Báo Cáo Nghiệm Thu Nghiên Cứu Về Tiêu Chuẩn Tuyển Chọn Vận Động Viên Taekwondo Tại TP. Hồ Chí Minh

Nghiên cứu tiêu chuẩn tuyển chọn vận động viên taekwondo trong hệ thống đào tạo tại TP.HCM, nâng cao chất lượng huấn luyện và phát triển thể thao.

• Tác giả: Trương Ngọc Để
• Trường học: Trường Nghiệp vụ TDTT TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Taekwondo
• Đề tài: Tiêu Chuẩn Tuyển Chọn Vận Động Viên Taekwondo Tại TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: báo cáo
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tiêu Chuẩn Tuyển Chọn VĐV Taekwondo TP

Bài viết này trình bày tổng quan về các tiêu chuẩn tuyển chọn vận động viên (VĐV) Taekwondo tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM). Taekwondo là một môn thể thao võ thuật phát triển mạnh mẽ, và TP.HCM là một trong những trung tâm hàng đầu của cả nước. Việc tuyển chọn VĐV một cách khoa học và bài bản là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo và thành tích thi đấu. Hiện tại, công tác tuyển chọn vẫn còn dựa nhiều vào kinh nghiệm và thành tích thi đấu, chưa có hệ thống tiêu chuẩn rõ ràng. Nghiên cứu này nhằm xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn tuyển chọn khoa học, phù hợp với hệ thống đào tạo VĐV Taekwondo tại TP.HCM. Việc này bao gồm việc xác định các chỉ tiêu về hình thái, thể lực, kỹ thuật, tâm lý và chức năng sinh lý, đảm bảo tuyển chọn được những VĐV tiềm năng nhất. Hệ thống tiêu chuẩn tuyển chọn này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo và thành tích thi đấu của VĐV Taekwondo TP.HCM. Bài viết này sẽ đi sâu vào các khía cạnh của quy trình tuyển chọn Taekwondo.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Tuyển Chọn VĐV Taekwondo Khoa Học

Việc tuyển chọn VĐV Taekwondo khoa học đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng lực lượng VĐV chất lượng cao, đảm bảo sự phát triển bền vững của phong trào Taekwondo tại TP.HCM. Một quy trình tuyển chọn được xây dựng trên cơ sở khoa học sẽ giúp phát hiện những tài năng trẻ có tiềm năng phát triển, đồng thời giúp định hướng đúng đắn cho quá trình tập luyện và thi đấu của các VĐV. PGS. Lê Nguyệt Nga và PGS. Trịnh Hùng Thanh (1993) nhấn mạnh rằng tuyển chọn thể thao là một quá trình nhiều giai đoạn, tập trung vào khả năng vận động, hình thái, chức năng, tâm lý và kỹ thuật của VĐV. Bên cạnh đó, việc tuyển chọn khoa học còn giúp giảm thiểu rủi ro chấn thương và tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn lực trong quá trình đào tạo.

1.2. Thực Trạng Tuyển Chọn Taekwondo Tại TP.HCM Vấn Đề và Giải Pháp

Hiện nay, công tác tuyển chọn VĐV Taekwondo tại TP.HCM vẫn còn nhiều hạn chế. Chủ yếu dựa vào kinh nghiệm chủ quan của huấn luyện viên (HLV) và thành tích thi đấu tại các giải. Điều này dẫn đến việc bỏ sót những tài năng trẻ có tiềm năng phát triển nhưng chưa có cơ hội thể hiện. Theo nghiên cứu của Lâm Quang Thành (2000), tuyển chọn VĐV khoa học, huấn luyện khoa học và quản lý khoa học là ba yếu tố then chốt trong đào tạo VĐV. Để khắc phục tình trạng này, cần xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn tuyển chọn rõ ràng, dựa trên các chỉ số khoa học về hình thái, thể lực, kỹ thuật, tâm lý và chức năng sinh lý. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo, HLV và các nhà khoa học thể thao.

II. Cách Xác Định Chỉ Tiêu Tuyển Chọn VĐV Taekwondo Hiệu Quả

Việc xác định các chỉ tiêu tuyển chọn VĐV Taekwondo hiệu quả là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự kết hợp giữa lý thuyết khoa học và kinh nghiệm thực tiễn. Các chỉ tiêu cần đảm bảo tính khách quan, tin cậy và phù hợp với đặc điểm của môn Taekwondo và từng giai đoạn huấn luyện. Cần phải đánh giá toàn diện các yếu tố như hình thái, thể lực, kỹ thuật, tâm lý và chức năng sinh lý của VĐV. Đồng thời, cần xem xét đến các yếu tố di truyền và tiềm năng phát triển của VĐV. Việc lựa chọn các test kiểm tra phù hợp và xây dựng thang điểm đánh giá khoa học là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác và công bằng trong quá trình tuyển chọn. Một hệ thống chỉ tiêu và thang điểm tốt sẽ giúp phát hiện những VĐV có tố chất và tiềm năng phát triển cao nhất.

2.1. Các Yếu Tố Quan Trọng Trong Tiêu Chuẩn Tuyển Chọn Thể Lực Kỹ Thuật

Thể lực và kỹ thuật là hai yếu tố then chốt trong tiêu chuẩn tuyển chọn VĐV Taekwondo. Thể lực bao gồm các tố chất như sức mạnh, sức bền, tốc độ, sự khéo léo và linh hoạt. Kỹ thuật bao gồm các đòn đá, đòn tay, kỹ năng di chuyển và phòng thủ. Cần phải đánh giá các yếu tố này thông qua các test kiểm tra chuyên môn, đảm bảo tính khách quan và tin cậy. VĐV cần có nền tảng thể lực tốt để có thể thực hiện các kỹ thuật một cách hiệu quả và bền bỉ trong suốt trận đấu. Đồng thời, cần có kỹ thuật điêu luyện để có thể tấn công, phòng thủ và phản công một cách linh hoạt và hiệu quả. Sự kết hợp hài hòa giữa thể lực và kỹ thuật là yếu tố quan trọng để VĐV đạt được thành tích cao.

2.2. Đánh Giá Yếu Tố Tâm Lý Và Chức Năng Sinh Lý Trong Tuyển Chọn

Bên cạnh thể lực và kỹ thuật, yếu tố tâm lý và chức năng sinh lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tuyển chọn VĐV Taekwondo. Yếu tố tâm lý bao gồm sự tự tin, ý chí chiến đấu, khả năng kiểm soát cảm xúc và sự tập trung. Chức năng sinh lý bao gồm hệ tim mạch, hô hấp, hệ thần kinh và hệ cơ xương khớp. Cần phải đánh giá các yếu tố này thông qua các bài test tâm lý và kiểm tra y sinh học. VĐV cần có tâm lý vững vàng để có thể vượt qua áp lực thi đấu và duy trì sự tập trung cao độ. Đồng thời, cần có chức năng sinh lý tốt để có thể đáp ứng được cường độ vận động cao trong quá trình tập luyện và thi đấu.

III. Hướng Dẫn Sử Dụng Thang Tuyển Chọn VĐV Taekwondo Chi Tiết

Sau khi xác định các chỉ tiêu và test kiểm tra, cần xây dựng một thang tuyển chọn chi tiết để đánh giá và phân loại VĐV. Thang tuyển chọn cần bao gồm các mức điểm khác nhau cho từng chỉ tiêu, tương ứng với trình độ và tiềm năng của VĐV. Cần có hướng dẫn cụ thể về cách sử dụng thang tuyển chọn, đảm bảo tính thống nhất và công bằng trong quá trình đánh giá. Thang tuyển chọn cần được điều chỉnh phù hợp với từng giai đoạn huấn luyện và lứa tuổi của VĐV. Việc sử dụng thang tuyển chọn một cách hiệu quả sẽ giúp HLV và các nhà quản lý thể thao đưa ra quyết định chính xác về việc tuyển chọn và đào tạo VĐV.

3.1. Xây Dựng Bảng Điểm Chi Tiết Cho Từng Giai Đoạn Huấn Luyện TKD

Việc xây dựng bảng điểm chi tiết cho từng giai đoạn huấn luyện Taekwondo là rất quan trọng để đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả của quá trình tuyển chọn. Mỗi giai đoạn huấn luyện (sơ bộ, chuyên môn hóa ban đầu, chuyên môn hóa sâu, hoàn thiện thể thao) sẽ có những yêu cầu khác nhau về thể lực, kỹ thuật và tâm lý. Bảng điểm cần phản ánh được những yêu cầu này, đồng thời phải đảm bảo tính khách quan, tin cậy và dễ sử dụng. Cần có sự tham gia của các HLV, chuyên gia và nhà khoa học thể thao trong quá trình xây dựng bảng điểm, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn.

3.2. Cách Tính Điểm Tổng Hợp Và Phân Loại VĐV Taekwondo

Sau khi đánh giá từng chỉ tiêu theo thang điểm, cần có công thức tính điểm tổng hợp để đánh giá và phân loại VĐV. Công thức tính điểm cần được xây dựng dựa trên tỷ trọng ảnh hưởng của từng chỉ tiêu đến thành tích thi đấu. Theo kết quả nghiên cứu, đề tài đã xác định công thức (A) tính tổng điểm tuyển chọn VĐV có tính đến tỷ trọng ảnh hưởng là: βi x Ci A = ∑ 10n i (A : Tổng điểm có tính tới tỷ trọng ảnh hưởng, ∑ : Ký hiệu tổng, Ci : Điểm từng chỉ tiêu theo C, βi : Tỷ trọng ảnh hưởng của từng chỉ tiêu, n i : Số chỉ tiêu trong từng yếu tố, 10: là số điểm tối đa của từng chỉ tiêu). Dựa trên điểm tổng hợp, có thể phân loại VĐV thành các nhóm khác nhau (ví dụ: tiềm năng cao, tiềm năng trung bình, cần cải thiện), từ đó đưa ra kế hoạch đào tạo phù hợp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tuyển Chọn Taekwondo Năng Khiếu Trọng Điểm

Hệ thống tiêu chuẩn tuyển chọn VĐV Taekwondo cần được ứng dụng vào thực tiễn, đặc biệt là trong công tác tuyển chọn năng khiếu trọng điểm. Việc tuyển chọn năng khiếu trọng điểm là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình đào tạo VĐV đỉnh cao. Cần phải áp dụng các test kiểm tra khoa học và thang tuyển chọn chi tiết để phát hiện những tài năng trẻ có tiềm năng phát triển cao nhất. Đồng thời, cần có sự quan tâm và hỗ trợ đặc biệt đối với các VĐV năng khiếu, tạo điều kiện tốt nhất cho họ phát triển tài năng.

4.1. Quy Trình Tuyển Chọn Taekwondo Năng Khiếu Các Bước Cơ Bản

Quy trình tuyển chọn Taekwondo năng khiếu bao gồm các bước cơ bản sau: (1) Thông báo tuyển chọn rộng rãi trên các phương tiện truyền thông và tại các cơ sở đào tạo. (2) Tổ chức sơ tuyển để loại bỏ những ứng viên không đủ điều kiện cơ bản (ví dụ: chiều cao, cân nặng, sức khỏe). (3) Tổ chức kiểm tra chuyên môn (thể lực, kỹ thuật, tâm lý) theo hệ thống test đã được xây dựng. (4) Đánh giá kết quả và phân loại ứng viên theo thang tuyển chọn. (5) Phỏng vấn và đánh giá tiềm năng phát triển của ứng viên. (6) Ra quyết định tuyển chọn và thông báo kết quả cho ứng viên.

4.2. Đánh Giá Tiềm Năng Phát Triển Của VĐV Trẻ Taekwondo

Việc đánh giá tiềm năng phát triển của VĐV trẻ Taekwondo là rất quan trọng để đảm bảo đầu tư đúng hướng và hiệu quả. Cần phải xem xét các yếu tố như khả năng tiếp thu kỹ thuật mới, ý chí chiến đấu, sự kiên trì và nỗ lực trong tập luyện. Đồng thời, cần đánh giá các yếu tố di truyền và tiềm năng phát triển về thể lực và tâm lý. Việc theo dõi và đánh giá thường xuyên trong quá trình tập luyện và thi đấu cũng rất quan trọng để có cái nhìn toàn diện về tiềm năng phát triển của VĐV. Ví dụ, Trần Hiếu Ngân (Huy chương bạc Olympic 2000) và Nguyễn Hữu Nhân (Huy chương vàng Taekwondo trẻ Châu Á) là những ví dụ điển hình về việc phát hiện và bồi dưỡng thành công các tài năng trẻ Taekwondo tại TP.HCM.

V. Kết Luận Triển Vọng Tiêu Chuẩn Tuyển Chọn Taekwondo

Nghiên cứu về tiêu chuẩn tuyển chọn VĐV Taekwondo tại TP.HCM đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần xây dựng một hệ thống tuyển chọn khoa học và bài bản. Việc ứng dụng hệ thống tiêu chuẩn này vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và thành tích thi đấu của VĐV Taekwondo TP.HCM. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, đồng thời mở rộng phạm vi ứng dụng sang các môn thể thao khác. Cần chú trọng đến việc đào tạo đội ngũ HLV và cán bộ quản lý thể thao có kiến thức và kỹ năng chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển thể thao.

5.1. Những Hạn Chế Cần Khắc Phục Trong Quy Trình Tuyển Chọn TKD

Mặc dù đã đạt được những tiến bộ nhất định, quy trình tuyển chọn Taekwondo vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục. Đó là sự thiếu hụt về trang thiết bị hiện đại để kiểm tra và đánh giá VĐV, sự hạn chế về nguồn lực tài chính để đầu tư cho công tác tuyển chọn và đào tạo, và sự thiếu hụt về đội ngũ chuyên gia có trình độ cao trong lĩnh vực khoa học thể thao. Cần có sự quan tâm và đầu tư hơn nữa từ các cấp quản lý để khắc phục những hạn chế này, tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của Taekwondo.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Tuyển Chọn Taekwondo

Để nâng cao hiệu quả tuyển chọn Taekwondo, cần thực hiện các giải pháp sau: (1) Tăng cường đầu tư cho trang thiết bị và cơ sở vật chất phục vụ công tác tuyển chọn. (2) Xây dựng chương trình đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho HLV và cán bộ quản lý thể thao. (3) Tăng cường hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu về thể thao để ứng dụng các tiến bộ khoa học vào công tác tuyển chọn và đào tạo. (4) Tổ chức các hội thảo, tập huấn để chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao trình độ chuyên môn cho các HLV và cán bộ quản lý thể thao. (5) Xây dựng mạng lưới tuyển chọn rộng khắp, từ cơ sở đến cấp thành phố.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Taekwondo laø moân theå thao voõ thuaät ñaõ ñöôïc phaùt trieån roäng khaép treân toaøn theá giôùi. Hieän nay coù haøng trieäu ngöôøi treân toaøn theá giôùi tham gia luyeän taäp vaø thi ñaáu. Moân theå thao voõ thuaät Taekwondo ñaõ ñöôïc chính thöùc ñöa vaøo tranh taøi trong caùc Ñaïi hoäi theå thao quoác teá lôùn nhö Theá vaän hoäi Olympic, AÙ vaän hoäi Asiad, Ñaïi hoäi theå thao Ñoâng Nam AÙ – SEA Games vaø nhieàu Giaûi Voâ ñòch theá giôùi, chaâu luïc vaø khu vöïc haøng naêm. Taïi Vieät Nam, phong traøo taäp luyeäân Taekwondo phaùt trieån maïnh meõ treân toaøn quoác.

Heä thoáng thi ñaáu caùc giaûi Voâ ñòch quoác gia, Treû quoác gia, caùc nhoùm tuoåi vaø caùc giaûi khu vöïc, tænh, thaønh, ngaønh ñöôïc hình thaønh töø gaàn 20 naêm qua. Treân ñaáu tröôøng quoác teá Taekwondo Vieät Nam ñaõ giaønh ñöôïc nhieàu thaønh tích ñaùng khích leä, mang vinh döï veà cho toå quoác. Thaønh phoá Hoà Chí Minh laø moät trong nhöõng “trung taâm” Taekwondo maïnh cuûa caû nöôùc, ñaõ saûn sinh nhieàu göông maët tieâu bieåu ñaït nhöõng thaønh tích cho quoác gia nhö: Traàn Hieáu Ngaân (huy chöông baïc Olympic 2000), Traàn Quang Haï, Hoà Nhaát Thoáng, Nguyeãn Ñaêng Khaùnh, Nguyeãn Thò Huyeàn Dieäu… laø nhöõng vaän ñoäng vieân Taekwondo ñaõ mang veà nhieàu thaønh tích Asiad, SEA Games vaø caùc giaûi quoác teá khaùc. Taekwondo Thaønh phoá vaãn tieáp tuïc phaùt trieån nhöõng theá heä keá thöøa trong nhöõng naêm gaàn nay nhö Nguyeãn Höõu Nhaân (huy chöông vaøng Taekwondo treû Chaâu AÙ), Hoaøng Haø Giang (huy chöông vaøng Taekwondo treû theá giôùi).

Hieän nay, Taekwondo laø moân theå thao theá maïnh ñöôïc quoác gia, Thaønh phoá ñaàu tö muõi nhoïn ñeå phaùt trieån theå thao nöôùc nhaø tieán ñeán Olympic, Asiad vaø giöõ vöõng theá maïnh taïi SEA Games. 10 Vôùi söï phaùt trieån maïnh meõ ñoù, Thaønh phoá Hoà Chí Minh ñaõ hình thaønh heä thoáng ñaøo taïo khoa hoïc, baøi baûn töø giai ñoaïn huaán luyeän sô boä, chuyeân moân hoùa ban ñaàu, chuyeân moân hoùa saâu ñeán giai ñoaïn hoaøn thieän theå thao, öùng vôùi caùc tuyeán ñaøo taïo töø cô sôû, Troïng ñieåm Thaønh phoá ñeán Naêng khieáu döï bò taäp trung, Naêng khieáu taäp trung vaø Ñoäi döï tuyeån, Ñoäi tuyeån Thaønh phoá (Luaän vaên tieán só giaùo duïc cuûa nghieân cöùu sinh Laâm Quang Thaønh, 2000). Tuy vaäy, thöïc traïng coâng taùc tuyeån choïn Taekwondo hieän nay taïi Thaønh phoá Hoà Chí Minh vaãn chuû yeáu döïa vaøo kinh nghieäm chuyeân moân cuûa ngöôøi tuyeån choïn, hoaëc thoâng qua thaønh tích thi ñaáu taïi giaûi thi ñaáu caùc caáp ôû Thaønh phoá, chöa hình thaønh ñöôïc nhöõng tieâu chuaån tuyeån choïn khoa hoïc phuø hôïp vôùi heä thoáng ñaøo taïo vaän ñoäng vieân Taekwondo nhieàu naêm taïi Thaønh phoá Hoà Chí Minh. Do vaäy, vieäc nghieân cöùu xaây döïng moät heä thoáng tuyeån choïn khoa hoïc cho töøng nhoùm löùa tuoåi phuø hôïp vôùi heä thoáng ñaøo taïo vaän ñoäng vieân Taekwondo ôû caùc giai ñoaïn huaán luyeän sô boä (tuyeán ñaøo taïo Troïng ñieåm), chuyeân moân hoùa ban ñaàu (Naêng khieáu döï bò taäp trung), chuyeân moân hoùa saâu (Naêng khieáu taäp trung) vaø giai ñoaïn hoaøn thieän theå thao (Döï tuyeån) laø caàn thieát trong giai ñoaïn hieän nay.

Heä thoáng tuyeån choïn khoa hoïc naøy bao goàm caùc chæ tieâu tuyeån choïn veà hình thaùi, theå löïc, kyõ chiến thuaät, chức năng y sinh vaø taâm lyù ñuû ñoä tin caäy ñeå öùng duïng vaøo tuyeån choïn VÑV Taekwondo taïi Thaønh phoá Hoà Chí Minh. * Muïc tieâu cuûa ñeà taøi: Treân cô sôû nghieân cöùu lyù luaän khoa hoïc tuyeån choïn VÑV vaø thöïc tieãn coâng taùc tuyeån choïn VÑV Taekwondo trong heä thoáng ñaøo taïo taïi Thaønh phoá Hoà 11 Chí Minh, ñeà taøi nghieân cöùu xaây döïng heä thoáng vaø tieâu chuaån tuyeån choïn khoa hoïc vaän ñoäng vieân moân Taekwondo ôû caùc giai ñoaïn ñaøo taïo vaän ñoäng vieân Thaønh phoá Hoà Chí Minh. Keát quaû cuûa ñeà taøi hình thaønh heä thoáng tuyeån choïn khoa hoïc trong quy trình ñaøo taïo VÑV Taekwondo nhieàu naêm taïi Thaønh phoá goùp phaàn naâng cao hieäu quaû ñaøo taïo vaø thaønh tích theå thao cao trong quaù trình ñaøo taïo. * Noäi dung nghieân cöùu: 1.

Xaùc ñònh heä thoáng test tuyeån choïn khoa hoïc VÑV Taekwondo. Nghieân cöùu xaây döïng thang ñieåm tuyeån choïn (hình thaùi, theå löïc, kyõ thuaät, chöùc naêng y sinh hoïc vaø taâm lyù) cuûa töøng nhoùm tuoåi trong 4 giai ñoaïn huaán luyeän: sô boä (Troïng ñieåm), chuyeân moân hoùa ban ñaàu (Naêng khieáu Döï bò taäp trung), chuyeân moân hoùa saâu (Naêng khieáu taäp trung), hoaøn thieän theå thao (Döï tuyeån) moân Taekwondo. 12 CHÖÔNG 1 TOÅNG QUAN VEÀ VAÁN ÑEÀ NGHIEÂN CÖÙU 1. Tổng quan về tuyển chọn thể thao: 1.

Khái niệm về tuyển chọn thể thao: Theo PGS. Lê Nguyệt Nga và PGS. Trịnh Hùng Thanh (1993), tuyển chọn thể thao là biện pháp nhiều giai đoạn dựa chính vào khả năng vận động viên về hình thái – chức năng, tâm lý kể cả kỹ chiến thuật phù hợp với chuyên môn thể thao. Tuyển chọn thể thao là tổng hòa của các vấn đề y sinh học, tâm lý, sư phạm.

Thể thao là hiện tượng xã hội nên tuyển chọn thể thao phù hợp với vấn đề xã hội. Tuyeån choïn vaän ñoäng vieân laø moät quaù trình khoa hoïc lieân tuïc, gaén lieàn vôùi quaù trình huaán luyeän khoa hoïc vaø quaûn lyù khoa hoïc cuûa tieán trình ñaøo taïo boài döôõng vaän ñoäng vieân theå thao. Tuyeån choïn khoa hoïc, huaán luyeän khoa hoïc vaø quaûn lyù khoa hoïc laø ba maët höõu cô cuûa chænh theå khoa hoïc hoùa ñaøo taïo ngöôøi taøi, trong ñoù hai maët tuyeån choïn vaø huaán luyeän gaén raát chaët höõu cô vôùi nhau (Laâm Quang Thaønh, 2000). Thành tích thể thao phát triển không những phụ thuộc vào quá trình huấn luyện và phương pháp huấn luyện, kỹ chiến thuật, phương tiện kỹ thuật tiên tiến, hiện đại và tính hiệu quả thực hiện của vận động viên, mà còn phụ thuộc vào sự phát triển phong trào thể thao quần chúng, các nguyên tắc tuyển chọn đúng, tổ chức xã hội, kinh tế.

Do vậy tuyển chọn thể thao cần phải nghiên cứu và tìm tòi một cách khoa học. Mục đích của công tác tuyển chọn là quá trình phát hiện khả năng tiềm tàng và có triển vọng của thanh thiếu niên, nghiên cứu sâu về trạng thái sức khỏe, thể 13 lực, chức năng sinh lý, tố chất vận động xuất sắc có khả năng phát triển trong từng môn thể thao. Tuyển chọn thể thao là quá trình nhiều bậc biểu hiện trong nhiều năm, biểu hiện rõ ràng tiềm tàng thành tích cao và ổn định có triển vọng ở lứa tuổi nhi đồng thiếu niên. Laâm Quang Thaønh (2000), cô sôû phöông phaùp luaän cho vieäc xaây döïng chöông trình tuyeån choïn VÑV treû goàm: - Caùc yeâu caàu veà naêng khieáu phaûi xuaát phaùt töø caùc ñieàu kieän kinh teá xaõ hoäi vaø caùc muïc tieâu cuûa xaõ hoäi.

- Ñieàu kieän cô baûn ñeå phaùt trieån naêng khieáu vaø ñeå ñaùnh giaù naêng khieáu moät VÑV treû laø trình ñoä thi ñaáu hoaït ñoäng theå thao, nghóa laø phaûi tieán haønh ñaùnh giaù naêng khieáu trong quaù trình huaán luyeän (bao goàm caû taäp luyeän vaø thi ñaáu) hoaëc trong quaù trình hoaït ñoäng theå thao trong tröôøng hoïc. - Khi ñaùnh giaù naêng khieáu khoâng nhöõng phaûi nghieân cöùu töøng ñaëc ñieåm cô baûn cuûa VÑV maø coøn phaûi nghieân cöùu toaøn boä con ngöôøi cuûa VÑV. Do ñoù khi tuyeån choïn vaø ñaùnh giaù naêng khieáu khoâng nhöõng chæ döøng ôû 5 nhaân toá xaùc ñònh thaønh tích (caùc phaåm chaát taâm lyù, caùc toá chaát theå löïc, caùc khaû naêng phoái hôïp kyõ thuaät, chieán thuaät vaø hình thaùi cô theå) maø coøn phaûi ñaùnh giaù caùc nhaân toá coù aûnh höôûng ñeán thaønh tích (sôû thích, quan heä xaõ hoäi, söùc khoûe, thaønh tích hoïc taäp, thôøi gian taäp luyeän, ñieàu kieän taäp luyeän, tuoåi khai sinh, tuoåi sinh hoïc v. - Muoán ñaøo taïo VÑV treû thaønh coâng caàn phaûi ñaùnh giaù naêng khieáu vaø tuyeån choïn heä thoáng nhieàu laàn trong toaøn boä quaù trình phaùt trieån cuûa VÑV töø khi baét ñaàu taäp cho ñeán khi trôû thaønh VÑV caáp cao, hay noùi moät caùch khaùc laø trong suoát quaù trình ñaøo taïo.

14 - Caùc keát luaän veà naêng khieáu phaûi mang tính chaát döï baùo. Caùc keát luaän khoâng ñöôïc thieân leäch nhieàu veà ñaùnh giaù söï phaùt trieån töø tröôùc ñeán nay cuûa VÑV treû maø phaûi ñaùnh giaù chuû yeáu veà khaû naêng phaùt trieån veà sau cuûa VÑV naøy. Caùc keát luaän naêng khieáu chæ coù giaù trò nhö caùc keát luaän vôùi sai soá nhaát ñònh vì trong söï phaùt trieån cuûa mình, con ngöôøi choïn söï taùc ñoäng cuûa haøng loaït caùc nhaân toá maø khoâng theå ñaùnh giaù ñöôïc toaøn boä caùc nhaân toá naøy moät caùch chaéc chaén. Ví duï : khoâng theå döï ñoaùn ñöôïc 100% moät ñöùa treû coù naêng khieáu seõ trôû thaønh VÑV xuaát saéc sau naøy.

Trong cuốn "Cơ sở sinh học và sự phát triển tài năng thể thao" (1993), các tác giả giới thiệu hai phương pháp chính trong tuyển chọn và định hướng thể thao: - Phương pháp kiểm định: Tuyển chọn vận động viên thông qua thi đấu, những vận động viên có khả năng tốt phù hợp và có triển vọng các môn thể thao. Dạng tuyển chọn này cần phải có thời gian chuẩn bị đạt thành tích cao và dựa vào kinh nghiệm của huấn luyện viên. Tuy nhiên, có nhược điểm phán đoán chính xác tiềm năng với độ tin cậy ít vững vàng, dạng kiểm định là phương pháp phổ biến trong công tác tuyển chọn vận động viên Việt Nam hiện nay. - Phương pháp dự báo: Là phương pháp tìm ra đặc điểm hình thái, tố chất thể lực của vận động viên có tiềm năng phù hợp các môn thể thao.

Cần tiến hành ở độ tuổi nhỏ, dựa vào khả năng triển vọng, tiềm năng theo mã di truyền cùng với sự phát triển tố chất vận động hoặc đặc điểm lứa tuổi giới tính. Sự chuẩn bị cho vận động viên cấp cao yêu cầu có cơ sở khoa học và sự tuyển chọn dự báo có tổ chức. Bởi vì sự tuyển chọn dự báo phải dựa trên cơ sở lý luận và cơ sở khoa học của cơ thể di truyền học, và năng lực, chức phận sinh lý cơ 15 thể trong quá trình phát triển cá thể. Do vậy tuyển chọn dự báo đòi hỏi trang thiết bị y sinh học và các thiết bị chuyên môn thể thao khác.

Tuyển chọn dự báo không thông qua tổ chức tập luyện và thi đấu, mà ngược lại mà chỉ kiểm tra và thực nghiệm các cá thể có các tố chất tiềm năng phù hợp môn thể thao. Phương pháp dự báo được tiến hành như sau: + Dự báo được độ tin cậy của sự hoàn thiện thành tích thể thao, dựa vào cơ sở cho mối quan hệ giữa đặc điểm hình thái, chức năng trong cơ thể với công suất hoạt động của các tố chất trong các môn thể thao. + Những chỉ tiêu hình thái – chức năng của hệ thống cơ thể và các tố chất thể lực ban đầu làm cơ sở trong giai đoạn hoàn thiện sau này.