Luận văn thạc sĩ tình hình bệnh phân trắng trên đàn lợn con dưới một tháng tuổi tại xã châu khê huyện con cuông tỉnh nghệ an và nghệ an

Luận văn thạc sĩ phân tích tình hình bệnh phân trắng trên đàn lợn con dưới một tháng tuổi tại xã châu khê huyện con cuông tỉnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Thị Thanh Trầm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Quang
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Tình hình bệnh phân trắng trên đàn lợn con dưới một tháng tuổi tại xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An và sử dụng thuốc điều trị
• Loại tài liệu: chuyên đề tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết để tiến hành chuyên đề
• 1.2. Điều kiện để tiến hành chuyên đề
• 1.2.1. Điều kiện bản thân
• 1.2.2. Điều kiện của cơ sở
• 1.2.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.2.2.2. Điều kiện địa hình, đất đai
• 1.2.2.3. Điều kiện khí hậu, thủy văn
• 1.2.2.4. Điều kiện giao thông, thủy lợi
• 1.2.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.2.3.1. Tình hình xã hội
• 1.2.3.2. Văn hóa xã hội, y tế, giáo dục và một số ngành nghề khác
• 1.3. Tình hình sản xuất
• 1.3.1. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.3.2. Ngành chăn nuôi
• 1.3.2.1. Chăn nuôi lợn
• 1.3.2.2. Chăn nuôi trâu, bò
• 1.3.2.3. Chăn nuôi dê
• 1.3.2.4. Chăn nuôi gia cầm
• 1.3.3. Công tác thú y
• 1.3.4. Nhận xét chung
• 2. PHẦN 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian thực hiện
• 2.2. Nội dung thực hiện
• 2.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.4. Phương pháp thực hiện
• 2.5. Một số công thức tính toán
• 3. PHẦN 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 3.2. Công tác chăn nuôi
• 3.3. Công tác tiêm phòng
• 3.4. Công tác chẩn đoán và điều trị
• 3.5. Kết quả thực hiện chuyên đề
• 3.5.1. Tình hình mắc bệnh phân trắng ở lợn con dưới một tháng tuổi tại xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An
• 3.5.2. Tình hình bệnh phân trắng trên đàn lợn con dưới một tháng tuổi tại xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An
• 3.5.3. Tình hình bệnh phân trắng trên đàn lợn con qua các tháng tại xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An
• 3.5.4. Tình hình lợn con chết do mắc bệnh phân trắng tại xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An
• 3.5.5. Biểu hiện lâm sàng bệnh phân trắng lợn con
• 3.5.6. Hiệu quả điều trị bệnh phân trắng lợn con bằng hai loại thuốc Norfloxacin 5% và Colistin
• 4. PHẦN 4: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh phân trắng ở lợn con

Bệnh phân trắng là một bệnh phổ biến trong ngành chăn nuôi lợn, đặc biệt ở lợn con dưới một tháng tuổi. Bệnh chủ yếu do vi khuẩn E.coli gây ra, dẫn đến các triệu chứng như tiêu chảy, phân lỏng màu trắng, mất nước và rối loạn trao đổi chất. Nghiên cứu này tập trung vào tình hình dịch tễ của bệnh tại xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An, nhằm tìm ra các biện pháp phòng trị hiệu quả, giảm thiệt hại và nâng cao chất lượng đàn lợn.

1.1. Nguyên nhân và triệu chứng

Bệnh phân trắng chủ yếu do vi khuẩn E.coli gây ra, tiết độc tố phá hủy thành mạch, gây thẩm xuất và phù thũng. Lợn con mắc bệnh thường có biểu hiện tiêu chảy, phân lỏng màu trắng, mất nước, khát nước và gầy yếu. Nếu không điều trị kịp thời, tỷ lệ chết cao, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi lợn.

1.2. Tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về bệnh phân trắng đã được thực hiện cả trong và ngoài nước. Tại Nghệ An, bệnh này gây thiệt hại đáng kể cho các hộ chăn nuôi, đặc biệt ở lợn con dưới một tháng tuổi. Việc tìm hiểu tình hình dịch tễ và áp dụng các biện pháp phòng trị là cần thiết để giảm thiểu rủi ro.

II. Điều kiện chăn nuôi và dịch bệnh tại Nghệ An

Xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An có điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội thuận lợi cho chăn nuôi lợn. Tuy nhiên, dịch bệnh như bệnh phân trắng vẫn là thách thức lớn. Nghiên cứu này đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe đàn lợn, bao gồm điều kiện chăn nuôi, quản lý dịch bệnh và công tác thú y.

2.1. Điều kiện tự nhiên

Xã Châu Khê có địa hình bán sơn địa, khí hậu nhiệt đới gió mùa, thuận lợi cho chăn nuôi lợn. Tuy nhiên, địa hình phức tạp và giao thông khó khăn ảnh hưởng đến việc áp dụng khoa học kỹ thuật và quản lý dịch bệnh.

2.2. Tình hình chăn nuôi

Chăn nuôi lợn là ngành chính tại xã Châu Khê, với tổng đàn lợn năm 2013 là 3.500 con. Tuy nhiên, việc chăn nuôi chủ yếu theo phương thức nhỏ lẻ, thiếu đầu tư về giống, thức ăn và chăm sóc thú y, dẫn đến nguy cơ cao về dịch bệnh.

III. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra, theo dõi và thử nghiệm để đánh giá tình hình bệnh phân trắng ở lợn con dưới một tháng tuổi. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao, đặc biệt trong điều kiện chăn nuôi kém. Việc sử dụng thuốc Norfloxacin 5% và Colistin đã mang lại hiệu quả điều trị tích cực.

3.1. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tiến hành điều tra tình hình bệnh phân trắng tại các hộ chăn nuôi ở xã Châu Khê, theo dõi các chỉ tiêu như tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết và hiệu quả điều trị. Phương pháp thử nghiệm được áp dụng để đánh giá hiệu quả của hai loại thuốc Norfloxacin 5% và Colistin.

3.2. Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh phân trắng ở lợn con dưới một tháng tuổi cao, đặc biệt trong điều kiện chăn nuôi kém. Việc sử dụng thuốc Norfloxacin 5% và Colistin đã giảm tỷ lệ chết và cải thiện sức khỏe đàn lợn.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu khẳng định bệnh phân trắng là vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi lợn tại Nghệ An, đặc biệt ở lợn con dưới một tháng tuổi. Để giảm thiểu thiệt hại, cần áp dụng các biện pháp phòng chống bệnh lợn hiệu quả, cải thiện điều kiện chăn nuôi và tăng cường công tác thú y.

4.1. Kết luận

Bệnh phân trắng gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi lợn tại Nghệ An, đặc biệt ở lợn con dưới một tháng tuổi. Việc sử dụng thuốc Norfloxacin 5% và Colistin mang lại hiệu quả điều trị tích cực.

4.2. Đề xuất

Cần tăng cường quản lý dịch bệnh, cải thiện điều kiện chăn nuôi và áp dụng các biện pháp phòng chống bệnh lợn hiệu quả. Đồng thời, nâng cao nhận thức của người dân về chăm sóc thú y và sức khỏe lợn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp tại Việt Nam, chăn nuôi gia súc, đặc biệt là chăn nuôi lợn, giữ vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế hộ gia đình. Cùng với quá trình nhập nội các giống lợn ngoại năng suất cao để lai tạo và mở rộng quy mô đàn, áp lực dịch bệnh trên đàn lợn cũng ngày càng gia tăng. Trong đó, bệnh phân trắng ở lợn con theo mẹ dưới một tháng tuổi là một trong những hội chứng bệnh đường tiêu hóa phổ biến, gây thiệt hại nghiêm trọng về đầu con, làm lợn còi cọc, chậm lớn và suy giảm hiệu quả chăn nuôi.

Xã Châu Khê là một xã miền núi thuộc huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An, có điều kiện tự nhiên rộng lớn với diện tích đất nông nghiệp chiếm 97,44% và đàn lợn đạt khoảng 3.500 con (năm 2013). Tuy nhiên, địa bàn này có địa hình phức tạp, dân cư phân bố không đồng đều (gồm 3 dân tộc Kinh, Thái, Đan Lai), phương thức chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ còn chiếm ưu thế, trình độ thâm canh và áp dụng kỹ thuật vệ sinh thú y chưa đồng bộ. Thức ăn cho lợn nái chủ yếu phụ thuộc vào phụ phẩm nông nghiệp sẵn có, chuồng trại che chắn thô sơ, khiến đàn lợn con rất dễ mẫn cảm với các yếu tố bất lợi của thời tiết và mầm bệnh đường ruột. Xuất phát từ thực trạng trên, chuyên đề tốt nghiệp đại học ngành Sư phạm kỹ thuật (Khoa Chăn nuôi - Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên) của tác giả Trần Thị Thanh Trầm đã được thực hiện nhằm khảo sát dịch tễ bệnh phân trắng lợn con và đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc điều trị tại địa bàn.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của chuyên đề được xác định cụ thể:

1. Đánh giá tình hình phát triển chăn nuôi và thực hiện các công tác chuyên môn thú y phục vụ sản xuất tại cơ sở thực tập (xã Châu Khê).
2. Điều tra tình hình mắc bệnh phân trắng trên đàn lợn con dưới một tháng tuổi tại xã Châu Khê theo các chỉ tiêu: tỷ lệ mắc theo địa bàn thôn/xóm, tỷ lệ mắc theo các giai đoạn lứa tuổi và tỷ lệ mắc biến động qua các tháng.
3. Xác định tỷ lệ lợn con chết do mắc bệnh phân trắng và mô tả các triệu chứng lâm sàng đặc trưng của bệnh trên đàn lợn nuôi tại nông hộ.
4. Thử nghiệm và so sánh hiệu lực điều trị bệnh phân trắng lợn con bằng hai loại thuốc kháng sinh thông dụng: Norfloxacin 5% và Colistin.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con từ giai đoạn sơ sinh đến 30 ngày tuổi (lợn con theo mẹ) tại các hộ chăn nuôi.
• Phạm vi không gian: Xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An (tập trung khảo sát tại 3 thôn/xóm: Châu Sơn, Bãi Gạo và Khe Choăng).
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 16/06/2014 đến ngày 08/09/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở khoa học về sinh lý lợn con và bệnh phân trắng

Chuyên đề tổng hợp các căn cứ sinh lý học và vi sinh vật học về lợn con giai đoạn bú sữa:

• Đặc điểm sinh lý tiêu hóa và điều nhiệt: Lợn con dưới một tháng tuổi có cường độ trao đổi chất và tốc độ tăng trưởng rất cao (khối lượng lúc 21 ngày tuổi tăng gấp 4 lần, lúc 30 ngày tuổi tăng gấp 5–6 lần so với sơ sinh). Tuy nhiên, bộ máy tiêu hóa phát triển chưa hoàn chỉnh: dịch vị chưa có axit clohydric (HCl) tự do trước 1 tháng tuổi (hiện tượng Hypoclohydrie), men pepsin chưa được hoạt hóa tối đa để phân giải protein, làm giảm khả năng diệt khuẩn tự nhiên của dạ dày. Đồng thời, hệ thần kinh điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, lớp mỡ dưới da mỏng và diện tích bề mặt cơ thể so với khối lượng lớn khiến lợn con dễ bị mất nhiệt khi gặp lạnh ẩm. Đến ngày tuổi thứ 20–21, lượng sữa mẹ giảm mạnh trong khi nhu cầu dinh dưỡng của lợn con tăng cao; nếu không được tập ăn sớm và bổ sung sắt (Dextran-Fe) kịp thời, lợn con dễ bị thiếu máu dinh dưỡng, giảm sức đề kháng.
• Căn bệnh học và vi khuẩn Escherichia coli: Vi khuẩn E. coli là trực khuẩn Gram âm, kích thước 2–3 × 0,6 µm, di động bằng lông, hiếu khí và kỵ khí tùy tiện. Vi khuẩn sở hữu cấu trúc kháng nguyên phức tạp gồm kháng nguyên thân O (nội độc tố chịu nhiệt), kháng nguyên lông H (bản chất protein) và kháng nguyên vỏ K (polysaccharide). Trong điều kiện bình thường, E. coli tồn tại trong đoạn ruột già và cuối ruột non. Khi lợn con gặp các yếu tố stress (thời tiết thay đổi, sữa mẹ biến động, chuồng trại mất vệ sinh), E. coli tăng độc lực, bám dính vào niêm mạc ruột non và tiết độc tố đường ruột (enterotoxin), làm đảo lộn quá trình trao đổi nước và điện giải, gây thẩm xuất dịch từ mô bào vào lòng ruột, dẫn đến tiêu chảy cấp tính dạng phân trắng.
• Chẩn đoán phân biệt: Dịch tiêu chảy do E. coli có pH kiềm do thiếu HCl và bài tiết điện giải kiềm từ ruột; trong khi tiêu chảy do Rotavirus dịch phân có tính axit và kèm theo nôn mửa, bào mòn nhung mao ruột.
• Cơ chế thuốc điều trị: Norfloxacin 5% (thuộc nhóm Fluoroquinolone thế hệ 2) có tác dụng ức chế enzym DNA-gyrase ngăn cản nhân đôi DNA của vi khuẩn Gram âm; Colistin (nhóm Cyclo-Polypeptide) tác động trực tiếp làm thoái hóa màng tế bào vi khuẩn E. coli.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, báo cáo thống kê về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, tổng đàn gia súc gia cầm và tình hình thú y từ UBND xã Châu Khê và Trạm Thú y huyện Con Cuông.
• Phương pháp điều tra dịch tễ sơ cấp: Trực tiếp theo dõi, ghi chép số liệu hàng ngày tại 27 đàn lợn (tổng số 280 con) thuộc các hộ chăn nuôi tại 3 thôn (Châu Sơn, Bãi Gạo, Khe Choăng). Khảo sát lứa tuổi trên mẫu 420 lượt con theo 4 nhóm ngày tuổi (SS–7 ngày, 8–15 ngày, 16–21 ngày, 22–30 ngày).
• Phương pháp thực nghiệm điều trị: Phân chia đàn lợn mắc bệnh để thử nghiệm điều trị bằng Norfloxacin 5% (tiêm liều 1 ml/5–10 kg thể trọng) và Colistin (cho uống theo thể trọng, lợn <5 kg uống 0,3–0,5 ml/lần; >5 kg uống 0,7–1 ml/lần, 2 lần/ngày).
• Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng các công thức tính toán dịch tễ thú y chuẩn:

$$\text{Tỷ lệ mắc bệnh (%)} = \frac{\text{Tổng số lợn mắc bệnh}}{\text{Tổng số lợn điều tra}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ chết (%)} = \frac{\text{Tổng số con chết}}{\text{Tổng số con mắc bệnh}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ khỏi bệnh (%)} = \frac{\text{Tổng số con khỏi bệnh}}{\text{Tổng số con điều trị}} \times 100$$

$$\text{Thời gian điều trị bệnh (ngày/con)} = \frac{\sum \text{Số ngày điều trị từng con}}{\sum \text{Số con điều trị}}$$

---

Nội dung chính theo từng phần chuyên đề

Phần 1: Mở đầu và tổng quan tài liệu

Phần mở đầu nêu rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh chăn nuôi lợn tại xã miền núi Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An. Tác giả phân tích chi tiết điều kiện tự nhiên, cơ cấu đất đai (tổng diện tích đất nông nghiệp 42.930,42 ha; đất lâm nghiệp 42.563,81 ha), mạng lưới thủy lợi (hệ thống suối Choăng dài 35 km) và khí hậu nhiệt đới gió mùa phân hóa 2 mùa rõ rệt với biên độ nhiệt lớn. Dân số toàn xã gồm 5.710 nhân khẩu/1.240 hộ, trong đó 86,56% lao động làm nông nghiệp với mức thu nhập bình quân 5,5 triệu đồng/người/năm.

Trong phần tổng quan, tài liệu hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Đoàn Thị Băng Tâm, Lê Văn Phước, Trịnh Văn Thịnh, Từ Quang Hiển, Phan Đình Thắm, Bùi Thị Tho, Phạm Khắc Hiếu...) và ngoài nước (Jones, Smith, Kohrler...) về đặc điểm hình thái, nuôi cấy, sinh hóa, cấu trúc kháng nguyên O, H, K của E. coli, cơ chế bệnh sinh của chứng khó tiêu và tiêu chảy mất nước ở lợn con, cùng các nguyên tắc phòng trị bệnh bằng vaccine, kháng thể và kháng sinh.

Phần 2: Đối tượng, nội dung, địa điểm, thời gian và phương pháp tiến hành

Phần này xác định khuôn khổ nghiên cứu: theo dõi đàn lợn con dưới 30 ngày tuổi tại xã Châu Khê từ 16/06/2014 đến 08/09/2014. Nội dung thực hiện bao gồm hai mảng lớn: tham gia công tác chuyên môn thú y phục vụ sản xuất tại cơ sở và theo dõi chi tiết tình hình dịch tễ, triệu chứng, bệnh tích, tỷ lệ chết cũng như thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh phân trắng bằng Norfloxacin 5% và Colistin. Các công thức toán học tính tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết, tỷ lệ khỏi và thời gian điều trị được thiết lập làm chuẩn đánh giá.

Phần 3: Kết quả và thảo luận

Chương này trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm và điều tra thu được qua 2 nội dung chính:

1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất:

   • Công tác tiêm phòng: Trực tiếp tiêm phòng đạt tỷ lệ bảo hộ an toàn 100% cho 426 liều vắc xin trên địa bàn, gồm: Dịch tả lợn (49 liều), Tụ huyết trùng trâu bò (73 liều), Lở mồm long móng trâu bò (66 liều), Lở mồm long móng lợn (35 liều), Tụ dấu lợn (38 liều), Dại chó (165 liều) và cấp phát 20 lít hóa chất tiêu độc khử trùng.
   • Công tác điều trị các bệnh thường gặp: Điều trị khỏi hoàn toàn (tỷ lệ 100%) cho 31 ca bệnh gồm: Bệnh bại liệt sau khi đẻ ở lợn nái (2 con, dùng Strychnin-B1, Calci-Mg-B6, Penicillin, B.complex); Bệnh sưng phù đầu lợn con (10 con, dùng Norfloxacin, Calci-Mg-B6, Aminazin 1%, Vitamin C, B1); Nhiễm trùng sau khi thiến (4 con, dùng Ampi-kana, Anagin C, sát trùng HanIodin 10%); Viêm da ở lợn (3 con, dùng Lincogen, Vitamin C, bổ sung kẽm); Bệnh suyễn lợn (12 con, dùng Bio-genta-tylo, Tiamulin kết hợp Kanamycin, Calci B12).
   • Công tác giống và kỹ thuật khác: Thiến 50 con lợn đực; tẩy giun sán bằng Levamisol base cho 200 con; tiêm Fe Dextran-B12 bổ sung sắt cho 130 lợn con theo mẹ vào 3 và 10 ngày tuổi.

2. Kết quả nghiên cứu chuyên đề bệnh phân trắng:

   • Tình hình mắc bệnh theo địa bàn: Điều tra 27 đàn với 280 con lợn con tại 3 thôn, ghi nhận 15 đàn mắc bệnh (55,56%) và 110 cá thể mắc bệnh (39,29%). Thôn Châu Sơn có tỷ lệ mắc cao nhất (71,43% theo đàn, 40,00% theo con), tiếp đến là Bãi Gạo (55,56% theo đàn, 38,75% theo con), thấp nhất là thôn trung tâm Khe Choăng (45,45% theo đàn, 38,95% theo con).
   • Tình hình mắc bệnh theo lứa tuổi: Khảo sát 420 lượt lợn con cho thấy tỷ lệ mắc bệnh tăng dần từ giai đoạn sơ sinh – 7 ngày tuổi (25,00%), đạt đỉnh ở giai đoạn 16–21 ngày tuổi (47,69%), sau đó giảm về 0,00% ở giai đoạn 22–30 ngày tuổi.
   • Tình hình mắc bệnh theo thời gian: Tỷ lệ bệnh tăng dần từ tháng 6 (42,86% theo đàn, 33,34% theo con), tháng 7 (55,56% theo đàn, 36,84% theo con) và cao nhất vào tháng 8 (63,64% theo đàn, 45,46% theo con) do điều kiện thời tiết mưa nắng xen kẽ thất thường.
   • Tỷ lệ chết do bệnh phân trắng: Trong 110 con mắc bệnh có 13 con chết, chiếm tỷ lệ chết 11,82% (tháng 8 chết cao nhất với 14,00%, tháng 7 chết 11,43%, tháng 6 chết 8,00%).
   • Triệu chứng lâm sàng và hiệu quả điều trị: Triệu chứng điển hình gồm ỉa phân lỏng màu trắng sữa, trắng xám hoặc hơi vàng, mùi tanh khắm đặc trưng, lợn sốt nhẹ, bụng tóp, lông xù, mất nước da nhăn nheo, gầy sút nhanh. Thử nghiệm điều trị bằng Norfloxacin 5% trên 55 con mắc bệnh cho thấy có 51 con khỏi bệnh, đạt tỷ lệ khỏi 92,73%.

Phần 4: Kết luận, tồn tại và đề nghị

Khái quát các quy luật dịch tễ của bệnh phân trắng lợn con tại địa phương; chỉ ra những hạn chế trong nhận thức vệ sinh thú y của nông hộ vùng cao, giao thông đi lại khó khăn và đề xuất các giải pháp kỹ thuật nuôi dưỡng, tiêm phòng, bổ sung sắt và vệ sinh chuồng trại định kỳ.

---

Kết quả và đóng góp

Tổng hợp số liệu nghiên cứu thực nghiệm

Dưới đây là các bảng số liệu dịch tễ học và điều trị bệnh phân trắng lợn con được trích xuất trực tiếp từ chuyên đề:

Bảng 1: Tình hình mắc bệnh phân trắng ở lợn con tại các xóm điều tra

STT	Địa phương (xóm)	Số đàn theo dõi (đàn)	Số đàn mắc bệnh (đàn)	Tỷ lệ mắc theo đàn (%)	Số con theo dõi (con)	Số con mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc theo cá thể (%)
1	Châu Sơn	7	5	71,43	105	42	40,00
2	Bãi Gạo	9	5	55,56	80	31	38,75
3	Khe Choăng	11	5	45,45	95	37	38,95
-	Tính chung	27	15	55,56	280	110	39,29

Bảng 2: Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng ở lợn con theo các lứa tuổi

STT	Nhóm ngày tuổi	Số lợn điều tra (con)	Số lợn mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc bệnh (%)
1	Sơ sinh – 7 ngày tuổi	60	15	25,00
2	8 – 15 ngày tuổi	90	33	36,67
3	16 – 21 ngày tuổi	130	62	47,69
4	22 – 30 ngày tuổi	140	0	0,00
-	Tính chung	420	110	26,19

Bảng 3: Tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết do bệnh phân trắng lợn con qua các tháng

Tháng	Số con điều tra (con)	Số con mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc theo con (%)	Số con chết (con)	Tỷ lệ chết / số mắc (%)
Tháng 6	75	25	33,34	2	8,00
Tháng 7	95	35	36,84	4	11,43
Tháng 8	110	50	45,46	7	14,00
Tổng	280	110	39,29	13	11,82

Giải pháp kỹ thuật và đóng góp của đề tài

1. Làm rõ quy luật phát sinh bệnh: Công trình chứng minh tỷ lệ mắc bệnh phân trắng phụ thuộc chặt chẽ vào phương thức nuôi dưỡng lợn nái và lứa tuổi của lợn con. Giai đoạn 16–21 ngày tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (47,69%) do mâu thuẫn giữa nhu cầu dinh dưỡng tăng cao của lợn con và sự suy giảm chất lượng, sản lượng sữa mẹ.
2. Khẳng định vai trò của công tác quản lý dinh dưỡng: Tại thôn Khe Choăng, các hộ áp dụng thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh và tiếp cận khuyến nông có tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn rõ rệt so với các thôn tận dụng phụ phẩm thức ăn thô và chuồng trại kém vệ sinh (Châu Sơn, Bãi Gạo).
3. Đề xuất quy trình phòng bệnh tổng hợp:
   • Cho lợn con bú sữa đầu đầy đủ ngay sau khi sinh để tiếp nhận kháng thể thụ động từ mẹ.
   • Tiêm bổ sung Fe Dextran-B12 vào ngày tuổi thứ 3 và thứ 10 để chống thiếu máu dinh dưỡng.
   • Tập ăn sớm cho lợn con từ 14–15 ngày tuổi nhằm kích thích niêm mạc dạ dày sớm bài tiết HCl tự do, hoàn thiện men tiêu hóa và bù đắp thiếu hụt dinh dưỡng.
   • Giữ chuồng trại khô ráo, thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông và tiêu độc khử trùng định kỳ.
4. Xác định phác đồ điều trị hiệu quả: Khẳng định tính mẫn cảm cao của vi khuẩn gây bệnh với kháng sinh Norfloxacin 5% với tỷ lệ điều trị khỏi đạt 92,73% (51/55 con), cung cấp cơ sở tin cậy cho cán bộ thú y cơ sở lựa chọn thuốc điều trị.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Thời gian thực tập và theo dõi thực địa tương đối ngắn (hơn 2 tháng, từ tháng 6 đến tháng 9/2014), chưa bao quát hết diễn biến dịch tễ trong mùa đông - xuân (thời điểm độ ẩm cao và rét đậm vốn là điều kiện thuận lợi cho E. coli bùng phát).
  • Nghiên cứu chủ yếu dựa trên chẩn đoán lâm sàng, dịch tễ học thực địa và mổ khám bệnh tích; chưa có điều kiện phân lập chuyên sâu các chủng huyết thanh (serotype) của E. coli hay thực hiện kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm do trang thiết bị tại trạm thú y miền núi còn hạn chế.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi điều tra trên toàn bộ 10 thôn bản của xã Châu Khê và các xã lân cận thuộc huyện Con Cuông xuyên suốt cả 4 mùa trong năm.
  • Phân lập vi khuẩn E. coli, kiểm tra các yếu tố bám dính (K88, K99, 987P, F41) và theo dõi mức độ kháng kháng sinh định kỳ của vi khuẩn tại địa phương.
  • Đánh giá hiệu quả kinh tế - kỹ thuật của việc sử dụng kháng thể E. coli đặc hiệu uống ngay sau khi sinh kết hợp men vi sinh đường ruột trong phòng bệnh quy mô nông hộ.

---

Giá trị tham khảo

Chuyên đề tốt nghiệp là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho:

• Sinh viên các ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y, Sư phạm kỹ thuật nông nghiệp: Tham khảo về cấu trúc một báo cáo chuyên đề thực tập tốt nghiệp đại học, phương pháp thu thập và xử lý số liệu dịch tễ học thú y thực địa, cũng như cách trình bày bảng biểu so sánh.
• Cán bộ thú y cơ sở và mạng lưới khuyến nông: Cung cấp tài liệu hướng dẫn về phác đồ điều trị các bệnh nội khoa, truyền nhiễm phổ biến ở vật nuôi (phân trắng lợn con, sưng phù đầu, suyễn lợn, bại liệt sau sinh, viêm da) và quy trình tổ chức tiêm phòng vắc xin an toàn.
• Người chăn nuôi lợn nái sinh sản: Nắm bắt quy luật phát sinh bệnh phân trắng theo lứa tuổi, từ đó thực hiện đúng các mốc kỹ thuật quan trọng như tiêm sắt (ngày thứ 3 và thứ 10), tập ăn sớm (ngày thứ 14–15) và vệ sinh tiêu độc chuồng trại.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ lợn con mắc bệnh phân trắng tại xã Châu Khê cao nhất ở giai đoạn lứa tuổi nào và nguyên nhân do đâu?

Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở giai đoạn 16–21 ngày tuổi, đạt 47,69% (62/130 con điều tra). Nguyên nhân là do ở giai đoạn này tốc độ sinh trưởng của lợn con rất nhanh, nhu cầu dinh dưỡng tăng cao trong khi sản lượng và chất lượng sữa mẹ bắt đầu giảm sút. Sự mất cân đối cung - cầu dinh dưỡng cùng với việc dạ dày lợn con chưa tiết đủ HCl tự do khiến sức đề kháng suy giảm, tạo điều kiện cho vi khuẩn E. coli bùng phát gây bệnh.

2. Sự khác biệt về tỷ lệ mắc bệnh phân trắng giữa các thôn khảo sát (Châu Sơn, Bãi Gạo, Khe Choăng) phản ánh điều gì?

Thôn Châu Sơn có tỷ lệ mắc cao nhất (71,43% theo đàn, 40,00% theo cá thể) và Bãi Gạo (55,56% theo đàn, 38,75% theo cá thể), trong khi Khe Choăng thấp nhất (45,45% theo đàn, 38,95% theo cá thể). Sự chênh lệch này phản ánh tác động của phương thức chăm sóc: các hộ ở Khe Choăng sử dụng thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh và áp dụng tốt kiến thức khuyến nông, trong khi các hộ ở Châu Sơn và Bãi Gạo chủ yếu tận dụng phụ phẩm thức ăn thô, thay đổi khẩu phần đột ngột và chuồng trại vệ sinh kém.

3. Tỷ lệ mắc và chết do bệnh phân trắng lợn con biến động ra sao qua các tháng điều tra?

Tỷ lệ mắc và chết tăng dần theo thời gian khảo sát: Tháng 6 mắc 33,34% (chết 8,00%); Tháng 7 mắc 36,84% (chết 11,43%); Tháng 8 mắc cao nhất 45,46% và chết cao nhất 14,00%. Nguyên nhân do tháng 8 tại địa phương có thời tiết nắng gắt xen kẽ mưa thất thường, độ ẩm cao kết hợp chuồng trại che chắn đơn sơ làm lợn con không kịp thích nghi, cùng với việc phát hiện bệnh muộn tại nông hộ.

4. Trong công tác phục vụ sản xuất, phác đồ điều trị bệnh sưng phù đầu và bệnh bại liệt sau sinh được thực hiện như thế nào?

• Bệnh sưng phù đầu lợn con (10 con, khỏi 100%): Tiêm Norfloxacin (1 ml/8 kg thể trọng, 2 lần/ngày trong 3 ngày) kết hợp thuốc an thần, chống phù nề (Calci-Mg-B6 10 ml/con, Aminazin 1% 4 ml/con) và thuốc trợ lực Vitamin C, B1.
• Bệnh bại liệt sau sinh ở lợn nái (2 con, khỏi 100%): Tiêm dưới da Strychnin-B1 (6 ml/lần, 2 lần/ngày trong 3 ngày), tiêm bắp Calci-Mg-B6 (10 ml), Penicillin (4.000.000 UI) và B.complex (5 ml) kết hợp xoa bóp, vận động và điều chỉnh khẩu phần.

5. Kết quả thử nghiệm hiệu lực điều trị bệnh phân trắng lợn con bằng thuốc Norfloxacin 5% đạt tỷ lệ như thế nào?

Khi sử dụng thuốc Norfloxacin 5% (do Công ty Hanvet sản xuất, liều lượng 1 ml/5–10 kg thể trọng) điều trị cho 55 lợn con mắc bệnh phân trắng, kết quả ghi nhận có 51 con khỏi bệnh hoàn toàn, đạt tỷ lệ khỏi 92,73%.

---

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Thanh Trầm đã phản ánh toàn diện thực trạng dịch tễ học bệnh phân trắng trên đàn lợn con dưới một tháng tuổi tại địa bàn miền núi xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An với tỷ lệ mắc chung là 39,29% và tỷ lệ tử vong 11,82%. Kết quả nghiên cứu làm rõ các yếu tố nguy cơ then chốt gồm lứa tuổi (mắc cao nhất ở 16–21 ngày tuổi), thời tiết giao mùa và phương thức chăm sóc nuôi dưỡng lợn nái tại nông hộ. Đồng thời, công trình khẳng định hiệu lực điều trị cao của kháng sinh Norfloxacin 5% (92,73% khỏi bệnh) và hoàn thành tốt các chỉ tiêu chuyên môn phục vụ sản xuất chăn nuôi thú y tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây ngành chăn nuôi đã và đang phát triển một cách mạnh mẽ ở khắp các tỉnh thành trong cả nước. Việc phát triển này được thể hiện ở số lượng đàn gia súc, gia cầm hàng năm tăng lên đáng kể. Chất lượng ngành chăn nuôi cũng được nâng lên, các giống gia súc ở nước ngoài được nhập vào nước ta để cải tạo giống nuôi trong nước. Trong ngành chăn nuôi thì chăn nuôi lợn phát triển hơn cả, ngày nay việc chăn nuôi lợn được tập trung đầu tư cả về số lượng và chất lượng đàn, giống.

Song song với việc chăn nuôi phát triển thì dịch bệnh cũng nảy sinh nhiều, một trong những dịch bệnh xảy ra là bệnh phân trắng lợn con. Bệnh phân trắng là bệnh khá phổ biến, xuất hiện từ lâu trên thế giới và ở Việt Nam, gây thiệt hại không nhỏ trong ngành chăn nuôi. Bệnh chủ yếu do nhóm vi khuẩn đường ruột E.coli gây ra.coli tiết ra độc tố nhiễm vào máu phá hủy nội mạc, thành mạch gây thẩm xuất, phù thũng làm cho lợn đi lại chậm chạp, tiêu chảy, phân lỏng màu trắng, lợn mất nước nhiều do tiêu chảy, khát nước dẫn đến rối loạn hấp thu và trao đổi chất trong cơ thể, làm lợn gầy yếu hốc hác. Nếu không tác động kịp thời tỷ lệ chết cao, gây thiệt hại lớn, bởi vậy việc nghiên cứu để tìm ra biện pháp phòng trị bệnh thích hợp để đạt hiệu quả cao trong chăn nuôi lợn là một vấn đề được nhiều người quan tâm.

Xuất phát từ thực tế nói trên, em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Tình hình bệnh phân trắng trên đàn lợn con dưới một tháng tuổi tại xã Châu Khê, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An và sử dụng thuốc điều trị”. Sự cần thiết để tiến hành chuyên đề - Nắm được tình hình dịch tễ của bệnh phân trắng ở lợn con, từ đó có n 2 những biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả, làm giảm thiệt hại, nâng cao chất lượng lợn giống, tăng hiệu quả chăn nuôi. - Rèn luyện tay nghề, tác phong làm việc nghiêm túc, độc lập và sáng tạo. - Đáp ứng nhu cầu thực tiễn, nâng cao năng suất đàn lợn, góp phần vào sự phát triển chăn nuôi bền vững.

Điều kiện để tiến hành chuyên đề 1. Điều kiện bản thân Trong thời gian học tập tại trường, em đã được học các môn cơ sở, các môn học về chuyên ngành, với khối kiến thức đó, em có thể thử nghiệm trong thực tế sản xuất. Cùng với sự chỉ bảo của thầy giáo hướng dẫn TS. Nguyễn Văn Quang, cùng với sự giúp đỡ của cơ sở thực tập, là cơ hội tốt để em vận dụng kiến thức đã được trang bị vào thực tiễn sản xuất, góp phần tích cực vào phát triển chăn nuôi ở địa phương.

Điều kiện của cơ sở 1. Điều kiện tự nhiên * Vị trí địa lý Châu Khê là một xã miền núi thuộc huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An , nằm trên quốc lộ 7, cách thành phố Vinh 120km về phía Nam, tiếp giáp với các địa phương sau: - Phía Bắc giáp với xã Cam Lâm, huyện Con Cuông. - Phía Nam giáp với nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. - Phía Đông giáp xã Cam Lâm, xã Chi Khê, Xã Yên Khê, xã Lục Dạ và xã Môn Sơn huyện Con Cuông.

- Phía Tây giáp xã Lạng Khê, huyện Con Cuông, giáp với huyện Tương Dương và Nước Lào. * Điều kiện địa hình, đất đai - Địa hình: n 3 Địa hình xã Châu Khê tương đối phức tạp, là xã bán sơn địa có địa hình lòng chảo cao dần về hai phía Đông Bắc và Tây Nam có các đỉnh núi cao bao bọc xung quanh, cao nhất chưa đến 1000m, Thấp dần về phía Đông. Địa hình bị chia cắt phức tạp tạo thành nhiều khe sâu và dốc lớn. - Đất đai: Xã Châu Khê có tổng diện tích đất tự nhiên là: 44.

Trong đó: STT Loại đất ĐVT Diện tích Tỷ lệ 1 Đất nông nghiệp Ha 42.930,42 97,44% 2 Đất phi nông nghiệp Ha 266,99 0,61% 3 Đất chưa sử dụng Ha 860,25 1,95 % ( Nguồn: Do xã Châu Khê cung cấp, 2014) Qua số liệu trên ta thấy, xã Châu Khê có diện tích khá lớn tạo điều kiện cho phát triển chăn nuôi trồng trọt và lâm nghiệp. * Điều kiện khí hậu, thủy văn Châu Khê là một xã miền núi của huyện nên khí hậu cũng chịu ảnh hưởng chung của tiểu khí hậu trong vùng. Qua tham khảo về khí tượng thủy văn của xã diễn biến qua các tháng, thì xã Châu Khê nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa chia ra hai mùa rõ rệt: Mùa khô từ tháng 4 đến tháng 8, mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau. Nhiệt độ trung bình hàng năm là 22oC, mùa hè có ngày lên tới 39 - 40oC tháng nóng nhất là tháng 7 và mùa rét có lúc nhiệt độ hạ xuống 5 - 8oC, ẩm độ trung bình của xã là 80 % (biến động 45% - 80% ).

Lượng mưa trung bình ở xã Châu Khê từ 11.700mm /năm, lượng mưa phân bố không đều trong năm: - Mùa khô từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm 80%-85% tổng lượng mưa cả năm (tháng 8, 9 có lượng mưa lớn nhất: 220mm - 540mm/tháng). n 4 - Mùa mưa chiếm 68% lượng mưa cả năm(tháng 6 và tháng 7 ít mưa nhất: khoảng 24 - 25mm/tháng cho nên dẽ gây hạn). * Điều kiện giao thông, thủy lợi - Giao thông: Do địa hình miền núi phức tạp nên việc phát triển giao thông và một số xóm vùng sâu vùng xa rất khó khăn, phức tạp. Vào mùa mưa lũ gây ảnh hưởng không nhỏ đến thông tin liên lạc, giao lưu văn hóa, mở mang dân trí, nhất là đưa khoa học kỹ thuật vào phát triển nông nghiệp.

Dọc trung tâm xã có đường quốc lộ 7 chạy qua nên những xóm nằm dọc 2 bên trục đường có điều kiện phát triển hơn về mọi mặt. - Thủy lợi: Châu Khê có diện tích đất sông suối và mặt nước chuyên dụng tương đối lớn 111,65 ha. Nguồn nước chủ yếu là do các khe suối, có suối lớn nhất là suối Choăng có tổng chiều dài khoảng 35km. Ngoài ra còn có một số hệ thống Khe suối như: Khe Nóng, Khe Bu, Khe Bát, Khe Luông…trên các khe suối đã được xây dựng đập chứa nước phục vụ sản xuất và đời sống sinh hoạt.

Điều kiện kinh tế - xã hội 1. Tình hình xã hội Xã Châu Khê có 10 thôn bản gồm: 1. Khe Choăng 6. Khe Bu n 5 *Về dân cư: Theo số liệu thống kê, điều tra cơ bản thì toàn xã có 5.710 nhân khẩu, 1240 hộ(2014) cư trú tại 10 thôn bản.Trên địa bàn xã có 03 dân tộc anh em sinh sống, với bản sắc dân tộc đa dạng, Kinh, Thái, Đan Lai.

Theo kết quả điều tra dân số, tổng số lao động toàn xã là 2.530 lao động chiếm 44,30% tổng số dân của xã trong đó lao động nông nghiệp chiếm 86,56%, lao động ở đây mang tính chất thời vụ, lao động chủ yếu theo mùa vụ do đó thu nhập của người dân chỉ đạt mức 5,5 triệu đồng/người/năm. Do tính chất, vị trí địa lý nên sự phân bố dân cư trong xã không đồng đều, các khu vực gần trung tâm xã dân cư sống tập trung hơn. Văn hóa xã hội, y tế, giáo dục và một số ngành nghề khác. * Về văn hóa: Đời sống văn hóa hiện nay có mạng lưới thông tin từ huyện tới các xã, từ xã tới các xóm, thông tin được tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Mạng lưới bưu điện xã Châu Khê có bưu điện trung tâm đặt tại thôn Khe Choăng là trung tâm của xã để phát hành báo chí, cung cấp dịch vụ bưu chính công ích, cung cấp dịch vụ bưu chính quốc tế. Mặt khác là xã có bề dày truyền thống về hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, trong những năm qua văn hóa văn nghệ được nhân dân ủng hộ và tham gia tích cực. Phong trào xây dựng làng văn hóa và gia đình văn hóa thường xuyên được quan tâm. Hiện nay xã có 0,43 ha đất văn hóa tại các thôn bản trong xã.

* Về giáo dục: Do tính chất của vị trí vùng miền núi, sự phát triển giao thông, thông tin văn hóa, giáo dục không đồng đều nên trình độ dân trí ở các khu vực gần trung tâm cao hơn vùng sâu vùng xa. Và trên địa bàn xã Châu Khê đã có 1 trường mầm non, 2 trường tiểu học và 1 trường trung học cơ sở. n 6 Những năm gần đây ngành giáo dục của xã nói riêng và của huyện Con Cuông nói chung tiếp tục phát triển cả về số lượng, chất lượng dạy và học các cấp học, bậc học, tỷ lệ huy động các cháu trong độ tuổi đến trường tăng, cơ sở vật chất từng bước được đầu tư nâng cấp, từ đó hoàn thành phổ cập trung học cơ sở. * Về y tế: Xã Châu Khê có một trạm y tế, cơ sở vật chất và phương tiện chữa bệnh còn thiếu thốn, thuốc thang chỉ được phục vụ cho đau ốm nhẹ, việc khám chữa bệnh cho nhân dân chủ yếu điều trị tại bệnh viện huyện.

Bên cạnh đó cũng có các chương trình y tế triển khai tới các thôn bản, nên phần nào đã ngăn ngừa được các dịch bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe của nhân dân. * Về tập quán sản xuất: Đa số các hộ nông dân xã Châu Khê vẫn sản xuất theo phương thức cổ truyền trình độ thâm canh thấp. ít có điều kiện tiếp xúc với trình độ khoa học kỹ thuật. Hiện nay mới có một số gia đình đã áp dụng mô hình VAC vào sản xuất bước đầu đạt kết quả tốt.

Tình hình sản xuất 1. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt Trồng trọt là ngành sản xuất chính của nhân dân trong xã, với diện tích đất đai và khí hậu phong phú là yếu tố cơ bản để xã phát triển ngành trồng trọt. Với sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp, các ngành từ xã đến cơ sở, kết hợp với các chính sách hỗ trợ các chỉ tiêu kế hoạch trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp đều đạt và vượt kế hoạch đề ra. * Cây lương thực: Tổng sản lượng lương thực năm 2013 là 678,8 tấn đạt 51,2% kế hoạch.

- Lúa: 472,5 tấn - Cây Ngô: 206,3 tấn n 7 - Cây lạc: 28 tấn Cây lúa là cây lương thực chính của xã với tổng diện tích là 90 ha đạt năng suất 52, tạ /ha. Cây màu chủ yếu là cây ngô với diện tích cả năm là 41,25 ha; có tổng sản lượng 206,3 tấn, đạt năng suất 50 tạ /ha. Cây Lạc diện tích cả năm là 20 ha đạt năng suất 14 tạ /ha.