Luận văn thạc sĩ tác động của tín dụng từ ngân hàng chính sách xã hội đến mức sống của hộ gia đình nghèo ở nông thôn việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích tác động của tín dụng từ ngân hàng chính sách xã hội đến mức sống của hộ gia đình nghèo ở nông thôn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Nhật Trường
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quỳnh Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Tác Động Của Tín Dụng Ngân Hàng Chính Sách Đến Mức Sống Của Hộ Gia Đình Nghèo
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn đề tài
• 1.6. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.1. Một số khái niệm
• 2.1.1. Khái niệm về tín dụng nông thôn chính thức
• 2.1.2. Khái niệm về hộ gia đình
• 2.1.3. Khái niệm về nghèo
• 2.1.4. Khái niệm về mức sống hộ gia đình
• 2.2. Vai trò của vốn tín dụng dành cho phát triển nông nghiệp nông thôn
• 2.2.1. Vai trò của vốn và tín dụng trong việc phát triển nông nghiệp
• 2.2.2. Vai trò của ngân hàng trong tín dụng khu vực nông thôn
• 2.2.3. Mối quan hệ giữa tín dụng và mức sống của hộ gia đình
• 2.2.4. Thị trường tín dụng nông thôn ở Việt Nam
• 2.2.4.1. Hệ thống các tổ chức tín dụng nông thôn ở Việt Nam
• 2.2.4.2. Vai trò của Nhà Nước trong thị trường tín dụng nông thôn
• 2.2.5. Tín dụng nông thôn của Ngân hàng Chính Sách Xã Hội
• 2.2.6. Một số nghiên cứu liên quan
• 2.2.7. Các nhân tố tác động đến thu nhập và chi tiêu của hộ gia đình
• 2.2.7.1. Các nhân tố thuộc về hộ gia đình
• 2.2.7.2. Các nhân tố thuộc về năng lực sản xuất của hộ gia đình
• 2.2.7.3. Các nhân tố thuộc về tiếp cận thị trường
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp khác biệt trong khác biệt (Different In Different – DID)
• 3.2. Phương pháp DID kết hợp với phương pháp hồi quy tuyến tính OLS
• 3.3. Các biến sử dụng trong mô hình
• 3.3.1. Biến phụ thuộc
• 3.3.2. Biến độc lập
• 3.4. Mô tả dữ liệu
• 3.5. Các bước xây dựng mô hình đánh giá tác động
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tác động của tín dụng VBSP đến thu nhập của hộ gia đình nghèo
• 4.2. Tác động của tín dụng VBSP đến chi tiêu của hộ gia đình nghèo
• 4.2.1. Tác động của tín dụng đến chi tiêu chung của nông hộ nghèo
• 4.2.2. Tác động của tín dụng đến chi tiêu cho giáo dục của hộ nghèo ở nông thôn
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.2. Một số hạn chế và hướng phát triển nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng ngân hàng chính sách và hộ nghèo

Tín dụng ngân hàng chính sách đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện mức sống của hộ nghèo ở nông thôn Việt Nam. Chính sách tín dụng này không chỉ giúp các hộ gia đình tiếp cận nguồn vốn mà còn tạo điều kiện cho họ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống. Theo nghiên cứu của Nguyễn Nhật Trường (2015), tín dụng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội (VBSP) đã có những tác động tích cực đến thu nhập và chi tiêu của hộ nghèo.

1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng chính sách

Tín dụng ngân hàng chính sách là các khoản vay được cung cấp bởi các tổ chức tín dụng thuộc Chính phủ, nhằm hỗ trợ các đối tượng chính sách, trong đó có hộ nghèo. Các khoản vay này thường có lãi suất thấp và điều kiện vay dễ dàng hơn so với tín dụng thương mại.

1.2. Tác động của tín dụng đến mức sống hộ nghèo

Nghiên cứu cho thấy rằng tín dụng từ ngân hàng chính sách không chỉ giúp hộ nghèo tăng thu nhập mà còn cải thiện chi tiêu cho giáo dục và y tế. Điều này góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm nghèo bền vững.

II. Vấn đề và thách thức trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng chính sách

Mặc dù tín dụng ngân hàng chính sách mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc tiếp cận nguồn vốn này. Nhiều hộ nghèo vẫn gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ vay vốn, hoặc không đủ điều kiện để được vay. Điều này dẫn đến việc không phải tất cả hộ nghèo đều có thể hưởng lợi từ chính sách này.

2.1. Rào cản trong việc tiếp cận tín dụng

Nhiều hộ nghèo không có tài sản thế chấp hoặc không đủ thông tin về các chương trình tín dụng, dẫn đến việc họ không thể tiếp cận nguồn vốn cần thiết cho sản xuất.

2.2. Thiếu thông tin và hỗ trợ

Việc thiếu thông tin về các chính sách tín dụng và quy trình vay vốn cũng là một trong những nguyên nhân khiến hộ nghèo không thể tiếp cận được nguồn vốn từ ngân hàng chính sách.

III. Phương pháp cải thiện tiếp cận tín dụng cho hộ nghèo

Để nâng cao hiệu quả của tín dụng ngân hàng chính sách, cần có những phương pháp cải thiện trong việc tiếp cận nguồn vốn cho hộ nghèo. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường truyền thông, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các hộ gia đình.

3.1. Tăng cường truyền thông về chính sách tín dụng

Cần có các chương trình truyền thông hiệu quả để nâng cao nhận thức của hộ nghèo về các chính sách tín dụng và cách thức tiếp cận nguồn vốn.

3.2. Đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật

Cung cấp các khóa đào tạo về quản lý tài chính và sản xuất cho hộ nghèo sẽ giúp họ sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay, từ đó nâng cao thu nhập và mức sống.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tín dụng ngân hàng chính sách

Nghiên cứu cho thấy rằng tín dụng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội đã có những tác động tích cực đến thu nhập và chi tiêu của hộ nghèo. Các hộ gia đình tham gia vào chương trình tín dụng này đã có sự cải thiện rõ rệt về mức sống.

4.1. Kết quả từ nghiên cứu thực tiễn

Theo số liệu từ Khảo sát mức sống hộ gia đình Việt Nam, hộ nghèo có tiếp cận tín dụng từ ngân hàng chính sách đã tăng thu nhập bình quân đầu người lên đáng kể so với những hộ không tham gia.

4.2. Tác động đến chi tiêu cho giáo dục

Hộ nghèo sử dụng tín dụng ngân hàng chính sách không chỉ cải thiện thu nhập mà còn tăng chi tiêu cho giáo dục, giúp nâng cao trình độ học vấn cho thế hệ trẻ.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho tín dụng ngân hàng chính sách

Tín dụng ngân hàng chính sách đã chứng minh được vai trò quan trọng trong việc nâng cao mức sống của hộ nghèo. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện các chính sách và phương pháp để đảm bảo rằng tất cả hộ nghèo đều có thể tiếp cận nguồn vốn này một cách hiệu quả.

5.1. Đề xuất chính sách cải thiện tín dụng

Cần có các chính sách linh hoạt hơn trong việc cấp tín dụng cho hộ nghèo, bao gồm việc giảm bớt các yêu cầu về tài sản thế chấp và đơn giản hóa quy trình vay vốn.

5.2. Tương lai của tín dụng ngân hàng chính sách

Trong tương lai, tín dụng ngân hàng chính sách cần được mở rộng và cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của hộ nghèo, từ đó góp phần vào việc giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020, khu vực nông thôn chiếm hơn 80% dân số cả nước và đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực, phát triển kinh tế hộ gia đình và giảm nghèo đói. Tuy nhiên, thu nhập và mức sống của hộ gia đình nghèo ở nông thôn vẫn còn nhiều hạn chế. Tín dụng chính thức từ Ngân hàng Chính sách Xã hội (VBSP) được xem là một công cụ tài chính quan trọng nhằm hỗ trợ các hộ nghèo tiếp cận vốn vay ưu đãi để phát triển sản xuất và nâng cao mức sống. Nghiên cứu này tập trung đánh giá tác động của tín dụng từ VBSP đến mức sống của hộ gia đình nghèo ở nông thôn Việt Nam trong giai đoạn 2010-2012, dựa trên dữ liệu khảo sát mức sống hộ gia đình Việt Nam (VHLSS).

Mục tiêu nghiên cứu là xác định mối quan hệ giữa tín dụng chính thức và các chỉ tiêu mức sống như thu nhập bình quân đầu người, chi tiêu bình quân đầu người và chi tiêu cho giáo dục. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hộ nghèo ở nông thôn Việt Nam, sử dụng dữ liệu từ hai năm 2010 và 2012. Ý nghĩa nghiên cứu nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả của chính sách tín dụng ưu đãi trong việc cải thiện phúc lợi xã hội, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay và giảm nghèo bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về tín dụng nông thôn chính thức, mô hình hành vi quyết định của hộ gia đình trong điều kiện thị trường không hoàn hảo, và các nhân tố ảnh hưởng đến mức sống hộ gia đình. Tín dụng nông thôn chính thức được định nghĩa là các khoản vay do các tổ chức tín dụng thuộc khu vực chính phủ cung cấp, nhằm hỗ trợ phát triển sản xuất và nâng cao mức sống. Mô hình hành vi hộ gia đình cho thấy quyết định sản xuất và tiêu dùng phụ thuộc vào các yếu tố như giá cả thị trường, đặc trưng hộ gia đình, năng lực sản xuất và khả năng tiếp cận tín dụng.

Các khái niệm chính bao gồm: tín dụng nông thôn chính thức, hộ gia đình, nghèo và mức sống hộ gia đình. Mức sống được đo lường qua thu nhập và chi tiêu bình quân đầu người, đồng thời chi tiêu cho giáo dục được xem là chỉ tiêu phản ánh phúc lợi xã hội. Ngoài ra, các nhân tố như quy mô hộ, trình độ học vấn, diện tích đất sản xuất, tỷ lệ thu nhập phi nông nghiệp và vùng miền sinh sống cũng được xem xét ảnh hưởng đến mức sống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp giữa phương pháp khác biệt trong khác biệt (DID) và hồi quy tuyến tính bình phương nhỏ nhất (OLS) để đánh giá tác động của tín dụng từ VBSP. Dữ liệu được sử dụng là bộ dữ liệu bảng từ Khảo sát mức sống hộ gia đình Việt Nam (VHLSS) năm 2010 và 2012, với cỡ mẫu gồm 162 hộ nghèo tham gia vay tín dụng và 165 hộ nghèo không vay (nhóm đối chứng), đảm bảo tính liên kết và tương đồng giữa hai nhóm.

Phương pháp DID cho phép tách bạch tác động của tín dụng so với các yếu tố khác bằng cách so sánh sự thay đổi mức sống giữa nhóm tham gia và nhóm đối chứng trước và sau khi áp dụng chính sách tín dụng. Mô hình hồi quy OLS được sử dụng để kiểm soát các biến đặc trưng hộ gia đình như tuổi, giới tính, trình độ học vấn, dân tộc, quy mô hộ, diện tích đất sản xuất và vùng miền sinh sống. Các biến phụ thuộc gồm thu nhập bình quân đầu người, chi tiêu bình quân đầu người và chi tiêu giáo dục bình quân đầu người.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của tín dụng VBSP đến thu nhập bình quân đầu người: Kết quả mô hình DID kết hợp OLS cho thấy tín dụng từ VBSP không có tác động tích cực đáng kể đến thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình nghèo ở nông thôn trong giai đoạn 2010-2012. Mức thu nhập bình quân đầu người của nhóm vay vốn không tăng vượt trội so với nhóm không vay, với sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê ở mức 5%.

2. Tác động đến chi tiêu bình quân đầu người: Tín dụng cũng không làm tăng đáng kể tổng chi tiêu bình quân đầu người của hộ nghèo. Sự khác biệt về chi tiêu giữa nhóm vay và nhóm không vay không vượt quá khoảng 5%, không đủ để khẳng định tác động tích cực của tín dụng đến chi tiêu chung.

3. Tác động đến chi tiêu cho giáo dục: Ngược lại, tín dụng từ VBSP có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến chi tiêu bình quân đầu người cho giáo dục. Hộ nghèo vay vốn có mức chi tiêu cho giáo dục cao hơn khoảng 12% so với nhóm không vay, cho thấy tín dụng giúp các hộ đầu tư vào nguồn lực con người, nâng cao trình độ học vấn.

4. Ảnh hưởng của các nhân tố khác: Các yếu tố như dân tộc, trình độ giáo dục chủ hộ, quy mô hộ, hoạt động phi nông nghiệp và vùng miền sinh sống cũng ảnh hưởng đáng kể đến mức sống. Ví dụ, hộ gia đình người Kinh và Hoa có mức sống cao hơn so với các dân tộc thiểu số; trình độ học vấn cao làm tăng thu nhập và chi tiêu; quy mô hộ lớn làm giảm thu nhập bình quân đầu người.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy tín dụng chính thức từ VBSP chưa phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc tăng thu nhập và chi tiêu chung của hộ nghèo trong ngắn hạn, có thể do các khoản vay chủ yếu được sử dụng cho mục đích tiêu dùng hoặc sản xuất chưa hiệu quả. Tuy nhiên, tác động tích cực đến chi tiêu giáo dục phản ánh chính sách tín dụng đã góp phần nâng cao phúc lợi xã hội và tạo điều kiện cho phát triển bền vững lâu dài.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này tương đồng với nghiên cứu tại vùng Tây Bắc Việt Nam và một số nghiên cứu quốc tế cho thấy tín dụng vi mô có tác động tích cực đến chi tiêu giáo dục nhưng chưa chắc đã làm tăng thu nhập ngay lập tức. Các biểu đồ phân phối thu nhập và chi tiêu có thể minh họa sự khác biệt giữa nhóm vay và nhóm không vay qua các năm khảo sát, giúp trực quan hóa tác động của tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo cho hộ nghèo: Cần tổ chức các chương trình đào tạo kỹ năng sản xuất, quản lý tài chính nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, giúp tăng thu nhập bền vững. Chủ thể thực hiện là các cơ quan chính quyền địa phương phối hợp với VBSP, thực hiện trong vòng 2 năm tới.

2. Mở rộng và đa dạng hóa các hình thức tín dụng: VBSP nên phát triển thêm các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu đa dạng của hộ nghèo, như tín dụng dài hạn, tín dụng không thế chấp, nhằm giảm rào cản tiếp cận vốn. Thời gian triển khai trong 3 năm, do VBSP chủ trì.

3. Tăng cường chính sách hỗ trợ giáo dục: Khuyến khích các hộ nghèo sử dụng vốn vay để đầu tư vào giáo dục, đồng thời phối hợp với các chương trình học bổng, hỗ trợ học phí nhằm giảm gánh nặng tài chính. Chủ thể là Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng VBSP, thực hiện liên tục.

4. Cải thiện cơ sở hạ tầng và tiếp cận thị trường: Đầu tư phát triển giao thông, thông tin liên lạc và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất tại vùng nông thôn để tạo điều kiện thuận lợi cho hộ nghèo phát triển kinh tế. Chủ thể là các cấp chính quyền địa phương và Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, thực hiện trong 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách: Để xây dựng và điều chỉnh các chính sách tín dụng ưu đãi, giảm nghèo và phát triển nông thôn dựa trên bằng chứng thực nghiệm về tác động của tín dụng.

2. Ngân hàng Chính sách Xã hội và các tổ chức tín dụng: Để cải tiến sản phẩm tín dụng, nâng cao hiệu quả cho vay và hỗ trợ khách hàng nghèo tiếp cận vốn hiệu quả hơn.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế phát triển: Để tham khảo phương pháp nghiên cứu DID kết hợp OLS và các kết quả thực nghiệm về tín dụng vi mô và mức sống hộ nghèo.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan phát triển: Để thiết kế các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và phát triển cộng đồng dựa trên các yếu tố ảnh hưởng đến mức sống hộ nghèo.

Câu hỏi thường gặp

1. Tín dụng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội có giúp tăng thu nhập hộ nghèo không?
   Nghiên cứu cho thấy tín dụng chưa có tác động tích cực rõ rệt đến thu nhập bình quân đầu người trong giai đoạn 2010-2012, có thể do vốn vay chưa được sử dụng hiệu quả hoặc thời gian quan sát còn ngắn.

2. Tín dụng có ảnh hưởng đến chi tiêu giáo dục của hộ nghèo không?
   Có, tín dụng từ VBSP làm tăng chi tiêu bình quân đầu người cho giáo dục khoảng 12%, giúp nâng cao trình độ học vấn và phát triển nguồn nhân lực.

3. Những yếu tố nào khác ảnh hưởng đến mức sống của hộ nghèo?
   Các yếu tố như dân tộc, trình độ học vấn, quy mô hộ, hoạt động phi nông nghiệp và vùng miền sinh sống đều có ảnh hưởng đáng kể đến thu nhập và chi tiêu của hộ gia đình.

4. Phương pháp DID kết hợp OLS có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Phương pháp này giúp tách bạch tác động của tín dụng so với các yếu tố khác, đánh giá chính xác hơn hiệu quả của chương trình tín dụng trên mức sống hộ nghèo.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo?
   Cần kết hợp hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng và cải thiện cơ sở hạ tầng để giúp hộ nghèo sử dụng vốn vay hiệu quả, tăng thu nhập và cải thiện mức sống.

Kết luận

• Tín dụng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội không tác động tích cực rõ rệt đến thu nhập và chi tiêu chung của hộ nghèo trong giai đoạn 2010-2012.
• Tín dụng có tác động tích cực và có ý nghĩa đến chi tiêu cho giáo dục, góp phần nâng cao phúc lợi xã hội.
• Các yếu tố như dân tộc, trình độ học vấn, quy mô hộ và vùng miền cũng ảnh hưởng đáng kể đến mức sống hộ nghèo.
• Phương pháp DID kết hợp OLS là công cụ hiệu quả để đánh giá tác động chính sách tín dụng trong nghiên cứu thực nghiệm.
• Cần triển khai các giải pháp hỗ trợ kỹ thuật, đa dạng hóa tín dụng và cải thiện cơ sở hạ tầng để nâng cao hiệu quả tín dụng và giảm nghèo bền vững.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu mở rộng thời gian quan sát, đánh giá tác động dài hạn của tín dụng và triển khai các đề xuất chính sách nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay.

Các nhà hoạch định chính sách và tổ chức tín dụng cần phối hợp chặt chẽ để hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi, đồng thời tăng cường hỗ trợ kỹ thuật cho hộ nghèo nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Giới thiệu chung vấn đề ngiên cứu, gồm: Vấn đề nghiên cứu; Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu; Đối tượng và phạm vi nghiên cứu; Phương pháp nghiên cứu; Ý nghĩa thực tiễn đề tài; Kết cấu của đề tài. Chương 2 : Tổng quan lý thuyết nghiên cứu, gồm: Một số khái niệm nghiên cứu liên quan; Vai trò của vốn tín dụng từ ngân hàng trong nông nghiệp và nông thôn; Vai trò của Nhà Nước trong thị trường tín dụng nông thôn; Các nghiên cứu liên quan. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Chương 3 : Phương pháp nghiên cứu, gồm : Trình bày phương pháp được sử dụng trong đánh giá tác động như phương pháp DID; sự kết hợp giữa DID và hồi quy OLS; Các biến sử dụng trong mô hình; Mô tả dữ liệu; Xây dựng mô hình Chương 4 : Kết quả nghiên cứu, gồm : Dựa trên phương pháp và mô hình xây dựng, chương này tiến hành trình bày kết quả nghiên cứu và phân tích tác động của tín dụng ngân hàng đến thu nhập, chi tiêu chung và chi tiêu cho giáo dục của hộ gia đình nghèo ở nông thôn Việt Nam. Chương 5 : Kết luận và hàm ý chính sách, chương này nhằm tóm lược chính các kết quả của chương 4 và đưa ra những gợi ý chính sách tín dụng phù hợp với thực tiễn nghiên cứu.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU 2.1 Một số khái niệm 2.1 Khái niệm về tín dụng nông thôn chính thức Tín dụng là gì ? Theo Lê Thanh Tâm (2008) thì tín dụng là khái niệm thể hiện mối quan hệ giữa người đi vay và người cho vay. Một định nghĩa tổng quát hơn thì tín dụng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ chủ thể này sang chủ thể khác trong một khoảng thời gian xác định với một khoảng chi phí nhất định (Nguyễn Minh Kiều, 2008). Tín dụng nông thôn là gì ? Theo Quỹ phát triển nông nghiệp thế giới (2009) đưa ra khái niệm “Tài chính nông thôn là các giao dịch tài chính liên quan đến các hoạt động nông nghiệp và phi nông nghiệp diễn ra giữa các hộ gia đình và các thể chế ở khu vực nông thôn”. Như vậy, có thể thấy tín dụng nông thôn là một bộ phận của tài chính nông thôn, cung cấp các dịch vụ tài chính của ngân hàng cho riêng thị trường nông thôn về các khoản vay dành cho hộ gia đình có sản xuất trong nông nghiệp, các hộ có hoàn cảnh khó khăn nhằm phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Tín dụng nông thôn chính thức là gì ? Lê Thanh Tâm (2008) cũng cho rằng: “Tín dụng nông thôn chính thức là các khoản vay được cung cấp bởi các tổ chức tín dụng thuộc khu vực Chính Phủ ủy quyền và phải tuân theo các quy định và sự kiểm soát của ngành ngân hàng”.2 Khái niệm về hộ gia đình Hộ gia đình là một trong những khái niệm chưa có một định nghĩa thống nhất giữa các nước trên thế giới. Tùy thuộc vào bản sắc văn hóa, phong tục tập quán của từng tổ chức, từng quốc gia, từng châu lục mà có những cách định nghĩa khác nhau. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Phòng Thống Kê Liên Hiệp Quốc (United Nations Statistics Division) 1 đã đưa ra khái niệm về hộ gia đình bao gồm hộ gia đình một người và hộ gia đình nhiều người. Đây có thể được xem là định nghĩa được nhiều nghiên cứu sử dụng, cụ thể: “Hộ gia đình một người được định nghĩa như là một sự sắp xếp, trong đó một thành viên cung cấp thực phẩm và các yếu tố cần thiết cho nhu cầu bản thân mà không cần kết hợp với bất kỳ người nào khác để tạo thành một phần của một hộ gia đình đa thành viên”.

“Hộ gia đình nhiều người, được định nghĩa là một nhóm của hai hay nhiều thành viên cùng chung sống với nhau và cùng lập dự phòng chung cho thực phẩm và các yếu tố cần thiết khác cho cuộc sống. Những người trong hộ gia đình này có thể góp chung thu nhập của họ và hình thành một ngân sách chung với mức độ nhiều hay ít; những người này có thể có mối quan hệ hoặc không có quan hệ hoặc một sự kết hợp của những người liên quan và không liên quan”. Ngoài ra, ở Việt Nam, hộ gia đình được định nghĩa và quy định chi tiết tại Điều 106 của Bộ Luật Dân Sự 2005: “Hộ gia đình mà các thành viên có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh tế chung trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp hoặc một số lĩnh vực sản xuất – kinh doanh khác do pháp luật quy định là chủ thể khi tham gia quan hệ dân sự thuộc các lĩnh vực này”. Các định nghĩa trên có thể được sử dụng để xác định một hộ gia đình với các đặc điểm chính: Hộ gia đình là tập hợp một nhóm người có chung huyết thống với nhau hay không chung huyết thống.

Ăn chung và góp chung thu nhập tạo nguồn ngân sách chung được phân phối và sử dụng để mua lương thực, thực phẩm Có thê sống chung với nhau hoặc không sống chung trong một ngôi nhà Có thể cùng tham gia vào quá trình sản xuất.org/unsd/demographic/sconcerns/fam/fammethods.htm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Khái niệm về nghèo Nghèo là một khái niệm chưa có một định nghĩa cụ thể, chính xác và chung nhất. Tùy theo mỗi quan điểm nghiên cứu của từng quốc gia mà có những định nghĩa và tiêu chuẩn về nghèo khác nhau. Mỗi tổ chức có các xác định nghèo dựa trên các tiêu chí về thu nhập, mức sống và nhu cầu tham gia quá trình phát triển của xã hội,…Nhìn chung thì nghèo thường được hiểu như là một người có mức thu nhập hoặc chi tiêu không đáp ứng được các nhu cầu cơ bản của cuộc sống và bị hạn chế trong việc tham gia các hoạt động của xã hội.  Một số quan điểm về nghèo: Nghèo được định nghĩa theo cách khác tại Hội nghị bàn về giảm nghèo đói ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Bangkok, Thái Lan vào tháng 9-1993: “Nghèo là tình trạng một bộ phân dân cư không được hưởng và thỏa mãn nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của các địa phương” Hội nghị Thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội được tổ chức tại Copenhaghen ở Đan Mạch năm 1995 đã đưa ra khái niệm về nghèo: “ Người nghèo là tất cả những ai có thu nhập bình quân đầu người dưới một đô la một ngày, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại” Trong Báo cáo phát triển Việt Nam năm 2004, Ngân Hàng Thế Giới cho rằng “Nghèo là tình trạng thiếu thốn nhiều phương tiện, thu nhập hạn chế hoặc thiếu cơ hội tạo ra thu nhập, thiếu tài sản để đảm bảo tiêu dùng trong những lúc khó khăn, dễ bị tổn thương trước những hoàn cảnh bất lợi, ít có khả năng truyền đạt nhu cầu đến những người có khả năng giải quyết, ít được tham gia vào quá trình ra quyết định,…” Theo Abapia Sen, chuyên gia thuộc Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), cho rằng “Nghèo là sự thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển của cộng đồng”.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Khái niệm về mức sống hộ gia đình Mức sống là một khái niệm, phạm trù kinh tế - xã hội đặc trưng mức thỏa mãn nhu cầu về thể chất, tinh thần và xã hội của con người. Được thể hiện bằng hệ thống các chỉ tiêu số lượng và chất lượng của các điều kiện sinh hoạt và lao động của con người. Mức sống và các chỉ tiêu thể hiện nó là do tính chất của hình thái kinh tế - xã hội quyết định. Do vậy nói đến mức sống thì không đơn thuần chỉ là khía cạnh kinh tế vật chất mà nó bao hàm cả yếu tố về mặt tinh thần liên quan đến sự ổn định – phát triển xã hội nói chung và từng hộ gia đình nói riêng.

Mức sống hộ gia đình thể hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau nên có nhiều chỉ tiêu đo lường mức sống. Tuy nhiên, trong nghiên cứu đánh giá tác động của một chương trình hay chính sách thì hầu hết các nhà nghiên cứu đều sử dụng hai tham số chính làm biến đại diện cho mức sống hộ gia đình hay mức sống dân cư 2 là thu nhập và chi tiêu. Thu nhập của hộ gia đình là toàn bộ số tiền và giá trị hiện vật mà hộ và các thành viên của hộ nhận được trong một thời gian nhất định, bao gồm: (1) Thu từ tiền công, tiền lương; (2) Thu từ sản xuất nông, lâm nghiệp, thuỷ sản (đã trừ chi phí sản xuất và thuế sản xuất); (3) Thu từ sản xuất ngành nghề phi nông, lâm nghiệp, thuỷ sản (đã trừ chi phí sản xuất và thuế sản xuất); (4) Thu khác được tính vào thu nhập (không tính tiền rút tiết kiệm, bán tài sản, vay thuần tuý, thu nợ và các khoản chuyển nhượng vốn nhận được). Chi tiêu hộ gia đình là tổng số tiền và giá trị hiện vật mà hộ và các thành viên của hộ đã chi cho tiêu dùng trong một thời gian nhất định, bao gồm cả tự sản, tự tiêu về lương thực, thực phẩm, phi lương thực, thực phẩm và các khoản chi tiêu khác (biếu, đóng góp.

Các khoản chi tiêu của hộ không bao gồm chi phí sản xuất, thuế sản xuất, gửi tiết kiệm, cho vay, trả nợ và các khoản chi tương tự.htm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Vai trò của vốn tín dụng dành cho phát triển nông nghiệp và nông thôn 2.1 Vai trò của vốn và tín dụng trong phát triển nông nghiệp Vai trò của vốn trong phát triển nông nghiệp Theo Sung Sang Park (1992) đưa ra mô hình sản xuất nông nghiệp theo các giai đoạn phát triển, trong đó có nhấn mạnh vai trò của vốn đối với khu vực nông nghiệp. Mô hình gồm ba giai đoạn: Giai đoạn sơ khai là giai đoạn mà sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào các điều kiện tự nhiên ( thời tiết, khí hậu, đất đai canh tác,…) và nguồn lao động. Quá trình sản xuất theo quy luật năng suất biên giảm dần do lao động không được chuyển từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Vốn ít được chú trọng đầu tư trong giai đoạn sơ khai.