Tín dụng Carbon và Chương Trình Thương Mại Phát Thải của Liên Minh Châu Âu: Đối Sách của Việt Nam

Luận văn thạc sĩ: Tín dụng Carbon trong chương trình thương mại phát thải EU và đối sách của Việt Nam. Nghiên cứu, phân tích tác động và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Phạm Thùy Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Thị Tường Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế Quốc tế
• Đề tài: Tín dụng carbon trong chương trình thương mại phát thải của Liên minh châu Âu và đối sách của Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG CARBON VÀ CHƯƠNG TRÌNH THƯƠNG MẠI PHÁT THẢI
• 1.1. Tổng quan về tín dụng carbon
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Thị trường carbon và hình thức giao dịch tín dụng carbon
• 1.2. Tổng quan về chương trình thương mại phát thải (ETS – Emission Trading Scheme)
• 1.2.1. Mối quan hệ giữa tín dụng carbon và thương mại phát thải
• 1.2.2. ETS trên thế giới và một số bài học kinh nghiệm
• 1.2.2.1. ETS trên thế giới
• 1.2.2.2. Một số bài học kinh nghiệm từ các ETS trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: TÍN DỤNG CARBON TRONG CHƯƠNG TRÌNH THƯƠNG MẠI PHÁT THẢI CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU (EU ETS)
• 2.1. Tổng quan về EU ETS
• 2.1.1. Cơ chế hoạt động của EU ETS
• 2.1.2. Cấu trúc và vận hành EU ETS
• 2.1.3. Cơ sở pháp lý và thể chế của EU ETS
• 2.2. Tín dụng carbon qua các giai đoạn hoạt động của EU ETS
• 2.2.1. Giai đoạn II (2008-2012)
• 2.2.2. Giai đoạn III (2013-2020)
• 2.2.3. Giai đoạn IV (2021-2030)
• 2.3. Bài học kinh nghiệm từ EU ETS
• 2.3.1. Đánh giá hành trình của tín dụng carbon trong EU ETS
• 2.3.2. Tác động của EU ETS đến khí hậu và kinh tế
• 2.3.3. Thách thức và triển vọng của EU ETS
• 2.3.4. Bài học kinh nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỐI SÁCH CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH TÍN DỤNG CARBON VÀ THƯƠNG MẠI PHÁT THẢI TOÀN CẦU
• 3.1. Thực trạng thị trường carbon tại Việt Nam
• 3.1.1. Bối cảnh giảm phát thải carbon ở Việt Nam
• 3.1.2. Một số cơ chế giảm phát thải trên thế giới mà Việt Nam tham gia
• 3.2. Đánh giá và so sánh
• 3.2.1. Đánh giá thị trường carbon ở Việt Nam
• 3.2.2. So sánh EU ETS và ETS đang xem xét ở Việt Nam
• 3.3. Hàm ý chính sách cho Việt Nam
• 3.3.1. Hàm ý chính sách cho Việt Nam về tín dụng carbon
• 3.3.2. Hàm ý chính sách cho Việt Nam về một Chương trình Thương Mại phát thải
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng carbon và Chương trình Thương mại Phát thải

Chương này trình bày tổng quan về tín dụng carbon và Chương trình Thương mại Phát thải (ETS). Tín dụng carbon được định nghĩa là giấy phép cho phép chủ sở hữu phát thải một lượng khí nhà kính nhất định, thường là một tấn carbon dioxide tương đương (tCO2e). Tín dụng này có thể được mua bán trên thị trường carbon, cho phép các doanh nghiệp linh hoạt trong việc đáp ứng các mục tiêu giảm phát thải. Thị trường carbon hoạt động dựa trên nguyên tắc cung và cầu, với việc chính phủ đặt ra giới hạn phát thải và các doanh nghiệp mua bán tín dụng để đáp ứng giới hạn này. ETS là một hệ thống thị trường được thiết kế để kiểm soát phát thải khí nhà kính bằng cách đặt ra giới hạn phát thải tổng thể và cho phép các doanh nghiệp mua bán tín dụng phát thải. Mối quan hệ giữa tín dụng carbon và ETS là tín dụng carbon là công cụ giao dịch chính trong ETS. ETS được xem là một trong những công cụ hiệu quả nhất để giảm phát thải khí nhà kính trên quy mô lớn. Chương này cũng giới thiệu một số ETS trên thế giới và bài học kinh nghiệm từ các chương trình này, bao gồm việc thiết lập giới hạn phát thải, phân bổ tín dụng, và giám sát, báo cáo, kiểm chứng (MRV). Ví dụ, kinh nghiệm từ EU ETS cho thấy việc đặt ra giới hạn phát thải giảm dần theo thời gian là rất quan trọng để đạt được mục tiêu giảm phát thải dài hạn.

II. Tín dụng Carbon trong Chương trình Thương mại Phát thải của Liên minh Châu Âu EU ETS

Chương này tập trung phân tích EU ETS, chương trình thương mại phát thải lớn nhất và lâu đời nhất trên thế giới. EU ETS hoạt động theo cơ chế "cap and trade", trong đó giới hạn phát thải được đặt ra và giảm dần theo thời gian. Các doanh nghiệp được phân bổ một lượng tín dụng phát thải nhất định (EUA) và có thể mua bán EUA trên thị trường để đáp ứng giới hạn phát thải của mình. Cấu trúc của EU ETS bao gồm các giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn có những quy định và mục tiêu cụ thể. Chương trình này được hỗ trợ bởi một cơ sở pháp lý và thể chế mạnh mẽ. Chương này phân tích hoạt động của tín dụng carbon qua các giai đoạn của EU ETS, từ giai đoạn I (2005-2007) đến giai đoạn IV (2021-2030). Qua mỗi giai đoạn, EU ETS đã được điều chỉnh và cải thiện để khắc phục những hạn chế và tăng cường hiệu quả. Ví dụ, việc thành lập Quỹ Dự trữ Ổn định Thị trường (MSR) trong giai đoạn III nhằm giải quyết vấn đề dư thừa EUA và ổn định giá EUA. Chương này cũng phân tích tác động của EU ETS đến khí hậu và kinh tế, cũng như những thách thức và triển vọng của chương trình này. "Giá EUA từ ngày 26/10/2009 đến ngày 13/05/2019" được sử dụng để minh họa biến động giá tín dụng carbon và tác động của các yếu tố thị trường. Cuối cùng, chương này rút ra những bài học kinh nghiệm từ EU ETS cho các quốc gia khác, bao gồm việc thiết lập giới hạn phát thải phù hợp, cơ chế phân bổ hiệu quả, và hệ thống MRV đáng tin cậy.

III. Đối sách của Việt Nam trong bối cảnh tín dụng carbon và thương mại phát thải toàn cầu

Chương này đánh giá thực trạng thị trường carbon tại Việt Nam và đề xuất các đối sách cho Việt Nam trong bối cảnh tín dụng carbon và thương mại phát thải toàn cầu. Bối cảnh giảm phát thải carbon ở Việt Nam được phân tích, bao gồm các cam kết quốc tế và chính sách quốc gia về biến đổi khí hậu. Việt Nam đã tham gia một số cơ chế giảm phát thải trên thế giới, như Cơ chế Phát triển Sạch (CDM). Tuy nhiên, thị trường carbon tại Việt Nam vẫn còn ở giai đoạn sơ khai. Chương này đánh giá thị trường carbon ở Việt Nam và so sánh với EU ETS. Bảng "So sánh EU ETS và ETS đang xem xét ở Việt Nam" được sử dụng để làm rõ sự khác biệt giữa hai chương trình. Từ đó, chương này đề xuất các hàm ý chính sách cho Việt Nam về tín dụng carbon và ETS. Các hàm ý này bao gồm việc xây dựng khung pháp lý và thể chế cho thị trường carbon, phát triển hệ thống MRV, và nâng cao năng lực cho các bên liên quan. Chương này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học hỏi kinh nghiệm từ các ETS thành công trên thế giới, như EU ETS, để xây dựng một chương trình thương mại phát thải hiệu quả và phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức toàn cầu với những tác động nghiêm trọng đến môi trường và kinh tế. Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc, từ năm 1997 đến 2016 đã xảy ra khoảng 11.000 sự kiện thời tiết cực đoan, gây thiệt hại ước tính lên tới 3,16 nghìn tỷ USD và làm hơn 524.000 người thiệt mạng. Từ năm 1980, lượng khí nhà kính đã tăng gấp đôi, làm nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng ít nhất 0,7 độ C. Trong bối cảnh đó, tín dụng carbon và chương trình thương mại phát thải (ETS) được xem là công cụ hiệu quả để giảm phát thải khí nhà kính một cách kinh tế và bền vững.

Luận văn tập trung nghiên cứu tín dụng carbon trong chương trình thương mại phát thải của Liên minh châu Âu (EU ETS) và đối sách của Việt Nam nhằm xây dựng cơ sở khoa học cho việc phát triển thị trường carbon tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu từ năm 2005 đến 2019, tập trung phân tích cơ chế hoạt động, cấu trúc, các giai đoạn vận hành của EU ETS, đồng thời đánh giá thực trạng và đề xuất chính sách phù hợp cho Việt Nam. Mục tiêu là làm rõ bản chất tín dụng carbon, vai trò của ETS trong giảm phát thải, cũng như rút ra bài học kinh nghiệm từ EU ETS để áp dụng hiệu quả tại Việt Nam.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang xem xét xây dựng chương trình thương mại phát thải, góp phần hỗ trợ chính sách khí hậu quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế xanh và hội nhập quốc tế về biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết thị trường tín dụng carbon: Tín dụng carbon được định nghĩa là giấy phép hoặc chứng chỉ cho phép chủ sở hữu phát thải một tấn CO2 hoặc khí nhà kính tương đương. Thị trường carbon là nơi giao dịch các tín dụng này nhằm đạt mục tiêu giảm phát thải hiệu quả về chi phí.

• Mô hình "Cap and Trade" (Giới hạn và Thương mại): Đây là cơ chế cốt lõi của ETS, trong đó giới hạn phát thải được đặt ra cho các thành viên tham gia, và họ có thể mua bán tín dụng phát thải để tuân thủ giới hạn này.

• Khái niệm rò rỉ carbon: Rủi ro khi các doanh nghiệp chuyển sản xuất sang khu vực có quy định phát thải lỏng lẻo hơn, làm giảm hiệu quả môi trường của ETS.

• Khung pháp lý ETS: Bao gồm các quy định về phát hành, phân bổ, giám sát, báo cáo và xác minh phát thải (MRV), cũng như các biện pháp xử phạt vi phạm.

• Khái niệm tín dụng bù đắp carbon (carbon offset credit): Tín dụng được tạo ra từ các dự án giảm phát thải tự nguyện, bổ sung cho các hoạt động giảm phát thải bắt buộc trong ETS.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Luận văn sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo chính thức của Liên minh châu Âu, Hiệp hội Hành động Carbon Quốc tế (ICAP), các tài liệu pháp lý, báo cáo khoa học và các nghiên cứu trước đây về ETS và tín dụng carbon.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích định tính và định lượng, tổng hợp lý thuyết, phân loại và hệ thống hóa các khái niệm liên quan đến tín dụng carbon và ETS. Phân tích so sánh giữa EU ETS và thực trạng thị trường carbon tại Việt Nam.

• Phương pháp tổng hợp kinh nghiệm: Rút ra bài học kinh nghiệm từ các giai đoạn vận hành EU ETS và các chương trình ETS trên thế giới để đề xuất chính sách phù hợp cho Việt Nam.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ 2005 đến 2019, bao gồm các giai đoạn vận hành EU ETS (I-IV) và các chính sách khí hậu quốc tế liên quan.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Phân tích dữ liệu từ khoảng 11.000 nhà máy và dây chuyền sản xuất thuộc 28 quốc gia thành viên EU, cùng các hoạt động hàng không trong khu vực EEA.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ chế hoạt động và cấu trúc EU ETS: EU ETS vận hành theo nguyên tắc "cap and trade" với giới hạn phát thải giảm dần hàng năm (hệ số giảm tuyến tính hiện là 1,74% mỗi năm). Giai đoạn III (2013-2020) có giới hạn phát thải khoảng 2.084 triệu tCO2e, chiếm khoảng 40% tổng lượng phát thải GHG của EU. Khoảng 11.000 nhà máy và dây chuyền sản xuất tham gia, cùng với ngành hàng không từ năm 2012.

2. Giá tín dụng carbon và thị trường giao dịch: Giá EUA (European Union Allowance) biến động qua các giai đoạn, với mức giá dao động từ 2-3 USD/tấn trong giai đoạn II đến mức cao hơn trong giai đoạn III. Thị trường thứ cấp phát triển mạnh với các công cụ phái sinh giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro giá.

3. Bài học kinh nghiệm từ EU ETS và các ETS khác: Các chương trình ETS trên thế giới như RGGI (Mỹ), NZ ETS (New Zealand) cho thấy việc thiết lập giới hạn hợp lý, quản lý thặng dư tín dụng và kiểm soát tín dụng bù đắp là yếu tố quyết định hiệu quả. Ví dụ, RGGI đã giảm phát thải 33% từ 2005-2009 nhờ điều chỉnh giới hạn và quản lý thặng dư tín dụng.

4. Thực trạng thị trường carbon tại Việt Nam: Việt Nam đang trong quá trình xem xét xây dựng ETS, chưa có thị trường carbon chính thức. So sánh với EU ETS cho thấy Việt Nam cần hoàn thiện khung pháp lý, hệ thống MRV và chính sách phân bổ tín dụng phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công của EU ETS là do cơ chế giới hạn phát thải rõ ràng, hệ thống giám sát và xác minh chặt chẽ, cùng với thị trường giao dịch phát triển linh hoạt. Việc áp dụng các biện pháp linh hoạt như ngân hàng tín dụng, vay mượn và tín dụng bù đắp giúp doanh nghiệp có nhiều lựa chọn giảm phát thải với chi phí thấp nhất.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã phân tích sâu sắc hơn về hành trình tín dụng carbon qua các giai đoạn EU ETS, đồng thời liên kết các bài học kinh nghiệm quốc tế với bối cảnh Việt Nam. Việc xây dựng ETS tại Việt Nam cần chú trọng đến việc tránh rò rỉ carbon, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong phân bổ tín dụng, cũng như phát triển thị trường thứ cấp để tăng tính thanh khoản.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động giá EUA qua các giai đoạn, bảng so sánh các ETS trên thế giới và sơ đồ cơ chế hoạt động EU ETS để minh họa rõ ràng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh cho ETS tại Việt Nam: Ban hành luật và các văn bản hướng dẫn chi tiết về phát hành, phân bổ, giám sát, báo cáo và xác minh phát thải (MRV), cũng như xử phạt vi phạm. Thời gian thực hiện trong 2-3 năm, do Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì phối hợp với các bộ ngành liên quan.

2. Thiết lập hệ thống giám sát, báo cáo và xác minh (MRV) hiệu quả: Đầu tư công nghệ và đào tạo nhân lực để đảm bảo dữ liệu phát thải chính xác, minh bạch. Thời gian triển khai 1-2 năm, phối hợp giữa cơ quan quản lý môi trường và các doanh nghiệp.

3. Phát triển thị trường giao dịch tín dụng carbon thứ cấp: Xây dựng sàn giao dịch carbon, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mua bán tín dụng linh hoạt, tăng tính thanh khoản và ổn định giá. Thời gian 3-5 năm, phối hợp với các tổ chức tài chính và sàn giao dịch.

4. Áp dụng các biện pháp linh hoạt trong ETS: Cho phép ngân hàng tín dụng, vay mượn và sử dụng tín dụng bù đắp trong giới hạn hợp lý để giảm chi phí tuân thủ và khuyến khích đầu tư công nghệ sạch. Thời gian áp dụng song song với xây dựng khung pháp lý.

5. Tăng cường hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm: Tham gia các mạng lưới ETS quốc tế, học hỏi từ EU ETS và các chương trình khác để nâng cao hiệu quả vận hành và tránh rủi ro rò rỉ carbon. Thời gian liên tục, do Bộ Ngoại giao và Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý môi trường: Nhận diện các yếu tố cần thiết để xây dựng và vận hành ETS hiệu quả, từ đó thiết kế chính sách phù hợp với điều kiện Việt Nam.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong các ngành công nghiệp phát thải cao: Hiểu rõ cơ chế tín dụng carbon và ETS để chủ động tham gia thị trường, tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo về kinh tế môi trường: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về thị trường carbon và chính sách khí hậu.

4. Các tổ chức quốc tế và nhà tài trợ hỗ trợ phát triển bền vững: Đánh giá thực trạng và tiềm năng phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, từ đó xây dựng các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và tài chính phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tín dụng carbon là gì và vai trò của nó trong giảm phát thải?
   Tín dụng carbon là giấy phép cho phép phát thải một tấn CO2 hoặc khí nhà kính tương đương. Nó tạo ra cơ chế thị trường để các tổ chức có thể mua bán quyền phát thải, giúp giảm phát thải hiệu quả về chi phí. Ví dụ, một công ty không thể giảm phát thải ngay lập tức có thể mua tín dụng từ công ty khác đã giảm thải vượt mức.

2. Chương trình thương mại phát thải (ETS) hoạt động như thế nào?
   ETS đặt ra giới hạn phát thải cho các thành viên tham gia và cho phép họ mua bán tín dụng phát thải để tuân thủ giới hạn này. Cơ chế này khuyến khích giảm phát thải ở nơi có chi phí thấp nhất, đồng thời tạo động lực đầu tư công nghệ sạch.

3. Việt Nam có thể học gì từ EU ETS khi xây dựng thị trường carbon?
   Việt Nam cần xây dựng khung pháp lý rõ ràng, hệ thống MRV hiệu quả, phát triển thị trường giao dịch linh hoạt và áp dụng các biện pháp linh hoạt như ngân hàng tín dụng. Đồng thời, cần chú ý tránh rò rỉ carbon và đảm bảo tính minh bạch, công bằng.

4. Tín dụng bù đắp carbon khác gì so với tín dụng phát thải?
   Tín dụng bù đắp carbon được tạo ra từ các dự án tự nguyện giảm phát thải ở nơi khác, bổ sung cho tín dụng phát thải bắt buộc trong ETS. Nó giúp doanh nghiệp hoặc cá nhân bù đắp lượng phát thải không thể giảm trực tiếp.

5. Làm thế nào để đảm bảo tính toàn vẹn môi trường của ETS?
   Thông qua hệ thống giám sát, báo cáo và xác minh (MRV) nghiêm ngặt, cùng với các biện pháp xử phạt vi phạm và giới hạn sử dụng tín dụng bù đắp hợp lý. Điều này giúp đảm bảo lượng phát thải thực tế giảm đúng như cam kết.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các khái niệm, cơ chế và cấu trúc của tín dụng carbon và chương trình thương mại phát thải, đặc biệt là EU ETS.
• Phân tích chi tiết các giai đoạn vận hành EU ETS, giá tín dụng carbon và bài học kinh nghiệm từ các ETS trên thế giới.
• Đánh giá thực trạng và tiềm năng phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các chính sách và giải pháp phù hợp.
• Nhấn mạnh vai trò quan trọng của khung pháp lý, hệ thống MRV và thị trường giao dịch trong thành công của ETS.
• Khuyến nghị Việt Nam cần nhanh chóng hoàn thiện các yếu tố này để xây dựng thị trường carbon hiệu quả, góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải quốc gia.

Next steps: Triển khai nghiên cứu chi tiết về thiết kế khung pháp lý và hệ thống MRV tại Việt Nam, đồng thời xây dựng kế hoạch đào tạo và nâng cao nhận thức cho các bên liên quan.

Call to action: Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG CARBON VÀ CHƯƠNG TRÌNH THƯƠNG MẠI PHÁT THẢI 1.1 Tổng quan về tín dụng carbon 1.1 Một số khái niệm 1.1 Tín dụng carbon (Carbon credit) Tín dụng carbon hay còn được gọi là tín chỉ carbon có rất nhiều cách hiểu. Theo Jennifer Cooper (2017): Tín dụng carbon là một thuật ngữ được sử dụng cho một giấy chứng nhận hoặc giấy phép thể hiện quyền hợp pháp để phát ra một tấn CO2 hoặc khí nhà kính tương đương. Theo Will Kenton (2019): Tín dụng carbon là giấy phép hoặc chứng chỉ cho phép chủ sở hữu, chẳng hạn như công ty, phát thải CO2 hoặc GHGs tương đương. Từ điển tiếng Anh Oxford có 2 định nghĩa về tín dụng carbon: Thứ nhất “Tín dụng carbon là một yếu tố quan trọng trong hệ thống giao dịch carbon quốc gia và quốc tế.

Một quốc gia hoặc tổ chức có quyền sản xuất một lượng carbon dioxide cụ thể và các loại khí khác gây ra sự nóng lên toàn cầu, được thể hiện dưới dạng tín dụng carbon, có thể được giao dịch giữa các quốc gia hoặc tổ chức.” Thứ hai “Tín dụng carbon một phần bù carbon, mà một người hoặc công ty có thể chọn mua như một cách để giảm mức độ carbon dioxide mà họ chịu trách nhiệm.” Theo điển tiếng Anh Collins: Tín dụng carbon là một khoản trợ cấp mà một số công ty nhất định có, cho phép họ đốt một lượng nhiên liệu hóa thạch nhất định. Cơ quan bảo vệ môi trường Victoria (2008) định nghĩa: Tín dụng carbon là một thuật ngữ chung để gán giá trị cho việc giảm hoặc bù lượng khí thải nhà kính. Tín dụng carbon thường tương đương với một tấn carbon dioxide tương đương (CO2-e). Tín dụng carbon có thể được sử dụng bởi một doanh nghiệp hoặc cá nhân để giảm lượng khí thải carbon của họ bằng cách đầu tư vào một hoạt động đã giảm hoặc cô lập khí nhà kính tại một địa điểm khác.

n 8 Như vậy, Tín dụng carbon đại diện cho quyền phát thải hợp pháp một tấn khí CO2 hoặc một tấn khí nhà kính (GHG) tương đương khác (tCO2e) của chủ sở hữu. Tín dụng carbon là một đơn vị tài chính về đo lường. Có 3 loại tín dụng carbon được mô tả như hình dưới đây: Tín dụng carbon Giấy phép phát thải = Trợ cấp phát thải Chứng nhận giảm thải = Chứng chỉ giảm thải Bù đắp carbon = Tín dụng bù đắp = Tín dụng bù đắp carbon Hình 1.1: Phân loại tín dụng carbon Nguồn: Tổng hợp của tác giả 1.2 Giấy phép phát thải (hay Trợ cấp phát thải) Giấy phép phát thải (Emission permit) và Trợ cấp phát thải (Emission allowance) đều có cùng nghĩa: là một loại tín dụng carbon được phát hành theo chu kỳ bởi chính phủ, quốc gia, hoặc tổ chức dành cho các thành viên tham gia vào chương trình thương mại phát thải mà chính phủ, quốc gia, hoặc tổ chức đó làm chủ. Giấy phép phát thải/Trợ cấp phát thải là công cụ để thành viên tham gia thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ của mình theo chương trình thương mại phát thải.

Đặc điểm của Trợ cấp khí thải:  Thông thường, đại diện cho một tấn carbon dioxide (tCO2) hoặc tấn carbon dioxide tương đương (tCO2e);  Được phát hành ra thị trường theo 2 cách: miễn phí và tính phí;  Được giao dịch giữa các thành viên;  Có giá trị sử dụng 1 lần;  Có thể dùng trong thị trường carbon khác nhau theo quy định; n 9 1.3 Chứng nhận giảm thải (hay Chứng chỉ giảm thải) Chứng nhận giảm thải (hay còn gọi là chứng chỉ giảm thải) là một loại tín dụng carbon, được chứng nhận bởi Liên Hợp Quốc (trên thị trường bắt buộc) hoặc chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc tế từ các tổ chức có quyền hạn (trên thị trường tự nguyện). Trong Nghị định Kyoto có 2 loại chứng nhận giảm thải:  Chứng nhận giảm thải CER từ Cơ chế phát triển sạch (CDM)  Đơn vị giảm thải ERU từ Cơ chế đồng thực hiện (JI) 1.4 Tín dụng bù đắp carbon (hay bù đắp carbon/tín dụng bù đắp) Các cụm từ Tín dụng bù đắp carbon (carbon offset credit), Bù đắp carbon (carbon offset), Tín dụng bù đắp (Offset credit), và Bù đắp (Offset) đều có cùng nghĩa: là một loại tín dụng carbon được tạo ra từ các dự án tự nguyện được thiết kế với mục đích giảm GHG. Cơ quan bảo vệ môi trường Victoria (2008) định nghĩa: Bù đắp carbon là một khoản đầu tư tiền tệ vào một dự án hoặc hoạt động ở nơi khác làm giảm lượng khí thải nhà kính hoặc cô lập carbon từ khí quyển được sử dụng để bù đắp lượng phát thải khí nhà kính. Các khoản bù đắp có thể được mua bởi một doanh nghiệp hoặc cá nhân trong thị trường tự nguyện (hoặc trong một chương trình giao dịch), phần bù carbon thường đại diện cho 1 tCO2e.

Bù đắp carbon được công nhận có giá trị khi dự án chủ được kiểm tra, xác minh và xác nhận một cách nghiêm ngặt. Bù đắp carbon bổ sung cho bất kỳ sự giảm phát thải nào có thể đạt được trong việc tuân thủ quy định hoặc tham gia vào chương trình bắt buộc. Do đó, bù đắp carbon được phép giao dịch ở bất cứ đâu trên thế giới. Các dự án bù đắp carbon có thể đạt được nhiều lợi ích hơn là chỉ cắt giảm khí nhà kính.

Chúng hỗ trợ chuyển giao công nghệ, tạo việc làm và cơ hội giáo dục, và mang lại lợi ích xã hội, kinh tế và môi trường cho các cộng đồng trên toàn thế giới. Các dự án bù đắp carbon điển hình bao gồm xây dựng tua-bin gió, trang trại năng lượng mặt trời, hỗ trợ các dự án giảm khí mê tan, trồng cây hoặc bảo tồn rừng.5 Giá carbon Cơ quan bảo vệ môi trường Victoria (2008) định nghĩa: Giá carbon là một giá trị kinh tế được đặt vào việc phát thải GHG từ hoạt động của con người. Giá carbon thường ở dạng thuế carbon hoặc chi phí giấy phép trong Chương trình thương mại phát thải. Giá carbon được thiết kế để tạo ra động lực để giảm lượng khí thải.

Ngân hàng thế giới (World Bank) định nghĩa: Giá carbon là một công cụ nắm bắt các chi phí bên ngoài của GHG, các chi phí phát thải mà công chúng phải trả, như thiệt hại cho mùa màng, chi phí chăm sóc sức khỏe từ sóng nhiệt và hạn hán và mất tài sản do lũ lụt và mực nước biển dâng cao và liên kết chúng với các nguồn phát thông qua một mức giá, thường ở dạng giá trên CO2 phát ra. Thay vì ra lệnh ai nên giảm khí thải ở đâu và như thế nào, giá carbon cung cấp tín hiệu kinh tế cho người phát và cho phép họ quyết định chuyển đổi hoạt động và giảm lượng khí thải, hoặc tiếp tục phát ra và trả tiền cho khí thải. Theo cách này, mục tiêu môi trường tổng thể đạt được theo cách linh hoạt nhất và chi phí thấp nhất cho xã hội. Đối với các chính phủ, giá carbon là một trong những công cụ của chính sách khí hậu cần thiết để giảm lượng khí thải.

Trong hầu hết các trường hợp, nó cũng là một nguồn thu, đặc biệt quan trọng trong môi trường kinh tế của những hạn chế về ngân sách. Các doanh nghiệp sử dụng giá carbon nội bộ để đánh giá tác động của giá carbon bắt buộc đối với hoạt động của họ và như một công cụ để xác định các rủi ro khí hậu và cơ hội doanh thu tiềm năng. Cuối cùng, các nhà đầu tư dài hạn sử dụng giá carbon để phân tích tác động tiềm tàng của các chính sách biến đổi khí hậu đối với danh mục đầu tư của họ, cho phép họ đánh giá lại các chiến lược đầu tư và phân bổ vốn cho các hoạt động có khả năng chống chịu khí hậu hoặc carbon thấp. Có hai loại định giá carbon chính: Chương trình thương mại phát thải (ETS) và thuế carbon.

Theo William Nordhaus (2008), Giáo sư kinh tế của Đại học Yale, cho rằng giá carbon cần phải đủ cao để thúc đẩy những thay đổi trong hành vi và thay đổi hệ thống sản xuất kinh tế cần thiết để hạn chế hiệu quả phát thải khí nhà kính. Tăng giá carbon sẽ đạt được bốn mục tiêu. Đầu tiên, nó cung cấp tín hiệu cho người tiêu dùng về n 11 những hàng hóa và dịch vụ nào là carbon cao và do đó nên được sử dụng một cách tiết kiệm hơn. Thứ hai, nó cung cấp tín hiệu cho các nhà sản xuất về việc đầu vào nào sử dụng nhiều carbon hơn (như than và dầu) và sử dụng ít hơn hoặc không sử dụng (như khí đốt tự nhiên hoặc năng lượng hạt nhân), từ đó tạo ra các công ty thay thế đầu vào carbon thấp.

Thứ ba, nó sẽ khuyến khích thị trường cho các nhà phát minh phát triển và giới thiệu các sản phẩm cũng như quy trình carbon thấp có thể thay thế thế hệ công nghệ hiện tại. Thứ tư, và quan trọng nhất, giá carbon cao sẽ sử dụng hiệu quả nhất thông tin cần thiết để thực hiện cả ba nhiệm vụ này.6 Rò rỉ carbon Rò rỉ carbon là rủi ro làm tăng chi phí do các chính sách khí hậu trong một khu vực tài phán, chẳng hạn như EU, có thể khiến các công ty chuyển sản xuất sang các nước khác có tiêu chuẩn lỏng lẻo hoặc có các biện pháp để cắt giảm GHG. Điều này có thể dẫn đến sự gia tăng phát thải GHG toàn cầu. Chi phí liên quan đến ô nhiễm theo chính sách khí hậu đầy tham vọng hơn có thể khiến các doanh nghiệp ở EU gặp bất lợi cạnh tranh so với các đối thủ không phải đối mặt với chi phí tương tự.

Các doanh nghiệp này, nói chung là các ngành sử dụng nhiều năng lượng, có thể quyết định di dời sản xuất hoặc đầu tư mới bên ngoài EU. Do đó, rò rỉ carbon có thể làm suy yếu tính toàn vẹn môi trường và lợi ích của hành động để giảm lượng khí thải.7 Thị trường carbon – Thương mại phát thải Thị trường carbon là nơi diễn ra các giao dịch, trao đổi, mua bán tín dụng carbon theo cơ chế cung cầu. Thương mại phát thải là hoạt động giao dịch, trao đổi, mua bán tín dụng carbon giữa các những người tham gia nhằm mục đích giảm phát thải GHG theo một cơ chế cụ thể nhất định tùy theo khu vực, quốc gia, hay liên minh thực hiện quy định. Đây là một thiết bị chính sách môi trường đặt chi phí kinh tế cho lượng khí thải carbon.

Các công cụ dựa trên thị trường đã được đưa ra trong các tài liệu chính thức vào đầu những năm 1990, trong đó đưa ra việc xem xét nghiêm túc thương mại phát thải như là một phần của chính sách khí hậu ở châu Âu.