Thực trạng tham gia bảo hiểm y tế và một số yếu tố liên quan của người dân tộc thiểu số tại xã đăk xú huyện ngọc hồi tỉnh kon tum năm 2018 1

Bài viết phân tích thực trạng tham gia bảo hiểm y tế và các yếu tố liên quan của người dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú, huyện Ngọc Hồi, Kon Tum năm 2018.

• Tác giả: Đinh Thành Hải
• Người hướng dẫn: TS. Lê Trí Khải
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Thạc Sĩ Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Thực Trạng Tham Gia Bảo Hiểm Y Tế Của Người Dân Tộc Thiểu Số Tại Đăk Xú, Kon Tum
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Các khái niệm, quy định, tiêu chí, phương pháp đánh giá liên quan đến nội dung nghiên cứu
• 1.1.1. Khái niệm về bảo hiểm y tế
• 1.1.2. Nguyên tắc bảo hiểm y tế
• 1.1.3. Các loại hình bảo hiểm y tế ở Việt Nam
• 1.1.4. Sự khác nhau giữa bảo hiểm y tế xã hội và bảo hiểm y tế thương mại
• 1.1.5. Chính sách bảo hiểm y tế Việt Nam
• 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thu thập số liệu thứ cấp
• 2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp chọn mẫu
• 2.6. Phương pháp, công cụ thu thập số liệu
• 2.7. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.8. Phương pháp làm sạch và quản lý số liệu
• 2.9. Xử lý và phân tích số liệu định lượng, thông tin định tính
• 2.10. Đạo đức nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Thực trạng tham gia bảo hiểm y tế của người dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú
• 3.2.1. Thực trạng tham gia bảo hiểm y tế của đối tượng nghiên cứu
• 3.2.2. Khả năng dự định tham gia bảo hiểm y tế của người dân tộc thiểu số
• 3.2.3. Thực trạng về dịch vụ y tế, dịch vụ bảo hiểm y tế
• 3.2.4. Một số yếu tố liên quan đến việc tham gia bảo hiểm y tế của người dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú
• 3.3. Hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Biến số nghiên cứu
• Phụ lục 2. Phiếu sàng lọc đối tượng nghiên cứu
• Phụ lục 3. Phiếu phỏng vấn người dân về bảo hiểm y tế
• Phụ lục 4. Bảng chấm điểm kiến thức về bảo hiểm y tế
• Phụ lục 5. Hướng dẫn thảo luận nhóm trưởng thôn và nhân viên y tế thôn bản
• Phụ lục 6. Hướng dẫn thảo luận nhóm dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế, có sử dụng thẻ bảo hiểm y tế khi đi khám chữa bệnh
• Phụ lục 7. Hướng dẫn thảo luận nhóm dân tộc thiểu số không tham gia bảo hiểm y tế, hoặc có thẻ bảo hiểm y tế nhưng không sử dụng khi khám chữa bệnh
• Phụ lục 8. Hướng dẫn phỏng vấn sâu cho cán bộ bán bảo hiểm y tế tại xã Đăk Xú
• Phụ lục 9. Phiếu phỏng vấn về bảo hiểm y tế

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thực Trạng Bảo Hiểm Y Tế Tại Đăk Xú Kon Tum

Xã Đăk Xú, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum, là một xã miền núi với phần lớn dân số là người dân tộc thiểu số. Bảo hiểm y tế là một chính sách an sinh xã hội quan trọng, giúp người dân, đặc biệt là dân tộc thiểu số Đăk Xú, tiếp cận các dịch vụ y tế khi ốm đau, bệnh tật. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế Kon Tum nói chung và Đăk Xú nói riêng còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng bảo hiểm y tế và các yếu tố liên quan đến việc tham gia BHYT của người dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú năm 2018. Việc này giúp cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các giải pháp nâng cao tỷ lệ bao phủ BHYT tại địa phương, bảo đảm nguồn tài chính bền vững cho công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Quyết định 582/QĐ-TTg có hiệu lực khiến người dân tộc thiểu số Đăk Xú không còn được cấp thẻ BHYT miễn phí, làm số lượng tham gia BHYT giảm mạnh.

1.1. Khái Niệm và Nguyên Tắc Cơ Bản của Bảo Hiểm Y Tế

Bảo hiểm y tế, đặc biệt là bảo hiểm y tế xã hội, là hình thức bảo hiểm bắt buộc do Nhà nước tổ chức thực hiện nhằm chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ BHYT được hình thành từ nguồn đóng góp của người lao động, chủ sử dụng lao động và Chính phủ. Nguyên tắc chính của bảo hiểm y tế bao gồm chia sẻ rủi ro, mức đóng theo tỷ lệ phần trăm của tiền lương, mức hưởng theo mức độ bệnh tật, và quỹ BHYT được quản lý tập trung, công khai, minh bạch.

1.2. Các Loại Hình Bảo Hiểm Y Tế Hiện Hành tại Việt Nam

Hiện nay, tại Việt Nam có hai loại hình bảo hiểm y tế chính: BHYT xã hội và BHYT thương mại. BHYT xã hội mang tính xã hội, không vì mục đích lợi nhuận và được nhà nước tổ chức thực hiện theo Luật BHYT. BHYT thương mại mang tính kinh doanh, hoạt động có lợi nhuận theo Luật Kinh doanh bảo hiểm. Sự khác biệt cơ bản giữa hai loại hình này nằm ở mục tiêu hoạt động, mức phí, mức hưởng và vai trò của nhà nước.

II. Thách Thức và Vấn Đề Tham Gia BHYT Của DTTS Tại Đăk Xú

Mặc dù chính sách bảo hiểm y tế đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, tỷ lệ bao phủ BHYT vẫn còn thấp ở một số vùng và một số đối tượng, đặc biệt là dân tộc thiểu số Kon Tum nói chung và dân tộc thiểu số Đăk Xú nói riêng. Điều này gây cản trở đến việc thực hiện lộ trình tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân. Nhiều người dân tộc thiểu số vẫn chưa tham gia BHYT do nhiều yếu tố, bao gồm kinh tế khó khăn, nhận thức hạn chế về lợi ích của BHYT, và khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ y tế. Tình trạng này đòi hỏi phải xây dựng phương án và đưa ra giải pháp đồng bộ và cụ thể, thiết thực phù hợp với sự phát triển của xã hội, với sự tham gia của cả hệ thống chính trị.

2.1. Rào Cản Kinh Tế và Tiếp Cận Dịch Vụ Y Tế Của DTTS

Kinh tế khó khăn là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc tham gia bảo hiểm y tế của dân tộc thiểu số. Thu nhập bấp bênh, công việc lao động nặng nhọc, và nguy cơ cao về bệnh tật khiến nhiều người dân không có khả năng chi trả phí BHYT. Bên cạnh đó, khoảng cách đến các cơ sở y tế xa xôi, giao thông khó khăn, và hạn chế về phương tiện đi lại cũng là những yếu tố làm giảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của DTTS.

2.2. Nhận Thức và Thông Tin Về BHYT Ở Dân Tộc Thiểu Số

Sự hiểu biết về lợi ích cũng như cách sử dụng thẻ bảo hiểm y tế còn hạn chế ở một bộ phận dân tộc thiểu số. Thiếu thông tin, truyền thông chưa hiệu quả, và tâm lý ngại đi khám chữa bệnh cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia BHYT. Nhiều người dân chưa nhận thức được tầm quan trọng của BHYT trong việc bảo vệ sức khỏe và giảm gánh nặng tài chính khi ốm đau.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Thực Trạng BHYT Cho DTTS tại Đăk Xú

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích, kết hợp phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính. Đối tượng nghiên cứu định lượng là 243 người dân tộc thiểu số từ 18-60 tuổi sinh sống tại xã Đăk Xú. Nghiên cứu định tính được thực hiện với 18 người có vai trò quan trọng liên quan đến BHYT, nhằm thu thập thông tin sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 11/2017 đến tháng 7/2018, cung cấp bức tranh toàn diện về thực trạng tham gia bảo hiểm y tế của người dân tộc thiểu số Đăk Xú.

3.1. Đối Tượng và Phạm Vi Nghiên Cứu về BHYT cho DTTS

Đối tượng nghiên cứu định lượng là 243 người dân tộc thiểu số có độ tuổi từ 18 - 60 sinh sống tại xã Đăk Xú. Đối tượng nghiên cứu định tính là 18 người có vai trò quan trọng, liên quan, hiểu rõ việc tham gia BHYT của người dân tộc thiểu số. Phạm vi nghiên cứu là xã Đăk Xú, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum.

3.2. Phương Pháp Thu Thập và Phân Tích Số Liệu về Bảo Hiểm Y Tế

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu hỏi đối với nghiên cứu định lượng và thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu đối với nghiên cứu định tính. Số liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm thống kê SPSS và phương pháp phân tích nội dung cho dữ liệu định tính. Các biến số nghiên cứu bao gồm đặc điểm nhân khẩu học, kinh tế, xã hội, kiến thức về BHYT, thái độ đối với BHYT và tình trạng tham gia BHYT.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Thực Trạng BHYT Của DTTS Ở Đăk Xú

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ người dân tộc thiểu số có BHYT là 32,1%, trong đó chủ yếu là tham gia BHYT theo hộ gia đình (82,1%). Lý do chính không tham gia BHYT là do không có tiền mua (95,2%). Tỷ lệ dự định tham gia BHYT là 90,5%. Các yếu tố liên quan đến tham gia BHYT bao gồm thu nhập, trình độ học vấn, và nghề nghiệp. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, nhóm có thu nhập hàng tháng trên 1 triệu đồng tham gia BHYT cao gấp 2 lần so với nhóm có thu nhập thấp hơn.

4.1. Tỷ Lệ Tham Gia Bảo Hiểm Y Tế và Hình Thức BHYT của DTTS

Tỷ lệ người dân tộc thiểu số có BHYT là 32,1%, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ bao phủ BHYT chung của cả nước. Hình thức BHYT phổ biến nhất là BHYT hộ gia đình (82,1%), cho thấy sự ảnh hưởng của chính sách khuyến khích tham gia BHYT theo hộ gia đình. Tuy nhiên, vẫn còn một tỷ lệ đáng kể DTTS không có BHYT.

4.2. Các Yếu Tố Liên Quan Đến Quyết Định Tham Gia BHYT của DTTS

Các yếu tố liên quan đến quyết định tham gia BHYT bao gồm thu nhập, trình độ học vấn, nghề nghiệp, kiến thức về BHYT và thái độ đối với BHYT. Người có thu nhập cao hơn, trình độ học vấn cao hơn và làm các công việc khác ngoài nông nghiệp có xu hướng tham gia BHYT cao hơn. Kiến thức và thái độ tích cực về BHYT cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy người dân tham gia BHYT.

4.3. Phân tích sâu các yếu tố tác động đến thực trạng bảo hiểm y tế Đăk Xú

Nghiên cứu định tính cho thấy lý do không tham gia BHYT của người DTTS chủ yếu là không có tiền. Chi phí BHYT vẫn còn là gánh nặng đối với nhiều hộ gia đình có thu nhập thấp. Thêm vào đó, những thủ tục hành chính rườm rà và quy trình khám chữa bệnh phức tạp cũng là một trong những lý do làm người dân tộc thiểu số không muốn tham gia.

V. Giải Pháp Nâng Cao Tỷ Lệ Tham Gia BHYT Của DTTS Tại Đăk Xú

Để nâng cao tỷ lệ tham gia BHYT của dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú, cần có sự phối hợp đồng bộ từ các cấp chính quyền, ngành y tế và bảo hiểm xã hội. Các giải pháp cần tập trung vào việc tăng cường truyền thông, hỗ trợ tài chính, cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đặc biệt, cần chú trọng đến nhóm người dân tộc thiểu số có thu nhập thấp, trình độ học vấn hạn chế và làm nông nghiệp.

5.1. Tăng Cường Truyền Thông và Nâng Cao Nhận Thức Về Bảo Hiểm Y Tế

Cần đẩy mạnh công tác truyền thông về lợi ích của BHYT đến từng hộ gia đình, đặc biệt là nhóm dân tộc thiểu số. Sử dụng các hình thức truyền thông đa dạng, dễ hiểu, phù hợp với văn hóa và trình độ của người dân. Tổ chức các buổi tư vấn, hội thảo, và phát tờ rơi để cung cấp thông tin chi tiết về chính sách BHYT.

5.2. Hỗ Trợ Tài Chính Cho DTTS Tham Gia Bảo Hiểm Y Tế

Xem xét các chính sách hỗ trợ tài chính cho người dân tộc thiểu số tham gia BHYT, như giảm phí BHYT, cấp thẻ BHYT miễn phí cho hộ nghèo và cận nghèo. Huy động các nguồn kinh phí từ các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân để hỗ trợ mua BHYT cho những hộ gia đình còn gặp nhiều khó khăn.

VI. Kết Luận và Tương Lai của Chính Sách BHYT Cho DTTS

Nghiên cứu đã cung cấp bức tranh toàn diện về thực trạng tham gia bảo hiểm y tế và các yếu tố liên quan đến việc tham gia BHYT của người dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú. Các kết quả nghiên cứu là cơ sở quan trọng để xây dựng các giải pháp nâng cao tỷ lệ bao phủ BHYT tại địa phương. Với sự nỗ lực của các cấp chính quyền và sự tham gia tích cực của cộng đồng, hy vọng rằng chính sách bảo hiểm y tế sẽ ngày càng phát huy hiệu quả, góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho người dân tộc thiểu số, hướng tới mục tiêu BHYT toàn dân.

6.1. Tổng Kết Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính Về Bảo Hiểm Y Tế

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ tham gia BHYT của người dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú còn thấp, và có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia BHYT. Cần có các giải pháp đồng bộ để cải thiện tình hình này.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về BHYT Cho DTTS

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả của các chính sách hỗ trợ BHYT cho dân tộc thiểu số, cũng như các yếu tố văn hóa và xã hội ảnh hưởng đến quyết định tham gia BHYT. Nghiên cứu cũng nên tập trung vào việc đánh giá chất lượng dịch vụ y tế và sự hài lòng của người dân đối với các dịch vụ này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) của người dân tộc thiểu số (DTTS) tại xã Đăk Xú, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum năm 2017 chỉ đạt khoảng 19,7%, thấp hơn nhiều so với các nhóm dân cư khác. Xã Đăk Xú có dân số 7.785 người, trong đó DTTS chiếm 64,4%, sinh sống chủ yếu ở vùng núi, giao thông khó khăn và điều kiện kinh tế còn nhiều hạn chế. Từ ngày 01/8/2017, chính sách cấp thẻ BHYT miễn phí cho người DTTS tại xã bị thu hẹp do thay đổi khu vực ưu đãi, dẫn đến số lượng người DTTS có thẻ BHYT giảm mạnh từ 5.013 xuống còn 986 thẻ, tương đương 35,1% tổng số người DTTS tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm mô tả thực trạng tham gia BHYT của người DTTS tại xã Đăk Xú năm 2018, đồng thời xác định các yếu tố liên quan ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 11/2017 đến tháng 7/2018, sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính với cỡ mẫu 243 người DTTS từ 18 đến 60 tuổi. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đề xuất các giải pháp nâng cao tỷ lệ bao phủ BHYT, góp phần bảo vệ sức khỏe và giảm thiểu rủi ro tài chính cho người DTTS tại vùng khó khăn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT của người DTTS: yếu tố cá nhân, dịch vụ cung cấp BHYT và dịch vụ khám chữa bệnh (KCB) BHYT.

• Yếu tố cá nhân bao gồm thu nhập, tuổi tác, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tình trạng sức khỏe và kiến thức về BHYT. Thu nhập và trình độ học vấn được xem là những yếu tố quyết định khả năng và ý thức tham gia BHYT.
• Dịch vụ cung cấp BHYT liên quan đến các yếu tố như truyền thông về BHYT, địa điểm cung cấp thẻ, mức phí mua BHYT, thủ tục tham gia và thời gian cấp thẻ.
• Dịch vụ KCB BHYT bao gồm thủ tục KCB, thủ tục chuyển tuyến, cơ sở vật chất, thái độ phục vụ và năng lực của cán bộ y tế.

Khung lý thuyết này được xây dựng dựa trên các nghiên cứu trong và ngoài nước về BHYT, đặc biệt chú trọng đến đặc điểm văn hóa, xã hội của người DTTS và các chính sách BHYT hiện hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích, kết hợp phương pháp định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu định lượng từ 243 người DTTS trong độ tuổi 18-60 tại 8/14 thôn xã Đăk Xú, sử dụng phiếu phỏng vấn có cấu trúc. Dữ liệu định tính được thu thập qua 6 cuộc phỏng vấn sâu với các cán bộ quản lý và 3 nhóm thảo luận nhóm với 12 người DTTS có và không có thẻ BHYT.
• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu được chọn ngẫu nhiên nhiều giai đoạn, bắt đầu từ danh sách người DTTS tại các thôn, sau đó chọn ngẫu nhiên hộ gia đình và cá nhân phù hợp tiêu chuẩn.
• Phân tích số liệu: Số liệu định lượng được nhập và xử lý bằng phần mềm Epidata 3.1 và STATA 10, sử dụng kiểm định chi bình phương (χ2) để xác định mối liên quan giữa các biến. Dữ liệu định tính được mã hóa và phân tích theo chủ đề nhằm bổ sung và giải thích kết quả định lượng.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu thực địa từ tháng 2 đến tháng 4/2018, tổng hợp và phân tích dữ liệu đến tháng 7/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ tham gia BHYT thấp: Trong 243 người DTTS được khảo sát, chỉ có 32,1% có thẻ BHYT, trong đó 82,1% tham gia theo hình thức BHYT hộ gia đình (HGĐ). Tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với tỷ lệ bao phủ BHYT toàn quốc đạt 81,7% năm 2016.

2. Phân bố theo thôn và nhóm tuổi: Tỷ lệ tham gia BHYT phân bố không đồng đều giữa các thôn, cao nhất là thôn Đăk Pil với 87,5%, thấp nhất là thôn Đăk Long chỉ 3,4%. Nhóm tuổi 30-39 có tỷ lệ tham gia BHYT cao nhất (42,3%), trong khi nhóm tuổi 50-60 thấp nhất (15,4%).

3. Yếu tố liên quan đến tham gia BHYT: Người có thu nhập trên 1 triệu đồng/tháng có khả năng tham gia BHYT cao gấp 2 lần so với nhóm thu nhập thấp hơn. Trình độ học vấn từ trung học phổ thông trở lên làm tăng khả năng tham gia BHYT gấp 3,5 lần so với trình độ thấp hơn. Nghề nghiệp ngoài nông nghiệp giúp tăng khả năng tham gia BHYT gấp 4,5 lần so với người làm nông.

4. Lý do không tham gia BHYT: Đa số người DTTS không tham gia BHYT do không có tiền mua (95,2%). Tỷ lệ dự định tham gia BHYT trong tương lai là rất cao, đạt 90,5%, cho thấy nhu cầu và ý thức về BHYT còn lớn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy tỷ lệ tham gia BHYT của người DTTS tại xã Đăk Xú còn thấp, đặc biệt so với mức bao phủ BHYT toàn quốc. Nguyên nhân chính là do điều kiện kinh tế khó khăn, thu nhập thấp và trình độ học vấn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng chi trả và nhận thức về BHYT. Sự phân bố không đồng đều giữa các thôn phản ánh sự khác biệt về điều kiện kinh tế, mức độ tiếp cận thông tin và dịch vụ y tế.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, các yếu tố thu nhập, học vấn và nghề nghiệp đều được xác định là những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT. Lý do không có tiền mua BHYT cũng phù hợp với các nghiên cứu tại các vùng khó khăn khác, cho thấy cần có chính sách hỗ trợ tài chính hiệu quả hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ tham gia BHYT theo thôn và nhóm tuổi, bảng so sánh tỷ lệ tham gia theo các nhóm thu nhập, học vấn và nghề nghiệp để minh họa rõ nét các mối liên quan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chỉ đạo và chính sách hỗ trợ tài chính: Ủy ban nhân dân huyện Ngọc Hồi cần chỉ đạo quyết liệt nhằm tăng tỷ lệ tham gia BHYT của người DTTS, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp và làm nông, thông qua việc hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ phí mua BHYT trong vòng 1-2 năm tới.

2. Nâng cao công tác truyền thông, giáo dục: Bảo hiểm xã hội huyện phối hợp với ngành y tế tăng cường truyền thông, cung cấp thông tin về lợi ích BHYT đến từng hộ gia đình, tập trung vào nhóm có trình độ học vấn thấp, nhằm nâng cao nhận thức và kiến thức về BHYT trong vòng 6-12 tháng.

3. Đơn giản hóa thủ tục và cải thiện dịch vụ BHYT: Rút ngắn thời gian cấp thẻ BHYT, cải thiện thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh BHYT để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia và sử dụng BHYT hiệu quả.

4. Phát triển mạng lưới cung cấp BHYT tại địa phương: Mở rộng điểm bán BHYT tại các thôn, đặc biệt vùng sâu vùng xa, phối hợp với các tổ chức cộng đồng để hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ BHYT nhanh chóng trong vòng 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý chính sách y tế và BHYT: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT của người DTTS, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Nhà nghiên cứu và học viên ngành y tế công cộng: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và khung lý thuyết về BHYT trong nhóm dân cư đặc thù, hỗ trợ nghiên cứu sâu hơn về an sinh xã hội.

3. Cán bộ y tế và nhân viên bảo hiểm xã hội tại địa phương: Nắm bắt các khó khăn, rào cản trong việc triển khai BHYT, từ đó cải thiện công tác tuyên truyền và phục vụ người dân.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân tộc thiểu số: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hỗ trợ vận động, nâng cao nhận thức và thúc đẩy quyền lợi về BHYT cho người DTTS.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ tham gia BHYT của người dân tộc thiểu số tại Đăk Xú lại thấp?
   Nguyên nhân chính là do điều kiện kinh tế khó khăn, thu nhập thấp, trình độ học vấn hạn chế và thay đổi chính sách hỗ trợ BHYT miễn phí từ năm 2017 khiến nhiều người không đủ khả năng mua BHYT.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến việc tham gia BHYT của người DTTS?
   Thu nhập hộ gia đình và trình độ học vấn là hai yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất, với nhóm thu nhập trên 1 triệu đồng và trình độ THPT trở lên có tỷ lệ tham gia BHYT cao hơn đáng kể.

3. Người dân có ý định tham gia BHYT trong tương lai không?
   Tỷ lệ dự định tham gia BHYT rất cao, khoảng 90,5%, cho thấy người dân nhận thức được lợi ích của BHYT và mong muốn được tham gia khi có điều kiện.

4. Các rào cản nào khiến người DTTS không tham gia BHYT?
   Ngoài lý do kinh tế, còn có rào cản về thủ tục hành chính phức tạp, thiếu thông tin truyền thông, khoảng cách địa lý và chất lượng dịch vụ y tế chưa đáp ứng kỳ vọng.

5. Làm thế nào để nâng cao tỷ lệ tham gia BHYT cho người DTTS?
   Cần có chính sách hỗ trợ tài chính, tăng cường truyền thông, cải thiện thủ tục và dịch vụ BHYT, đồng thời phát triển mạng lưới cung cấp BHYT tại địa phương để người dân dễ dàng tiếp cận.

Kết luận

• Tỷ lệ người dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú tham gia BHYT năm 2018 chỉ đạt 32,1%, thấp hơn nhiều so với mức bao phủ toàn quốc.
• Thu nhập, trình độ học vấn và nghề nghiệp là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT của người DTTS.
• Lý do chủ yếu không tham gia BHYT là do không có tiền mua, trong khi tỷ lệ dự định tham gia BHYT rất cao (90,5%).
• Cần có các giải pháp đồng bộ về chính sách hỗ trợ tài chính, truyền thông, cải thiện dịch vụ và thủ tục để nâng cao tỷ lệ bao phủ BHYT.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan trong việc xây dựng chính sách BHYT phù hợp với đặc thù vùng DTTS.

Các cơ quan chức năng cần triển khai ngay các khuyến nghị nhằm tăng cường bao phủ BHYT cho người DTTS tại Đăk Xú, góp phần thực hiện mục tiêu BHYT toàn dân và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Bảo hiểm y tế xã hội là một chính sách an sinh xã hội do Nhà nƣớc tổ chức thực hiện không vì mục đích lợi nhuận, nhằm huy động sự đóng góp của ngƣời sử dụng lao động, các tổ chức, cá nhân để thanh toán chi phí khám chữa bệnh (KCB) cho những ngƣời gặp rủi ro, ốm đau, bệnh tật. Sau 25 năm thực hiện chính sách pháp luật về BHYT, nhất là sau gần 10 năm thực hiện Luật BHYT, Việt Nam đã đạt đƣợc những kết quả đáng khích lệ, đang từng bƣớc tiếp cận mục tiêu BHYT toàn dân, góp phần thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển kinh tế và bảo đảm ổn định chính trị - xã hội [2]. Tại Việt Nam, tính đến ngày 31/12/2016 cả nƣớc có 75,93 triệu ngƣời tham gia BHYT, đạt tỷ lệ bao phủ BHYT 81,7% dân số, trong đó ngƣời DTTS tham gia BHYT là 5,07 triệu ngƣời, chiếm tỷ lệ 6,75% tổng số ngƣời tham gia BHYT trên toàn quốc [21], [28]. Tỷ lệ ngƣời DTTS sử dụng BHYT để khám chữa bệnh không cao trong khi gần nhƣ chắc chắc tình trạng sức khỏe, bệnh tật của ngƣời DTTS rất cần đƣợc quan tâm, hỗ trợ bởi các cơ sở y tế, sự hiểu biết về lợi ích cũng nhƣ cách sử dụng thẻ bảo hiểm y tế trong một bộ phận ngƣời DTTS chƣa đầy đủ; điều kiện kinh tế khó khăn; tâm lý ngại đi xa, trong khi khoảng cách đến các cơ sở y tế rất xa, đi lại gặp nhiều khó khăn, hạn chế về phƣơng tiện…[41] Đăk Xú là một xã miền núi, nằm ở phía Tây huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum, có đƣờng biên giới với nƣớc bạn Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào dài 47 km, diện tích tự nhiên là 12.247 ha, 08/14 thôn có đồng bào DTTS sinh sống.

Tổng dân số xã năm 2017 là 7.785 ngƣời, chiếm 13% dân số toàn huyện, trong đó ngƣời DTTS chiếm tỷ lệ 64,4% dân số toàn xã. Địa bàn cƣ trú của đồng bào DTTS có địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, ở vùng sâu, vùng xa, vùng cao, điều kiện kinh tế khó khăn, trên 90% làm nông nên có thu nhập bấp bênh, công việc lao động nặng nhọc có nhiều nguy cơ cao về bệnh tật, rủi ro, tai nạn lao động,. Từ khi Quyết định số 582/QĐ-TTg, ngày 28/4/2017 của Thủ tƣớng Chính phủ [13] có hiệu lực, thì xã Đăk Xú trƣớc đây thuộc khu vực III nay là khu vực I nên các đối tƣợng là ngƣời DTTS tại xã Đăk Xú không đƣợc nhà nƣớc cấp thẻ 2 BHYT miễn phí từ ngày 01/8/2017. Điều này dẫn đến tình trạng có nhiều ngƣời DTTS sinh sống tại xã không có BHYT (từ ngày 31/7/2017 trở về trƣớc số thẻ BHYT của ngƣời DTTS là 5.013 thẻ, đạt 100% tổng số DTTS toàn xã), nhƣng từ ngày 01/8/2017 giảm xuống còn 986 thẻ (đạt 35,1% tổng số ngƣời dân có tham gia BHYT), gây tâm lý lo lắng cho ngƣời dân không có điều kiện tham gia BHYT theo HGĐ.

Trong 986 thẻ BHYT ngƣời DTTS tại xã đƣợc phân bố gần đồng đều cho tất cả 8 thôn, trong đó về phân loại hình thức: có 366 thẻ BHYT hộ gia đình, 404 thẻ hộ nghèo, 151 thẻ hộ cận nghèo và 65 thẻ gia đình chính sách/có công; về phân loại thẻ BHYT theo thành phần dân tộc: có 576 ngƣời dân tộc Xơ Đăng, 410 ngƣời có thẻ là ngƣời dân tộc Mƣờng, Tày, Thái,… [17]. Đã có nhiều nghiên cứu về độ bảo phủ BHYT tại Việt Nam nhƣng chƣa có nghiên cứu nào thực hiện đối với đối tƣợng là ngƣời DTTS tại tỉnh Kon Tum nói chung và huyện Ngọc Hồi nói riêng. Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện nghiên cứu “Thực trạng tham gia bảo hiểm y tế và một số yếu tố liên quan của ngƣời dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum năm 2018”, để mô tả thực trạng và một số yếu tố liên quan đến việc tham gia BHYT của ngƣời DTTS đồng thời cung cấp góc nhìn về những khía cạnh của chính sách an sinh xã hội quan trọng; góp phần đƣa ra các giải pháp hợp lý và khả thi giúp khả năng tiếp cận chính sách BHYT, nâng cao tỷ lệ bao phủ BHYT của ngƣời DTTS tại địa phƣơng, bảo đảm nguồn tài chính bền vững cho bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.

Mô tả thực trạng tham gia bảo hiểm y tế của ngƣời dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum năm 2018. Xác định một số yếu tố liên quan đến việc tham gia bảo hiểm y tế của ngƣời dân tộc thiểu số tại xã Đăk Xú, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum năm 2018. 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Các khái niệm, quy định, tiêu chí, phƣơng pháp đánh giá liên quan đến nội dung nghiên cứu 1.

Khái niệm về bảo hiểm y tế Bảo hiểm y tế xã hội là hình thức bảo hiểm bắt buộc đƣợc áp dụng đối với các đối tƣợng theo quy định của Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT để chăm sóc sức khỏe (CSSK), không vì mục đích lợi nhuận do Nhà nƣớc tổ chức thực hiện [9]. Đây là định nghĩa đƣợc sử dụng trong các tài liệu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng nhƣ Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Lao động quốc tế [45], [50], [52]. Quỹ BHYT xã hội đƣợc hình thành từ nguồn đóng góp của ngƣời lao động, chủ sử dụng lao động và Chính phủ. Nguồn tài chính từ quỹ BHYT xã hội đƣợc coi là nguồn tài chính công, có vai trò đặc biệt quan trọng để đảm bảo công bằng trong đóng góp tài chính y tế thông qua cơ chế chia sẻ rủi ro [31].

Khái niệm BHYT ở đây đƣợc hiểu là BHYT xã hội. Bảo hiểm y tế toàn dân là chƣơng trình BHYT xã hội bao phủ đƣợc toàn bộ dân số. Trong một số trƣờng hợp, có thể công bố đạt đƣợc mục tiêu bao phủ toàn dân khi tỷ lệ bao phủ dƣới 100%, nhƣng với điều kiện những ngƣời chƣa có BHYT phải đƣợc bảo vệ trƣớc rủi ro bệnh tật bằng những cơ chế tài chính an toàn khác [30]. BHYT thương mại, BHYT tư nhân là hoạt động kinh doanh BHYT vì lợi nhuận; mức phí BHYT đƣợc xác định theo xác suất rủi ro mắc bệnh của ngƣời hoặc nhóm ngƣời tham gia BHYT.

Khác với BHYT xã hội, quyền lợi của ngƣời tham gia BHYT thƣơng mại tùy thuộc vào mức phí BHYT đã đóng. Nhà nƣớc thƣờng không tổ chức kinh doanh loại hình BHYT thƣơng mại mà để cho tƣ nhân kinh doanh, nên còn gọi là BHYT tƣ nhân. BHYT thƣơng mại là hình thức BHYT tự nguyện, nên ở một số nƣớc, BHYT thƣơng mại còn đƣợc gọi là BHYT tự nguyện [30]. 5 Nguyên tắc bảo hiểm y tế Bảo hiểm y tế có 5 nguyên tắc chính: - Thứ nhất: Bảo đảm chia sẻ rủi ro giữa những ngƣời tham gia BHYT.

- Thứ hai: Mức đóng BHYT đƣợc xác định theo tỷ lệ phần trăm của tiền lƣơng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc theo quy định của Luật BHXH (gọi chung là tiền lƣơng tháng), tiền lƣơng hƣu, tiền trợ cấp hoặc mức lƣơng cơ sở. - Thứ ba: Mức hƣởng BHYT theo mức độ bệnh tật, nhóm đối tƣợng trong phạm vi quyền lợi và thời gian tham gia BHYT. - Thứ tƣ: Chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT do quỹ BHYT và ngƣời tham gia BHYT cùng chi trả. - Thứ năm: Quỹ BHYT đƣợc quản lý tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch, bảo đảm cân đối thu, chi và đƣợc Nhà nƣớc bảo hộ [9].

Các loại hình bảo hiểm y tế ở Việt Nam Hiện nay, tại Việt Nam có hai loại hình BHYT: - BHYT xã hội, mang tính xã hội không vì mục đích lợi nhuận và đƣợc nhà nƣớc tổ chức thực hiện theo Luật BHYT số 25/2008/QH12 ngày 14/11/2008 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT số 46/2014/QH13 ngày 13/6/2014. Mọi ngƣời dân phải bắt buộc tham gia BHYT theo Luật BHYT [8]. - BHYT thƣơng mại (bảo hiểm sức khỏe của các công ty bảo hiểm phi nhân thọ) mang tính kinh doanh, hoạt động có lợi nhuận theo Luật Kinh doanh bảo hiểm số 24/2000/QH10 ngày 09/12/2000 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm số 61/2010/QH12 ngày 24/11/2010. Hiện tại có nhiều doanh nghiệp bảo hiểm trong nƣớc và doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài triển khai loại hình BHYT này [7], [33].

Sự khác nhau giữa bảo hiểm y tế xã hội và bảo hiểm y tế thƣơng mại Tiêu chí Bảo hiểm y tế xã hội Bảo hiểm y tế thƣơng mại Mức phí Theo khả năng đóng góp Theo nguy cơ rủi ro ốm của cá nhân (theo thu đau của đối tƣợng tham gia nhập) bảo hiểm Mức hƣởng Theo nhu cầu chi phí Theo số tiền mà cá nhân đã khám chữa bệnh thực tế. đóng góp khi tham gia bảo Không phụ thuộc mức hiểm (đóng nhiều hƣởng đóng nhiều, đóng ít hƣởng ít) Vai trò của nhà nƣớc Có sự bảo trợ của nhà Thƣờng không có sự hỗ trợ nƣớc tài chính từ phía nhà nƣớc Hình thức tham gia Bắt buộc Tự nguyện Mục tiêu hoạt động Vì chính sách xã hội. Hầu hết là kinh doanh. Không kinh doanh vì lợi Hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận nhuận 1.

Chính sách bảo hiểm y tế Việt Nam Quá trình thực hiện chính sách BHYT từ năm 1992 đến năm 2018 đã đạt đƣợc nhiều thành tựu hết sức quan trọng. Tuy nhiên, với tỷ lệ bao phủ vẫn còn thấp ở một số vùng và một số đối tƣợng, cản trở đến việc thực hiện lộ trình tiến tới BHYT toàn dân. Đây là thách thức lớn đòi hỏi phải xây dựng phƣơng án và đƣa ra giải pháp đồng bộ và cụ thể, thiết thực phù hợp với sự phát triển của xã hội, với sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 22/11/2012 của Bộ Chính trị về tăng cƣờng sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo hiểm xã hội (BHXH), BHYT giai đoạn 2012 - 2020 [26], về lĩnh vực BHYT đã đƣợc cụ thể hóa bằng Quyết định số 538/2013/QĐ-TTg ngày 29/3/2013 của Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt đề án lộ trình tiến tới BHYT toàn dân giai đoạn 2012 - 2015 và 2020 [39], với mục tiêu chung: “Mở rộng phạm vi bao phủ của BHYT về tỷ lệ dân số tham gia BHYT, về 7 phạm vi dịch vụ y tế đƣợc thụ hƣởng và giảm tỷ lệ chi trả từ tiền túi của ngƣời sử dụng dịch vụ y tế; bảo đảm quyền lợi của ngƣời tham gia BHYT; tiến tới BHYT toàn dân, góp phần tạo nguồn tài chính ổn định cho công tác CSSK nhân dân theo hƣớng công bằng, hiệu quả, chất lƣợng và phát triển bền vững”.