Nghiên cứu tình hình mắc bệnh tụ huyết trùng trên lợn và biện pháp phòng trị tại Yên Mô, Ninh Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích tình hình mắc bệnh tụ huyết trùng trên lợn tại huyện Yên Mô, Ninh Bình, đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: TS. Trương Hữu Dũng
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Điều tra tình hình nhiễm bệnh tụ huyết trùng trên lợn nuôi tại một số xã thuộc huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều tra tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Địa hình đất đai
• 1.1.1.3. Thời tiết, khí hậu
• 1.1.1.4. Thủy văn
• 1.1.2. Giao thông vận tải
• 1.1.3. Điện nước
• 1.1.4. Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện
• 1.1.4.1. Tình hình dân cư
• 1.1.4.2. Vùng đất và con người
• 1.1.4.3. Tình hình phát triển kinh tế của địa phương
• 1.1.4.4. Tình hình văn hóa - xã hội
• 1.1.4.4.1. Giáo dục
• 1.1.4.4.2. Y tế
• 1.1.4.4.3. Văn hóa, an sinh xã hội
• 1.1.5. Tình hình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp
• 1.1.5.1. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.1.5.2. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.1.5.3. Công tác thú y
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2.2. Mục đích nghiên cứu
• 2.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2.4. Tổng quan tài liệu
• 2.5. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.6. Tình hình nghiên cứu trong nước, và ngoài nước
• 2.7. Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành
• 2.7.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.7.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.7.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 2.8. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 2.8.1. Kết quả theo dõi tổng đàn lợn tại 3 xã trên địa bàn thuộc huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
• 2.8.2. Kết quả theo dõi tỷ lệ lợn mắc bệnh tụ huyết trùng
• 2.8.3. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh tụ huyết trùng theo giống lợn
• 2.8.4. Kết quả theo dõi lợn mắc bệnh tụ huyết trùng theo lứa tuổi
• 2.8.5. Tỷ lệ nhiễm bệnh tụ huyết trùng theo tháng trong năm
• 2.8.6. Tỷ lệ mắc bệnh tụ huyết trùng theo tình trạng vệ sinh
• 2.8.7. Tỷ lệ biểu hiện lâm sàng của lợn mắc bệnh tụ huyết trùng
• 2.8.8. Kết quả điều trị bệnh tụ huyết trùng
• 3. PHẦN 3: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình hình bệnh tụ huyết trùng trên lợn tại Yên Mô Ninh Bình

Bệnh tụ huyết trùng là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên lợn, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi. Tại huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình, tình hình bệnh này đang diễn biến phức tạp. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ lợn mắc bệnh tụ huyết trùng tại một số xã trong huyện có sự gia tăng đáng kể. Các yếu tố như điều kiện vệ sinh kém, chế độ chăm sóc lợn không đảm bảo đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của mầm bệnh. Đặc biệt, trong các tháng mùa hè, tỷ lệ mắc bệnh tăng cao do thời tiết nóng ẩm, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

1.1. Tình hình dịch bệnh lợn

Tình hình dịch bệnh lợn tại Yên Mô cho thấy sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh tụ huyết trùng trong những năm gần đây. Theo báo cáo, tỷ lệ mắc bệnh này có sự khác biệt rõ rệt giữa các xã, với một số xã có tỷ lệ mắc bệnh lên tới 30%. Nguyên nhân chủ yếu là do điều kiện chăm sóc lợn chưa được cải thiện, cùng với việc thiếu kiến thức về phòng bệnh cho người chăn nuôi. Các triệu chứng lâm sàng của bệnh tụ huyết trùng bao gồm sốt cao, khó thở, và có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không được điều trị kịp thời. Việc theo dõi và giám sát tình hình dịch bệnh là cần thiết để có biện pháp can thiệp kịp thời.

II. Biện pháp phòng trị bệnh tụ huyết trùng

Để phòng ngừa và điều trị bệnh tụ huyết trùng trên lợn, cần áp dụng một số biện pháp hiệu quả. Trước hết, việc tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn là rất quan trọng. Các trạm thú y cần tổ chức tiêm phòng định kỳ, đảm bảo tỷ lệ tiêm phòng đạt yêu cầu. Ngoài ra, việc cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa bệnh. Cần thường xuyên vệ sinh, khử trùng chuồng trại và môi trường xung quanh. Chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh. Các hộ chăn nuôi cần được đào tạo về kỹ thuật chăm sóc lợn và phòng bệnh để nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

2.1. Các biện pháp phòng bệnh

Các biện pháp phòng bệnh tụ huyết trùng bao gồm việc tiêm phòng vắc xin định kỳ, thực hiện vệ sinh chuồng trại và môi trường. Cần chú trọng đến việc lựa chọn giống lợn có sức đề kháng tốt, đồng thời áp dụng các biện pháp quản lý chăn nuôi khoa học. Việc tổ chức các lớp tập huấn cho người chăn nuôi về kỹ thuật chăm sóc và phòng bệnh cũng rất cần thiết. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người chăn nuôi trong việc giám sát và phòng chống dịch bệnh.

III. Đánh giá và khuyến nghị

Tình hình bệnh tụ huyết trùng trên lợn tại Yên Mô, Ninh Bình đang có những diễn biến phức tạp. Việc áp dụng các biện pháp phòng trị bệnh là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe đàn lợn và đảm bảo thu nhập cho người chăn nuôi. Cần có sự đầu tư hơn nữa vào công tác thú y, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thú y tại địa phương. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cho người chăn nuôi về tầm quan trọng của việc phòng bệnh. Chỉ có như vậy, tình hình bệnh tụ huyết trùng mới được kiểm soát hiệu quả.

3.1. Khuyến nghị cho người chăn nuôi

Người chăn nuôi cần chủ động trong việc phòng bệnh cho đàn lợn của mình. Cần thực hiện tiêm phòng vắc xin đúng lịch, đồng thời duy trì vệ sinh chuồng trại sạch sẽ. Nên tham gia các lớp tập huấn về kỹ thuật chăn nuôi và phòng bệnh để nâng cao kiến thức. Việc theo dõi sức khỏe đàn lợn thường xuyên cũng giúp phát hiện sớm các triệu chứng bệnh, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn giữ vị trí then chốt trong cơ cấu nông nghiệp tại Việt Nam, đóng vai trò là nguồn cung cấp thực phẩm thịt chủ yếu, tận dụng phụ phẩm và cung cấp nguồn phân bón cho ngành trồng trọt. Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh truyền nhiễm diễn biến phức tạp, đặc biệt là bệnh tụ huyết trùng (Pasteurellosis) do vi khuẩn Pasteurella multocida gây ra, vẫn là một trong những trở ngại lớn gây tổn thất kinh tế nghiêm trọng cho người chăn nuôi. Huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình là địa phương có ngành chăn nuôi phát triển theo hướng trang trại, gia trại và nông hộ kết hợp chuyển đổi mô hình kinh tế, nhưng việc quản lý an toàn sinh học và phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm còn nhiều khó khăn do thời tiết thất thường và tập quán chăn nuôi chưa đồng đều.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Thùy Linh (chuyên ngành Thú y, Khoa Chăn nuôi - Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của TS. Trương Hữu Dũng) được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn về kiểm soát dịch tễ thú y tại địa phương.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm:

1. Nắm được tình hình nhiễm bệnh tụ huyết trùng trên đàn lợn thịt tại địa bàn một số xã thuộc huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình.
2. Chẩn đoán, phòng và đưa ra một số phác đồ điều trị bệnh tụ huyết trùng cho lợn tại địa bàn huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình.
3. Tạo lập cơ sở khoa học để khuyến cáo người chăn nuôi và hỗ trợ chính quyền địa phương định hướng kế hoạch phát triển chăn nuôi lợn an toàn dịch bệnh.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là đàn lợn nuôi tại các nông hộ và cơ sở chăn nuôi thuộc địa bàn huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại 3 xã trọng điểm gồm Yên Từ, Yên Phong và Yên Nhân, phối hợp cùng Trạm Thú y huyện Yên Mô. Phạm vi thời gian nghiên cứu và thực tập nghề nghiệp kéo dài trong 24 tuần, từ ngày 09/06/2014 đến ngày 24/11/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết vi sinh vật học và bệnh học truyền nhiễm thú y dựa trên các tài liệu chuyên ngành về vi khuẩn Pasteurella multocida:

• Phân loại sinh học và hình thái học: Vi khuẩn Pasteurella multocida thuộc bộ Eubacteriales, họ Pasvobacteriaceae, tộc Pasteurelliae, giống Pasteurella. Đây là loại cầu trực khuẩn nhỏ (0,25 - 0,4µm x 0,4 - 1,5µm), hình trứng hoặc bầu dục, hai đầu tròn, không có lông, không di động, không sinh nha bào, bắt màu Gram âm và có đặc tính bắt màu lưỡng cực khi nhuộm xanh methylen từ bệnh phẩm tươi.
• Đặc tính kháng nguyên và độc lực: Kháng nguyên vỏ (K) gồm các nhóm A, B, C, D, E (theo hệ thống định danh của Carter) và kháng nguyên thân (O) gồm 16 tuýp (theo Heddleston). Độc lực gắn liền với sự hiện diện và cấu trúc của lớp giáp mô (capsule).
• Đặc điểm dịch tễ và bệnh học: Bệnh lây lan qua đường hô hấp, tiêu hóa hoặc vết thương hở; biểu hiện qua 3 thể lâm sàng: quá cấp tính (sốt cao 41 - 42°C, chết đột ngột sau vài giờ), cấp tính (viêm phổi, phù thũng vùng hầu ngực, xuất huyết da tím bầm), và mãn tính (viêm phổi kéo dài, ho, viêm khớp, gầy yếu).
• Chẩn đoán phân biệt: Đề tài tổng hợp tiêu chí phân biệt bệnh tụ huyết trùng với bệnh dịch tả lợn, đóng dấu lợn, phó thương hàn lợn và bệnh nhiệt thán dựa trên triệu chứng lâm sàng và bệnh tích mổ khám.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học và phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành khảo sát, phỏng vấn các chủ hộ chăn nuôi và cán bộ thú y cơ sở về quy mô đàn, cơ cấu giống, chế độ dinh dưỡng, lịch tiêm phòng và lịch sử xuất hiện ca bệnh.
• Phương pháp quan sát và theo dõi lâm sàng: Khám trực tiếp, theo dõi thân nhiệt, nhịp thở, triệu chứng sưng phù vùng hầu họng, màu sắc niêm mạc, tình trạng tiêu hóa của lợn mắc bệnh để xác định thể bệnh.
• Phương pháp phân loại điều kiện vệ sinh thú y: Đánh giá điều kiện chăn nuôi tại các hộ theo 3 mức độ:
  • Tốt: Chuồng cao ráo, nền xi măng/gạch, rãnh thoát nước tốt, dọn phân hàng ngày, thức ăn nước uống sạch, định kỳ khử trùng.
  • Trung bình: Nền gạch/xi măng nhưng dọn phân ngắt quãng (phân lưu 2 - 4 ngày), cọ máng 1 - 2 lần/tuần, rau xanh không thường xuyên rửa.
  • Kém: Nền đất hoặc không dọn rửa, phân lưu cữu hàng tuần/tháng, không có rãnh thoát nước, máng ăn uống bẩn.
• Phương pháp đánh giá can thiệp điều trị: Ứng dụng phác đồ điều trị thực tế sử dụng kháng sinh (Kanamycin, Gentamycin, Hamogen) kết hợp thuốc trợ lực (Cafein, Vitamin C, B.complex, Gluco-K-C-Namin) và kháng huyết thanh để đánh giá tỷ lệ khỏi bệnh và thời gian phục hồi.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp thu thập từ 721 con lợn theo dõi tại 3 xã (Yên Từ: 307 con; Yên Phong: 221 con; Yên Nhân: 193 con); dữ liệu thứ cấp từ báo cáo thống kê của Trạm Thú y huyện Yên Mô và Cục Thống kê tỉnh Ninh Bình (thời điểm 01/10/2014).
• Phương pháp xử lý số liệu: Áp dụng các công thức thống kê sinh vật học theo tài liệu của Nguyễn Văn Thiện (2008) để tính tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết, tỷ lệ khỏi bệnh và thời gian điều trị trung bình.

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Khóa luận được kết cấu thành các phần nội dung chính, phản ánh đầy đủ hai nhiệm vụ: công tác phục vụ sản xuất thực địa và chuyên đề nghiên cứu khoa học chuyên sâu.

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Phần này phản ánh quá trình 24 tuần thực tập nghề nghiệp của sinh viên tại Trạm Thú y huyện Yên Mô và 3 xã Yên Từ, Yên Phong, Yên Nhân:

• Điều tra điều kiện cơ bản huyện Yên Mô: Diện tích tự nhiên toàn huyện là 144,08 km²; có 17 xã và 1 thị trấn; dân số 119.087 người (mật độ 824 người/km²). Địa hình gồm cả đồi núi đá vôi, đồng bằng và vùng chiêm trũng sâu. Ngành chăn nuôi phát triển với 23 trang trại, 206 gia trại; tổng đàn lợn toàn huyện đạt 40.616 con (gồm 38.818 lợn nái, 63 lợn đực và lợn thịt). Hệ thống thú y mạng lưới phủ kín 100% các xã.
• Thực hiện công tác tiêm phòng dịch bệnh: Tham gia tiêm phòng vắc xin Dịch tả lợn cho 85 con và vắc xin Tụ huyết trùng lợn cho 85 con, tỷ lệ an toàn đạt 100%.
• Chẩn đoán và điều trị các ca bệnh thực tế:
  • Bệnh phân trắng lợn con: Điều trị 125 con bằng thuốc Norcoli (liều 1 ml/2 - 3 kg thể trọng, tiêm 2 lần/ngày trong 3 - 4 ngày), khỏi 122 con (tỷ lệ khỏi 97,60%), chết 3 con.
  • Bệnh giun đũa lợn (Ascaris suum): Điều trị 23 con bằng Levamisole (1 ml/6 kg thể trọng), khỏi 23 con (100%).
  • Can thiệp lợn nái đẻ khó: Xử lý 4 ca bằng tiêm Oxytocin (6 - 7 ml/con), thụt rửa tử cung bằng nước muối pha loãng, tiêm Ampicillin (10 mg/kg thể trọng) và bổ sung Vitamin E, B; cứu sống 4/4 ca (100%).
  • Viêm tử cung trên lợn: Điều trị 2 ca bằng Oxytocin (4 ml/150 - 200 kg thể trọng/ngày), Lincomycin 10% (1 ml/10 kg thể trọng/ngày) kết hợp B.complex và thụt rửa tử cung, khỏi 2/2 ca (100%).
  • Can thiệp ngoại khoa - sản khoa trên trâu bò và chó: Đỡ đẻ khó cho 1 ca bò mẹ thành công (dùng thủ thuật nắn chỉnh thai và kéo hỗ trợ, phục hồi 100%); trị bệnh giun đũa bê do Neoascaris vitulorum trên 7 con bằng phác đồ Levamisol kết hợp Gluco-K-C-Namin và Cafein (khỏi 100%); trị bệnh ghẻ do Demodex canis trên 3 con chó bằng Novamectin 1% (1 ml/16 kg thể trọng, tiêm 1 lần/tuần trong 3 tuần, khỏi 100%).
• Các công tác kỹ thuật chăn nuôi khác: Đỡ đẻ cho 46 lợn con, bấm nanh cắt đuôi 46 con, tiêm sắt phòng thiếu máu 46 con, thiến hoạn 71 lợn con đực, tất cả đều đạt an toàn kỹ thuật 100%.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Phần này tập trung phân tích kết quả điều tra dịch tễ và tình hình mắc bệnh tụ huyết trùng trên đàn lợn:

• Cơ cấu đàn lợn tại 3 xã khảo sát: Tổng số lợn theo dõi tại 3 xã là 10.209 con (chiếm 20,95% tổng đàn lợn toàn huyện). Cơ cấu đàn gồm: lợn thịt 7.323 con (chiếm 71,73%), lợn nái 2.869 con (chiếm 28,10%) và lợn đực giống 17 con (chiếm 0,17%). Xã Yên Từ có quy mô đàn lớn nhất (4.021 con), tiếp theo là Yên Phong (3.275 con) và Yên Nhân (2.913 con).
• Tỷ lệ lợn mắc bệnh tụ huyết trùng theo địa bàn: Trong tổng số 721 con lợn được theo dõi dịch tễ chi tiết, có 65 con mắc bệnh tụ huyết trùng, chiếm tỷ lệ nhiễm trung bình 9,02%. Tỷ lệ mắc cao nhất tại xã Yên Từ (9,45%), tiếp đến là Yên Phong (9,05%) và thấp nhất tại xã Yên Nhân (8,29%). Nhờ can thiệp điều trị kịp thời, tỷ lệ chết là 0%.
• Tỷ lệ mắc bệnh theo giống lợn: Điều tra trên 355 con lợn địa phương (Móng Cái) và 366 con lợn lai cho thấy lợn lai có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn (9,84% - 36 con mắc) so với lợn địa phương (8,17% - 29 con mắc), phản ánh khả năng thích nghi và sức đề kháng tự nhiên của giống bản địa tốt hơn các giống lai ngoại.

Phần 3: Kết luận, tồn tại và đề nghị

• Kết luận: Tác giả đã hoàn thành các mục tiêu điều tra cơ bản, nắm bắt quy luật phát sinh bệnh tụ huyết trùng tại địa bàn nghiên cứu, rèn luyện kỹ năng lâm sàng và điều trị thành công các ca bệnh nội khoa, ngoại khoa và truyền nhiễm.
• Tồn tại: Kiến thức và tay nghề thực tế của sinh viên còn cần tích lũy thêm qua nhiều tình huống sản xuất đa dạng.
• Đề nghị: Tăng cường công tác vệ sinh thú y chuồng trại, tiêu độc khử trùng định kỳ và triển khai tiêm phòng vắc xin đầy đủ, triệt để trên toàn bộ đàn vật nuôi của địa phương.

---

Kết quả và đóng góp

1. Hệ thống số liệu nghiên cứu và thực nghiệm lâm sàng

Các kết quả điều tra và can thiệp điều trị được tổng hợp chi tiết qua các bảng số liệu thực tế sau:

Bảng 1: Cơ cấu tổng đàn lợn tại 3 xã điều tra (huyện Yên Mô)

Địa điểm (xã)	Tổng đàn (con)	Lợn thịt (con)	Tỷ lệ (%)	Lợn nái (con)	Tỷ lệ (%)	Lợn đực (con)	Tỷ lệ (%)
Yên Từ	4.021	2.809	69,86	1.203	29,92	9	0,22
Yên Phong	3.275	2.316	70,72	954	29,13	5	0,15
Yên Nhân	2.913	2.198	75,45	712	24,45	3	0,10
Tổng cộng	10.209	7.323	71,73	2.869	28,10	17	0,17

Bảng 2: Tỷ lệ lợn mắc bệnh tụ huyết trùng tại các xã khảo sát

Địa điểm (xã)	Số lợn theo dõi (con)	Số lợn mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số lợn chết (con)	Tỷ lệ chết (%)
Yên Từ	307	29	9,45	0	0
Yên Phong	221	20	9,05	0	0
Yên Nhân	193	16	8,29	0	0
Tổng cộng	721	65	9,02	0	0

Bảng 3: Tỷ lệ mắc bệnh tụ huyết trùng theo giống lợn

Địa điểm (xã)	Lợn địa phương theo dõi (con)	Lợn địa phương mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Lợn lai theo dõi (con)	Lợn lai mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Yên Từ	150	13	8,67	157	16	10,19
Yên Phong	109	9	8,26	112	11	9,82
Yên Nhân	96	7	7,29	97	9	9,28
Tổng cộng	355	29	8,17	366	36	9,84

Bảng 4: Tổng hợp kết quả công tác phục vụ sản xuất tại cơ sở

STT	Nội dung công tác	Số lượng thực hiện (con)	Kết quả đạt được (con)	Tỷ lệ thành công (%)
I	Tiêm phòng vắc xin
1	Vắc xin Dịch tả lợn	85	85 (an toàn)	100,00
2	Vắc xin Tụ huyết trùng lợn	85	85 (an toàn)	100,00
II	Chẩn đoán và điều trị bệnh
1	Phân trắng lợn con	125	122 (khỏi)	97,60
2	Giun đũa lợn	23	23 (khỏi)	100,00
3	Lợn đẻ khó	4	4 (khỏi)	100,00
4	Viêm tử cung lợn	2	2 (khỏi)	100,00
5	Bò đẻ khó	1	1 (khỏi)	100,00
6	Giun đũa bê	7	7 (khỏi)	100,00
7	Ghẻ chó	3	3 (khỏi)	100,00
III	Thao tác kỹ thuật chăn nuôi khác
1	Đỡ đẻ lợn con	46	46 (an toàn)	100,00
2	Bấm nanh, cắt đuôi lợn con	46	46 (an toàn)	100,00
3	Tiêm sắt cho lợn con	46	46 (an toàn)	100,00
4	Thiến lợn con	71	71 (an toàn)	100,00

2. Giải pháp và khuyến nghị tác giả đề xuất

• Biện pháp phòng bệnh tổng hợp: Thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh chuồng trại, thu gom và xử lý phân chất thải bằng hầm biogas (toàn huyện đã có 3.000 hầm biogas); định kỳ phun thuốc sát trùng tiêu độc; kiểm soát chặt chẽ thức ăn và rửa sạch rau xanh trước khi cho ăn trong mùa mưa.
• Biện pháp vắc xin: Chủ động tiêm phòng định kỳ vắc xin tụ huyết trùng lợn (vắc xin keo phèn P52 liều 2 ml/con hoặc vắc xin nhược độc tụ dấu) 2 lần/năm theo các đợt tiêm phòng tập trung của ngành thú y.
• Quy trình can thiệp điều trị: Cần phát hiện bệnh sớm ở giai đoạn đầu, sử dụng kháng sinh đặc hiệu đúng liều lượng (Kanamycin, Gentamycin hoặc Hamogen) phối hợp cùng thuốc trợ lực (Cafein, B.complex, Gluco-K-C-Namin) và kháng huyết thanh khi cần thiết; tránh dùng kháng sinh liều cao quá muộn khi lợn đã sốt xuất huyết nặng nhằm hạn chế nguy cơ sốc độc tố nội sinh.

3. Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã cung cấp số liệu thực tế cập nhật năm 2014 về tình hình dịch tễ bệnh tụ huyết trùng trên đàn lợn tại huyện Yên Mô, xác định rõ tỷ lệ nhiễm bệnh trên quy mô đàn và phân tích mối liên quan giữa nguy cơ nhiễm bệnh với yếu tố giống nuôi (lợn địa phương và lợn lai). Đồng thời, đề tài tổng kết các phác đồ điều trị lâm sàng hiệu quả cho nhiều loại bệnh phổ biến trên đàn gia súc tại nông hộ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Thời gian nghiên cứu giới hạn trong thời gian thực tập tốt nghiệp (24 tuần, từ tháng 6 đến tháng 11/2014), chưa bao quát trọn vẹn toàn bộ các tháng trong chu kỳ các mùa của năm.
  • Phạm vi khảo sát dịch tễ chi tiết tập trung tại 3 xã (Yên Từ, Yên Phong, Yên Nhân) trên tổng số 18 đơn vị hành chính cấp xã/thị trấn của huyện Yên Mô.
  • Việc chẩn đoán bệnh tại thực địa chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng và dịch tễ học, chưa có điều kiện thực hiện phân lập vi khuẩn chuyên sâu và làm kháng sinh đồ trực tiếp trong phòng thí nghiệm đối với từng ca bệnh tại nông hộ.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi điều tra dịch tễ học trên toàn bộ các xã thuộc vùng đồi núi và đồng chiêm trũng của huyện Yên Mô.
  • Thực hiện lấy mẫu bệnh phẩm nuôi cấy, phân lập các chủng Pasteurella multocida lưu hành tại địa phương và thử nghiệm kháng sinh đồ chuẩn nhằm phát hiện xu hướng kháng thuốc của vi khuẩn, từ đó tối ưu hóa phác đồ điều trị.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp cấu trúc mẫu chuẩn cho khóa luận tốt nghiệp thực địa kết hợp giữa phục vụ sản xuất và chuyên đề nghiên cứu khoa học; hệ thống hóa kiến thức bệnh lý học vi khuẩn Pasteurella multocida và các phương pháp thống kê sinh vật học thú y.
• Cán bộ thú y cơ sở và kỹ thuật viên chăn nuôi: Tham khảo các phác đồ điều trị chi tiết, liều lượng sử dụng thuốc và quy trình can thiệp đối với các bệnh nội khoa, ngoại khoa, sản khoa thường gặp (phân trắng lợn con, giun đũa lợn, đẻ khó, viêm tử cung, giun đũa bê, ghẻ chó).
• Người chăn nuôi nông hộ và trang trại: Nắm bắt các quy tắc vệ sinh chuồng trại, quản lý chất thải và lịch tiêm phòng vắc xin để phòng ngừa hiệu quả bệnh tụ huyết trùng và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên đàn gia súc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ lợn mắc bệnh tụ huyết trùng tại 3 xã khảo sát của huyện Yên Mô là bao nhiêu và có trường hợp nào bị chết không?

Theo kết quả điều tra trên 721 con lợn tại 3 xã (Yên Từ, Yên Phong, Yên Nhân), có 65 con mắc bệnh tụ huyết trùng, chiếm tỷ lệ 9,02%. Xã Yên Từ có tỷ lệ mắc cao nhất (9,45%), tiếp đến là Yên Phong (9,05%) và Yên Nhân (8,29%). Tỷ lệ chết ghi nhận là 0% do các ca bệnh được phát hiện sớm và can thiệp điều trị kịp thời.

2. Sự khác nhau về tỷ lệ mắc bệnh tụ huyết trùng giữa lợn địa phương và lợn lai tại địa bàn nghiên cứu được thể hiện như thế nào?

Số liệu điều tra cho thấy lợn lai có tỷ lệ mắc bệnh tụ huyết trùng trung bình là 9,84% (36/366 con mắc), cao hơn so với lợn địa phương (giống Móng Cái) với tỷ lệ mắc 8,17% (29/355 con mắc). Điều này phản ánh khả năng thích nghi và sức chống chịu bệnh tự nhiên của giống lợn địa phương cao hơn lợn lai.

3. Trong công tác phục vụ sản xuất, tác giả đã điều trị những bệnh nào trên gia súc và kết quả ra sao?

Tác giả đã chẩn đoán và điều trị 7 loại bệnh tật với kết quả: bệnh phân trắng lợn con (125 con, khỏi 97,60%), bệnh giun đũa lợn (23 con, khỏi 100%), can thiệp lợn nái đẻ khó (4 con, khỏi 100%), viêm tử cung lợn (2 con, khỏi 100%), can thiệp bò đẻ khó (1 con, thành công 100%), giun đũa bê (7 con, khỏi 100%) và bệnh ghẻ chó do Demodex (3 con, khỏi 100%).

4. Phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con được tác giả áp dụng cụ thể như thế nào?

Tác giả sử dụng thuốc Norcoli với liều lượng 1 ml/2 - 3 kg thể trọng, tiêm 2 lần/ngày (tiêm dưới da hoặc tiêm bắp) với liệu trình liên tục từ 3 đến 4 ngày; đồng thời kết hợp dọn dẹp vệ sinh chuồng trại khô ráo và sưởi ấm cho lợn con bằng đèn điện.

5. Tiêu chí phân loại tình trạng vệ sinh thú y chuồng nuôi trong nghiên cứu gồm những mức độ nào?

Nghiên cứu chia điều kiện vệ sinh thú y thành 3 mức: "Tốt" (chuồng cao ráo, nền xi măng/gạch, rãnh thoát tốt, dọn phân hàng ngày, thức ăn nước uống sạch, định kỳ tiêu độc); "Trung bình" (nền xi măng/gạch nhưng phân lưu 2 - 4 ngày, cọ máng 1 - 2 lần/tuần, rau xanh không thường xuyên rửa); và "Kém" (nền đất hoặc không dọn rửa, phân lưu cữu hàng tuần/tháng, không có rãnh thoát nước, máng ăn uống bẩn).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Thùy Linh đã phản ánh toàn diện bức tranh dịch tễ học bệnh tụ huyết trùng trên đàn lợn tại huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình năm 2014 với tỷ lệ nhiễm trung bình 9,02%, đồng thời chỉ rõ sự chênh lệch tỷ lệ mắc giữa các nhóm giống lợn. Công trình kết hợp chặt chẽ giữa tổng quan lý thuyết vi sinh vật học, phương pháp điều tra thực địa và thực nghiệm lâm sàng với kết quả điều trị thành công nhiều bệnh phổ biến trên đàn vật nuôi. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cao đối với sinh viên ngành Thú y và cán bộ kỹ thuật chăn nuôi cơ sở trong công tác kiểm soát dịch bệnh và quản lý an toàn sinh học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Việt Nam là một nước đang trên đà hội nhập và phát triển. Nền kinh tế Việt Nam ngày càng đa dạng và phong phú. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế chính đem lại việc làm và thu nhập cho đại đa số người dân. Cùng với sự phát triển đi lên của ngành trồng trọt, thì ngành chăn nuôi cũng được coi là một thế mạnh và dường như không thể thiếu.

Ta có thể kể đến hàng loạt những lợi ích mà ngành chăn nuôi mang lại, ví dụ như: cung cấp nguồn thực phẩm đa dạng và phong phú (thịt, trứng, sữa,.), cung cấp sức kéo, cung cấp phân bón cho ngành trồng trọt. Biết được tầm quan trọng, Nhà nước ta đã đầu tư cho ngành chăn nuôi trên rất nhiều khía cạnh, có thể kể đến như hỗ trợ đầu tư vốn cho người dân mở trang trại, cung cấp vắc xin miễn phí cho tất cả các tỉnh thành 2 lần/năm trong 2 đợt tiêm phòng chung của cả nước. Không những thế, Nhà nước ta còn rất chú trọng đầu tư đạo tào nguồn nhân lực có kiến thức chuyên môn về kỹ thuật chăm sóc và điều trị bệnh cho đàn vật nuôi. Với vai trò là một bác sỹ thú y trong tương lai, em tự biết được rằng muốn trở thành một bác sỹ thú y có tay nghề cao thì cần phải cọ xát thực tế thật nhiều, cần phải tiếp xúc với nhiều ca bệnh, trực tiếp điều trị thì mới có thể nâng cao tay nghề của mình.

Cùng với mục tiêu như trên, được sự cho phép của Nhà trường, của Khoa, của các cấp lãnh đạo huyện Yên Mô tỉnh Ninh Bình, em tiến hành thực hiện đề tài: “Điều tra tình hình nhiễm bệnh tụ huyết trùng trên lợn nuôi tại một số xã thuộc huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình và biện pháp phòng trị.” Nhận được sự hướng dẫn quan tâm chỉ bảo của thầy giáo TS. Trương Hữu Dũng, cùng sự cố gắng của bản thân, em đã hoàn thành khóa luận. Tuy nhiên, do lần đầu tiến hành nghiên cứu khoa học và thời gian thực tập có hạn nên bài khóa luận của em không tránh khỏi những thiếu sót. Em kính mong nhận được sự quan tâm giúp đỡ góp ý của quý thầy cô để bài khóa luận của em được hoàn thiện hơn.

Em xin chân thành cảm ơn! n 2 Phần 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1. Điều tra cơ bản 1. Điều tra tự nhiên 1.1 Vị trí địa lý Yên Mô nằm ở phía Tây Nam tỉnh Ninh Bình, trải rộng từ 20003’45” đến 20011’25” vĩ độ Bắc, từ 105055’ đến 106003’5” kinh độ Đông. Phía Bắc giáp huyện Hoa Lư và huyện Yên Khánh; Phía Nam giáp huyện Nga Sơn và huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá; Phía Tây giáp Thị xã Tam Điệp; Phía Đông giáp huyện Kim Sơn.

Huyện được bao bọc bởi dãy núi đá vôi thuộc phòng tuyến Tam Điệp hùng vĩ. Vị trí của Yên Mô rất thuận tiện cho việc giao lưu buôn bán, đi lại với các huyện lân cận và ngoại tỉnh. Địa hình đất đai Diện tích tự nhiên: 144,08 km2. Là huyện có địa hình đa dạng: có đồi núi đá vôi, đồng bằng và đồng chiêm trũng, sông hồ đan xen.

Phía Bắc và Tây Bắc là vùng đất cổ gồm các xã phía Tây sông Trinh Nữ. Địa hình cao về phía Tây Bắc và thấp dần về phía Đông Nam, vùng nằm sát dãy núi Tam Điệp và vùng sâu trũng nhất chạy dài từ Tây Bắc xuống cuối huyện có cốt đất thấp hơn mặt nước biển từ 0,1 – 0,4 m. Vùng phía Đông sông Trinh Nữ là vùng đồng bằng được bồi tụ bằng phù sa màu mỡ chạy sát huyện Kim Sơn và huyện Yên Khánh. Thời tiết, khí hậu * Khí hậu Ngoài đặc điểm chung nhiệt đới gió mùa của đồng bằng Bắc Bộ thì khí hậu Yên Mô có đặc trưng riêng.

Do địa hình đồi núi phía Tây ngăn cách với n 3 tỉnh Thanh Hoá tạo nên một tiểu vùng khí hậu khác với các vùng khác ở đồng bằng Bắc Bộ và Ninh Bình. Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1. Từ tháng 11 đến tháng 4 thường bị khô hanh, sương muối. Nhiệt độ trung bình từ tháng 4 đến tháng 10 là 28 - 30oC nhưng từ tháng 12 đến tháng 1 nhiệt độ giảm xuống còn 13oC kèm theo sương mù, sương muối.

* Thủy văn Trước kia, Yên Mô chỉ có 2 hệ thống sông lớn là sông Trinh Nữ bắt nguồn từ sông Vân đi qua Hoa Lư đổ về qua hầu hết các xã trong huyện đổ ra sông Điền Hộ (Nga Sơn) và sông Vạc qua cầu Yên đi xuống Phương Nại qua Yên Từ ra sông Càn đổ xuống Kim Sơn. Đến nay, có thêm sông Cầu Đằng, sông Bút và nhiều sông ngòi mới đã tạo ra một mạng lưới sông ngòi dày đặc vừa có giá trị về giao thông vận tải, vừa đảm bảo yêu cầu tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp. Để ngăn nước từ dãy núi Tam Điệp đổ về gây nên ngập úng ở hầu hết các xã phía Tây sông Trinh Nữ, từ năm 1993, Yên Mô đã nỗ lực đào đắp, xây dựng kênh ven núi dài hơn 15 km, tạo nên 2 hồ nước rộng với hơn 500 ha. Hiện nay, cốt đê bảo đảm cốt 3,5 - 4 m nước và đã trở thành khu du lịch sinh thái.

Riêng vùng hồ Yên Thắng, Yên Thành đã đổ bê tông hoá chân và mái đập. Các hồ Yên Đồng, Yên Thái đang được xây dựng. Giao thông vận tải Huyện Yên Mô nằm trên trục đường giao thông chiến lược cả đường thuỷ và đường bộ của quốc gia: Quốc lộ 1 ở phía Bắc, đường 480 nối từ quốc lộ 1 xuống Nga Sơn, Kim Sơn. Đến nay, mạng lưới giao thông đường bộ còn được mở rộng, khép kín từ Bắc xuống Nam, từ Đông sang Tây đều được dải nhựa hoặc bê tông hoá.

Tuyến sông Trinh Nữ đi sông Vạc, sông Đáy qua Thanh Hoá là con sông thuỷ nội địa quan trọng nhất đi giữa huyện và là tuyến giao thông vận tải chiến lược của quốc gia. Điện nước Đến nay, Yên Mô đã có hệ thống điện phục vụ sản xuất nông nghiệp khá hoàn chỉnh với hơn 30 trạm bơm điện. Trong số này có 8 trạm bơm lớn, đáng kể là trạm bơm Ba Bầu, Yên Thái, Yên Hoà. 100% số xã có điện phục vụ dân sinh.

Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện 1. Tình hình dân cư Hiện nay, huyện Yên Mô có 17 xã và 1 thị trấn với dân số 119.087 người; mật độ dân số 824 người/km2 (con số tính đến cuối tháng 06/2003). Dân số toàn bộ là người dân tộc Kinh sinh sống gắn bó với nhau.1: Danh sách các xã của huyện Yên Mô (06/2013) TT Đơn vị (xã) Diện tích (km2) Dân số (người) 1 Thị trấn Yên Thịnh 1,85 3986 2 Khánh Dương 5,50 6130 3 Khánh Thịnh 5,83 5367 4 Yên Phong 7,56 8848 5 Yên Phú 3,98 3700 6 Yên Mỹ 4,74 5447 7 Yên Hưng 3,44 3656 8 Yên Nhân 11,08 11454 9 Yên Từ 4,48 7516 10 Yên Mạc 7,68 7647 11 Yên Lâm 7,84 7795 12 Yên Thắng 11,56 8788 13 Khánh Thượng 8,77 7240 14 Mai Sơn 4,53 3728 15 Yên Hoà 7,62 7059 16 Yên Thành 8,74 6049 17 Yên Đồng 28,90 8765 18 Yên Thái 9,63 5765 Tổng 144,08 119.087 n 5 Vùng đất và con người Yên Mô có lịch sử lâu đời với bề dày truyền thống, văn hóa và cách mạng. Tình hình phát triển kinh tế của địa phương Kinh tế huyện Yên Mô liên tục tăng trưởng, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực.

Nổi bật là: sản xuất nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng sản xuất hàng hóa, sản xuất lương thực đạt được đỉnh cao mới về năng xuất, sản lượng. Các cấp, các ngành từ huyện đến cơ sở đặc biệt quan tâm chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu mùa vụ, cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất do đó năng suất lúa không ngừng tăng lên. Toàn huyện đã cơ bản hoàn thành công tác dồn điền đổi thửa gắn với chỉnh trang đồng ruộng, tạo điều kiện tiếp thu tiến bộ khoa học vào sản xuất, phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa. Huyện đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích, hỗ trợ mở rộng diện tích các cây trồng mới có giá trị kinh tế cao vào sản xuất như: lạc đông, bí xanh, ngô giống F1, ngô ngọt, dưa bao tử.

góp phần tăng giá trị thu hoạch trên một đơn vị diện tích canh tác lên 96,3 triệu đồng/ha. Ngành chăn nuôi được quan tâm phát triển theo hướng công nghiệp, trang trại và gia trại. Số lượng, chất lượng đàn gia súc, gia cầm không ngừng tăng lên. Năm 2013, toàn huyện đã có 23 trang trại và 206 gia trại chăn nuôi gia súc, gia cầm.

Công tác chuyển đổi ruộng trũng cấy lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản kết hợp cấy lúa và chăn nuôi được tích cực triển khai, thực hiện, đã chuyển đổi được 327 ha ruộng trũng sang canh tác cá, lúa kết hợp chăn nuôi trên bờ, giá trị thu nhập cao hơn cấy lúa từ 2,5 – 3 lần. Kế hoạch đến năm 2015 toàn huyện sẽ chuyển đổi trên 500 ha ruộng trũng sang canh tác cá – lúa, kết hợp chăn nuôi. Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và giá trị. Đến năm 2013, toàn huyện đã có 124 doanh nghiệp đăng n 6 ký hoạt động với giá trị sản xuất đạt 176,3 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 18.000 người và 7.800 lao động thời vụ.

Các ngành nghề truyền thống được duy trì, các ngành nghề mới như thảm cói, đan bèo, tết bện lúa non xuất khẩu, may mặc, sản xuất nấm xuất khẩu. được quan tâm phát triển. Đến nay toàn huyện đã có 11 làng nghề được Ủy ban nhân dân tỉnh công nhận là làng nghề cấp tỉnh, tạo việc làm thường xuyên cho 5. Hiện nay huyện đang cùng nhà đầu tư chuẩn bị các thủ tục xúc tiến đầu tư xây dựng Nhà máy sản xuất giầy da xuất khẩu Adora của Đài Loan tại xã Yên Lâm, tạo việc làm cho trên 10.

Giá trị dịch vụ của huyện trong 20 năm qua có sự tăng trưởng mạnh mẽ, đến năm 2013 đã đạt 1. Hoạt động du lịch từng bước được xúc tiến. Năm 2008, khu trung tâm liên hợp du lịch thể thao sân golf 54 lỗ hồ Yên Thắng đã được triển khai xây dựng và đưa vào khai thác, tạo việc làm cho lao động ở địa phương. Khu du lịch sinh thái hồ Đồng Thái đã được Ủy ban nhân dân tỉnh chấp thuận đầu tư, hứa hẹn là điểm du lịch hấp dẫn trong tương lai.