Luận văn thực trạng nhiễm hiv aids và một số yếu tố liên quan ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới tại cộng đồng tỉnh tiền giang năm 2020

Tài liệu nghiên cứu Luận văn thực trạng nhiễm hiv aids và một số yếu tố liên quan ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Huỳnh Thị Tố Trinh
• Người hướng dẫn: PGS. Lã Ngọc Quang
• Trường học: Đại học Y tế Công cộng
• Chuyên ngành: Y tế Công cộng
• Đề tài: Thực trạng nhiễm HIV/AIDS và một số yếu tố liên quan ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới tại cộng đồng tỉnh Tiền Giang năm 2020
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 1: TỒNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm, định nghĩa sử dụng trong nghiên cứu
• 1.2. Khái niệm về HIV và giám sát HIV
• 1.3. Giới tính và Giới
• 1.4. Hành vi tình dục (sexual bihaviour)
• 1.5. Tình hình nhiễm HIV của MSM trên Thế giới
• 1.6. Tình hình nhiễm HIV của MSM ở Việt Nam
• 1.7. Tình hình nhiễm HIV tại Tiền Giang
• 1.8. Một số yếu tố liên quan tới tình hình nhiễm HIV trong nhóm MSM
• 1.8.1. Yếu tố về nhân khẩu học
• 1.8.2. Yếu tố về kiến thức phòng tránh nhiễm HIV trong nhóm MSM
• 1.8.3. Yếu tố về hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV trong nhóm MSM
• 1.9. Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu
• 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 4.3. Thiết kế nghiên cứu
• 4.4. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 4.5. Phương pháp chọn mẫu
• 4.6. Phương pháp thu thập số liệu
• 4.7. Các biến số nghiên cứu
• 4.8. Các khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá
• 4.9. Phương pháp phân tích số liệu
• 4.10. Vấn đề y đức của nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Thông tin chung đối tượng nghiên cứu
• 5.2. Kiến thức, thực hành phòng chống HIV/AIDS
• 5.3. Tỷ lệ nhiễm HIV và Một số yếu tố liên quan đến nhiễm HIV
• 6. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 6.1. Mô tả đặc điểm đối tượng nghiên cứu
• 6.2. Nhiễm HIV trong nhóm MSM
• 6.3. Các mối liên quan đến tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM
• 6.4. Sai số và hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình trạng nhiễm HIV AIDS ở nam quan hệ đồng giới tại Tiền Giang năm 2020

Nghiên cứu này tập trung vào tình trạng nhiễm HIV trong nhóm nam quan hệ đồng giới (MSM) tại tỉnh Tiền Giang năm 2020. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM là 20,6%, cao hơn so với các tỉnh lân cận. Điều này phản ánh sự gia tăng đáng kể của HIV/AIDS trong nhóm này, đặc biệt là ở những người có trình độ học vấn từ trung học phổ thông trở lên. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nhận thức về nguy cơ nhiễm HIV của bản thân thấp là yếu tố quan trọng liên quan đến tỷ lệ nhiễm cao.

1.1. Tỷ lệ nhiễm HIV và yếu tố nhân khẩu học

Tỷ lệ nhiễm HIV ở nhóm MSM có trình độ học vấn cao hơn (trung học phổ thông trở lên) cao gấp 3,6 lần so với nhóm có trình độ thấp hơn. Điều này cho thấy sự cần thiết của các chương trình giáo dục giới tính và tư vấn HIV nhằm nâng cao nhận thức về tình dục an toàn và phòng chống HIV trong nhóm này.

1.2. Nhận thức về nguy cơ nhiễm HIV

Những người không nhận thức được nguy cơ nhiễm HIV của bản thân có khả năng nhiễm cao hơn 6,49 lần so với những người nhận thức được. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường tư vấn HIV và các chiến dịch truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về HIV/AIDS.

II. Yếu tố liên quan đến nhiễm HIV trong nhóm MSM

Nghiên cứu đã xác định các yếu tố liên quan đến nhiễm HIV trong nhóm MSM, bao gồm hành vi tình dục không an toàn, thiếu kiến thức về phòng chống HIV, và sự kỳ thị xã hội. Những yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm này.

2.1. Hành vi tình dục không an toàn

Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều MSM tham gia vào các hành vi tình dục không an toàn, đặc biệt là quan hệ tình dục qua đường hậu môn không sử dụng bao cao su. Điều này làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.

2.2. Thiếu kiến thức về phòng chống HIV

Nhiều MSM thiếu kiến thức về các biện pháp phòng chống HIV, bao gồm việc sử dụng bao cao su và xét nghiệm HIV định kỳ. Điều này làm giảm hiệu quả của các chương trình can thiệp hiện có.

III. Khuyến nghị và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đưa ra các khuyến nghị nhằm giảm tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM tại Tiền Giang, bao gồm tăng cường các chương trình giáo dục giới tính, tư vấn HIV, và phòng chống HIV. Các biện pháp này cần được triển khai đồng bộ và liên tục để đạt hiệu quả cao nhất.

3.1. Tăng cường giáo dục giới tính và tư vấn HIV

Các chương trình giáo dục giới tính và tư vấn HIV cần được mở rộng để tiếp cận nhiều hơn đến nhóm MSM. Điều này giúp nâng cao nhận thức về tình dục an toàn và giảm thiểu các hành vi nguy cơ.

3.2. Phát triển các dịch vụ phòng chống HIV

Cần phát triển các dịch vụ phòng chống HIV dễ tiếp cận, bao gồm xét nghiệm HIV miễn phí và cung cấp bao cao su. Điều này giúp giảm thiểu sự kỳ thị và tăng tỷ lệ sử dụng các dịch vụ y tế trong nhóm MSM.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tình hình nhiễm HIV/AIDS trong nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) đang là vấn đề y tế công cộng đáng quan tâm tại Việt Nam và trên thế giới. Theo báo cáo giám sát trọng điểm, tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM tại Việt Nam đã tăng từ 5,1% năm 2015 lên 12,2% năm 2017, với xu hướng gia tăng rõ rệt ở các tỉnh phía Nam. Tại tỉnh Tiền Giang, mặc dù đã có một số điều tra trước đây, nhưng trong vòng 7 năm gần đây chưa có nghiên cứu cập nhật về thực trạng nhiễm HIV và các yếu tố liên quan trong nhóm MSM. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 12/2019 đến tháng 6/2020 tại 4 huyện gồm Cái Bè, Châu Thành, Thành phố Mỹ Tho và Thị xã Gò Công với 170 đối tượng MSM nhằm mô tả thực trạng nhiễm HIV và phân tích các yếu tố liên quan.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM tại cộng đồng Tiền Giang năm 2020 và phân tích các yếu tố nhân khẩu học, kiến thức, hành vi nguy cơ ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp số liệu cập nhật, làm cơ sở cho các chương trình can thiệp phòng chống HIV/AIDS hiệu quả, góp phần đạt mục tiêu 90-90-90 và chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030 theo cam kết của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết về phòng chống HIV/AIDS của Bộ Y tế, tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết hành vi sức khỏe (Health Belief Model): Giải thích mối quan hệ giữa nhận thức về nguy cơ nhiễm HIV và hành vi phòng tránh của cá nhân.
• Mô hình dịch tễ học xã hội (Social Epidemiology Model): Phân tích các yếu tố nhân khẩu học, xã hội và hành vi nguy cơ ảnh hưởng đến sự lây lan HIV trong cộng đồng MSM.

Các khái niệm chính bao gồm: HIV/AIDS, MSM, hành vi tình dục nguy cơ cao (quan hệ tình dục không an toàn, sử dụng ma túy), kiến thức phòng tránh HIV, nhận thức nguy cơ cá nhân, và các yếu tố nhân khẩu học như tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang phối hợp định lượng với cỡ mẫu 170 MSM, được chọn bằng phương pháp thuận tiện tại 4 huyện trọng điểm của tỉnh Tiền Giang. Đối tượng là nam giới tự nhận có hành vi quan hệ tình dục đồng giới, trên 18 tuổi, đang sinh sống tại địa phương và đồng ý tham gia phỏng vấn, xét nghiệm HIV.

Dữ liệu được thu thập qua phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi chuẩn, kết hợp với xét nghiệm sàng lọc HIV tại cộng đồng sử dụng sinh phẩm xét nghiệm nhanh Determine HIV ½ và Oraquick. Kết quả xét nghiệm dương tính được khẳng định tại phòng xét nghiệm theo quy định của Bộ Y tế.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20 với các phương pháp thống kê mô tả, kiểm định Chi bình phương, Fisher Exact, tính tỷ số chênh (OR) và hồi quy logistic đa biến để xác định các yếu tố liên quan đến nhiễm HIV. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 12/2019 đến tháng 6/2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM tại Tiền Giang là 20,6% (35/170 người), cao hơn nhiều so với tỷ lệ 2,9% của năm 2011 và cao hơn mức trung bình của một số tỉnh trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

2. Trình độ học vấn có liên quan mật thiết đến tỷ lệ nhiễm HIV: MSM có trình độ từ Trung học phổ thông trở lên có nguy cơ nhiễm HIV cao gấp 3,6 lần so với nhóm trình độ Trung học cơ sở trở xuống (OR=3,64; CI=1,42-9,35; p=0,003).

3. Nhận thức về nguy cơ nhiễm HIV ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ nhiễm: Những người cho rằng bản thân không có nguy cơ nhiễm HIV có khả năng nhiễm cao hơn 6,49 lần so với những người nhận thức được nguy cơ (OR=6,49; CI=2,90-14,53; p<0,001).

4. Hành vi nguy cơ phổ biến: 64,1% MSM quan hệ tình dục qua đường hậu môn gần đây không sử dụng bao cao su; tuổi trung bình quan hệ tình dục lần đầu là 18,5 tuổi, có người bắt đầu từ 13 tuổi; 41,2% có 1 bạn tình nam trong 6 tháng qua, 11,2% có 4 bạn tình trở lên.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm HIV 20,6% trong nhóm MSM tại Tiền Giang cho thấy sự gia tăng đáng kể so với các nghiên cứu trước đây và cao hơn nhiều so với một số tỉnh lân cận. Điều này phản ánh sự khó khăn trong việc tiếp cận và can thiệp hiệu quả cho nhóm đối tượng này, đặc biệt khi nhiều MSM ngại đến cơ sở y tế để xét nghiệm do kỳ thị xã hội.

Mối liên quan giữa trình độ học vấn và tỷ lệ nhiễm HIV có thể do nhóm có trình độ cao hơn có nhiều cơ hội tiếp cận công nghệ thông tin, mạng xã hội để tìm bạn tình, dẫn đến số lượng bạn tình nhiều hơn và hành vi tình dục không an toàn. Đồng thời, nhận thức sai lệch về nguy cơ cá nhân làm tăng khả năng lây nhiễm do chủ quan, không thực hiện các biện pháp phòng tránh.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ sử dụng bao cao su thấp và hành vi nguy cơ cao ở nhóm MSM tại Tiền Giang tương đồng với các vùng có dịch HIV bùng phát trong nhóm này. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ nhiễm HIV theo trình độ học vấn và biểu đồ tròn về nhận thức nguy cơ nhiễm HIV.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông giáo dục nâng cao nhận thức về nguy cơ nhiễm HIV cho nhóm MSM, đặc biệt tập trung vào nhóm có trình độ học vấn cao nhưng thiếu nhận thức đúng đắn, nhằm thay đổi hành vi phòng tránh.

2. Mở rộng và đa dạng hóa các hình thức xét nghiệm HIV tại cộng đồng, sử dụng các kênh mạng xã hội, nhóm đồng đẳng để tiếp cận MSM, giảm bớt rào cản kỳ thị và tạo điều kiện thuận lợi cho việc xét nghiệm định kỳ.

3. Phát triển các chương trình hỗ trợ tâm lý và tư vấn chuyên biệt cho MSM nhằm giảm kỳ thị nội tâm, tăng cường sự tự tin trong việc chăm sóc sức khỏe và tuân thủ điều trị nếu nhiễm HIV.

4. Thúc đẩy phối hợp liên ngành giữa y tế, tổ chức xã hội và cộng đồng MSM để xây dựng môi trường thân thiện, an toàn, hỗ trợ các biện pháp can thiệp hiệu quả trong phòng chống HIV/AIDS.

Các giải pháp cần được triển khai trong vòng 1-2 năm tới với sự chủ động của Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, các tổ chức cộng đồng và dự án hỗ trợ quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ y tế công cộng và phòng chống HIV/AIDS: Sử dụng số liệu và phân tích để xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp với đặc điểm nhóm MSM tại địa phương.

2. Nhà hoạch định chính sách y tế: Tham khảo để điều chỉnh chính sách, phân bổ nguồn lực và phát triển chương trình phòng chống HIV/AIDS hiệu quả.

3. Tổ chức phi chính phủ và dự án quốc tế: Là cơ sở để thiết kế các chương trình hỗ trợ, can thiệp cộng đồng, nâng cao nhận thức và tiếp cận nhóm MSM.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y tế công cộng, xã hội học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về HIV/AIDS và nhóm nguy cơ cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM tại Tiền Giang lại cao hơn so với các tỉnh khác?
   Do nhóm MSM tại Tiền Giang có hành vi tình dục không an toàn cao, tỷ lệ sử dụng bao cao su thấp, cùng với sự khó tiếp cận dịch vụ y tế và kỳ thị xã hội khiến việc xét nghiệm và điều trị bị hạn chế.

2. Trình độ học vấn ảnh hưởng như thế nào đến nguy cơ nhiễm HIV?
   Nhóm có trình độ học vấn cao hơn thường có nhiều bạn tình và tiếp cận mạng xã hội dễ dàng hơn, nhưng lại có nhận thức sai lệch về nguy cơ, dẫn đến hành vi không an toàn và tăng nguy cơ nhiễm HIV.

3. Làm thế nào để tăng cường nhận thức đúng về nguy cơ nhiễm HIV trong nhóm MSM?
   Cần triển khai các chương trình truyền thông đa dạng, sử dụng mạng xã hội, nhóm đồng đẳng và tư vấn cá nhân để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi phòng tránh.

4. Phương pháp xét nghiệm HIV nào được sử dụng trong nghiên cứu?
   Sử dụng xét nghiệm nhanh Determine HIV ½ lấy máu đầu ngón tay và Oraquick lấy dịch miệng, kết quả dương tính được khẳng định bằng xét nghiệm tại phòng xét nghiệm theo quy định của Bộ Y tế.

5. Những hành vi nguy cơ nào cần được ưu tiên can thiệp trong nhóm MSM?
   Quan hệ tình dục không sử dụng bao cao su, quan hệ tình dục qua đường hậu môn không an toàn, sử dụng ma túy và rượu bia trước khi quan hệ là những hành vi cần được tập trung can thiệp.

Kết luận

• Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM tại Tiền Giang năm 2020 là 20,6%, cao hơn nhiều so với các nghiên cứu trước đây và mức trung bình khu vực.
• Trình độ học vấn từ Trung học phổ thông trở lên làm tăng nguy cơ nhiễm HIV gấp 3,6 lần so với trình độ thấp hơn.
• Nhận thức sai lệch về nguy cơ cá nhân làm tăng khả năng nhiễm HIV gấp 6,5 lần.
• Hành vi tình dục không an toàn, đặc biệt là không sử dụng bao cao su khi quan hệ qua đường hậu môn, phổ biến trong nhóm MSM.
• Cần triển khai các biện pháp can thiệp đa dạng, tập trung nâng cao nhận thức, mở rộng xét nghiệm và hỗ trợ tâm lý để giảm tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nguy cơ cao này.

Tiếp theo, các cơ quan chức năng và tổ chức liên quan cần phối hợp triển khai các chương trình can thiệp trong vòng 1-2 năm tới nhằm kiểm soát và giảm thiểu sự lây lan HIV trong nhóm MSM tại Tiền Giang. Đề nghị các nhà nghiên cứu tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả các biện pháp can thiệp và mở rộng nghiên cứu sang các nhóm nguy cơ khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỒNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái niệm, định nghĩa sử dụng trong nghiên cứu 1. Khái niệm HIV và giám sát HIV Theo qui định tại Điều 2 của Luật phòng chống nhiễm virút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS), thuật ngữ HIV và AIDS được hiểu như sau: - HIV là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Human Immunodeficiency Virus” là vi rút gây ra suy giảm miễn dịch ở người, làm cho cơ thể suy giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh (10). - AIDS là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Accquired Immune Deficiency Syndrome” là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải do HIV gây ra, thường được biểu hiện thông qua các nhiễm trùng cơ hội, các ung thư và có thể dẫn đến tử vong (10).

- Nhiễm trùng cơ hội là nhiễm trùng xảy ra do cơ thể bị suy giảm miễn dịch vì bị nhiễm HIV (10). - Hành vi nguy cơ cao là hành vi dễ làm lây nhiễm HIV như quan hệ tình dục không an toàn, dùng chung bơm kim tiêm và những hành vi khác dễ làm lây nhiễm HIV (10). - Giám sát dịch tễ học HIV/AIDS là việc thu thập thông tin định kỳ và hệ thống về các chỉ số dịch tễ học HIV/AIDS của các nhóm đối tượng có nguy cơ khác nhau để biết được chiều hướng và kết quả theo thời gian nhằm cung cấp thông tin cho việc lập kế hoạch, dự phòng, khống chế và đánh giá hiệu quả các biện pháp phòng, chống HIV/AIDS (10). - Giám sát trọng điểm HIV/AIDS là việc thu thập thông tin thông qua xét nghiệm HIV theo định kỳ và hệ thống trong các nhóm đối tượng được lựa chọn để theo dõi tỷ lệ và chiều hướng nhiễm HIV qua các năm nhằm cung cấp thông tin cho việc lập kế hoạch, dự phòng, khống chế và đánh giá hiệu quả các biện pháp phòng, chống HIV/AIDS (10).

5 - Xét nghiệm HIV là việc thực hiện các kỹ thuật chuyên môn nhằm xác định tình trạng nhiễm HIV trong mẫu máu, mẫu dịch sinh học của cơ thể (10). - HIV dương tính là kết quả xét nghiệm mẫu máu, mẫu dịch sinh học của cơ thể người đã được xác định nhiễm HIV (10). - Nhóm giáo dục đồng đẳng là những người tự nguyện tập hợp thành một nhóm để thực hiện công tác tuyên truyền, vận động và giúp đỡ những người có cùng cảnh ngộ (10). Giới tính và Giới 1.

Giới tính Giới tính (sex) là thuật ngữ dùng để chỉ sự khác biệt sinh học giữa phụ nữ và nam giới (hay trẻ em trai và trẻ em gái) (11). Phụ nữ: có buồng trứng và mang thai; tiết sữa cho con bú; có âm đạo (11). Nam giới: có tinh hoàn và tinh trùng; mọc râu rậm ở cằm có dương vật (11). Sự khác biệt về giới tính được biểu hiện trước hết ở cấu tạo cơ thể, đặc điểm thể chất và sinh lý, chức năng sinh sản của phụ nữ và nam giới (11).

Các đặc điểm sinh học của phụ nữ hoặc nam giới được hình thành ngay từ khi sinh ra (bẩm sinh), không thay đổi theo thời gian (trừ trường hợp có sự can thiệp của tiến bộ khoa học) và các đặc điểm này có sự giống nhau giữa các nhóm dân tộc và các vùng địa lý (11). Khi một người nam giới được phẩu thuật chuyển thành phụ nữ, nhìn bên ngoài thì họ có vóc dáng của phụ nữ nhưng không thể có buồng trứng, không thể mang thai và tiết sữa. Giới Giới (gender) Là thuật ngữ dùng để chỉ các đặc điểm xã hội của phụ nữ và nam giới trong các mối quan hệ xã hội. Các đặc điểm này bao gồm vai trò, vị trí, trách nhiệm của phụ nữ và nam giới trong các mối quan hệ xã hội (11).

Ví dụ: Nam giới phải mạnh mẽ giữ vai trò trụ cột kinh tế trong gia đình, hôn nhân, quan hệ tình dục với phụ nữ. Ngược lại nữ giới phải dịu dàng, chăm chỉ, chăm sóc gia đình, giỏi nội trợ. Định kiến giới Là nhận thức, quan điểm, thái độ, nhận định, đánh giá chưa đúng, thiên lệch hoặc tiêu cực của cộng đồng về đặc điểm, vi trí, vai trò, trách nhiệm, năng lực củaphụ nữ và nam giới trong các mối quan hệ xã hội. Định kiến giới thường giới hạnở những gì cộng đồng mong muốn hoặc cho phép nam giới hay phụ nữ thực hiện trong các quan hệ xã hội (11).

Ví dụ: phụ nữ nấu nướng tốt hơn nam giới; nam giới không tham gia vào các công việc lặt vặt trong gia đình (giặt giũ, chăm con) vì quan niệm cho rằng đây là công việc của phụ nữ. Theo quan niệm nam giới là người làm kinh tế tạo cơ sở vật chất trong gia đình, người làm việc nặng, duy trì dòng họ còn nữ giới là người quản lí chi tiêu trong gia đình, người chăm sóc gia đình, làm việc nhẹ, không có vai trò trong duy trì dòng họ, chỉ có vai trò tại gia đình (11). Hành vi tình dục (sexual bihaviour) Thuật ngữ “nam có quan hệ tình dục đồng giới” được sử dụng cho tất cả nam giới có quan hệ tình dục với nam giới khác, cho dù người đó có đặc tính tình dục như thế nào. Nhiều người nam có quan hệ tình dục với nam giới khác, nhưng vẫn tự nhận là người có khuynh hướng tình dục đồng giới hoặc tình dục với cả hai giới (bisexual).

Những người này có thể vẫn quan hệ tình dục qua đường hậu môn hoặc chỉ quan hệ tình dục với nam giới khác vì được trả tiền hoặc do hoàn cảnh thuận tiện (12). Có thể phân loại nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) theo nhiều cách: Theo đặc tính tình dục (đồng tính nam (gay), đồng tính (homosexual), tình dục khác giới (Heterosexual); tình dục cả hai giới (Bisexual), chuyển đổi giới tính hoặc những khái niệm tương tự) mà không quan tâm đến hành vi tình dục (12); Theo thừa nhận và công khai về đặc tính tình dục (công khai là đồng tính nam hoặc còn ẩn giấu) (12); Theo bạn tình (nam/ nữ hoặc chuyển đổi giới tính) (12); 7 Theo các lý do để chọn lựa bạn tình (ý thích tự nhiên, bị cưỡng ép hoặc chịu áp lực, được thúc đẩy làm mại dâm, do hoàn cảnh thuận tiện, hoặc chỉ là vui chơi, phải sống trong môi trường toàn nam giới) (12); Theo vai trò trong các thực hành tình dục cụ thể (cho, nhận, cả cho cả nhận, không có vai trò nào, tình dục qua đường miệng, thủ dâm cho nhau hoặc những hành động khác) (12); Theo đặc tính vai trò và hành vi có liên quan đến giới (nam hay nữ, tính nam hoặc tính nữ, y phục giống nữ hoặc y phục theo giới tính đang mang) (12).Tình hình nhiễm HIV của MSM trên Thế giới Tính đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có thuốc điều trị và vắc xin phòng bệnh đặc hiệu nên các biện pháp hiệu quả nhằm hạn chế đến mức tối đa tác hại và sự lan truyền của HIV ra cộng đồng là dự phòng sự lây lan HIV ngoài cộng đồng và có các biện pháp can thiệp hữu hiệu. Năm 2013 ước tính toàn thế giới có 35 triệu người nhiễm HIV trên toàn cầu, có 2.1 triệu người mới nhiễm năm 2013 số người nhiễm HIV đã giảm so với những năm trước, ít hơn 15% so với năm 2009. Dịch tập trung ở các nhóm đối tượng nguy cơ cao.

Tỷ lệ nhiễm HIV ở Nam quan hệ tình dục đồng giới ở các khu vực Châu Mỹ, Châu Âu, Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương có xu hướng tăng (13). Trong năm 2014 ước tính có 1.4 triệu ca nhiễm mới, có 63% là nữ. Số người mới nhiễm ở Đông Âu và Trung Á tăng 30% từ năm 2000 đến năm 2014 phần lớn do người tiêm chích ma túy. Ở Trung Đông và Bắc Phi phát hiện nhiễm HIV gia tăng đáng kể từ năm 2000 trong nhóm phụ nữ mại dâm, nam quan hệ tình dục đồng giới và bạn tình của họ.

Ở Châu Á và Thái Bình Dương số người nhiễm HIV cũng tăng nhẹ từ năm 2010 đến nay. Ở Bắc Mỹ và Tây Âu đang phải đối mặt với dịch bệnh tăng trở lại trong các nhóm MSM, phụ nữ bán dâm, NCMT và bạn tình của họ (14). Một nghiên cứu về tỷ lệ xét nghiệm HIV trong nhóm MSM ở Trùng Khánh Trung Quốc năm 2010 tỷ lệ nhiễm HIV là 11,7%. Độ tuổi trung bình của lần quan hệ tình dục đầu tiên với một người đàn ông là 20 tuổi (IQR: 18-23).

Hơn một người bạn tình nam trong sáu tháng qua 56%, có 18% hiện đang sống với bạn tình nam. 8 Nghiên cứu còn cho thấy 51% người tham gia nhận thấy nguy cơ nhiễm HIV cao khi tiếp xúc với người đồng tính. Trong số 477 MSM có bạn tình nam gần đây trong sáu tháng qua, 94% trong số họ đã sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục qua đường hậu môn và 19% luôn sử dụng bao cao su (15). Tỷ lệ nhiễm HIV cao ở nam giới có QHTD đồng giới tại 12 thành phố ở Ấn Độ năm 2013.

Tỷ lệ nhiễm HIV là 7,0% (range:1,7%- 13,1%). Tuổi trung bình là 25 tuổi (16). MSM chiếm tỷ lệ mới nhiễm HIV từ 50% đến 80% ở một số nước trong khu vực Châu Á và Thái Bình Dương. Năm 2015, ước tính tỷ lệ mới nhiễm HIV ở những người trưởng thành tại Philippines là 81% , Thái Lan là 51% (17).

Tại Ba Lan, năm 2016 có 87,3% được chẩn đoán là nhiễm HIV mới phát hiện chủ yếu ở nam giới, ở độ tuổi từ 20- 39 tuổi (71,2%), 81,2% là nam quan hệ tình dục đồng giới nam (18). Nam QHTD đồng giới tại Nhật Bản chiếm 78% trong tổng số các trường hợp nhiễm HIV tại Nhật Bản năm 2016. Hơn 30% trường hợp mới phát hiện nhiễm HIV chuyển sang giai đoạn AIDS hàng năm. Cho thấy một tỷ lệ nhiễm lớn những người nhiễm HIV không biết tình trạng nhiễm của họ (19).

Tỷ lệ hiện nhiễm HIV tại Brazil tăng cao 21,7% năm 2016. Do nhiều nguyên nhân khác nhau như sự kỳ thị phân biệt đối xử với người MSM, chính sách tôn giáo, tuổi, trình độ học vấn, họ không đi xét nghiệm HIV (20). Tại Thái Lan, những người đàn ông quan hệ tình dục đồng giới có tỷ lệ nhiễm HIV cao hơn nhiều. Nghiên cứu này cho rằng 40% MSM dương tính với HIV không có quan hệ tình dục với một người đàn ông trong suốt 12 tháng.

Khoảng 4,31% quan hệ tình dục không được bảo vệ, có 12,28% giao hợp qua đường hậu môn và miệng không được bảo vệ. Khoảng 16,6% thực hành hành vi tình dục có nguy cơ (21). Các chuyên gia lo ngại có thể bùng lên một đợt dịch HIV mới ở nhóm đối tượng này (4).