giữa Thời tiết và Ô nhiễm Bụi PM

Điều kiện thời tiết có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ ô nhiễm bụi. Trong điều kiện thời tiết khô hanh, ít mưa, bụi dễ phát tán và tích tụ trong không khí. Tốc độ gió và hướng gió cũng ảnh hưởng đến sự lan truyền của bụi. Nghiên cứu cho thấy độ ẩm cao có thể làm giảm nồng độ bụi trong không khí.

III. Phương Pháp Tính Toán Mức Đóng Góp Bụi PM2

Việc tính toán mức đóng góp bụi của PM2.5 và PM1 trong PM10 đòi hỏi các phương pháp nghiên cứu khoa học và chính xác. Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu quan trắc chất lượng không khí từ trạm quan trắc tự động đặt tại Long Biên, Hà Nội. Các phương pháp phân tích thống kê và mô hình hóa được áp dụng để xác định tỷ lệ phần trăm của từng loại bụi trong tổng lượng bụi PM10. Kết quả phân tích sẽ cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá mức độ ô nhiễm và xác định các biện pháp can thiệp phù hợp.

3.1. Thu thập và Xử lý Dữ liệu Quan trắc Chất lượng Không khí

Dữ liệu quan trắc chất lượng không khí được thu thập từ trạm quan trắc tự động. Dữ liệu bao gồm nồng độ PM10, PM2.5 và PM1 theo thời gian thực. Dữ liệu được xử lý và kiểm tra chất lượng để đảm bảo tính chính xác và tin cậy. Các phương pháp thống kê được sử dụng để loại bỏ các giá trị ngoại lệ và điền vào các giá trị thiếu.

3.2. Sử dụng Phương pháp Thống kê Phân tích Thành phần Bụi

Các phương pháp thống kê được sử dụng để phân tích thành phần bụi và xác định tỷ lệ PM2.5 trong PM10 và tỷ lệ PM1 trong PM10. Phương pháp hồi quy tuyến tính được sử dụng để mô hình hóa mối quan hệ giữa các loại bụi. Kết quả phân tích thống kê được sử dụng để tính toán mức đóng góp bụi của từng loại bụi. Cần sử dụng các phần mềm thống kê chuyên dụng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

3.3. Mô hình hóa Ô nhiễm Không khí để Ước tính Đóng góp Bụi

Mô hình hóa ô nhiễm không khí là một công cụ hữu ích để ước tính mức đóng góp bụi từ các nguồn khác nhau. Mô hình hóa sử dụng các thông tin về nguồn phát thải, điều kiện thời tiết và địa hình để dự đoán nồng độ bụi trong không khí. Kết quả mô hình hóa có thể được sử dụng để đánh giá hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm. Cần có kiến thức chuyên sâu về mô hình hóa ô nhiễm không khí để áp dụng phương pháp này.

IV. Kết quả Nghiên cứu Mức Đóng Góp Bụi PM tại Long Biên

Kết quả nghiên cứu cho thấy bụi PM2.5 và PM1 đóng góp một phần đáng kể vào tổng lượng bụi PM10 tại khu vực Long Biên, Hà Nội. Tỷ lệ PM2.5 trong PM10 và tỷ lệ PM1 trong PM10 có sự biến đổi theo thời gian và không gian, phụ thuộc vào các yếu tố như mùa, thời tiết và hoạt động kinh tế - xã hội. Những kết quả này cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các chính sách và biện pháp giảm thiểu ô nhiễm bụi hiệu quả.

4.1. Phân tích Diễn biến Nồng độ Bụi PM10 PM2.5 PM1 theo Thời gian

Nồng độ bụi PM10, PM2.5 và PM1 có xu hướng tăng cao vào mùa đông và giảm vào mùa hè. Sự khác biệt về nồng độ bụi giữa các tháng trong năm có thể được giải thích bởi sự thay đổi về điều kiện thời tiết và hoạt động kinh tế - xã hội. Cần phân tích dữ liệu quan trắc trong nhiều năm để xác định xu hướng dài hạn của ô nhiễm bụi.

4.2. Đánh giá Tỷ lệ Đóng góp của Bụi PM2.5 và PM1 trong Bụi PM10

Tỷ lệ PM2.5 trong PM10 thường dao động trong khoảng từ 50% đến 70%. Tỷ lệ PM1 trong PM10 thường dao động trong khoảng từ 20% đến 40%. Sự khác biệt về tỷ lệ đóng góp giữa các loại bụi có thể được giải thích bởi sự khác biệt về nguồn phát thải và quá trình hình thành bụi.

4.3. So sánh Kết quả Nghiên cứu với Tiêu chuẩn Chất lượng Không khí

Nồng độ bụi PM10, PM2.5 và PM1 tại khu vực Long Biên thường vượt quá tiêu chuẩn chất lượng không khí của Việt Nam và WHO. Điều này cho thấy tình trạng ô nhiễm bụi đang ở mức báo động và cần có các biện pháp can thiệp khẩn cấp. Cần so sánh kết quả nghiên cứu với các tiêu chuẩn quốc tế để đánh giá mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm.

V. Giải pháp Giảm Thiểu Ô nhiễm Bụi PM tại Long Biên Hà Nội

Để cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, cần triển khai các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm bụi đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp bao gồm kiểm soát nguồn phát thải, tăng cường quan trắc không khí, nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy các hoạt động xanh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt để đạt được thành công.

5.1. Kiểm soát Nguồn Phát thải Bụi từ Giao thông và Xây dựng

Cần tăng cường kiểm tra khí thải xe cộ và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng và xe điện. Áp dụng các biện pháp kiểm soát bụi tại các công trường xây dựng như phun nước, che chắn và vệ sinh đường sá. Cần có quy định chặt chẽ hơn về khí thải xe cộ và quản lý xây dựng.

5.2. Tăng cường Quan trắc và Cảnh báo Ô nhiễm Không khí

Mở rộng mạng lưới trạm quan trắc không khí để theo dõi liên tục nồng độ bụi và các chất ô nhiễm khác. Cung cấp thông tin chất lượng không khí kịp thời và dễ tiếp cận cho cộng đồng. Xây dựng hệ thống cảnh báo ô nhiễm để người dân có thể chủ động phòng tránh. Cần đầu tư vào trang thiết bị quan trắc hiện đại và đào tạo nhân lực.

5.3. Nâng cao Nhận thức Cộng đồng về Tác hại của Bụi PM

Tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục về tác hại của ô nhiễm bụi và các biện pháp phòng tránh. Khuyến khích người dân sử dụng khẩu trang, hạn chế ra ngoài khi trời ô nhiễm và trồng cây xanh. Tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia vào quá trình giám sát và phản biện về chất lượng không khí. Cần có sự phối hợp giữa chính quyền, truyền thông và các tổ chức xã hội.

VI. Kết luận Hướng Nghiên Cứu Mức Đóng Góp Bụi PM Tương Lai

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về mức đóng góp bụi của PM2.5 và PM1 trong bụi PM10 tại khu vực Long Biên, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách và biện pháp giảm thiểu ô nhiễm bụi hiệu quả. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về nguồn gốc bụi, phân tích thành phần hạt bụi và tác động của bụi đến sức khỏe cộng đồng để có những giải pháp toàn diện hơn.

6.1. Đề xuất Chính sách Giảm Thiểu Ô nhiễm Bụi Dựa trên Nghiên cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các chính sách kiểm soát nguồn phát thải, tăng cường quan trắc không khí và nâng cao nhận thức cộng đồng. Chính sách cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và có sự tham gia của các bên liên quan. Cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của chính sách.

6.2. Hướng Nghiên cứu Tiếp theo về Tác Động của Bụi PM đến Sức Khỏe

Cần tiếp tục nghiên cứu về tác động của bụi PM đến các bệnh về đường hô hấp, tim mạch và ung thư. Nghiên cứu cần tập trung vào các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như trẻ em, người già và những người mắc bệnh mãn tính. Cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học, bác sĩ và các cơ quan y tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ô nhiễm không khí đô thị và trong nhà là nguyên nhân gây ra khoảng 2.000.000 ca tử vong sớm mỗi năm trên toàn cầu, trong đó hơn 50% tập trung tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, quá trình đô thị hóa mạnh mẽ với tỷ lệ dân số thành thị dự báo chạm mốc 45% và tỷ lệ phương tiện cơ giới cá nhân chiếm từ 87% đến 88% đã khiến chất lượng không khí suy giảm nghiêm trọng. Đáng chú ý, các báo cáo môi trường quốc gia và dữ liệu quốc tế đã xếp Hà Nội vào nhóm các đô thị có mức độ ô nhiễm bụi cao trên thế giới.

Vấn đề cốt lõi mà nghiên cứu tập trung giải quyết là sự thiếu hụt chuỗi dữ liệu phân tích liên tục, đồng bộ về các phần đoạn bụi kích thước mịn và siêu mịn gồm PM2.5 và PM1 trong tổng lượng bụi PM10 tại các trục giao thông huyết mạch. Mục tiêu cụ thể của luận văn là tính toán tỷ lệ đóng góp của hạt PM2.5 và PM1 vào cấu trúc bụi PM10, đánh giá biến trình nồng độ theo giờ trong ngày và theo mùa trong năm, đồng thời khảo sát mối liên hệ giữa mức độ phơi nhiễm bụi với tình trạng bệnh lý hô hấp, tim mạch của cộng đồng dân cư.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội trong giai đoạn 4 năm liên tục từ năm 2010 đến năm 2013, dựa trên nguồn dữ liệu từ Trạm quan trắc không khí tự động đặt tại số 556 Nguyễn Văn Cừ cùng dữ liệu y tế tại 3 phường Bồ Đề, Ngọc Lâm và Gia Thụy. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học định lượng nhằm đối chiếu thực trạng chất lượng không khí với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 05:2013/BTNMT, qua đó hỗ trợ đắc lực cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoạch định chính sách kiểm soát khí thải giao thông và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết lan truyền và chuyển hóa vật chất hạt trong khí quyển cùng mô hình sol khí thứ cấp. Bụi PM trong không khí được phân chia theo đặc tính động học gồm: tổng bụi lơ lửng TSP (đường kính cơ học dưới 100 micromet), bụi thô PM10 (đường kính dưới 10 micromet), bụi mịn PM2.5 (đường kính dưới 2,5 micromet) và bụi siêu mịn PM1 (đường kính dưới 1 micromet). Sự hình thành của các hạt vật chất diễn ra qua hai cơ chế chính: phát thải sơ cấp từ hoạt động cơ học (ma sát lốp xe, xây dựng) và biến đổi thứ cấp trong khí quyển.

Khung phân tích thứ cấp dựa trên mô hình hình thành sol khí vô cơ thứ cấp (Secondary Inorganic Aerosol - SIA) từ các phản ứng hóa học giữa các khí tiền thân như sunfua đioxit (SO2), oxit nitơ (NOx), amoniac (NH3) để tạo thành muối sunfat, nitrat, amoni; cùng với mô hình sol khí hữu cơ thứ cấp (Secondary Organic Aerosol - SOA) phát sinh từ quá trình oxy hóa các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOCs. Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý thuyết khí tượng lớp biên để lý giải hiện tượng nghịch nhiệt bức xạ tầng thấp vào ban đêm mùa đông, khiến nồng độ chất ô nhiễm bị giữ lại ở tầng mặt đất với biên độ tăng từ 5 đến 10 lần so với điều kiện đối lưu bình thường.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu quan trắc sơ cấp được trích xuất liên tục 24/24 giờ từ Trạm quan trắc môi trường không khí tự động cố định số 556 Nguyễn Văn Cừ thuộc Trung tâm Quan trắc Môi trường - Tổng cục Môi trường. Thiết bị sử dụng công nghệ Grim của Đức hoạt động theo nguyên lý tán xạ ánh sáng trực giao 90 độ (Orthogonal Light Scattering), sử dụng nguồn sáng laser diode bước sóng 685 nanomet với 31 kênh phân tách kích thước hạt từ 0,25 đến hơn 32 micromet. Tần suất ghi nhận tín hiệu đạt 3 giây trên 1 số liệu, sau đó được tính toán và lưu trữ thành các giá trị trung bình 5 phút, 1 giờ và 24 giờ.

Cỡ mẫu điều tra xã hội học và y tế bao gồm 100 cán bộ, chuyên gia đang làm việc trực tiếp tại tòa nhà 556 Nguyễn Văn Cừ, kết hợp thu thập số liệu thống kê dịch tễ học tại trạm y tế 3 phường: Bồ Đề (quy mô dân số 22.000 người), Ngọc Lâm (quy mô dân số 23.000 người) và Gia Thụy (quy mô dân số 14.000 người). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng cho nhóm cán bộ ngành môi trường vì đây là nhóm đối tượng có trình độ chuyên môn cao, thời gian làm việc tại hiện trường ổn định (70% có thâm niên trên 8 năm) và am hiểu sâu sắc về các chỉ số chất lượng không khí.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian (time-series analysis) và biểu đồ tứ phân vị (box plot) để xác định giá trị trung vị, độ lệch chuẩn và các điểm dị biệt của nồng độ bụi theo giờ, tháng và năm. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm khử các nhiễu động bất thường của thời tiết, thể hiện rõ nét tính quy luật của chu kỳ giao thông và biến trình khí hậu trong suốt giai đoạn 2010 đến 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất chỉ ra diễn biến hàm lượng bụi PM theo biến trình ngày mang tính quy luật rõ rệt và tương thích chặt chẽ với biểu đồ lưu lượng giao thông trên trục đường Nguyễn Văn Cừ. Nồng độ bụi bắt đầu gia tăng mạnh từ 7 giờ sáng, đạt đỉnh cao nhất trong ngày vào khung giờ tan tầm từ 16 giờ đến 18 giờ. Cụ thể, vào năm 2010, tại thời điểm 17 giờ chiều, hàm lượng trung bình của PM10 đạt mức đỉnh 294,2 microgam trên mét khối, PM2.5 đạt 60,8 microgam trên mét khối và PM1 đạt 30,8 microgam trên mét khối.

Phát hiện thứ hai cho thấy sự phân hóa nồng độ bụi theo mùa khí hậu rất sâu sắc. Vào các tháng mùa khô và lạnh (từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau), hàm lượng bụi hô hấp tăng vọt và cao hơn từ 3 đến 5 lần so với mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 9). Nguyên nhân chính là do hiện tượng nghịch nhiệt bức xạ về đêm và sáng sớm kết hợp với độ ẩm không khí thấp, ngăn cản quá trình khuếch tán thẳng đứng của các sol khí ô nhiễm.

Phát hiện thứ ba làm rõ mức độ đóng góp của các phần đoạn hạt mịn trong cấu trúc bụi tổng số. Tỷ lệ đóng góp của PM2.5 trong PM10 dao động ổn định trong khoảng từ 55% đến 75%, trong khi phần đoạn siêu mịn PM1 chiếm tỷ trọng từ 30% đến 48% tổng lượng PM10. Tỷ lệ này khẳng định phần lớn các hạt bụi lơ lửng tại khu vực nghiên cứu là bụi mịn nhân tạo phát sinh từ quá trình đốt nhiên liệu của động cơ xe cơ giới.

Phát hiện thứ tư từ khảo sát y tế và nhận thức cộng đồng ghi nhận 92% người được phỏng vấn nhận thức được tác hại của bụi PM, nhưng chỉ có 35% hiểu rõ cơ chế bụi mịn thâm nhập vào phế nang và tuần hoàn máu gây bệnh tim mạch. Về tình trạng sức khỏe thực tế của 100 nhân viên tại điểm quan trắc trong 12 tháng, có 31% từng mắc các bệnh đường hô hấp, trong đó viêm phổi chiếm 11%, viêm mũi dị ứng chiếm 10%, viêm thanh quản chiếm 7% và viêm phế quản chiếm 5%.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh nguồn phát thải tại khu vực Long Biên chịu tác động áp đảo từ khí thải động cơ đốt trong (đặc biệt là động cơ diesel của xe tải, xe khách lưu thông qua cửa ngõ Quốc lộ 5 và cầu Chương Dương) kết hợp sự mài mòn mặt đường. Khi so sánh với các nghiên cứu lân cận, tỷ lệ PM2.5 trên PM10 tại Long Biên tương đồng với kết quả đo tại Tam Đảo (dao động từ 0,73 đến 0,79) và nằm trong dải ghi nhận tại các đô thị châu Âu (khoảng 50% đến 70%).

Cách thức phân bố dữ liệu được trực quan hóa hiệu quả qua các biểu đồ hộp phân vị (box plot). Biểu đồ cho thấy khoảng biến thiên của PM2.5 tương đối hẹp và duy trì ở mức nền cao quanh năm, chứng minh rằng nguồn ô nhiễm bụi mịn là nguồn phát thải liên tục, không phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện rửa trôi của nước mưa tự nhiên như các hạt bụi thô PM10. Giá trị trung bình năm của PM10 và PM2.5 tại trạm Nguyễn Văn Cừ liên tục vượt ngưỡng giới hạn cho phép của QCVN 05:2013/BTNMT (với giới hạn trung bình năm lần lượt là 50 microgam trên mét khối đối với PM10 và 25 microgam trên mét khối đối với PM2.5), đồng thời vượt xa khuyến cáo an toàn của WHO từ 2 đến 3 lần.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, siết chặt tiêu chuẩn khí thải phương tiện giao thông cơ giới: Sở Giao thông Vận tải Hà Nội cần phối hợp với Cục Đăng kiểm Việt Nam ban hành lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải Euro 5 và Euro 6 cho tất cả các dòng xe thương mại, xe buýt và xe tải nặng lưu thông qua trục Nguyễn Văn Cừ, hướng tới mục tiêu giảm 25% lượng phát thải bụi sơ cấp từ động cơ diesel trong giai đoạn 2025 - 2027.

Thứ hai, mở rộng và hiện đại hóa mạng lưới quan trắc tự động: Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cần đầu tư lắp đặt bổ sung ít nhất 15 trạm quan trắc tự động liên tục thế hệ mới tại các cửa ngõ giao thông trọng điểm và vành đai đô thị trước năm 2026, đảm bảo việc kiểm soát đa dạng cả 3 thông số PM10, PM2.5 và PM1 với tần suất truyền số liệu thời gian thực.

Thứ ba, tăng cường các giải pháp kỹ thuật hạ tầng và vệ sinh đô thị: Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO) cần nâng tần suất quét hút bụi và rửa đường bằng xe chuyên dụng lên 2 lần mỗi ngày trong các tháng cao điểm mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4), kết hợp trồng dải cây xanh đa tầng ven hành lang đường giao thông nhằm tăng cường khả năng giữ bụi thô từ 15% đến 20%.

Thứ tư, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm sức khỏe cộng đồng: Sở Y tế Hà Nội phối hợp với các cơ quan truyền thông tích hợp chỉ số chất lượng không khí AQI theo thời gian thực vào các nền tảng số công cộng. Khi nồng độ PM2.5 trung bình 24 giờ vượt ngưỡng 50 microgam trên mét khối, hệ thống tự động phát cảnh báo khuyến nghị người già, trẻ em và người mắc bệnh mãn tính giảm 50% thời gian hoạt động ngoài trời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà quản lý và hoạch định chính sách môi trường tại Bộ Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh, thành phố. Dữ liệu thực nghiệm giúp xây dựng kế hoạch quản lý chất lượng không khí cấp vùng và điều chỉnh các ngưỡng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia sát với thực tế đô thị.

Nhóm thứ hai là các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học thuộc các chuyên ngành Khoa học Môi trường, Kỹ thuật Môi trường, Khí tượng và Khí hậu học. Luận văn cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về ứng dụng thiết bị quang học trực giao và xử lý chuỗi số liệu quan trắc liên tục nhiều năm.

Nhóm thứ ba là các đơn vị tư vấn quy hoạch đô thị và tư vấn lập báo cáo Đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Nghiên cứu cung cấp hệ số đóng góp hạt mịn PM2.5, PM1 phục vụ việc tính toán tải lượng ô nhiễm không khí và thiết kế hệ thống hành lang cây xanh cách ly cho các dự án giao thông lớn.

Nhóm thứ tư là các chuyên gia y tế công cộng và các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Báo cáo cung cấp cơ sở dịch tễ học định lượng phục vụ các chương trình truyền thông phòng chống bệnh hô hấp và tim mạch do phơi nhiễm hạt bụi mịn.

Câu hỏi thường gặp

Bụi PM1 và PM2.5 khác nhau như thế nào về mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe con người? Hạt PM2.5 có đường kính dưới 2,5 micromet có thể đi sâu vào cuống phổi và phế nang, trong khi hạt siêu mịn PM1 với đường kính dưới 1 micromet có khả năng vượt qua hàng rào biểu mô phế nang để thâm nhập trực tiếp vào hệ tuần hoàn máu. Khi đi vào máu, PM1 gây tổn thương nội mạc mạch máu, gia tăng nguy cơ đột quỵ, xơ vữa động mạch và nhồi máu cơ tim cao hơn nhiều lần so với các hạt bụi thô.

Tại sao nồng độ bụi tại đường Nguyễn Văn Cừ lại đạt đỉnh vào các khung giờ 7 đến 9 giờ và 16 đến 18 giờ? Sự gia tăng đột biến nồng độ bụi trong hai khung giờ này trùng khớp hoàn toàn với thời điểm lưu lượng phương tiện cơ giới cá nhân và xe tải đạt mật độ cực đại trên tuyến đường huyết mạch nối trung tâm Hà Nội với Quốc lộ 5. Khí xả từ quá trình tăng giảm tốc độ liên tục của phương tiện kết hợp lực ma sát cuộn bụi mặt đường khiến nồng độ PM10 vọt lên mức 294,2 microgam trên mét khối.

Hiện tượng nghịch nhiệt vào mùa đông ảnh hưởng ra sao đến chất lượng không khí tại Hà Nội? Hiện tượng nghịch nhiệt bức xạ thường xuất hiện từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau khi mặt đất bị làm lạnh nhanh về đêm, hình thành lớp không khí lạnh bên dưới lớp không khí ấm bên trên. Cấu trúc này ngăn cản chuyển động đối lưu thẳng đứng của khí quyển, giữ lại toàn bộ khói bụi và khí thải sát mặt đất, làm nồng độ bụi ban đêm và sáng sớm tăng cao gấp 5 đến 10 lần so với ban ngày.

Phương pháp tán xạ ánh sáng trực giao 90 độ có ưu điểm gì so với phương pháp đo khối lượng truyền thống? Phương pháp tán xạ quang học 90 độ sử dụng chùm tia laser chiếu vuông góc với dòng hạt, cho phép bộ đếm quang học xác định kích thước và nồng độ tức thời với tần suất 3 giây trên một số liệu. Ưu điểm vượt trội là đo đạc đồng thời được 3 chỉ số PM10, PM2.5, PM1 theo thời gian thực mà không cần dừng máy sấy cân màng lọc như phương pháp trọng lượng truyền thống.

Tỷ lệ đóng góp cao của PM2.5 trong PM10 tại trạm Long Biên phản ánh điều gì về nguồn phát thải? Tỷ lệ PM2.5 chiếm từ 55% đến 75% trong PM10 chứng minh nguồn ô nhiễm không khí tại khu vực này không bắt nguồn chủ yếu từ bụi đất tự nhiên hay quét rác cơ học (vốn tạo ra bụi thô kích thước lớn), mà chiếm đa số là bụi mịn sinh ra từ quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch của động cơ đốt trong và phản ứng hình thành hạt thứ cấp SIA từ khí SO2, NOx.

Kết luận

• Luận văn đã thiết lập thành công chuỗi dữ liệu định lượng liên tục trong 4 năm (2010 - 2013) về biến trình nồng độ của cả 3 cấp hạt PM10, PM2.5 và PM1 tại trạm ven đường tiêu biểu của Hà Nội.
• Xác định chính xác tỷ lệ đóng góp của bụi mịn PM2.5 chiếm từ 55% đến 75% và bụi siêu mịn PM1 chiếm từ 30% đến 48% trong tổng lượng bụi PM10, khẳng định vai trò áp đảo của nguồn thải nhân tạo từ giao thông.
• Chứng minh quy luật biến thiên nồng độ bụi theo hai đỉnh giờ cao điểm giao thông (7-9 giờ và 16-18 giờ) và tính chất phân mùa sâu sắc với nồng độ mùa khô cao gấp 3 đến 5 lần mùa mưa do ảnh hưởng của nghịch nhiệt.
• Đánh giá thực trạng nhận thức của 100 nhân sự chuyên ngành và ghi nhận 31% tỷ lệ mắc bệnh hô hấp tại hiện trường nghiên cứu, cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác hại sức khỏe của bụi mịn.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp tích hợp từ kiểm soát khí thải Euro 5/6, mở rộng trạm quan trắc tự động đến vệ sinh cơ giới và cảnh báo y tế cộng đồng trong giai đoạn 2025 - 2030.

Nghiên cứu là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị cao dành cho các cơ quan quản lý nhà nước, các viện nghiên cứu môi trường và chuyên gia y tế công cộng nhằm phối hợp triển khai các hành động cấp bách cải thiện chất lượng không khí đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, môi trƣờng đang phải hứng chịu hậu quả nặng nề do quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa phát triển mạnh mẽ. Ô nhiễm môi trƣờng nói chung và ô nhiễm môi trƣờng không khí nói riêng đang là vấn đề đáng lo ngại ở Việt Nam, đặc biệt là ở các thành phố lớn. Trong hai năm 2012 và 2013, Báo cáo hiện trạng môi trƣờng Quốc gia do Tổng cục Môi trƣờng – Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng thực hiện liên tục chọn chủ đề “Môi trƣờng không khí” để báo cáo và công bố rộng rãi về tình hình chất lƣợng môi trƣờng quốc gia, có thể khẳng định đây là một trong những vấn đề rất đƣợc nhà nƣớc và các cơ quan có thẩm quyền quan tâm.

Cũng trong đầu năm 2014, Đài BBC là đài thông tấn xã quốc gia của Vƣơng quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland đã thống kê cho thấy Việt Nam có hai thành phố lớn đƣơ ̣c coi là thuô ̣c nhóm có đô ̣ ô nhiễm không khí cao trên thế giới là thành phố Hà Nô ̣i và thành phố Hồ Chí Minh. Ở Việt Nam, ô nhiễm môi trƣờng không khí chủ yếu là do các hoạt động xây dựng, sản xuất, thông thƣơng,…của con ngƣời; các tác nhân đó làm cho bầu không khí gia tăng các chất ô nhiễm chính nhƣ CO, CO2, O3, NOx, SO2 và đặc biệt là bụi gây ảnh hƣởng trực tiếp tới sức khỏe con ngƣời. Bụi là các phần tử chất rắn thể rời rạc (vụn) dƣới tác dụng của các dòng khí hoặc không khí, chúng chuyển thành trạng thái lơ lửng và đƣợc hình thành trong những điều kiện nhất định. Bụi PM10 (Particle matter) là những hạt bụi có kích thƣớc đƣờng kính nhỏ hơn 10 micromet, tƣơng tự bụi PM2.5 là những hạt bụi có kích thƣớc đƣờng kính nhỏ hơn 2.5 micromet và bụi PM1 là những hạt bụi có kích thƣớc đƣờng kính nhỏ hơn 1 micromet [27].

1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Bụi nói chung dễ gây kích ứng mắt và da, đó cũng là một trong những nguyên nhân gây ra các bệnh về mắt và da. Bụi PM10, PM2.5 và PM1 (sau đây đƣợc gọi tắt là bụi PM) là những hạt bụi có kích thƣớc vô cùng nhỏ chúng có khả năng xâm nhập sâu vào cơ thể con ngƣời thông qua đƣờng hô hấp. Loại bụi siêu nhỏ này dễ dàng xâm nhập vào phổi, có thể xâm nhập sâu đến tận các phế nang của phổi là vùng trao đổi của hệ hô hấp gây ra ung thƣ phổi, hen và nhiễm khuẩn đƣờng hô hấp.5 và PM1 có thể xâm nhập sâu hơn vào cơ thể, đi vào mạch máu và đi sâu vào tim gây ra các bệnh về tim mạch. Ngoài ra, chúng còn là tác nhân mang vi khuẩn, virus, nấm mốc vào cơ thể ngƣời.

Vì vậy, mức độ ô nhiễm môi trƣờng tỷ lệ thuận với nguy cơ, số lƣợng mắc bệnh tật ở ngƣời. Con ngƣời sống trong môi trƣờng bị ô nhiễm bụi có thể bị viêm nhiễm đƣờng hô hấp nhƣ: Viêm họng, viêm mũi, bội nhiễm dẫn đến viêm xoang, viêm phổi, tim mạch, tiêu hóa, mắt, da, ung thƣ… Ở Việt Nam, hiện nay việc đo đạc và kiểm soát thành phần bụi PM10, PM2.5 và PM1 còn bị hạn chế và chƣa đƣợc đồng bộ theo thời gian và không gian. Chỉ có một số Trạm quan trắc chất lƣợng không khí tự động, cố định đo đƣợc liên tục thành phần bụi PM10, PM2.5 và PM1 nằm tập trung tại các thành phố lớn. Ảnh hƣởng của bụi vào sức khỏe con ngƣời phụ thuộc vào tính chất, nồng độ và kích thƣớc hạt, hạt bụi có kích thƣớc càng nhỏ càng gây nguy hiểm tới sức khỏe của con ngƣời.

Do đó, việc tính toán mức đóng góp của bụi PM2.5 và PM1 trong bụi PM10 là cần thiết, là cơ sở nghiên cứu nhằm đƣa ra các biện pháp giảm thiểu sự ảnh hƣởng của chúng tới sức khỏe con ngƣời. Xuất phát từ thực tiễn nói trên, đề tài “Tính toán mức đóng góp của bụi PM2.5 và bụi PM1 trong bụi PM10 tại khu vực Long Biên, Hà Nội và ảnh hƣởng của chúng tới sức khoẻ con ngƣời” đƣợc lựa chọn và thực hiện. Mục tiêu nghiên cứu  Khảo sát, phỏng vấn về vấn đề liên quan đến bụi PM và sức khỏe con ngƣời xung quanh khu vực 556 Nguyễn Văn Cừ, Gia Thụy, Long Biên, Hà Nội.  Đánh giá diễn biến hàm lƣợng bụi PM qua 04 năm từ năm 2010 đến năm 2013.

 Tính toán mức đóng góp của bụi PM2.5 và PM1 trong với bụi PM10 trong 04 năm từ năm 2010 đến năm 2013 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Tổng quan về bụi PM (PM10, PM2. Khái niệm bụi PM Theo Tổ chức Y tế thế giới WHO và Liên minh Châu Âu EU:  Bụi PM là một chất gây ô nhiễm không khí trên diện rộng, bao gồm một hỗn hợp của các hạt ở thể rắn và thể lỏng lơ lửng ở trong không khí.  Bụi PM đƣợc phân loại dựa trên đặc tính cơ học và sự ảnh hƣởng tới sức khỏe của chúng và đƣợc phân ra làm 02 loại bụi PM chính nhƣ sau: bụi PM10 là những hạt bụi có đƣờng kính cơ học nhỏ hơn 10 µm, bụi PM2.5 là những hạt bụi có đƣờng kính cơ học nhỏ hơn 2.5 còn đƣợc gọi với tên khác là bụi mịn (Fine Particles), trong bụi PM2.5 đƣợc phân ra một loại bụi khác là PM1, là những hạt bụi có đƣờng kính cơ học nhỏ hơn 1 µm hay còn đƣợc gọi với tên khác là bụi siêu mịn (Ultrafine Particles).

 Bụi PM có đƣờng kính từ 0,1 µm đến 1 µm có thể tồn tại trong môi trƣờng khí quyển từ vài ngày đến vài tuần, do đó chúng chịu sự vận chuyển với một khoảng cách xa và đƣợc coi là chất ô nhiễm xuyên biên giới.  Bụi PM là một hỗn hợp với đặc tính hóa học và vật lý khác nhau tùy thuộc vào điều kiện từng vùng. Thành phần hóa học chung của bụi PM bao gồm: sunfat, nitrat, amoni; các ion vô cơ khác nhƣ các ion natri, kali, canxi, magiê và clorua, carbon hữu cơ và nguyên tố, chất liệu cấu tạo nên vỏ trái đất, kim loại (bao gồm cả cadmium, đồng, niken, vanadi, kẽm) và polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH). Ngoài ra, các thành phần sinh học nhƣ chất gây dị ứng và các nhóm vi sinh vật đặc biệt là vi-rút đƣợc tìm thấy trong bụi PM [14,30].

Theo Cục Bảo vệ môi trƣờng Mỹ EPA: 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Bụi PM hay còn biết đến nhƣ là thành phần hạt ô nhiễm (Particle Pollution) là phức hợp của các hạt và các sol khí vô cùng nhỏ. Hạt ô nhiễm đƣợc hình thành bởi một số thành phần bao gồm axit (nhƣ nitrat và sulfat), chất hữu cơ, kim loại và các hạt đất hoặc bụi vật liệu [15].  Kích thƣớc hạt bụi PM đƣợc liên kết trực tiếp với khả năng gây ảnh hƣởng tới sức khỏe của chúng. Cục Bảo vệ môi trƣờng Mỹ đã cảnh báo và quan tâm nghiên cứu về bụi PM có kích thƣớc nhỏ hơn hoặc bằng 10µm hay còn có tên gọi là PM10 bởi vì với đặc tính vô cùng nhỏ nên chúng có khả năng đi sâu vào cuống họng và trong phổi của con ngƣời.

Khi đã hít phải bụi PM, chúng có thể gây ảnh hƣởng tới chức năng của tim và phổi. Theo Tổng cục Môi trƣờng – Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng: Bụi là tên chung cho các hạt chất rắn và hạt lỏng có đƣờng kính nhỏ cỡ vài micrômét đến nửa milimét, tự lắng xuống theo trọng lƣợng của chúng nhƣng vẫn có thể lơ lửng trong không khí một thời gian.  Bụi lơ lửng tổng số (TSP): là các hạt bụi có đƣờng kính động học ≤100µm.  Bụi PM10: là các hạt bụi có đƣờng kính động học ≤10µm.5: là các hạt bụi có đƣờng kính động học ≤2.

 Bụi PM1: là các hạt bụi có đƣờng kính động học ≤1µm [10]. Theo nhƣ Báo cáo chất lƣợng môi trƣờng không khí tại khu vực Châu Âu năm 2012 đã mô tả về bụi PM nhƣ sau:  Đƣờng kính trung bình của một sợi tóc có kích thƣớc khoảng 50 đến 70 µm. Nhƣ vậy, đƣờng kính của một sợi tóc lớn hơn gấp 5 đến 7 lần đƣờng kính của một hạt bụi PM10, lớn hơn gấp 20 đến 30 lần đƣờng kính của một hạt bụi PM2.5 và lớn hơn gấp 50 đến 70 lần đƣờng kính một hạt bụi PM1 (hình 1 và 2) [16]. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Đƣờng kính trung bình của một hạt cát biển là khoảng 90 µm.

Nhƣ vậy, đƣờng kính của một hạt cát lớn hơn gấp khoảng 9 lần đƣờng kính của một hạt bụi PM10, lớn hơn gấp khoảng 40 lần đƣờng kính của một hạt bụi PM2.5 và lớn hơn gấp khoảng 90 lần đƣờng kính một hạt bụi PM1 (hình 1) [16]. Hình 1 và 2: Mô tả kích thƣớc của bụi PM10, PM2. Sự hình thành bụi PM Bụi PM là một trong những chất ô nhiễm chính trong môi trƣờng không khí, nó đƣợc phát thải trực tiếp vào không khí hoặc đƣợc hình thành trong khí quyển do sự ôxy 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hóa và sự biến đổi từ các chất khí ô nhiễm thứ cấp (hay còn đƣợc gọi là khí tiền thân). Sau khi đƣợc hình thành từ các chất ô nhiễm thứ cấp đƣợc gọi là các hạt sơ cấp.

Các chất khí ô nhiễm (chất ô nhiễm thứ cấp) đóng góp, hình thành lên PM (hạt sơ cấp) thƣờng là SO2, NOx, NH3 và VOC [14]. Các khí tiền thân chính nhƣ SO2, NOX, NH3 phản ứng trong khí quyển và hình thành lên NH4+ và các hợp chất khác của SO42+ và NO3- đƣợc gọi là sol khí vô cơ thứ cấp (Secondary Inorganic Aerosol - SIA); VOC bị ôxy hóa để giảm thành phần dễ bay hơi và hình thành lên sol khí hữu cơ thứ cấp (Secondary Organic Aerosol - SOA) rồi sau đó ngƣng kết thành vật chất hạt mới (new particles) trong khí quyển [16,23]. Bảng 1: Đặc tính và sự hình thành của bụi PM10 và bụi PM2.5 Bụi PM10 Đƣợc hình thành từ Các loại khí Thành phần hạt hoặc các giọt chất lỏng vô cùng nhỏ Đƣợc hình thành do Phản ứng hóa học, phản Sự phá vỡ cơ học (nghiền, ứng hạt nhân (nhƣ bom hạt mài mòn hay va chạm bề nhân), sự ngƣng tụ và bay mặt). hơi của các chất khí trong điều kiện thuận lợi.

Cấu tạo bởi các chất Sulfate (SO42¯); Nitrate Bụi lơ lửng (nhƣ bụi đất, (NO3¯); ammonium (NH4+); bụi đƣờng phố), tro than, Ion hidro (H+ ); nguyên tố các ô xít kim loại cấu tạo các bon; các hợp chất hữu nên vỏ trái đất (nhƣ: Si, Al, cơ (PAHs, PNAs); các kim Ti, Fe); CaCO3, NaCl, loại (Pb, Cd, V, Ni, Cu, Zn, muối biển. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.