Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Đoàn Loan

• Tác giả: Trần Thị Chi
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Sông Hương
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu bán hàng tại Công ty Đoàn Loan

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò cốt lõi trong doanh nghiệp thương mại. Tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan, hoạt động này bảo đảm tính minh bạch tài chính. Doanh nghiệp chuyên phân phối và kinh doanh thương mại tổng hợp. Doanh thu bán hàng là nguồn tài chính chủ yếu duy trì hoạt động kinh doanh. Số liệu doanh thu phản ánh trực tiếp năng lực cạnh tranh và thị phần của công ty. Kế toán viên ghi nhận doanh thu khi chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho khách hàng. Các nghiệp vụ kinh tế phát sinh đòi hỏi chứng từ hợp lệ. Bộ phận kế toán kiểm tra chặt chẽ hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho và hợp đồng kinh tế. Việc xác định kết quả kinh doanh yêu cầu đối trừ doanh thu thuần với giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh cung cấp thông tin cho ban giám đốc. Dữ liệu kế toán hỗ trợ ban lãnh đạo đưa ra quyết định thương mại kịp thời. Doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực kế toán Việt Nam hiện hành. Hệ thống sổ sách kế toán được mở đầy đủ theo quy định. Việc theo dõi dòng tiền bán hàng giúp bảo đảm an toàn thanh khoản dài hạn.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận doanh thu

Doanh thu bán hàng phản ánh tổng giá trị kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ. Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu khi đáp ứng đồng thời các điều kiện chuẩn mực. Thứ nhất, doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với sản phẩm. Thứ hai, doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa. Thứ ba, doanh thu được xác định tương đối chắc chắn bằng hợp đồng hoặc chứng từ. Thứ tư, doanh nghiệp chắc chắn thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch. Cuối cùng, kế toán xác định được các khoản chi phí liên quan đến giao dịch. Công ty Đoàn Loan luôn kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn bán hàng trước khi vào sổ sách kế toán.

1.2. Chế độ kế toán áp dụng theo Thông tư 133

Công ty Đoàn Loan áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Chế độ này tinh giản hệ thống tài khoản và mẫu biểu báo cáo. Kế toán sử dụng tài khoản 511 để phản ánh doanh thu bán hàng hóa. Doanh nghiệp ghi nhận trực tiếp các khoản giảm trừ doanh thu vào bên Nợ tài khoản 511. Phương pháp này thay thế các tài khoản riêng biệt như ở Thông tư 200. Đến cuối kỳ, kế toán kết chuyển doanh thu thuần sang tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh. Chi phí giá vốn hàng bán phản ánh qua tài khoản 632. Chi phí quản lý kinh doanh hạch toán tập trung tại tài khoản 642. Hệ thống tài khoản này đơn giản và phù hợp với quy mô doanh nghiệp.

II. Phân tích thực trạng kế toán doanh thu tại Công ty Đoàn Loan

Thực tế công tác kế toán tại Công ty Đoàn Loan bộc lộ nhiều điểm sáng song song các hạn chế lớn. Doanh nghiệp thực hiện đối chiếu hóa đơn bán lẻ và chứng từ ngân hàng khá đều đặn. Khả năng thanh toán nhanh của doanh nghiệp cải thiện qua các năm tài chính. Tuy nhiên, tốc độ luân chuyển chứng từ bán hàng đôi lúc bị chậm trễ. Kế toán viên mất nhiều thời gian nhập liệu thủ công từ các chi nhánh bán hàng. Áp lực quản lý tài chính tăng cao khi quy mô doanh thu mở rộng. Dữ liệu từ khóa luận chỉ ra sự gia tăng đột biến của các khoản phải thu khách hàng. Tình trạng này khiến dòng tiền kinh doanh của doanh nghiệp bị ứ đọng kéo dài. Nhiều đối tác chậm thanh toán tiền hàng gây rủi ro nợ khó đòi. Hàng tồn kho của công ty cũng liên tục gia tăng qua các niên độ kế toán. Việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho chưa được triển khai đồng bộ. Doanh nghiệp chưa phân loại chi tiết tuổi nợ của từng nhóm khách hàng lớn. Bộ phận bán hàng và bộ phận kế toán phối hợp chưa thực sự nhịp nhàng. Hệ thống phần mềm kế toán hoạt động độc lập, thiếu liên kết với phần mềm quản lý kho.

2.1. Quy trình luân chuyển chứng từ và sổ kế toán

Chứng từ bán hàng tại doanh nghiệp bao gồm hóa đơn điện tử, phiếu xuất kho và phiếu thu tiền. Nhân viên kinh doanh lập đơn hàng và gửi phòng kế toán phê duyệt. Quá trình luân chuyển chứng từ giữa các bộ phận mất nhiều thời gian xử lý. Việc kiểm tra số liệu hàng hóa đôi khi bị gián đoạn vào cuối tháng. Sổ chi tiết bán hàng chưa được cập nhật tức thời sau mỗi giao dịch lớn. Một số hóa đơn điều chỉnh doanh thu lập chậm hơn thời điểm phát sinh thực tế. Điều này dẫn đến sự chênh lệch số liệu tạm tính giữa kho và phòng kế toán. Kế toán viên phải đối soát thủ công nhiều lần nhằm tránh sai lệch báo cáo.

2.2. Vấn đề quản lý nợ phải thu và hàng tồn kho

Khoản phải thu khách hàng của Công ty Đoàn Loan gia tăng mạnh mẽ qua từng năm. Khách hàng nợ đọng kéo dài làm tăng lượng vốn bị chiếm dụng ngoài thị trường. Doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn vốn lưu động tức thời. Đồng thời, lượng hàng tồn kho tăng đều hàng năm gây áp lực chi phí lưu kho. Hàng hóa ứ đọng làm tăng nguy cơ suy giảm giá trị do biến động thị trường. Doanh nghiệp chưa xây dựng hạn mức tín dụng thương mại cụ thể cho từng khách hàng. Việc đôn đốc thu hồi công nợ chưa có quy trình ràng buộc trách nhiệm cá nhân. Đây là nguyên nhân khiến chỉ số quay vòng vốn giảm sút.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu cho Công ty Đoàn Loan

Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu là yêu cầu cấp thiết của Công ty Đoàn Loan. Doanh nghiệp cần đổi mới quy trình hạch toán và kiểm soát tài chính. Trước hết, ban giám đốc nên thiết lập chính sách bán chịu rõ ràng. Doanh nghiệp phải phân định hạn mức nợ cho từng đối tác thương mại. Kế toán công nợ cần gửi biên bản đối chiếu định kỳ hàng tháng. Biện pháp này ngăn chặn nguy cơ chiếm dụng vốn kéo dài. Doanh nghiệp cần nâng cấp phần mềm kế toán sang hệ thống quản trị tích hợp. Phần mềm mới sẽ liên kết dữ liệu giữa kho, bán hàng và kế toán. Mọi đơn hàng xuất kho đều tự động sinh chứng từ ghi nhận doanh thu. Kế toán viên tiết kiệm thời gian nhập liệu thủ công mỗi ngày. Độ chính xác của báo cáo tài chính sẽ được nâng lên đáng kể. Bên cạnh đó, công ty phải chuẩn hóa khâu trích lập dự phòng tài chính. Kế toán định kỳ đánh giá giá trị thuần có thể thực hiện được của tồn kho. Nhân viên kế toán cần được đào tạo cập nhật các thông tư mới. Sự phối hợp giữa các phòng ban cần được chuẩn hóa qua văn bản nội bộ. Những cải cách này bảo đảm kết quả kinh doanh được phản ánh trung thực.

3.1. Hoàn thiện hệ thống kiểm soát công nợ khách hàng

Doanh nghiệp cần áp dụng quy chế quản lý công nợ chặt chẽ và nhất quán. Phòng kế toán phải lập bảng theo dõi tuổi nợ theo từng mốc thời gian. Các khoản nợ đến hạn cần được thông báo sớm cho bộ phận bán hàng. Doanh nghiệp nên áp dụng chính sách chiết khấu thanh toán để khuyến khích trả nợ sớm. Đối với các khách hàng có nợ quá hạn, doanh nghiệp tạm ngừng xuất bán chịu. Kế toán trưởng định kỳ rà soát các hợp đồng kinh tế và cam kết thanh toán. Trách nhiệm thu hồi công nợ phải gắn liền với chỉ tiêu đánh giá nhân viên kinh doanh. Biện pháp này giúp doanh nghiệp giảm thiểu nợ xấu và thu hồi vốn nhanh chóng.

3.2. Chuẩn hóa quy trình ghi nhận doanh thu tự động

Tự động hóa quy trình kế toán giúp hạn chế tối đa sai sót số liệu. Doanh nghiệp cần tích hợp phần mềm hóa đơn điện tử với hệ thống kế toán tổng hợp. Khi thủ kho xuất hàng, hệ thống tự động ghi Nợ tài khoản 632 và Có tài khoản 156. Đồng thời, hóa đơn xuất bán sẽ tự động hạch toán Có tài khoản 511 và Có tài khoản 3331. Kế toán không cần gõ lại số liệu trên từng phân hệ riêng biệt. Việc lưu trữ chứng từ số hóa giúp việc tra cứu hồ sơ diễn ra thuận tiện. Hệ thống tự động trích xuất các báo cáo doanh thu theo mặt hàng và khách hàng. Ban quản trị dễ dàng theo dõi dòng tiền bán hàng theo thời gian thực.

IV. Đánh giá hiệu quả kế toán doanh thu thực tế ở Công ty Đoàn Loan

Tổ chức kế toán doanh thu khoa học tạo nền tảng vững chắc cho sự tăng trưởng của Công ty Đoàn Loan. Quá trình hạch toán chính xác giúp xác định kết quả kinh doanh minh bạch. Doanh nghiệp nắm rõ tỷ suất lợi nhuận trên từng nhóm hàng hóa phân phối. Ban giám đốc chủ động xây dựng chiến lược bán hàng phù hợp với từng giai đoạn thị trường. Việc kiểm soát chặt chẽ chi phí giá vốn và chi phí bán hàng bảo vệ biên lợi nhuận. Doanh nghiệp hạn chế tối đa rủi ro thất thoát hàng hóa và tiền mặt. Cơ chế quản lý công nợ chặt chẽ giúp giải phóng nguồn vốn lưu động bị ứ đọng. Công ty duy trì khả năng thanh khoản an toàn trước các biến động thương mại. Ứng dụng công nghệ kế toán nâng cao năng suất làm việc của bộ phận tài chính. Báo cáo tài chính phản ánh đúng thực trạng kinh tế, củng cố niềm tin với ngân hàng. Doanh nghiệp thương mại quy mô vừa và nhỏ cần coi trọng công tác kế toán doanh thu. Đây là công cụ đo lường giá trị và định hướng kinh doanh hiệu quả.

4.1. Tác động của cải tiến tới kết quả kinh doanh

Cải tiến quy trình kế toán tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Việc xác định chính xác doanh thu giúp tránh sai lệch trong tính toán lợi nhuận gộp. Bộ phận quản lý nắm bắt nhanh các mặt hàng mang lại tỷ suất sinh lời cao. Từ đó, doanh nghiệp chủ động cơ cấu lại danh mục hàng hóa kinh doanh. Công tác thu hồi nợ kịp thời giảm thiểu chi phí phát sinh do ứ đọng vốn. Lợi nhuận sau thuế của công ty được bảo đảm và phản ánh trung thực trên báo cáo. Doanh nghiệp tạo dựng được uy tín vững chắc đối với các đối tác thương mại lớn.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp thương mại

Mô hình hạch toán tại Công ty Đoàn Loan mang lại nhiều bài học giá trị cho các đơn vị cùng ngành. Doanh nghiệp thương mại cần áp dụng chế độ kế toán phù hợp với quy mô thực tế. Việc kết nối chặt chẽ giữa bộ phận bán hàng, kho và kế toán là điều kiện bắt buộc. Doanh nghiệp không nên mở rộng tín dụng thương mại khi chưa có công cụ kiểm soát rủi ro nợ xấu. Việc đào tạo nghiệp vụ cho đội ngũ kế toán viên cần diễn ra thường xuyên. Doanh nghiệp nên sớm đầu tư vào phần mềm quản lý tích hợp để giảm thiểu sai sót. Dữ liệu kế toán chuẩn xác là chìa khóa bảo đảm sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp thương mại đóng vai trò cầu nối trung gian giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng. Để duy trì sự tồn tại và phát triển, doanh nghiệp thương mại không chỉ phải mở rộng mạng lưới phân phối, đa dạng hóa mẫu mã hàng hóa và kiểm soát giá cả cạnh tranh, mà còn phải đối mặt với áp lực bảo toàn vốn, tối ưu hóa lợi nhuận và hạn chế rủi ro hàng hóa bị giảm giá trị do quá hạn sử dụng. Trong bối cảnh đó, bộ phận kế toán giữ vai trò cung cấp thông tin tài chính trung thực và kịp thời cho ban điều hành. Đặc biệt, công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là khâu trọng yếu nhằm phản ánh chính xác kết quả hoạt động tiêu thụ, hiệu quả sử dụng chi phí và mức độ sinh lời của doanh nghiệp.

Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan là doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, hoạt động chính trong lĩnh vực bán buôn và bán lẻ đồ uống (bia, rượu, nước giải khát) trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Việc đánh giá đúng đắn thực trạng ghi nhận doanh thu, tập hợp chi phí và kết chuyển kết quả kinh doanh tại đơn vị có ý nghĩa thiết thực đối với công tác quản trị nội bộ. Từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Trần Thị Chi đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể:

• Mục tiêu tổng quát: Tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất, tổng hợp và hệ thống hóa những lý luận chung liên quan đến công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
  2. Thứ hai, nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan, qua đó chỉ ra các ưu điểm và hạn chế trong công tác kế toán tại đơn vị.
  3. Thứ ba, đề xuất định hướng và các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được tiến hành tại trụ sở Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan (Thôn An Dương, Xã Phú Thuận, Huyện Phú Vang, Tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Số liệu kế toán và báo cáo tài chính giai đoạn 2020 – 2022 được sử dụng để phân tích tình hình nguồn lực và kết quả kinh doanh tổng quát; các nghiệp vụ kinh tế và chứng từ kế toán thực tế phục vụ khảo sát chuyên sâu công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh được thu thập trong quý II năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên hệ thống chuẩn mực kế toán và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành áp dụng cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam, bao gồm:

• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) – Chuẩn mực chung: Xác định khái niệm cơ bản về doanh thu, chi phí và nguyên tắc ghi nhận vốn chủ sở hữu.
• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – Doanh thu và thu nhập khác: Quy định tiêu chuẩn phân loại doanh thu (doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác) cùng 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ.
• Chuẩn mực Kế toán Quốc tế số 18 (IAS 18) – Doanh thu: Được tác giả viện dẫn đối chiếu về định nghĩa lợi ích kinh tế phát sinh trong kỳ kế toán.
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính: Cơ sở pháp lý trọng tâm chi phối phương pháp kế toán tại doanh nghiệp nhỏ và vừa, quy định chi tiết tại các điều khoản: Điều 56 (Doanh thu), Điều 57 (Tài khoản 511), Điều 58 (Tài khoản 515), Điều 59 (Chi phí), Điều 62 (Tài khoản 632), Điều 63 (Tài khoản 635), Điều 64 (Tài khoản 642), Điều 65 (Tài khoản 711), Điều 66 (Tài khoản 811), Điều 67 (Tài khoản 821) và Điều 68 (Tài khoản 911 và phương pháp xác định kết quả kinh doanh).
• Tài liệu học thuật: Giáo trình chuyên ngành kế toán của các tác giả Đặng Thị Loan (2013), Nghiêm Văn Lợi (2007) và Phan Thị Minh Lý (2008).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả triển khai gồm bốn nhóm phương pháp chính:

• Phương pháp nghiên cứu, tham khảo tài liệu: Khảo cứu giáo trình kế toán tài chính, các công trình khóa luận tham khảo tại thư viện trường và hệ thống văn bản pháp luật kế toán có liên quan.
• Phương pháp quan sát, phỏng vấn: Trực tiếp quan sát các khâu hạch toán, luân chuyển chứng từ của nhân viên phòng kế toán; phỏng vấn kế toán viên và kế toán trưởng để làm rõ các thao tác nghiệp vụ thực tế.
• Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Thu thập chứng từ gốc, sổ chi tiết, sổ cái tài khoản và báo cáo tài chính của công ty; phân loại, kiểm tra tính hợp lệ và xử lý số liệu thô.
• Phương pháp phân tích số liệu: Sử dụng kỹ thuật so sánh số tuyệt đối và số tương đối qua các năm 2020 – 2022 để đánh giá biến động tài sản, nguồn vốn, lao động; kết hợp phương pháp đối ứng tài khoản và lập bảng biểu kế toán để làm rõ các nghiệp vụ phát sinh.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu là các tài liệu nội bộ do Phòng Kế toán Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan cung cấp, bao gồm báo cáo tài chính các năm 2020, 2021, 2022 và hệ thống chứng từ kế toán thực tế phát sinh trong quý II năm 2023.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa các định nghĩa, nguyên tắc và quy trình hạch toán kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và chuẩn mực kế toán Việt Nam.

Tác giả làm rõ nội dung kinh tế của doanh thu, các điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại), doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác. Về chi phí, chương này phân tích khái niệm và đặc điểm của giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí tài chính, chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp. Kết quả kinh doanh được xác định là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh lợi nhuận hoặc lỗ từ ba mảng: hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác.

Phương pháp hạch toán cụ thể trên hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC được khái quát như sau:

• Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Sử dụng TK 511 (gồm 4 tài khoản cấp hai: TK 5111 – Doanh thu bán hàng hóa, TK 5112 – Doanh thu bán thành phẩm, TK 5113 – Doanh thu cung cấp dịch vụ, TK 5118 – Doanh thu khác). Các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán trực tiếp vào bên Nợ TK 511; cuối kỳ doanh thu thuần được kết chuyển sang bên Có TK 911.
• Kế toán doanh thu hoạt động tài chính (TK 515) và Thu nhập khác (TK 711): Không chia tài khoản cấp hai; cuối kỳ kết chuyển toàn bộ số phát sinh sang bên Có TK 911.
• Kế toán chi phí: TK 632 phản ánh giá vốn hàng bán xuất kho (phân định rõ phương pháp kế toán theo hình thức kê khai thường xuyên và kiểm kê định kỳ); TK 635 phản ánh chi phí lãi vay và chiết khấu thanh toán; TK 642 (gồm TK 6421 – Chi phí bán hàng và TK 6422 – Chi phí quản lý doanh nghiệp) phản ánh chi phí nhân viên, khấu hao tài sản cố định, dịch vụ mua ngoài; TK 811 phản ánh chi phí khác và TK 821 phản ánh thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành. Các tài khoản chi phí cuối kỳ đều kết chuyển số dư sang bên Nợ TK 911.
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Sử dụng TK 911 để tổng hợp bên Nợ (chi phí) và bên Có (doanh thu, thu nhập), từ đó kết chuyển số lãi (Nợ TK 911 / Có TK 421) hoặc số lỗ (Nợ TK 421 / Có TK 911).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm tổ chức hoạt động, bộ máy quản trị, bộ máy kế toán và tình hình tài chính thực tế tại công ty.

Về tổng quan đơn vị, Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan có mã số thuế 3300341052, địa chỉ tại Thôn An Dương, Xã Phú Thuận, Huyện Phú Vang, Tỉnh Thừa Thiên Huế; người đại diện pháp luật là ông Trương Viết Đoàn. Doanh nghiệp tiền thân là hộ kinh doanh cá thể, thành lập công ty tư nhân ngày 22/10/2005 (hoạt động từ 01/01/2006) và chuyển đổi sang loại hình công ty TNHH một thành viên vào năm 2017 với vốn điều lệ đăng ký là 1.000.000 đồng. Hoạt động kinh doanh chính là bán buôn đồ uống (mã ngành 4633), kèm dịch vụ vận tải hàng hóa (mã 4933) và vận tải hành khách (mã 4932).

Cơ cấu quản lý của công ty gồm Giám đốc phụ trách chung, chỉ đạo ba bộ phận chức năng: Phòng Kinh doanh, Phòng Kế toán và Bộ phận Vận chuyển. Bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung gồm 5 nhân sự:

• Kế toán trưởng: Chỉ đạo toàn diện công tác kế toán, tham mưu tài chính cho Giám đốc.
• Kế toán tổng hợp: Tổng hợp số liệu từ các bộ phận, theo dõi tài sản cố định, mua bán hàng hóa và lên báo cáo tài chính.
• Kế toán bán hàng, công nợ: Lập hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu thu, theo dõi công nợ phải thu của khách hàng.
• Kế toán thanh toán tiền mặt, ngân hàng kiêm Thủ quỹ: Theo dõi thu chi tiền mặt, tiền gửi, tạm ứng, lương và trực tiếp quản lý quỹ tiền mặt.
• Kế toán kho hàng kiêm Thủ kho: Lập phiếu xuất/nhập kho, theo dõi thẻ kho và thực hiện quản lý vật chất hàng tồn kho.

Chính sách kế toán áp dụng tại công ty:

• Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Niên độ kế toán: Năm dương lịch (bắt đầu từ 01/01 đến 31/12).
• Đơn vị tiền tệ: Đồng Việt Nam (VND).
• Phương pháp hạch toán hàng tồn kho: Phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá hàng tồn kho theo nguyên tắc giá gốc.
• Phương pháp khấu hao tài sản cố định: Phương pháp đường thẳng.
• Phương pháp tính thuế giá trị gia tăng: Phương pháp khấu trừ.
• Hình thức ghi sổ kế toán: Hình thức "Chứng từ ghi sổ" thực hiện trên máy vi tính. Hệ thống báo cáo tài chính sử dụng mẫu B01a-DNN (Bảng cân đối kế toán), B02-DNN (Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh) và F01-DNN (Báo cáo lưu chuyển tiền tệ).

Phân tích biến động nguồn lực và tài sản giai đoạn 2020 – 2022:

• Tình hình lao động: Quy mô lao động tăng từ 20 người (năm 2020) lên 23 người (năm 2021, tăng 15%) và 24 người (năm 2022, tăng 5%). Lao động nam chiếm tỷ trọng lớn và tăng liên tục (từ 11 người năm 2020 lên 13 người năm 2021 và 14 người năm 2022) do yêu cầu công việc vận chuyển, bốc xếp hàng hóa. Lao động phổ thông chiếm trên 62% tổng số lao động; lao động có trình độ đại học, cao đẳng chiếm 35% năm 2020 (7 người), tăng lên 8 người năm 2021 và 9 người năm 2022.
• Tình hình tài sản: Tổng tài sản có xu hướng tăng qua 3 năm, cụ thể năm 2020 đạt 5.182.054.616 đồng; năm 2021 tăng thêm 990.660.010 đồng (tương ứng tăng 19,12%), đạt 6.172.714.626 đồng; năm 2022 tăng mạnh thêm 3.826.475.447 đồng (tương ứng tăng 61,99%).
  • Tiền và các khoản tương đương tiền: Năm 2020 đạt 369.161.666 đồng; năm 2021 tăng 11.128.114 đồng (tăng 3,01%); năm 2022 tăng thêm 259.747.167 đồng (tăng 68,30%).
  • Các khoản phải thu: Năm 2020 đạt 617.240.752 đồng (trong đó phải thu khách hàng là 86.347.892 đồng, trả trước cho người bán là 530.892.860 đồng). Năm 2021 tổng các khoản phải thu tăng 262.284.406 đồng (tăng 42,49%), do phải thu khách hàng tăng 12.548.190 đồng (tăng 14,53%) và trả trước người bán tăng 249.736.216 đồng (tăng 47,04%). Đến năm 2022, các khoản phải thu tăng đột biến 2.322.805.923 đồng (tăng 264,10%), chủ yếu do phải thu khách hàng tăng thêm 2.219.198.819 đồng (tăng 2.243,97%), trong khi trả trước người bán tăng 103.607.104 đồng (tăng 13,27%).
  • Hàng tồn kho: Chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu tài sản, năm 2020 ghi nhận 3.992.449.993 đồng (chiếm 77,04% tổng tài sản); năm 2021 tăng thêm 783.502.888 đồng (tương ứng tăng 19,62%); năm 2022 tiếp tục tăng thêm 1.321.501.861 đồng (tăng 27,67%). Đơn vị không trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho trong cả 3 năm.

Thực tế công tác kế toán quý II/2023: Khóa luận minh họa việc ghi chép các nghiệp vụ bán hàng cho đại lý và khách hàng lẻ thông qua các chứng từ thực tế:

• Doanh thu: Minh họa qua Hóa đơn GTGT số 168 và Phiếu thu số 168 (ngày 30/06/2023); Hóa đơn GTGT số 169 và Phiếu thu số 169 (ngày 30/06/2023); ghi nhận vào Sổ chi tiết và Sổ cái TK 511. Thu nhập khác được phản ánh qua Sổ chi tiết và Sổ cái TK 711.
• Chi phí: Giá vốn hàng bán được phản ánh qua Phiếu xuất kho số 168XK, Sổ chi tiết hàng hóa, Bảng tổng hợp nhập – xuất – tồn, Sổ chi tiết và Sổ cái TK 632. Chi phí tài chính được theo dõi qua Sổ chi tiết và Sổ cái TK 635. Chi phí quản lý kinh doanh được theo dõi qua Phiếu chi số PC0506, Sổ chi tiết và Sổ cái TK 642. Chi phí thuế TNDN phản ánh trên Sổ cái TK 821.
• Xác định kết quả kinh doanh: Cuối kỳ, kế toán tập hợp doanh thu, giá vốn và chi phí vào Sổ cái TK 911 để kết chuyển lợi nhuận sang TK 421.

Chương 3: Định hướng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan

Chương 3 đưa ra các nhận định đánh giá và đề xuất giải pháp:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán được tổ chức tương đối tinh gọn, vận hành chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên và khấu trừ thuế GTGT phù hợp; chứng từ gốc được lưu trữ và cập nhật vào phần mềm kế toán.
• Nhược điểm:
  • Công tác phân công lao động còn hiện tượng kiêm nhiệm không phù hợp nguyên tắc kiểm soát nội bộ (Kế toán thanh toán kiêm Thủ quỹ; Kế toán kho kiêm Thủ kho), dễ dẫn đến rủi ro thất thoát tiền tệ và hàng hóa.
  • Quản lý công nợ chưa hiệu quả, biểu hiện ở khoản phải thu khách hàng năm 2022 tăng vọt hơn 2.243%, dẫn đến vốn kinh doanh bị khách hàng chiếm dụng lớn.
  • Hàng tồn kho chiếm tỷ trọng áp đảo trên 70% tổng tài sản nhưng công ty không tiến hành trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm giá trị khi đồ uống cận hạn dùng.
  • Công tác theo dõi và phân bổ chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) chưa chi tiết theo từng nhóm mặt hàng kinh doanh.
• Giải pháp đề xuất:
  1. Hoàn thiện cơ cấu bộ máy kế toán: Tách bạch rõ ràng chức năng thủ quỹ với kế toán thanh toán, chức năng thủ kho với kế toán kho hàng nhằm đảm bảo tính độc lập và tăng cường hiệu lực kiểm soát nội bộ.
  2. Tăng cường quản trị công nợ phải thu: Xây dựng quy chế bán chịu rõ ràng, phân loại khách hàng theo hạn mức tín dụng và thời hạn nợ, thường xuyên lập biên bản đối chiếu công nợ định kỳ và đôn đốc thu hồi nợ để hạn chế rủi ro nợ khó đòi.
  3. Hoàn thiện công tác quản lý hàng tồn kho: Thực hiện kiểm kê định kỳ thực tế, xây dựng định mức tồn kho an toàn và tiến hành trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho đối với các lô hàng nước giải khát có hạn sử dụng ngắn hoặc chậm luân chuyển.
  4. Nâng cao chất lượng hạch toán chi phí và phân tích kết quả kinh doanh: Mở chi tiết các tiểu khoản thuộc TK 642 để kiểm soát chặt chẽ từng khoản mục chi phí bán hàng và quản lý, phục vụ việc đánh giá hiệu quả từng kênh phân phối.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa được bức tranh tài chính cùng cơ cấu tổ chức kế toán của Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan qua các số liệu kế toán thực tế:

Nhóm chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động (Người)	20	23	24	+15,00%	+4,35%
- Lao động nam	11	13	14	+18,18%	+7,69%
- Lao động nữ	9	10	10	+11,11%	0,00%
- Trình độ ĐH, CĐ	7	8	9	+14,29%	+12,50%
Tổng tài sản (Đồng)	5.182.054.616	6.172.714.626	9.999.190.073	+19,12%	+61,99%
- Tiền và tương đương tiền	369.161.666	380.289.780	640.036.947	+3,01%	+68,30%
- Các khoản phải thu	617.240.752	879.525.158	3.202.331.081	+42,49%	+264,10%
+ Phải thu khách hàng	86.347.892	98.896.082	2.318.094.901	+14,53%	+2.243,97%
+ Trả trước cho người bán	530.892.860	780.629.076	884.236.180	+47,04%	+13,27%
- Hàng tồn kho	3.992.449.993	4.775.952.881	6.097.454.742	+19,62%	+27,67%
- Dự phòng giảm giá HTK	0	0	0	0,00%	0,00%
- Tài sản cố định	201.729.781	135.474.383	57.904.880	-32,84%	-57,26%

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc hệ thống hóa quy trình chứng từ và hạch toán thực tế đối với các tài khoản doanh thu (TK 511, TK 711), chi phí (TK 632, TK 635, TK 642, TK 821) và xác định kết quả kinh doanh (TK 911) tại một doanh nghiệp thương mại bán buôn nước giải khát. Các giải pháp đề xuất tập trung giải quyết các bất cập cụ thể tại đơn vị: khắc phục tình trạng kiêm nhiệm giữa kế toán tiền/kho với thủ quỹ/thủ kho, siết chặt quản trị nợ phải thu khách hàng đang gia tăng đột biến, và kiến nghị trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Phạm vi số liệu thực tế về chứng từ kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh mới chỉ dừng lại ở quý II năm 2023, chưa phản ánh đầy đủ chu kỳ kinh doanh cả năm (vốn chịu ảnh hưởng mạnh bởi tính mùa vụ tiêu thụ đồ uống vào các dịp hè và lễ, Tết). Ngoài ra, số liệu tổng hợp tài chính của doanh nghiệp chỉ được phân tích đến năm 2022.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng đánh giá chu kỳ kế toán trọn vẹn trong nhiều quý liên tiếp để theo dõi biến động doanh thu theo mùa vụ; nghiên cứu sâu hơn về kiểm toán nội bộ đối với chu trình bán hàng – thu tiền và chu trình quản lý kho hàng tại các doanh nghiệp thương mại phân phối nước giải khát.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Cung cấp mẫu hình nghiên cứu thực tế về công tác kế toán bán hàng, xác định kết quả kinh doanh và luân chuyển chứng từ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa.
• Kế toán viên và cán bộ quản lý doanh nghiệp thương mại dịch vụ: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp tổ chức luân chuyển chứng từ ghi sổ, cách thức xử lý tài khoản đối ứng và các biện pháp kiểm soát rủi ro kiêm nhiệm thủ kho, thủ quỹ cũng như quản lý công nợ khách hàng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho, nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ và áp dụng hình thức ghi sổ "Chứng từ ghi sổ" xử lý trên máy vi tính.

2. Điểm bất cập lớn nhất trong tổ chức nhân sự bộ máy kế toán tại công ty là gì?
Bộ máy kế toán tồn tại tình trạng kiêm nhiệm không bảo đảm nguyên tắc kiểm soát nội bộ: Kế toán thanh toán tiền mặt, ngân hàng đồng thời kiêm nhiệm Thủ quỹ (vừa ghi chép vừa trực tiếp giữ tiền); Kế toán kho hàng kiêm nhiệm Thủ kho (vừa ghi sổ theo dõi xuất nhập vừa trực tiếp quản lý hiện vật trong kho).

3. Số liệu nào trong giai đoạn 2020 – 2022 cho thấy công ty đang bị chiếm dụng vốn lớn?
Chỉ tiêu các khoản phải thu khách hàng năm 2022 tăng vọt lên mức 2.318.094.901 đồng, tăng thêm 2.219.198.819 đồng so với mức 98.896.082 đồng của năm 2021 (tương ứng tốc độ tăng 2.243,97%). Điều này phản ánh số lượng khách hàng mua chịu nợ tăng mạnh, làm giảm khả năng quay vòng vốn bằng tiền của doanh nghiệp.

4. Khóa luận sử dụng các chứng từ thực tế nào của quý II/2023 để chứng minh nghiệp vụ bán buôn đồ uống?
Tác giả dẫn chứng trực tiếp: Hóa đơn GTGT số 168 và Phiếu thu số 168 ngày 30/06/2023; Hóa đơn GTGT số 169 và Phiếu thu số 169 ngày 30/06/2023; Phiếu xuất kho số 168XK; Phiếu chi số PC0506; cùng hệ thống Sổ chi tiết và Sổ cái các tài khoản 511, 632, 635, 642, 711, 821 và 911.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Chi đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, đồng thời phản ánh chi tiết thực trạng hạch toán tại Công ty TNHH MTV Thương Mại Dịch Vụ Đoàn Loan qua số liệu các năm 2020 – 2022 và chứng từ thực tế quý II/2023. Nghiên cứu đã làm rõ những kết quả đạt được về tổ chức chứng từ sổ sách, đồng thời chỉ ra các tồn tại về bố trí nhân sự kiêm nhiệm, quản lý nợ phải thu và kiểm soát hàng tồn kho. Hệ thống giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ và bám sát thực tiễn hoạt động của một doanh nghiệp thương mại kinh doanh đồ uống quy mô vừa và nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Tổng quan về kế toán doanh thu 1. Một số khái niệm về doanh thu Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) số 01 – Chuẩn mực chung thì doanh thu được hiểu là: “Tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu.” Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) số 14 – Doanh thu và thu nhập khác: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.” Theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IAS) số 18 – Doanh thu thì: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu những không bao gồm khoản góp vốn của các chủ sở hữu vốn.” Theo Điều 56 của Thông tư 133/2016/TT-BTC có nêu ra định nghĩa về doanh thu như sau: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông.

Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền.” Từ những khái niệm trên, có thể hiểu rằng doanh thu chính là toàn bộ số tiền phát sinh thông qua hoạt động kinh tế của doanh nghiệp; là những khoản thu được từ quá trình mua bán, trao đổi và cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Doanh thu có một vai trò 4 quan trọng trong môi trường kinh doanh vì nó giúp doanh nghiệp phát triển và quyết định lợi nhuận của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể sử dụng chỉ tiêu này đánh giá tình hình kinh doanh để có những biện pháp hiệu quả làm cho doanh nghiệp của mình phát triển và có lợi nhuận cao. Phân loại doanh thu Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) số 14 – Doanh thu và thu nhập khác, doanh thu được phân loại như sau: - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là doanh thu thu được qua quá trình bán hàng, cung cấp dịch vụ cho người tiêu dùng từ những sản phẩm mà doanh nghiệp sản xuất và mua vào.

- Doanh thu hoạt động tài chính: Là những khoản thu có được từ hoạt động đầu tư tài chính hoặc kinh doanh về vốn đem lại, bao gồm: + Tiền lãi: Là số tiền thu được phát sinh từ việc cho người khác sử dụng tiền, các khoản tương đương tiền hoặc các khoản còn nợ doanh nghiệp, như: lãi cho vay, lãi tiền gửi, lãi đầu tư trái phiếu, chiết khấu thanh toán, .; + Cổ tức lợi nhuận được chia: Là số tiền lợi nhuận được chia từ việc nắm giữ cổ phiếu hoặc góp vốn; + Các khoản doanh thu hoạt động tài chính khác. - Các khoản giảm trừ doanh thu: + Chiết khấu thương mại: Là khoản mà doanh nghiệp sẽ bán giảm giá so với giá niêm yết cho khách hàng khi mua hàng với số lượng lớn. + Giảm giá hàng bán: Là khoản mà doanh nghiệp sẽ giảm trừ cho người mua do hàng hóa gần hết hạn, muốn tiêu thụ hết hàng tồn kho và các loại hàng kém phẩm chất. + Hàng bán bị trả lại: Là khoản mà doanh nghiệp cung cấp hàng hóa sai mẫu mã, kích cỡ, phẩm chất cho khách hàng so với hợp đồng.

- Thu nhập khác: Là các khoản thu nhập góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ các hoạt động không thường xuyên xảy ra, ngoài các hoạt động thông thường tạo ra doanh thu, gồm: + Thu về thanh lý TSCĐ, nhượng bán TSCĐ; 5 + Thu tiền phạt khách hàng do vi phạm hợp đồng; + Thu tiền bảo hiểm được bồi thường; + Thu được các khoản nợ phải thu đã xóa sổ tính vào chi phí kỳ trước; + Khoản nợ phải trả nay mất chủ được ghi tăng thu nhập; + Thu các khoản thuế được giảm, được hoàn lại; + Các khoản thu khác. Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) số 14: - Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng: “Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả năm (5) điều kiện sau: (a) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua; (b) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; (c) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (d) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; (e) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.” - Điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ: “Doanh thu của giao dịch về cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giao dịch đó được xác định một cách đáng tin cậy. Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ liên quan đến nhiều kỳ thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quả phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân đối kế toán của kỳ đó. Kết quả của giao dịch cung cấp dịch vụ được xác định khi thỏa mãn tất cả bốn (4) điều kiện sau: (a) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (b) Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó; 6 (c) Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân đối kế toán; (d) Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó.

Tổng quan về kế toán chi phí 1. Một số khái niệm về chi phí Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) số 01 – Chuẩn mực chung thì chi phí được hiểu là: “Tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc vốn chủ sở hữu.” Theo Điều 59 của Thông tư 133/2016/TT-BTC có nêu ra định nghĩa về chi phí như sau: “Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa.” Từ những khái niệm trên, có thể hiểu rằng chi phí chính là tất cả các khoản tiền và nguồn lực mà doanh nghiệp bỏ ra để sử dụng trong quá trình hoạt động kinh doanh. Chi phí là một chỉ tiêu quan trọng để xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp và nó được phản ánh trong báo cáo kết quả kinh doanh. Doanh nghiệp có thể dùng thông tin ở chỉ tiêu này để đánh giá và phân tích sau đó có những chính sách về việc sử dụng các khoản chi phí phù hợp từ đó tối ưu chi phí cho doanh nghiệp.

Phân loại chi phí Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 – Chuẩn mực chung, chi phí được phân loại như sau: - Giá vốn hàng bán: Là giá trị thực tế xuất kho của sản phẩm, hàng hóa hoặc là giá thành thực tế dịch vụ hoàn thành, đã được xác định là tiêu thụ và các khoản chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh được tính vào giá vốn hàng bán để xác định kết quả kinh doanh trong kỳ. 7 - Chi phí quản lý doanh nghiệp: Bao gồm những khoản chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến hoạt động tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ trong kỳ và những khoản chi phí phát sinh phục vụ cho quá trình quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và chi phí chung khác có liên quan chung đến toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp mà không tách riêng ra được cho bất kỳ một hoạt động nào. - Chi phí tài chính: Là các khoản chi phí hoặc các khoản lỗ liên quan đến hoạt động đầu tư tài chính như chi phí đi vay và cho vay vốn, chi phí đầu tư góp vốn liên doanh, các khoản lỗ chênh lệch phát sinh khi bán ngoại tệ. - Chi phí khác: Là các khoản chi phí ngoài các chi phí phát sinh trong hoạt động thông thường của doanh nghiệp, bao gồm: Chi phí thanh lý, chi phí nhượng bán TSCĐ, các khoản tiền phạt do vi phạm hợp đồng, giá trị còn lại của TSCĐ khi thanh lý, nhượng bán.

- Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp: Là số thuế TNDN phải nộp phát sinh trong năm làm căn cứ xác định kết quả kinh doanh sau thuế của doanh nghiệp trong năm tài chính hiện hành tính trên thu nhập chịu thuế trong năm và thuế suất thuế TNDN hiện hành. Tổng quan về kế toán xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm kết quả kinh doanh Theo Nghiêm Văn Lợi (2007) thì: Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác trong một thời kỳ nhất định. Biểu hiện của kết quả kinh doanh là số lãi (hoặc số lỗ).

Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: - Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán (gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư, như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. - Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập của hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính - Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.