Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ Thừa Thiên – Huế

Khóa luận kế toán nguyên vật liệu tại Công ty CP Quản lý và Xây dựng Đường bộ Thừa Thiên Huế

• Tác giả: Đào Xuân Nhi
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ Thừa Thiên – Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán nguyên vật liệu tại Đường bộ Thừa Thiên Huế

Nguyên vật liệu giữ vai trò thiết yếu trong hoạt động xây dựng và bảo trì hạ tầng giao thông. Tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ Thừa Thiên Huế, vật tư chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất kinh doanh. Các loại vật liệu phổ biến bao gồm nhựa đường, đá dăm, cát xây, xi măng và sắt thép. Công tác quản lý vật tư quyết định trực tiếp đến chất lượng từng đoạn đường thi công. Kế toán nguyên vật liệu thực hiện nhiệm vụ tổ chức ghi nhận, tổng hợp chi phí và giám sát chu chuyển kho bãi. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán hiện hành nhằm bảo đảm tính minh bạch tài chính. Chứng từ nhập kho và xuất kho được đối chiếu liên tục giữa các bộ phận liên quan. Thủ kho chịu trách nhiệm theo dõi hiện vật thực tế trên thẻ kho. Nhân viên kế toán phụ trách hạch toán giá trị tiền tệ trên hệ thống sổ sách. Việc phân công công việc rõ ràng giúp hạn chế thất thoát tài sản công cộng. Dòng luân chuyển vật tư diễn ra liên tục theo tiến độ các gói thầu trên địa bàn tỉnh. Hoạt động kế toán bài bản tạo cơ sở vững chắc cho việc lập dự toán ngân sách chính xác.

1.1. Đặc điểm nguyên vật liệu ngành quản lý đường bộ

Vật liệu ngành giao thông mang tính chất cồng kềnh và khó bảo quản ngoài trời. Công ty sử dụng khối lượng lớn đá hộc, cát vàng, nhũ tương và nhựa đặc. Mỗi loại vật tư đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt trước khi đưa vào công trường. Thời tiết miền Trung mưa nhiều gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng nguyên liệu dự trữ. Các bãi tập kết vật liệu thường đặt rải rác gần tuyến đường thi công. Điều này làm tăng độ phức tạp trong khâu kiểm kê hiện trường. Hơn nữa, hao hụt tự nhiên dễ xảy ra trong khâu vận chuyển và bốc dỡ. Do đó, kế toán cần theo dõi chặt chẽ từng định mức tiêu hao kỹ thuật.

1.2. Vai trò của kế toán nguyên vật liệu trong quản trị

Kế toán vật liệu giữ vị trí nòng cốt trong hệ thống thông tin tài chính công ty. Số liệu kế toán phản ánh chân thực tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Bộ phận quản lý căn cứ vào báo cáo xuất kho để điều phối xe máy và nhân lực. Khi chi phí vật liệu được kiểm soát, giá thành công trình sẽ giảm bớt. Kế toán viên phải đối chiếu hóa đơn mua hàng với phiếu cân xe thực tế tại mỏ đá. Quy trình kiểm tra ngăn chặn sai lệch khối lượng giao nhận hàng ngày. Dữ liệu vật tư chính xác còn hỗ trợ ban giám đốc ra quyết định dự thầu sát sao. Doanh nghiệp nhờ vậy nâng cao năng lực cạnh tranh trong các gói thầu hạ tầng lớn.

II. Phân tích kế toán nguyên vật liệu tại Đường bộ Thừa Thiên Huế

Thực tế hạch toán nguyên vật liệu tại đơn vị tồn tại một số bất cập cụ thể. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp ghi thẻ song song nhằm quản lý vật tư kho bãi. Thủ kho ghi số lượng vào thẻ kho, phòng kế toán ghi sổ sách kế toán. Sự phối hợp giữa hai bên đôi khi xảy ra tình trạng chậm trễ trong chuyển giao chứng từ. Tại hiện trường thi công, các tổ đội thường xuyên nhận vật tư trước rồi mới hoàn thiện thủ tục sau. Hiện tượng xuất kho chưa có phiếu hợp lệ vẫn xuất hiện rải rác ở các đội duy tu. Điều này dẫn đến sự sai lệch số liệu tạm thời giữa sổ sách và kho thực tế. Phương pháp tính giá xuất kho bình quân liên hoàn tốn nhiều công sức ghi chép thủ công. Khi giá xăng dầu và nhựa đường biến động mạnh, việc cập nhật đơn giá gặp nhiều áp lực. Công tác kiểm kê định kỳ chưa được tiến hành đồng loạt tại các bãi tập kết vật liệu phân tán. Sự hao hụt vật liệu tự nhiên trong mùa lũ chưa được phân tích nguyên nhân thấu đáo. Kế toán chi tiết từng công trình đôi lúc chưa tách bạch rành mạch chi phí phụ gia.

2.1. Hạn chế trong quy trình luân chuyển chứng từ kho

Độ trễ chứng từ là vướng mắc lớn nhất tại công ty. Địa bàn thi công trải dài trên các tuyến quốc lộ và tỉnh lộ hiểm trở. Nhân viên đội thi công thường giữ phiếu xuất kho nhiều ngày trước khi gửi về văn phòng. Kế toán phòng tài vụ vì thế không thể cập nhật phần mềm kịp thời. Việc đối chiếu số liệu định kỳ cuối tháng chịu áp lực thời gian nặng nề. Khi phát sinh chênh lệch số lượng, việc truy xét nguyên nhân rất khó khăn. Phiếu giao nhận vật tư đôi khi thiếu chữ ký của cán bộ kỹ thuật phụ trách. Tình trạng này làm giảm tính pháp lý và độ tin cậy của hồ sơ kế toán.

2.2. Vấn đề kiểm soát hao hụt và áp dụng công nghệ

Đặc thù vật liệu đá sỏi và đất đắp có tỷ lệ hao hụt tự nhiên cao. Doanh nghiệp chưa trang bị hệ thống trạm cân điện tử đồng bộ tại các bãi chứa phụ. Việc đo lường khối lượng chủ yếu ước tính qua thể tích thùng xe ben chở hàng. Sai số kỹ thuật trong quá trình san lấp mặt đường thường xuyên xảy ra. Ngoài ra, phần mềm kế toán chưa kết nối trực tiếp với thiết bị di động của thủ kho. Việc nhập dữ liệu hai lần gây lãng phí thời gian và tăng nguy cơ nhầm lẫn. Báo cáo tồn kho tức thời chưa thể trích xuất chính xác theo thời gian thực. Điều này cản trở công tác điều hành vật tư của ban lãnh đạo.

III. Giải pháp kế toán nguyên vật liệu tại Đường bộ Thừa Thiên Huế

Doanh nghiệp cần áp dụng các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vật tư. Trước hết, ban giám đốc nên chuẩn hóa quy trình lập và chuyển chứng từ xuất nhập kho. Mọi thủ tục giao nhận vật liệu ngoài hiện trường phải có chữ ký xác nhận của kỹ sư giám sát. Công ty cần quy định thời hạn chuyển chứng từ về phòng kế toán trong vòng hai mươi bốn giờ. Tiếp theo, đơn vị nên ứng dụng phần mềm kế toán đám mây cho toàn bộ mạng lưới chi nhánh. Thủ kho nhập số liệu trực tiếp qua máy tính bảng tại hiện trường thi công. Kế toán viên tại văn phòng trung tâm theo dõi tức thì biến động kho bãi. Ngoài ra, doanh nghiệp cần xem xét thay đổi phương pháp tính giá xuất kho phù hợp hơn. Phương pháp bình quân gia quyền cuối kỳ giúp giảm bớt áp lực tính toán liên tục. Đơn vị cũng cần rà soát lại định mức tiêu hao nguyên vật liệu cho từng cung đường cụ thể. Các đội thi công phải chịu trách nhiệm vật chất nếu để xảy ra lãng phí ngoài định mức kỹ thuật.

3.1. Hoàn thiện luân chuyển chứng từ và kiểm kê kho

Công ty cần ban hành quy chế luân chuyển chứng từ rõ ràng cho từng phòng ban. Thủ kho chỉ được xuất vật tư khi có lệnh điều động từ ban giám đốc kèm dự toán duyệt. Phiếu xuất kho phải lập thành ba liên để gửi thủ kho, kế toán và đội thi công. Công tác kiểm kê đột xuất nên được tổ chức định kỳ mỗi quý một lần. Hội đồng kiểm kê cần đo đạc thực tế khối lượng nhựa đường và cát sỏi còn tồn đọng. Mọi chênh lệch thừa thiếu phải được lập biên bản và quy rõ trách nhiệm cá nhân. Cách làm này giúp bảo vệ tài sản doanh nghiệp và răn đe hành vi gian lận.

3.2. Chuyển đổi số trong quản lý vật liệu giao thông

Đầu tư công nghệ thông tin là giải pháp then chốt để tối ưu hóa công tác hạch toán. Doanh nghiệp cần triển khai phần mềm quản trị doanh nghiệp tích hợp phân hệ vật tư chuyên sâu. Phần mềm cho phép quét mã vạch và định vị các lô vật tư tại từng kho bãi phụ. Thủ kho có thể lập phiếu nhập xuất trên điện thoại thông minh ngay tại công trường. Dữ liệu kế toán tự động đồng bộ hóa về máy chủ phòng tài chính theo thời gian thực. Hệ thống tự động cảnh báo khi lượng dự trữ rơi xuống dưới định mức an toàn. Giải pháp chuyển đổi số giúp giảm thiểu đáng kể thời gian hạch toán thủ công cho nhân viên.

IV. Ứng dụng và kế toán nguyên vật liệu tại Đường bộ Thừa Thiên Huế

Hoàn thiện công tác hạch toán vật tư đem lại lợi ích kinh tế to lớn cho doanh nghiệp. Việc quản lý vật liệu chặt chẽ giúp tiết kiệm chi phí đầu vào và hạ giá thành thi công. Ban lãnh đạo nắm bắt nguồn lực tài chính chính xác để phân bổ vốn hợp lý cho từng gói thầu hạ tầng. Khi các giải pháp kế toán mới đi vào vận hành, tính minh bạch sổ sách được nâng cao rõ rệt. Đơn vị dễ dàng đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm toán nhà nước và thanh tra tài chính công. Dòng tiền lưu chuyển trôi chảy giúp công ty thanh toán đúng hạn cho nhà cung cấp vật liệu xây dựng. Uy tín thương hiệu của doanh nghiệp trong ngành giao thông đường bộ được củng cố vững chắc. Hệ thống báo cáo chi tiết hỗ trợ đội ngũ kỹ sư kiểm soát chất lượng vật liệu thi công. Doanh nghiệp sẵn sàng đón nhận những dự án xây dựng cầu đường quy mô lớn hơn trong tương lai. Nền tảng hạch toán hiện đại bảo đảm cho sự phát triển bền vững của đơn vị.

4.1. Lợi ích tối ưu hóa chi phí và kiểm soát chất lượng

Kiểm soát chi phí nguyên vật liệu tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh. Việc loại bỏ hao hụt bất thường giúp công ty tiết kiệm ngân sách đáng kể. Số liệu vật tư chuẩn xác giúp quản lý công trường mua sắm đúng khối lượng cần thiết. Tình trạng ứ đọng vốn trong các kho bãi giảm thiểu rõ rệt qua từng quý. Vật tư được nghiệm thu kỹ lưỡng giúp bảo đảm độ bền vững cho các cung đường trọng yếu. Tỷ lệ sửa chữa bảo hành công trình sau thi công giảm xuống mức thấp nhất. Đây là tiền đề nâng cao biên lợi nhuận cho hoạt động xây lắp hạ tầng.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp cầu đường

Kinh nghiệm thực tiễn từ công ty mang lại bài học giá trị cho ngành cầu đường. Tính đồng bộ giữa bộ phận kho và kế toán tài chính là yếu tố quyết định. Sự minh bạch trong quản lý vật tư giúp ngăn chặn các sai phạm kinh tế. Doanh nghiệp cần chú trọng đào tạo chuyên môn định kỳ cho đội ngũ kế toán viên. Việc chủ động ứng dụng phần mềm quản trị là xu hướng bắt buộc trong kỷ nguyên số. Ban lãnh đạo cần duy trì cơ chế khen thưởng đối với các đội thi công tiết kiệm nguyên liệu. Mô hình hạch toán chuẩn mực giúp doanh nghiệp nâng tầm vị thế trong lĩnh vực xây dựng giao thông.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và thi công xây lắp công trình hạ tầng giao thông, nguyên vật liệu (NVL) và công cụ dụng cụ (CCDC) chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí sản xuất và giá thành công trình. Việc kiểm soát, hạch toán chính xác và quản lý chặt chẽ hai yếu tố đầu vào này là điều kiện then chốt nhằm tiết giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, hạn chế tình trạng ứ đọng vốn lưu động hoặc thiếu hụt vật tư làm gián đoạn tiến độ thi công. Đối với Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế, hoạt động quản lý bảo trì và xây dựng các công trình giao thông đòi hỏi khối lượng vật tư lớn, đa dạng về chủng loại và phân tán tại nhiều công trường, xí nghiệp. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Đào Xuân Nhi đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế".

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được phân định thành mục tiêu chung và các mục tiêu cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu, phân tích và phản ánh thực trạng công tác kế toán NVL và CCDC tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế trên cơ sở đối chiếu giữa lý luận kế toán và thực tiễn hoạt động của đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán NVL và CCDC trong các doanh nghiệp sản xuất.
   • Khảo sát, mô tả và làm rõ thực trạng hạch toán ban đầu, quy trình luân chuyển chứng từ, kế toán chi tiết, kế toán tổng hợp và kiểm kê NVL, CCDC tại công ty.
   • Đánh giá các ưu điểm và hạn chế còn tồn tại trong tổ chức công tác kế toán phần hành này tại đơn vị.
   • Đề xuất hệ thống các giải pháp thực tế nhằm hoàn thiện công tác kế toán NVL và CCDC tại công ty.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa thông qua 4 câu hỏi nghiên cứu:

1. Cơ sở lý luận về kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ trong doanh nghiệp được trình bày như thế nào?
2. Thực trạng kế toán nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế diễn ra như thế nào, có điểm gì tương đồng và khác biệt so với lý luận?
3. Công tác kế toán nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ tại công ty có những ưu điểm và nhược điểm nào?
4. Đơn vị cần áp dụng những giải pháp nào để khắc phục các tồn tại và hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ?

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác kế toán NVL, CCDC tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế, minh họa cụ thể qua các nghiệp vụ đánh giá, lập chứng từ, ghi sổ chi tiết và sổ cái đối với các danh mục vật tư tiêu biểu: đất cấp phối (mã VLCDAT), cát vàng (mã VLCCAT) và máy khoan bê tông (mã CCDCMKBT).

Phạm vi nghiên cứu:

• Về không gian: Tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế (bao gồm phòng Kế toán – Tài chính, bộ phận quản lý kho bãi và các đội thi công trực thuộc).
• Về thời gian: Phân tích số liệu tổng quát về nguồn lực, tình hình tài chính và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh trong 2 năm (2021 – 2022); số liệu minh họa chi tiết về hạch toán kế toán NVL và CCDC được thu thập trong tháng 03 năm 2021.
• Về nội dung: Tập trung vào công tác kế toán chi tiết, kế toán tổng hợp, tính giá xuất nhập kho và kiểm kê NVL, CCDC theo các chế độ kế toán hiện hành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02) – "Hàng tồn kho", quy định nguyên tắc ghi nhận hàng tồn kho theo giá gốc; trường hợp giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc thì phải hạch toán theo giá trị thuần có thể thực hiện được. Chế độ kế toán áp dụng tại doanh nghiệp tuân thủ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, cùng hệ thống chứng từ vật tư ban hành theo Quyết định 1141/TC/QĐ/CĐKT ngày 01/11/1995 của Bộ Tài chính.

Khung lý thuyết phân loại rõ ràng:

• Nguyên vật liệu: Là đối tượng lao động tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhất định, bị tiêu hao toàn bộ hoặc thay đổi hình thái vật chất ban đầu để cấu thành nên thực thể sản phẩm. Phân loại theo vai trò gồm: nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, vật liệu thay thế, vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản.
• Công cụ dụng cụ: Là tư liệu lao động không đủ tiêu chuẩn về giá trị và thời gian sử dụng để xếp vào tài sản cố định. CCDC tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất, giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu và giá trị hao mòn được chuyển dịch dần vào chi phí sản xuất kinh doanh theo phương pháp phân bổ một lần (100%) hoặc phân bổ nhiều lần.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và thu thập dữ liệu thứ cấp, sơ cấp:

• Phương pháp thu thập thông tin và phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn sâu Kế toán trưởng, nhân viên kế toán phụ trách phần hành vật tư, kế toán tổng hợp và thủ kho về bộ máy quản lý, luân chuyển chứng từ và những vướng mắc phát sinh trong quá trình hạch toán.
• Phương pháp nghiên cứu, tham khảo tài liệu: Khảo cứu hệ thống văn bản pháp quy (Luật Kế toán, Thông tư 200/2014/TT-BTC, chuẩn mực VAS 02), giáo trình chuyên ngành kế toán tài chính và các công trình khóa luận tham khảo tại thư viện Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế.
• Phương pháp quan sát: Quan sát trực tiếp trình tự xử lý công việc thực tế của nhân viên phòng Kế toán – Tài chính, thao tác nhập dữ liệu trên phần mềm kế toán và công tác xuất, nhập, kiểm đếm tại kho vật tư.
• Phương pháp xử lý, so sánh và phân tích số liệu: Sử dụng số tuyệt đối, số tương đối để so sánh biến động nguồn lực qua 2 năm (2021 – 2022); đối chiếu số liệu giữa chứng từ gốc với sổ chi tiết, giữa sổ chi tiết với sổ tổng hợp (Sổ Cái, Sổ Nhật ký chung) và so sánh giữa thực tế vận hành tại công ty với các quy chuẩn lý thuyết.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm: dữ liệu nội bộ từ Báo cáo tài chính, Báo cáo kết quả kinh doanh năm 2021 – 2022, hồ sơ nhân sự, hệ thống chứng từ gốc phát sinh tháng 03/2021 (phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu chi, biên bản kiểm kê) và dữ liệu trích xuất từ phần mềm kế toán MISA của Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ trong doanh nghiệp sản xuất

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ các vấn đề lý luận mang tính nguyên tắc về kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp sản xuất:

• Đánh giá nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ: Xác định giá trị thực tế nhập kho theo nguyên tắc giá gốc. Giá nhập kho mua ngoài bao gồm: giá mua ghi trên hóa đơn (chưa có thuế đối với phương pháp khấu trừ), các khoản thuế không được hoàn lại, chi phí thu mua (vận chuyển, bốc dỡ, bảo quản) trừ đi các khoản giảm giá hàng mua, chiết khấu thương mại. Đối với giá xuất kho, chương này trình bày 4 phương pháp: thực tế đích danh, nhập trước xuất trước (FIFO), bình quân gia quyền (cả kỳ dự trữ hoặc sau mỗi lần nhập) và giá bán lẻ.
• Kế toán chi tiết NVL, CCDC: Khái quát 3 phương pháp tổ chức kế toán chi tiết vật tư:
  1. Phương pháp thẻ song song: Thủ kho mở Thẻ kho theo dõi về mặt số lượng; phòng kế toán mở Sổ chi tiết vật liệu theo dõi cả số lượng và giá trị; cuối tháng đối chiếu số liệu nhập, xuất, tồn kho.
  2. Phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển: Kho theo dõi số lượng trên thẻ kho; kế toán ghi chép Bảng kê nhập, xuất và vào Sổ đối chiếu luân chuyển vào cuối kỳ để đối chiếu với thẻ kho và số liệu tổng hợp.
  3. Phương pháp sổ số dư: Kho theo dõi số lượng trên Thẻ kho và Sổ số dư; kế toán theo dõi số lượng và giá trị trên Bảng lũy kế nhập – xuất – tồn kho; cuối tháng đối chiếu giá trị tồn kho giữa Sổ số dư và Bảng lũy kế.
• Kế toán tổng hợp NVL, CCDC:
  • Phương pháp kê khai thường xuyên: Sử dụng Tài khoản 152 (Nguyên liệu, vật liệu) và Tài khoản 153 (Công cụ, dụng cụ) để theo dõi liên tục tình hình biến động tăng, giảm, tồn kho tại mọi thời điểm trong kỳ. Hạch toán chi tiết các quan hệ đối ứng khi mua ngoài, nhập kho, xuất dùng cho sản xuất (TK 621), quản lý phân xưởng (TK 627), bán hàng (TK 641), quản lý doanh nghiệp (TK 642), hoặc phân bổ dài hạn (TK 242).
  • Phương pháp kiểm kê định kỳ: Không sử dụng TK 152, 153 để theo dõi nhập xuất hàng ngày mà tập hợp toàn bộ giá trị mua vào trong kỳ qua Tài khoản 611 (Mua hàng). Giá trị xuất kho được xác định gián tiếp vào cuối kỳ sau khi có kết quả kiểm kê theo công thức: Trị giá xuất kho = Tồn đầu kỳ + Nhập trong kỳ - Tồn cuối kỳ.
• Kiểm kê và hạch toán chênh lệch kiểm kê: Trình bày mục đích, nguyên tắc thành lập hội đồng kiểm kê định kỳ tối thiểu 1 lần/năm vào cuối niên độ kế toán. Hạch toán xử lý thừa vật tư chờ xử lý qua TK 3381 (ghi nhận vào TK 711 hoặc giảm TK 632 khi có quyết định), hạch toán thiếu vật tư chờ xử lý qua TK 1381 (bắt bồi thường ghi vào TK 111, 1388, trừ lương TK 334, hoặc tính vào chi phí TK 632, TK 642).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế

Chương này đi sâu vào khảo sát thực tế tại đơn vị, phản ánh bức tranh hoạt động và quy trình hạch toán kế toán tại công ty:

• Tổng quan về đơn vị: Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế (tên giao dịch quốc tế: Thua Thien Hue Road Management and Construction Joint Stock Company), mã số thuế: 3300100071, cấp phép hoạt động từ ngày 28/03/2006, vốn điều lệ 30 tỷ đồng, trụ sở tại Thừa Thiên Huế, người đại diện pháp luật là ông Dương Quang Hạnh. Doanh nghiệp có 10 hạt quản lý đường bộ, 2 chi nhánh xí nghiệp công trình và 2 công ty con.
• Đặc điểm tổ chức bộ máy và quản lý: Cơ cấu quản lý gồm Giám đốc, Phó Giám đốc, các phòng ban (Phòng Tổ chức Hành chính, Phòng Kế toán, Phòng Kế hoạch Kỹ thuật, Phòng Vật tư Kinh doanh) và 3 Đội thi công trực tiếp (Đội 1, Đội 2, Đội 3).
• Tổ chức bộ máy kế toán: Áp dụng mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung gồm 5 nhân sự: Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Thủ quỹ kiêm thủ kho, Kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương, Kế toán TSCĐ - vật tư - NVL và tính giá thành.
• Chính sách kế toán áp dụng: Niên độ kế toán theo năm dương lịch; đơn vị tiền tệ VND; thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC; trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; ghi nhận hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá hàng tồn kho theo phương pháp bình quân gia quyền; hình thức sổ kế toán là Nhật ký chung, thực hiện trên phần mềm kế toán MISA.
• Phân tích nguồn lực: Năm 2022, tổng số lao động thường xuyên là 353 người, trong đó lao động gián tiếp là 153 người (chiếm 43,34%), lao động trực tiếp tại các công trường biến động thường xuyên từ 30 đến 100 người/tháng theo hình thức thuê khoán thời vụ. Về trình độ, đại học và trên đại học chiếm 28,33% (100 người), công nhân kỹ thuật chiếm 39,66% (140 người), lao động khác chiếm 21,24% (75 người). Cơ cấu giới tính gồm 252 nam (71,38%) và 101 nữ (28,62%), phản ánh đặc thù lao động ngành xây dựng cầu đường.

Chỉ tiêu lao động năm 2022	Số lượng (người)	Tỷ lệ (%)
I. Phân loại theo tính chất lao động
- Lao động gián tiếp	153	43,34
- Lao động trực tiếp (tổ đội, thời vụ)	Biến động	56,66
II. Phân loại theo trình độ
- Đại học, trên đại học	100	28,33
- Công nhân kỹ thuật	140	39,66
- Trình độ khác (phổ thông)	75	21,24
III. Phân loại theo giới tính
- Nam	252	71,38
- Nữ	101	28,62
Tổng số lao động thường xuyên	353	100,00

• Thực tế hạch toán kế toán NVL và CCDC (minh họa tháng 03/2021):
  • Doanh nghiệp sử dụng hệ thống chứng từ thực tế: Phiếu nhập kho (mẫu số NK186, NK188), Phiếu chi (số PC68), Hóa đơn bán hàng/hóa đơn GTGT (số 02GTTT3/001), Phiếu xuất kho vật tư, Biên bản kiểm kê hàng hóa.
  • Các mặt hàng nghiên cứu minh họa: Đất cấp phối (mã danh điểm VLCDAT), cát vàng (mã danh điểm VLCCAT), máy khoan bê tông (mã danh điểm CCDCMKBT).
  • Kế toán chi tiết: Áp dụng phương pháp thẻ song song. Tại kho, thủ kho ghi số lượng vào thẻ kho theo từng lần nhập, xuất. Tại phòng kế toán, kế toán vật tư sử dụng phần mềm MISA nhập liệu qua các phân hệ (tab "Phiếu nhập", "Hàng tiền", "Thuế", "Phiếu chi", "Thống kê"), theo dõi số lượng và giá trị trên Sổ chi tiết TK 152, Sổ chi tiết TK 153, Sổ chi tiết vật tư hàng hóa, và đối chiếu định kỳ cuối tháng qua Sổ tổng hợp nhập – xuất – tồn kho.
  • Kế toán tổng hợp: Căn cứ chứng từ nhập xuất phát sinh, kế toán hạch toán trên Sổ Nhật ký chung, sau đó kết chuyển số liệu vào Sổ Cái TK 152, Sổ Cái TK 153.
  • Tính giá xuất kho: Thực hiện tính giá theo phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ thông qua chức năng tính giá tự động trên phần mềm MISA vào thời điểm cuối tháng.
  • Kiểm kê: Thực hiện định kỳ vào cuối kỳ kế toán; hội đồng kiểm kê lập Biên bản kiểm kê vật tư, hàng hóa để xác định thừa, thiếu và đối chiếu với số liệu sổ sách.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế

Trên cơ sở phân tích thực trạng ở Chương 2, tác giả tiến hành đánh giá tổng thể công tác kế toán tại đơn vị:

• Ưu điểm: Doanh nghiệp đã tuân thủ đúng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, tổ chức bộ máy kế toán tập trung tinh gọn (5 người) với sự phân công nhiệm vụ rõ ràng; việc ứng dụng phần mềm kế toán MISA giúp tự động hóa quá trình ghi sổ, lập báo biểu và tính toán giá xuất kho bình quân gia quyền nhanh chóng, giảm thiểu sai sót thủ công; việc áp dụng phương pháp thẻ song song phù hợp với điều kiện quản lý kho tại đơn vị.
• Nhược điểm và tồn tại:
  • Việc luân chuyển chứng từ từ các tổ đội thi công ở xa và các kho trực thuộc về phòng kế toán đôi khi chưa kịp thời, dẫn đến tình trạng cập nhật chứng từ bị dồn ứ vào thời điểm cuối tháng.
  • Hệ thống danh điểm vật tư, mã hóa nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ tuy đã lập nhưng chưa thực sự khoa học và chi tiết, một số mã vật tư phát sinh mới chưa được cập nhật thống nhất trên hệ thống Sổ danh điểm vật liệu.
  • Việc phân loại CCDC thành loại phân bổ 1 lần hay phân bổ nhiều lần đôi khi còn mang tính chủ quan; công tác theo dõi các công cụ dụng cụ đang dùng tại các đội thi công chưa có sổ theo dõi chi tiết chặt chẽ về mặt hiện vật.
  • Công tác kiểm kê thực tế tại các công trình phân tán còn gặp khó khăn do tính chất cồng kềnh, hao hụt tự nhiên của vật tư xây dựng (cát, sỏi, đất cấp phối) chịu ảnh hưởng lớn của thời tiết.
• Hệ thống giải pháp đề xuất:
  1. Hoàn thiện công tác lập và luân chuyển chứng từ: Xây dựng quy chế luân chuyển chứng từ có quy định mốc thời gian cụ thể giữa các đội công trình, thủ kho và phòng kế toán; đẩy mạnh áp dụng chứng từ điện tử và gửi file dữ liệu trước để kế toán cập nhật kịp thời vào phần mềm MISA.
  2. Chuẩn hóa hệ thống danh điểm vật tư: Rà soát, xây dựng lại bảng mã danh điểm thống nhất cho tất cả các loại NVL và CCDC theo kết cấu nhóm - loại - quy cách, tạo điều kiện thuận lợi cho việc theo dõi trên phần mềm và quản lý tồn trữ.
  3. Hoàn thiện công tác quản lý và phân bổ CCDC: Lập sổ theo dõi CCDC tại nơi sử dụng đối với các tài sản có giá trị nhỏ dùng cho nhiều công trình (như máy khoan bê tông mã CCDCMKBT), thực hiện trích trước hoặc phân bổ chi phí qua TK 242 một cách chặt chẽ theo đúng thời gian sử dụng ước tính.
  4. Tăng cường công tác kiểm kê định kỳ và đột xuất: Nâng cao chất lượng hoạt động của hội đồng kiểm kê, trang bị công cụ đo lường tiêu chuẩn cho các loại vật tư rời (đất, cát) nhằm xác định chính xác tỷ lệ hao hụt trong định mức và ngoài định mức để xử lý trách nhiệm kịp thời.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh trung thực và toàn diện bức tranh hạch toán kế toán tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế với các kết quả cụ thể:

• Làm rõ việc thực hiện nghiêm túc Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, áp dụng phương pháp tính giá bình quân gia quyền và hạch toán thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
• Trình bày chi tiết thực tế vận hành kế toán máy trên phần mềm MISA, mô tả quy trình hạch toán qua các giao diện chức năng (tab Phiếu nhập, Phiếu chi, Hóa đơn, Thuế, Hàng tiền, Thống kê) gắn liền với hệ thống chứng từ thực tế (NK186, NK188, PC68, hóa đơn 02GTTT3/001).
• Minh họa rõ ràng quy trình hạch toán chi tiết theo phương pháp thẻ song song và kế toán tổng hợp trên Sổ Nhật ký chung, Sổ Cái TK 152, TK 153 cho các vật tư xây dựng tiêu biểu: đất cấp phối (VLCDAT), cát vàng (VLCCAT), máy khoan bê tông (CCDCMKBT).
• Đưa ra hệ thống giải pháp xuất phát trực tiếp từ các vướng mắc của doanh nghiệp thi công đường bộ (chuẩn hóa danh điểm vật tư, quản lý hao hụt vật liệu rời, luân chuyển chứng từ công trình), có tính ứng dụng cao đối với bộ máy kế toán của đơn vị khảo sát.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nghiên cứu được xác định rõ:

• Hạn chế về phạm vi thời gian: Dữ liệu hạch toán chi tiết nghiệp vụ nhập – xuất – tồn NVL và CCDC mới chỉ được khảo sát tập trung trong 01 tháng (tháng 03 năm 2021), chưa bao quát hết các biến động mang tính chu kỳ theo mùa xây dựng trong cả năm.
• Hạn chế về mặt hàng minh họa: Khóa luận lựa chọn mẫu minh họa chuyên sâu trên 3 mã vật tư tiêu biểu (VLCDAT, VLCCAT, CCDCMKBT), chưa thể bao quát toàn bộ danh mục vật liệu đa dạng phục vụ bảo trì, sửa chữa cầu đường của công ty.
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát chu kỳ hạch toán trong trọn vẹn một niên độ tài chính gần nhất; kết hợp nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa kế toán nguyên vật liệu với công tác tính giá thành sản phẩm xây lắp công trình giao thông (TK 621, TK 154) và ứng dụng các giải pháp chuyển đổi số trong quản lý kho bãi công trình từ xa.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện đồ án, khóa luận tốt nghiệp về phần hành kế toán hàng tồn kho, nguyên vật liệu trong doanh nghiệp xây dựng hoặc sản xuất.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp xây dựng công trình giao thông, hạ tầng cần tài liệu đối chiếu thực tế về quy trình luân chuyển chứng từ, phương pháp thẻ song song và kỹ thuật hạch toán các nghiệp vụ nhập – xuất – kiểm kê vật tư trên phần mềm kế toán MISA.
• Các nội dung đáng chú ý để tham khảo gồm: biểu mẫu tổ chức chứng từ gốc, sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán tập trung và cách thức ghi chép đối ứng tài khoản tổng hợp và sổ chi tiết TK 152, TK 153.

Câu hỏi thường gặp

Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế áp dụng chế độ và phương pháp kế toán hàng tồn kho nào?
Công ty áp dụng Chế độ Kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, niên độ kế toán theo năm dương lịch, ghi sổ Nhật ký chung trên phần mềm kế toán MISA, thực hiện kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên và tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền.

Khóa luận sử dụng các mã nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ cụ thể nào để minh họa thực tế hạch toán?
Tác giả đã lựa chọn 3 mã vật tư đại diện bao gồm: đất cấp phối (mã VLCDAT), cát vàng (mã VLCCAT) và máy khoan bê tông (mã CCDCMKBT).

Phương pháp kế toán chi tiết nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ đang được triển khai tại công ty là phương pháp gì?
Công ty đang triển khai phương pháp thẻ song song. Tại kho, thủ kho dùng thẻ kho để ghi chép số lượng nhập, xuất, tồn; tại phòng kế toán, kế toán viên sử dụng phần mềm MISA để ghi nhận cả số lượng và giá trị trên sổ kế toán chi tiết vật tư, sau đó đối chiếu số liệu định kỳ vào cuối tháng thông qua Sổ tổng hợp nhập – xuất – tồn kho.

Cơ cấu lao động của công ty trong năm 2022 có đặc điểm gì nổi bật?
Năm 2022, công ty có tổng số lao động thường xuyên là 353 người, trong đó lao động gián tiếp là 153 người (chiếm 43,34%), lao động trực tiếp tại các công trường thi công biến động từ 30 đến 100 người/tháng theo dạng thuê khoán thời vụ. Về giới tính, lao động nam chiếm 71,38% (252 người) và nữ chiếm 28,62% (101 người), phản ánh tính chất đặc thù nặng nhọc của lĩnh vực thi công xây dựng đường bộ.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Đào Xuân Nhi đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và chuẩn mực VAS 02, đồng thời phản ánh chi tiết thực trạng hạch toán phần hành này tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ Thừa Thiên – Huế qua hệ thống chứng từ và phần mềm MISA. Đề tài làm rõ mô hình kế toán tập trung, phương pháp thẻ song song và phương pháp tính giá bình quân gia quyền đang được vận hành tại đơn vị, chỉ ra những ưu điểm cũng như hạn chế về luân chuyển chứng từ và quản lý vật liệu công trình. Các giải pháp do tác giả đề xuất bám sát đặc thù ngành xây dựng cầu đường, mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho công tác hoàn thiện tổ chức kế toán vật tư tại doanh nghiệp khảo sát.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU, CÔNG CỤ DỤNG CỤ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 Một số vấn đề chung về kế toán nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ trong doanh nghiệp sản xuất: 1.1 Khái niệm, đặc điểm, yêu cầu quản lý nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ 1.1 Khái niệm “Nguyên vật liệu là đối tượng lao động doanh nghiệp mua ngoài hoặc tự chế dùng cho sản xuất, kinh doanh, cung cấp dịch vụ. Nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất, kinh doanh nhất định. Khi tham gia vào quá trình sản xuất, kinh doanh dưới tác động của lao động, nguyên vật liệu bị tiêu hao toàn bộ hoặc thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo thành thực thể của sản phẩm. “Công cụ dụng cụ là những tư liệu lao động không đủ tiêu chuẩn giá trị và thời gian sử dụng qui định để được coi là tài sản cố định.2 Đặc điểm nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ (1) Đặc điểm nguyên vật liệu - Các NVL không giữ nguyên được hình thái ban đầu khi tham gia vào chu kỳ sản xuất kinh doanh.

- NVL chỉ tham gia duy nhất vào một chu kỳ sản xuất. - Giá trị tính vào chi phí sản xuất kinh doanh. (2) Đặc điểm công cụ dụng cụ - Tham gia một hay nhiều chu trình sản xuất kinh doanh. - Công cụ dụng cụ có hình thái vật chất cụ thể và vẫn hao mòn trong quá trình sử dụng giống như tài sản cố định.

Khi tham gia sản xuất thì CCDC không thay đổi hình thái ban đầu; - Chi phí hao mòn được chuyển dần vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ. Công cụ dụng cụ được liệt kê vào bảng kê khai tài chính và thường được mua bằng vốn lưu động của công ty; - Giá trị nhỏ và thời gian sử dụng ngắn.3 Vai trò Trong doanh nghiệp, NVL và CCDC là yếu tố không thể thiếu, đóng vai trò quan trọng đối với quá trình sản xuất kinh doanh. Nếu thiếu những yếu tố này thì không thể tiến hành được các hoạt động sản xuất, sẽ làm quá trình tạo ra sản phẩm bị gián đoạn, không diễn ra thường xuyên được. Trong khi chi phí NVL và CCDC chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ chi phí.

Do đó nếu tình trạng thiếu hụt NVL và CCDC xảy ra sẽ làm doanh nghiệp lo ngại vì phải tìm nguyên vật liệu thay thế hơn nữa là có thể đối mặt với tình huống giá nguyên vật liệu tăng khiến tăng thêm chi phí lên nhiều. Còn nếu NVL và CCDC thừa sẽ gặp tình trạng ứ đọng, doanh nghiệp bị chiếm dụng vốn, tăng chi phí bảo quản trong kho. Phân loại (1) Về nguyên vật liệu: Căn cứ vào tiêu thức vai trò của nguyên vật liệu mà ta có thể phân loại nguyên vật liệu thành 6 loại: + Nguyên vật liệu chính: là những sản phẩm mà sau quá trình gia công chế biến sẽ cấu thành nên thực thể vật chất chủ yếu của sản phẩm. + Vật liệu phụ: là những vật liệu chỉ có tác dụng phụ trợ trong sản xuất.

Khi tham gia vào quá trình sản xuất không cấu thành nên thực thể chính của sản phẩm mà chỉ có tác dụng trong sản xuất được sử dụng kết hợp với vật liệu chính thay đổi đặc tính như thêm màu sắc, mùi vị, hình dáng bề ngoài, tăng thêm chất lượng của sản phẩm hoặc tạo điều kiện cho quá trình chế tạo sản phẩm được thực hiện bình thường, hoặc phục vụ cho nhu cầu công nghệ, kỹ thuật, bảo quán đóng gói, phục vụ cho quá trình lao động. + Nhiên liệu: Là những thứ có tác dụng cung cấp nhiệt lượng trong quá trình sản xuất, kinh doanh tạo điều kiện cho quá trình chế tạo sản phẩm diễn ra bình thường. nhiên liệu có thể tồn tại ở thể lỏng, rắn, khí. + Vật liệu thay thế: Là những vật tư dung để thay thế, sửa chữa máy móc thiết bị, phương tiện vận tải, công cụ, dụng cụ sản xuất,… + Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: Là những loại vật liệu và thiết bị được sử dụng cho công việc xây dựng cơ bản.

Đối với thiết bị xây dụng cơ bản bao gồm cả thiết bị cần lắp, không cần lắm, công cụ, khí cụ và vật kết cấu dung để lắp đặt vào công trình xây dựng cơ bản. Căn cứ vào mục đích và công dụng: + Nguyên vật liệu dùng cho sản xuất sản phẩm; + Nguyên vật liệu dùng cho phục vụ quản lý sản xuất; + Nguyên vật liệu dùng cho bộ phận bán hàng; + Nguyên vật liệu dùng cho bộ phận quản lý doanh nghiệp. Căn cứ vào nguồn gốc, xuất xứ NVL được chia làm: + Nguyên vật liệu mua ngoài: Do mua ngoài, nhận vốn góp liên doanh, nhận biếu tặng… + Nguyên vật liệu tự chế biến, gia công: Do DN tự sản xuất. (2) Về công cụ dụng cụ: - Căn cứ theo cách phân bổ vào chi phí thì công cụ, dụng cụ gồm:  Công cụ dụng cụ phân bổ 100% (1 lần): là những công cụ dụng cụ có thời gian sử dụng ngắn, có giá trị nhỏ;  Công cụ dụng cụ `phân bổ nhiều lần: là những công cụ dụng cụ có giá trị lớn hoặc có thời gian sử dụng dài.

- Căn cứ nội dung công cụ dụng cụ:  Lán trại tạm thời, đà giáo, cốt pha dùng trong xây dựng cơ bản, dụng cụ giá lắp chuyên dụng cho sản xuất;  Bao bì tính giá riêng dùng để đóng gói hàng hóa trong quá trình bảo quản hàng hóa hoặc vận chuyển hàng hóa đi bán;  Dụng cụ đồ dùng bằng thủy tinh, sành sứ,…  Quần áo bảo hộ lao động;  Công cụ, dụng cụ khác. - Căn cứ vào mục đích và nơi sử dụng công cụ, dụng cụ:  Công cụ dụng cụ dùng cho sản xuất kinh doanh;  Công cụ dụng cụ dùng cho quản lý;  Công cụ dụng cụ dùng cho các nhu cầu khác. Đánh giá nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ 1.1 Nguyên tắc đánh giá Đánh giá NVL, CCDC là dùng thước đo tiền tệ để biểu hiện giá chúng theo những nguyên tắc nhất định. Căn cứ vào chuẩn mực số 2 - Hàng tồn kho: được ghi nhận theo nguyên tắc giá gốc.

Trường hợp giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá trị gốc thì phải tính theo giá trị thuần có thể thực hiện được 1.2 Tính giá nhập kho (phải tuân thủ theo nguyên tắc giá gốc) Đối với Nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ mua ngoài: Giá thực tế Thuế không Các khoản Giá hóa Chi phí NVL mua = + + được khấu - giảm giá hàng đơn thu mua ngoài trừ bán - Giá trên hóa đơn: nếu doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương thức khấu trừ là giá không bao gồm thuế, còn nếu doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương thức trực tiếp thì là giá bao gồm cả thuế GTGT. - Các chi phí thu mua: các chi phí liên quan trực tiếp đến việc thu mua NVL, CCDC như chi phí vận chuyển, bốc xếp, bảo quản trong quá trình thu mua. - Các loại thuế không được khấu trừ: như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế nhập khẩu,… - Các khoản giảm giá hàng bán: như là chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán,… Phân biệt chiết khấu thương mại và chiết khấu thanh toán. Chiết khấu thương mại là chiết khấu doanh nghiệp được hưởng khi mua hàng với số lượng lớn còn chiết khấu thanh toán được hưởng khi thanh toán trước và đúng hạng (Chiết khấu thương mại làm giảm trừ giá nguyên vật liệu còn chiết khấu thanh toán không làm giảm trừ giá trị nguyên vật liệu).

- Đối với nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ tự chế biến Giá thực tế của NVL, CCDC tự chế biến bao gồm: giá thực tế NVL, CCDC xuất chế biến và các chi phí khác liên quan trực tiếp đến việc chế biến (chi phí nhân công chế biến, khấu hao thiết bị,…) - Đối với nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ thuê ngoài gia công, chế biến Chi phí gia Giá Giá trị trên Chi phí mua Các khoản = + + công, chế - nhập hóa đơn hàng giảm giá biến - Chi phí gia công, chế biến như tiền thuê gia công chế biến, chi phí vận chuyển, bốc xếp NVL, CCDC,… - Đối với nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ nhập khẩu Thuế nhập khẩu, thuế Các Giá trị Chi phí tiêu thụ đặc biệt (nếu có), Giá khoản = trên hóa + mua + thuế GTGT nhập khẩu - nhập giảm đơn hàng (nếu không được khấu giá trừ) - Trường hợp thuế GTGT hàng nhập khẩu được khấu trừ thì giá trị mua vào được phản ánh theo giá mua hàng chưa có thuế GTGT. - Trường hợp thuế GTGT hàng nhập khẩu không được khấu trừ thì giá trị mua vào bao gồm cả thuế GTGT. - Đối với nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ nhận góp vốn liên doanh, góp cổ phần Giá thực tế của NVL, CCDC nhận góp vốn liên doanh, góp cổ phần bao gồm: giá trị được các bên tham gia góp vốn liên doanh thống nhất đánh giá chấp thuận, các chi phí liên quan đến việc tiếp nhận NVL, CCDC. - Đối với nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ được biếu tặng, viện trợ Giá thực tế NVL, CCDC được biếu tặng, viện trợ là giá ghi trong biên bản bàn giao (hoặc giá do Hội đồng định giá tài sản của đơn vị xác định) và các chi phí liên quan đến tiếp nhận NVL, CCDC (nếu có) 1.3 Tính giá xuất kho Để tính được giá NVL, CCDC có ba phương pháp như sau: Phương pháp thực tế đích danh, phương pháp nhập trước xuất trước, phương pháp bình quân gia quyền và phương pháp giá bán lẻ.

- Phương pháp thực tế đích danh: Phương pháp tính giá theo đích danh được áp dụng dựa trên giá trị thực tế của nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ mua vào, từng thứ sản phẩm xuất ra nên chỉ áp dụng cho những doanh nghiệp có ít mặt hàng và nhận diện được. Thường vật tư xuất ra thuộc lô nào thì đơn giá nhập của lô đó để ghi nhận là giá xuất kho. + Ưu điểm: là phương pháp có độ chính xác cao nhất và tuân thủ nguyên tắc phù hợp của kế toán. Giá trị hàng tồn kho mang đi xuất bán phù hợp với doanh thu mà tạo ra.

+ Nhược điểm: khi áp dụng phương pháp này đòi hỏi phải quản lý hàng tồn kho chặt chẽ, nhớ và chỉ rõ được lô nhập về là gì tương ứng với từng mặt hàng xuất, lần xuất.