LỜI MỞ ĐẦU Disney là một đế chế của những kỳ vọng - đặc biệt với những gia đình, sau cả năm tiết kiệm, dành cho những đứa trẻ một chuyến vui chơi tại Disney World. Có thể nói, Disney thực sự là một đế chế, xét cả về diện tích rộng lớn mà khu vui chơi bao phủ cũng như trải nghiệm mà nó tạo ra cho khách hàng. Chỉ tính riêng khu vui chơi nghỉ dưỡng Disney World, theo số liệu gần đây, thu hút tới 18,6 triệu lượt khách tham quan trong 1 năm. Trong năm 2014, mảng công viên và khu nghỉ dưỡng của Disney đã đem về một phần ba trong số tổng doanh thu 48,8 triệu USD trong năm công ty thu về.
Vậy Disney World có gì mà lại khiến hàng triệu trái tim người hâm mộ trên khắp thế giới phải thổn thức đến vậy? Lee Cockerell đã có 16 năm làm việc tại Disney và nghỉ hưu vào năm 2006 ở vị trí Phó Chủ tịch điều hành. Theo Lee Cockerell, tại Disney, “Sự quan tâm từng chi tiết dù là nhỏ chính là một tôn giáo được chúng tôi thực hành”. “Tại Disney, chúng tôi tin rằng mọi thứ đều quan trọng”, ông nói, “Mọi chi tiết đều là những nhân tố không thể thiếu. Chúng tôi không muốn thấy dù một mẩu giấy bẩn trên mặt đất.
Chúng tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng khi làm việc tại Disney, bạn không bắt buộc phải hạnh phúc, nhưng bạn cần hành động như thể bạn đang hạnh phúc trong suốt 8 giờ làm việc. Bởi mỗi thành viên trong khu vui chơi đều cùng nhau tạo ra những buổi biểu diễn mỗi ngày”. Cockerell kể lại khi ông hỏi cháu trai của mình về trải nghiệm của cậu ấy khi làm việc tại Disney trong kỳ nghỉ hè, câu trả lời ông nhận được là: “Nếu bạn muộn giờ làm 1 phút, bạn sẽ phải về nhà”. Theo Cockerell, cách ông và Disney tiếp cận để có thể xây dựng cho Disney một nền văn hóa mạnh mẽ chính là tập trung vào việc tuyển dụng từ rất sớm.
Disney đã làm việc với Gallup, để tìm hiểu những câu hỏi cần phải đặt ra đối với những ứng viên tiềm năng cho từng vị trí – cũng như câu trả lời họ phải tìm kiếm để chọn được những diễn viên phù hợp là gì. Theo Cockerell, mức độ sâu sắc trong câu trả lời của ứng viên sẽ cho bạn biết họ có phù hợp hay không: “Một người giỏi sẽ là người có thể nói về điều này cả ngày cũng không hết. Nhưng một người không biết sẽ chỉ trả lời câu hỏi này trong 10 giây”. Một câu hỏi khác, bạn hỏi ứng viên: “Bạn giải quyết công việc hàng ngày như thế nào?”.
Câu trả lời của ứng viên sẽ tiết lộ họ có phải người ngăn nắp 3 và có tổ chức hay không. “Những người chủ doanh nghiệp thường dành nhiều thời gian để nhìn vào bản hồ sơ của ứng viên, xem là người này ăn mặc có chỉnh tề hay không, diện mạo thế nào… Tuy vậy, có rất nhiều điều người tuyển dụng cần xem xét hơn nhìn vào diện mạo của ứng viên trong vòng 1 tiếng bạn phỏng vấn họ. Ở Disney, chúng tôi cố gắng đi sâu hơn như thế rất nhiều”, Cockerell cho biết. Văn hóa quan tâm ở Disney còn thể hiện ở việc lắng nghe ý kiến nhân viên.
Nhân viên khi muốn báo cáo một vấn đề hay trình bày một băn khoăn với lãnh đạo có thể sử dụng email ẩn danh. Cockerell còn duy trì hoạt động một tuần báo với tên gọi The main street dairy, phát hành vào mỗi tối thứ sáu hàng tuần qua email. Tuần báo này sẽ tổng hợp những sự kiện sắp tới, tin tức về những điều công ty đang làm và đặc biệt là ghi nhận những nhân viên xuất sắc trong tuần vừa qua. Những nhân viên được tuyên dương hàng tuần cũng sẽ được tặng những huy hiệu đặc biệt do công ty tạo ra, hình chú chuột Mickey Mouse với dòng chữ “Cảm ơn vì đã tạo ra điều kỳ diệu cho khách hàng”.
Qua sự thành công của Disney World, chúng ta có thể thấy tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp. Tuy nhiên, làm sao để lựa chọn được văn hóa phù hợp với doanh nghiệp lại là một vấn đề không dễ dàng. Bài tìm hiểu của nhóm sinh viên sẽ đi vào các khía cạnh của văn hóa doanh nghiệp để đưa ra cái nhìn tổng quan nhất cũng như đưa ra phân tích cho các mô hình. 4 PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 1.
Khái niệm “Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị, chuẩn mực, các quan niệm và hành vi của doanh nghiệp, chi phối hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp và tạo nên bản sắc kinh doanh riêng của doanh nghiệp” 1. Cấp độ thứ nhất: Biểu tượng trực quan- hữu hình Đây là những biểu tượng trực quan, giúp con người dễ dàng nhìn thấy, nghe thấy, sờ thấy các giá trị và triết lý, cấp độ này ta có thể dễ dàng quan sát ngay lần đầu tiên đối với doanh nghiệp, bao gồm: ● Kiến trúc, cách bài trí, công nghệ, sản phẩm ● Cơ cấu tổ chức của các phòng ban của doanh nghiệp ● Các văn bản quy định nguyên tắc hoạt động của doanh nghiệp ● Lễ nghi và lễ hội hàng năm ● Các biểu tượng, logo, slogan, khẩu hiệu, tài liệu quảng cáo của doanh nghiệp ● Ngôn ngữ, cách ăn mặc, cách biểu hiện cảm xúc ● Những huyền thoại, câu chuyện về doanh nghiệp ● Hình thức mẫu mã sản phẩm ● Thái độ cung cách ứng xử của các thành viên Cấp độ này dễ nhận biết ngay từ lần gặp đầu tiên thông qua các yếu tố vật chất như kiến trúc, cách bài trí, đồng phục. của doanh nghiệp và chịu ảnh hưởng bởi ngành nghề kinh doanh và quan điểm của lãnh đạo. Cấp độ này dễ thay đổi và thể hiện không đầy đủ và sâu sắc văn hóa doanh nghiệp, và cấp độ này chỉ phản ánh khoảng 13-20% giá trị văn hóa của doanh nghiệp.
Cấp độ thứ hai: Biểu tượng phi trực quan- vô hình ● Những giá trị được tuyên bố (Chiến lược kinh doanh, mục tiêu, triết lý doanh nghiệp,.) - Quy định, nguyên tắc, triết lý, mục tiêu và chiến lược là kim chỉ nam cho hoạt động của toàn bộ nhân viên trong doanh nghiệp. - Doanh nghiệp công bố rộng rãi để mọi thành viên cùng thực hiện, chia sẻ và xây dựng. 5 - Giá trị được công bố có tính hữu hình, có thể nhận biết và diễn đạt rõ ràng, chính xác. - Giá trị được công bố có chức năng hướng dẫn cho các nhân viên trong doanh nghiệp cách thức đối phó với các tình huống cơ bản và rèn luyện cách ứng xử cho các nhân viên mới trong môi trường cạnh tranh.
● Những quan niệm chung (những niềm tin, nhận thức, suy nghĩ và tình cảm có tính vô thức, mặc nhiên được công nhận trong doanh nghiệp) Trong bất kỳ hình thức văn hoá nào (văn hoá dân tộc, văn hoá kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp,.) cũng đều có các quan niệm chung, được tồn tại trong thời gian dài, chúng ăn sâu vào trong tâm trí của hầu hết tất cả các thành viên thuộc nền văn hoá đó và trở thành điều mặc nhiên được công nhận. Để hình thành các quan niệm chung này, một cộng đồng văn hóa (bất kỳ cấp độ nào) cũng phải trải qua một quá trình hoạt động lâu dài, trải qua sự va chạm và xử lý các tình huống thực tiễn. Khi doanh nghiệp đã hình thành cho mình được quan niệm chung, tức là các thành viên trong doanh nghiệp cùng nhau chia se và hành động theo quan niệm chung đó, họ khó chấp nhận những hành vi đi ngược lại quan niệm chung. Tác động của VHDN tới hoạt động của DN (nhóm 2) a.
Tác động tích cực - Văn hóa doanh nghiệp tạo nên phong thái riêng của doanh nghiệp, giúp phân biệt giữa doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác - Văn hóa doanh nghiệp tạo nên lực hướng tâm chung cho toàn doanh nghiệp - Văn hóa doanh nghiệp khích lệ quá trình đổi mới và sáng tạo b. Tác động tiêu cực - Doanh nghiệp có thành tích kém thường thuộc hai loại: + Không có tập hợp niềm tin nhất quán nào + Mục tiêu rõ ràng và được thảo luận rộng nhưng chỉ dừng lại ở mục tiêu có thể lượng hóa được mà không mang tính chất định tính 6 - Doanh nghiệp có nền quản lý cứng nhắc theo kiểu hợp đồng độc đoán, chuyên quyền và hệ thống quan liêu ⇒ không khí làm việc thụ động, sợ hãi của nhân viên, kìm hãm sự sáng tạo, khiến nhân viên có thái độ thờ ơ hoặc chống đối - Ảnh hưởng tới tâm lý làm việc và ảnh hưởng cuộc sống nhân viên ⇒ tác động tiêu cực đến kết quả toàn bộ công ty. Các nhân tố ảnh hưởng đến VHDN Văn hoá doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc định hình sự hình thành và phát triển của doanh nghiệp, thu hút nhân tài và tạo dựng lợi thế cạnh tranh. Nó thể hiện sự cụ thể của văn hoá kinh doanh ở cấp độ công ty nên văn hoá kinh doanh đã chịu nhiểu nhân tố tác động.
Các nhân tố trực tiếp tác động đến văn hoá trong kinh doanh, cụ thể là các yếu tố sau: - Người đứng đầu/ người chủ doanh nghiệp: Đây là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến văn hoá doanh nghiệp. Người đứng đầu doanh nghiệp là người có ảnh hưởng lớn nhất đến văn hóa doanh nghiệp, là người định hướng giá trị, tầm nhìn và sứ mệnh của tổ chức, đồng thời tạo dựng môi trường làm việc phù hợp của doanh nghiệp. Trong quá trình xây dựng và quản lý doanh nghiệp, các hệ tư tưởng, tính cách của người đứng đầu sẽ được phản chiếu trong hoạt động kinh doanh, góp phần hình thành nên văn hoá doanh nghiệp. Có thể nói “nhân cách của người chủ hay người đứng đầu doanh nghiệp sẽ quyết định chất lượng văn hoá của cả doanh nghiệp”.
Thái độ, trách nhiệm, tình cảm sâu sắc đối với công việc kinh doanh và đồng nghiệp, ý chí ham muốn thành công định hướng cho mình, mọi người và cho cả doanh nghiệp. Tính bền bỉ, kiên trì với ý tưởng sáng tạo,…. Tất cả đều là những phẩm chất của người đứng đầu, mang tính chất quyết định quan trọng đối với việc hình thành và văn hoá kinh doanh của doanh nghiệp. Mỗi người chủ doanh nghiệp đều sẽ có những phẩm chất khác nhau, là tính đặc thù bản sắc văn hoá riêng biệt của mỗi doanh nghiệp.
Vậy nên giá trị các nhân của người đứng đầu lãnh đạo doanh nghiệp là yếu tố tác động rất lớn đến văn hoá của một doanh nghiệp. - Lịch sử, truyền thống của doanh nghiệp: 7 Trên thực tế, mỗi doanh nghiệp đều có lịch sử hình thành và sự phát triển của mình.