Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Quang Trí

Khóa luận kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí

• Tác giả: Huỳnh Kim Ánh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Quang Trí
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh

Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò then chốt trong điều hành doanh nghiệp thương mại. Tại Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí, bộ máy kế toán thực hiện theo dõi chặt chẽ từng giao dịch mua bán thiết bị số. Hệ thống chứng từ ban đầu ghi nhận chi tiết số lượng sản phẩm xuất kho. Hóa đơn điện tử được phát hành đồng bộ với biên bản bàn giao thực tế. Doanh thu thuần phản ánh toàn bộ giá trị hàng hóa tiêu thụ hợp pháp sau khi trừ các khoản giảm trừ nếu có. Giá vốn hàng bán được tính toán theo phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn. Chi phí quản lý kinh doanh được tập hợp đầy đủ trên tài khoản 642 theo quy định. Việc đối trừ doanh thu và chi phí hợp lý tạo căn cứ xác định kết quả kinh doanh trung thực. Thông tin kế toán kịp thời giúp ban giám đốc đánh giá đúng năng lực sinh lời của từng mặt hàng. Dữ liệu này còn hỗ trợ lập kế hoạch ngân sách và phân bổ vốn lưu động tối ưu. Công tác hạch toán chuẩn mực bảo đảm quyền lợi tài chính và trách nhiệm thuế của đơn vị.

1.1. Khái niệm và bản chất kế toán bán hàng

Kế toán bán hàng là quá trình phản ánh toàn bộ diễn biến tiêu thụ sản phẩm công nghệ tại doanh nghiệp. Bộ phận kế toán kiểm tra hợp đồng thương mại, đối chiếu lệnh xuất kho và phát hành hóa đơn giá trị gia tăng. Giao dịch bán hàng hoàn thành khi khách hàng chấp nhận thanh toán hoặc nhận nợ chính thức. Khi đó, quyền sở hữu hàng hóa chuyển giao hoàn toàn sang người mua. Kế toán tiến hành ghi nhận doanh thu trên tài khoản 511 và phản ánh giá vốn tương ứng vào tài khoản 632. Hoạt động này đòi hỏi tính kịp thời, khách quan và minh bạch. Việc hạch toán chính xác giúp ngăn chặn thất thoát hàng hóa, đồng thời quản lý chặt chẽ công nợ phải thu của đối tác mua hàng.

1.2. Ý nghĩa của việc xác định kết quả kinh doanh

Xác định kết quả kinh doanh là thước đo phản ánh hiệu quả sử dụng nguồn vốn của Công ty Quang Trí. Kết quả này được tính bằng chênh lệch giữa tổng doanh thu thuần với toàn bộ chi phí thực tế phát sinh. Chi phí bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý và các nghĩa vụ thuế liên quan. Lợi nhuận đạt mức dương khẳng định định hướng kinh doanh đúng đắn của hội đồng thành viên. Ngược lại, mức lợi nhuận âm cảnh báo nguy cơ mất cân đối tài chính và kém hiệu quả vận hành. Kết quả kinh doanh minh bạch tạo niềm tin vững chắc cho đối tác ngân hàng và nhà cung cấp. Báo cáo tài chính chuẩn xác cũng giúp ban quản trị chủ động điều chỉnh chiến lược giá bán phù hợp thị trường.

II. Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh

Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đơn vị sử dụng phần mềm kế toán để ghi chép các nghiệp vụ bán lẻ và bán buôn thiết bị viễn thông. Kế toán mở sổ theo dõi doanh thu trên tài khoản 511 và giá vốn trên tài khoản 632 tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng còn tồn tại một số điểm nghẽn. Biên bản giao nhận hàng và hóa đơn bán ra đôi khi phát sinh độ trễ về thời gian. Tình trạng này khiến số liệu doanh thu ghi nhận chưa thực sự trùng khớp với kỳ tiêu thụ thực tế. Bên cạnh đó, chi phí quản lý doanh nghiệp trên tài khoản 642 chưa được bóc tách chi tiết theo từng nhóm sản phẩm. Kế toán tập hợp chung các khoản chi phí văn phòng và tiếp khách vào cuối tháng. Việc phân bổ chi phí gián tiếp mang tính ước lượng tương đối, thiếu tiêu thức phân bổ khoa học. Do vậy, biên lợi nhuận của từng đơn hàng chưa phản ánh sát thực tế sinh lời.

2.1. Hạn chế trong quy trình xử lý chứng từ bán lẻ

Hoạt động bán thiết bị máy tính và linh kiện công nghệ tại công ty diễn ra với tần suất cao. Khách hàng cá nhân thường yêu cầu nhận hàng ngay nhưng không lấy hóa đơn tức thời. Nhân viên bán hàng lập phiếu xuất kho chậm hơn so với thời điểm xuất hàng thực tế. Kế toán bán hàng chỉ nhận được chứng từ sau vài ngày làm việc. Điều này dẫn tới việc ghi chép doanh thu bị dồn ứ vào các ngày cuối tuần hoặc cuối tháng. Nguy cơ nhầm lẫn số tồn kho thực tế và số liệu trên sổ sách gia tăng. Kiểm toán nội bộ gặp nhiều khó khăn khi đối chiếu dòng tiền mặt và lượng hàng xuất kho. Sự chậm trễ này làm giảm tính chính xác của báo cáo tài chính nội bộ.

2.2. Khó khăn trong việc kiểm soát chi phí bán hàng

Công ty Quang Trí chịu áp lực cạnh tranh gay gắt từ các chuỗi bán lẻ công nghệ lớn. Chi phí vận chuyển, chi phí bảo hành và hoa hồng đại lý có xu hướng tăng liên tục. Tuy nhiên, đơn vị chưa xây dựng định mức chi phí rõ ràng cho từng chiến dịch bán hàng. Kế toán gom toàn bộ chi phí vận hành vào tài khoản chi phí quản lý kinh doanh 642. Cách thức hạch toán này che khuất chi phí thực của từng kênh phân phối sản phẩm. Bộ phận kinh doanh không nắm được chi phí bán lẻ cao hơn hay thấp hơn bán buôn. Doanh nghiệp thiếu dữ liệu tin cậy để cắt giảm các khoản chi lãng phí phát sinh. Lợi nhuận thuần bị sụt giảm mà không tìm ra nguyên nhân cốt lõi.

III. Giải pháp kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh

Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là yêu cầu sống còn đối với Công ty Quang Trí. Trước hết, doanh nghiệp cần chuẩn hóa quy trình xuất kho và lập hóa đơn điện tử ngay khi chuyển giao hàng hóa. Nhân viên kinh doanh phải cập nhật thông tin đơn hàng lên hệ thống phần mềm dùng chung. Việc này loại bỏ hoàn toàn độ trễ trong quá trình bàn giao chứng từ kế toán. Thứ hai, kế toán cần mở các tài khoản chi tiết cấp hai cho tài khoản 642. Các tài khoản này phân loại riêng chi phí bán hàng trực tiếp và chi phí quản lý chung. Đơn vị cần áp dụng tiêu thức phân bổ chi phí theo tỷ lệ doanh thu từng ngành hàng. Thứ ba, công ty nên định kỳ đối chiếu công nợ khách hàng bằng văn bản xác nhận chính thức. Kế toán trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định hiện hành nhằm bảo toàn vốn. Những điều chỉnh này giúp việc phản ánh kết quả kinh doanh đạt độ tin cậy tối đa.

3.1. Ứng dụng phần mềm kế toán tích hợp quản lý kho

Công ty Quang Trí nên nâng cấp phần mềm kế toán có mô-đun kết nối trực tiếp với kho bãi và điểm bán. Mỗi khi thu ngân quét mã vạch bán hàng, hệ thống lập tức xuất hóa đơn điện tử hợp lệ. Đồng thời, phần mềm tự động ghi giảm số lượng tồn kho và trích xuất giá vốn hàng bán tương ứng. Kế toán không cần nhập lại chứng từ thủ công vào cuối ngày. Giải pháp này tiết kiệm tối đa thời gian xử lý nghiệp vụ và hạn chế sai sót số học. Ban lãnh đạo dễ dàng theo dõi doanh thu thực tế phát sinh theo từng giờ. Dữ liệu kho được bảo đảm tính tức thời, phục vụ đắc lực cho quyết định nhập hàng bổ sung.

3.2. Chuẩn hóa tiêu thức phân bổ chi phí kinh doanh

Việc phân bổ chi phí bán hàng và chi phí quản lý đòi hỏi căn cứ khoa học rõ ràng. Công ty cần phân định mạch lạc chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp trong kỳ. Chi phí vận chuyển và hoa hồng bán hàng được tập hợp trực tiếp cho từng hợp đồng cụ thể. Các chi phí chung như tiền thuê mặt bằng, điện nước và khấu hao tài sản cố định được phân bổ theo tỷ trọng doanh thu. Kế toán mở sổ phụ chi tiết để theo dõi biến động từng khoản mục định kỳ hàng tháng. Biện pháp này giúp doanh nghiệp phát hiện nhanh các chi phí vượt định mức cho phép. Ban điều hành có căn cứ vững chắc để định giá bán cạnh tranh mà vẫn bảo toàn biên lợi nhuận kỳ vọng.

IV. Đánh giá kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh

Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là chiếc la bàn định hướng cho Công ty Quang Trí. Tổ chức tốt bộ máy kế toán bảo đảm thông tin tài chính luôn phản ánh trung thực tình hình hoạt động. Doanh nghiệp nắm rõ doanh thu từng mảng dịch vụ phần mềm, thiết bị tin học và linh kiện thay thế. Nhà quản lý dễ dàng loại bỏ những dòng sản phẩm kém hiệu quả, tối ưu hóa dòng tiền kinh doanh. Việc xác định chính xác lãi lỗ giúp đơn vị thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước. Đồng thời, hồ sơ tài chính minh bạch tạo lợi thế lớn khi công ty tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Các đối tác thương mại cũng gia tăng sự tin tưởng đối với năng lực chi trả của đơn vị. Trong tương lai, việc chuyển đổi số toàn diện công tác kế toán là xu hướng tất yếu. Công ty cần liên tục đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ kế toán viên. Hệ thống kế toán hiện đại sẽ là nền tảng vững chắc thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững.

4.1. Giá trị ứng dụng thực tiễn trong quản trị dòng tiền

Số liệu kế toán bán hàng cung cấp bức tranh chi tiết về dòng tiền thu hồi từ khách hàng. Nhà quản trị nhận biết rõ thời gian thu hồi vốn trung bình của từng hợp đồng thiết bị. Doanh nghiệp chủ động cân đối thu chi, tránh rủi ro thiếu hụt vốn thanh toán ngắn hạn. Hạch toán chuẩn xác giá vốn hàng bán giúp điều hòa lượng hàng tồn trữ trong kho. Lượng hàng tồn hợp lý giảm thiểu chi phí lưu kho và hạn chế hao mòn vô hình của đồ công nghệ. Dòng tiền kinh doanh được luân chuyển nhịp nhàng tạo nền tảng ổn định cho các hoạt động đầu tư mở rộng quy mô. Năng lực tài chính vững chắc giúp nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Khuyến nghị nâng cao năng lực cho đội ngũ kế toán

Đội ngũ nhân sự kế toán là nhân tố quyết định chất lượng số liệu tài chính doanh nghiệp. Ban giám đốc Công ty Quang Trí cần tạo điều kiện cho nhân viên tham gia các khóa đào tạo chuẩn mực kế toán mới. Kế toán viên cần được bồi dưỡng sâu về kỹ năng khai thác phần mềm ERP và các ứng dụng phân tích dữ liệu. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần ban hành quy chế phối hợp chặt chẽ giữa phòng kinh doanh và phòng kế toán. Sự liên kết này bảo đảm luân chuyển chứng từ nhanh chóng, không gián đoạn. Kế toán chủ động đóng vai trò cố vấn tài chính cho ban điều hành thay vì chỉ ghi chép sổ sách đơn thuần.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh phục hồi kinh tế sau đại dịch COVID-19, môi trường kinh doanh chứng kiến sự cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa các doanh nghiệp. Để duy trì vị thế và nâng cao hiệu quả hoạt động, các doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp với điều kiện thực tế nhằm thu hút khách hàng, củng cố uy tín và tối đa hóa lợi nhuận. Trong chuỗi hoạt động vận hành, công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò then chốt khi cung cấp hệ thống số liệu phản ánh trung thực dòng tiền của đơn vị. Tác giả luận giải rằng dòng tiền được ví như mạch máu trong cơ thể doanh nghiệp; những rủi ro liên quan đến thanh khoản và tiêu thụ hàng hóa hoàn toàn có thể dẫn đến nguy cơ đứt gãy hoạt động, ngay cả với các đơn vị đang có mức tăng trưởng doanh thu cao. Khâu tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa quyết định việc thu hồi vốn, tạo nguồn thu bù đắp chi phí và thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước. Việc đo lường chính xác kết quả kinh doanh là cơ sở nền tảng giúp nhà quản trị đưa ra các quyết sách điều hành kịp thời. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Huỳnh Kim Ánh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Quang Trí".

Mục tiêu chung của nghiên cứu là tìm hiểu thực trạng tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí, từ đó chỉ ra ưu điểm, hạn chế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Về mục tiêu cụ thể, khóa luận xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định kế toán hiện hành.
2. Tìm hiểu, mô tả và phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán, trọng tâm là phần hành kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm góp phần cải thiện và hoàn thiện công tác kế toán bán hàng cũng như xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí.
• Phạm vi không gian: Đề tài được triển khai nghiên cứu tại văn phòng và các bộ phận chức năng của Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí.
• Phạm vi thời gian: Số liệu phân tích về tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động kinh doanh tổng hợp được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2020 đến 2022. Các số liệu minh chứng chi tiết về quy trình luân chuyển chứng từ và nghiệp vụ kế toán phát sinh được thu thập trong năm tài chính 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực, chế độ kế toán và tài liệu học thuật chuyên ngành:

• Khung pháp lý chủ đạo: Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, bao gồm các quy định tại Điều 56 (Nguyên tắc kế toán doanh thu), Điều 57 (Tài khoản 511), Điều 58 (Tài khoản 515), Điều 62 (Tài khoản 632), Điều 63 (Tài khoản 635), Điều 64 (Tài khoản 642), Điều 65 (Tài khoản 711), Điều 66 (Tài khoản 811), Điều 67 (Tài khoản 821) và Điều 68 (Xác định kết quả kinh doanh, Tài khoản 911).
• Khung lý luận học thuật: Khái niệm về tiêu thụ hàng hóa và chu kỳ kinh doanh được dẫn chiếu từ giáo trình Nguyên lý kế toán của TS. Phan Thị Minh Lý (2008), xác định bán hàng là khâu cuối cùng chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm sang người mua, giúp doanh nghiệp hiện thực hóa giá trị và giá trị sử dụng.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm ba phương pháp bổ trợ lẫn nhau:

• Phương pháp thu thập số liệu: Tác giả tiến hành thu thập tài liệu sơ cấp và thứ cấp trực tiếp tại phòng kế toán của công ty. Nguồn tài liệu bao gồm các hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho, phiếu chi, giấy báo trả lãi tiền gửi ngân hàng, sổ cái và sổ chi tiết các tài khoản liên quan, cùng hệ thống Báo cáo tài chính giai đoạn 2020 - 2022. Tác giả thực hiện sao chụp chứng từ, sổ sách để xử lý và trích dẫn số liệu kế toán.
• Phương pháp mô tả: Căn cứ vào hệ thống chứng từ và sổ kế toán đã thu thập, tác giả mô tả chi tiết quy trình ghi nhận nghiệp vụ kinh tế phát sinh, quy trình xử lý trên hình thức kế toán máy và phương pháp hạch toán từng phần hành.
• Phương pháp phân tích, so sánh: Áp dụng phương pháp phân tích số liệu tài chính để so sánh tốc độ tăng trưởng, biến động của các chỉ tiêu về lao động, tài sản, nguồn vốn và các thành phần doanh thu, chi phí, lợi nhuận qua các năm 2020, 2021 và 2022, qua đó nhận diện nguyên nhân phát sinh những tồn tại trong khâu hạch toán.

Nhóm dữ liệu	Nguồn thu thập	Mục đích sử dụng
Dữ liệu tổng hợp (2020 - 2022)	Báo cáo tài chính, báo cáo nhân sự công ty	Đánh giá tổng quan nguồn lực, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh
Dữ liệu nghiệp vụ chi tiết (2022)	Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Phiếu chi, Giấy báo ngân hàng	Mô tả quy trình lập chứng từ và luân chuyển chứng từ bán hàng
Sổ sách kế toán (2022)	Sổ cái, sổ chi tiết các TK 511, 632, 642, 515, 635, 811, 821, 911	Phân tích phương pháp hạch toán và đối ứng tài khoản trên phần mềm

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương này trình bày hệ thống hóa các nguyên tắc, khái niệm và phương pháp kế toán áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Khái niệm và phương thức bán hàng: Tác giả phân tích các đặc điểm của quá trình bán hàng (thỏa thuận giữa hai bên và sự chuyển dịch quyền sở hữu). Khóa luận hệ thống hóa 4 phương thức bán hàng chủ yếu gồm: bán hàng trực tiếp (không qua trung gian), bán hàng theo phương thức trao đổi hàng, bán hàng trả góp và bán hàng thông qua đại lý ký gửi (phân định trách nhiệm hạch toán ở cả cơ sở giao hàng và cơ sở nhận hàng). Hai phương thức thanh toán được phân tích là thanh toán trực tiếp (tiền mặt hoặc chuyển khoản) và thanh toán trả chậm.
• Khái niệm và công thức xác định kết quả kinh doanh: Theo Điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC, kết quả kinh doanh phản ánh số lãi hoặc lỗ từ ba mảng hoạt động: sản xuất kinh doanh, tài chính và hoạt động khác. Các mối quan hệ tính toán được tác giả trình bày qua hệ thống công thức:
  • $\text{Kết quả kinh doanh} = \text{Kết quả hoạt động SXKD} + \text{Kết quả hoạt động tài chính} + \text{Kết quả hoạt động khác}$
  • $\text{Kết quả hoạt động SXKD} = \text{Doanh thu thuần về bán hàng và CCDV} - \text{Giá vốn hàng bán} - \text{Chi phí quản lý kinh doanh}$
  • $\text{Doanh thu thuần} = \text{Doanh thu bán hàng và CCDV} - \text{Các khoản giảm trừ (CKTM, GGHB, hàng bán bị trả lại)}$
  • $\text{Kết quả hoạt động tài chính} = \text{Doanh thu thuần hoạt động tài chính} - \text{Chi phí hoạt động tài chính}$
  • $\text{Kết quả hoạt động khác} = \text{Thu nhập khác} - \text{Chi phí khác}$
• Kế toán bán hàng và các tài khoản liên quan:
  • Doanh thu bán hàng và CCDV: Ghi nhận qua Tài khoản 511 gồm 4 tài khoản cấp hai (TK 5111 - Doanh thu bán hàng hóa, TK 5112 - Doanh thu bán thành phẩm, TK 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ, TK 5118 - Doanh thu khác).
  • Các khoản giảm trừ doanh thu: Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh nghiệp không sử dụng tài khoản riêng biệt (như TK 521 ở Thông tư 200) mà phản ánh trực tiếp vào bên Nợ của TK 511 để đối ứng với các tài khoản thanh toán hoặc thuế phải nộp.
  • Giá vốn hàng bán: Sử dụng TK 632. Tác giả trình bày hai hệ thống hạch toán theo phương pháp kê khai thường xuyên và phương pháp kiểm kê định kỳ, đồng thời nêu 4 phương pháp tính giá trị xuất kho gồm: nhập trước xuất trước (FIFO), nhập sau xuất trước (LIFO), bình quân gia quyền và thực tế đích danh.
• Kế toán chi phí và xác định kết quả:
  • Chi phí quản lý kinh doanh: Phản ánh trên TK 642, chia làm hai tài khoản cấp hai là TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).
  • Hoạt động tài chính và hoạt động khác: Hạch toán doanh thu tài chính qua TK 515, chi phí tài chính qua TK 635; thu nhập khác qua TK 711 và chi phí khác qua TK 811.
  • Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và xác định kết quả: Ghi nhận chi phí thuế TNDN hiện hành trên TK 821 dựa trên công thức xác định thuế phải nộp: $\text{Thuế TNDN} = \text{Thu nhập tính thuế} \times \text{Thuế suất}$. Toàn bộ doanh thu thuần, thu nhập và chi phí được kết chuyển cuối kỳ về TK 911 để xác định lãi, lỗ thuần.

Tài khoản	Tên tài khoản theo Thông tư 133/2016/TT-BTC	Nội dung bên Nợ	Nội dung bên Có	Số dư cuối kỳ
TK 511	Doanh thu bán hàng và CCDV	Giảm trừ DT (CKTM, GGHB, trả lại); Thuế GTGT trực tiếp; Kết chuyển DT thuần sang TK 911	Doanh thu bán hàng và CCDV phát sinh trong kỳ	Không có
TK 632	Giá vốn hàng bán	Giá vốn sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ xuất bán trong kỳ; Trích lập dự phòng HTK	Giá vốn hàng bán bị trả lại; Hoàn nhập dự phòng HTK; Kết chuyển giá vốn sang TK 911	Không có
TK 642	Chi phí quản lý kinh doanh (TK 6421, TK 6422)	Các chi phí bán hàng và chi phí quản lý phát sinh; Trích lập dự phòng phải thu khó đòi	Khoản ghi giảm chi phí; Hoàn nhập dự phòng; Kết chuyển chi phí sang TK 911	Không có
TK 515	Doanh thu hoạt động tài chính	Thuế GTGT trực tiếp (nếu có); Kết chuyển doanh thu tài chính sang TK 911	Doanh thu hoạt động tài chính phát sinh trong kỳ (lãi tiền gửi, cổ tức, chênh lệch tỷ giá...)	Không có
TK 635	Chi phí tài chính	Chi phí lãi vay, lỗ tỷ giá, chiết khấu thanh toán, dự phòng đầu tư tài chính	Các khoản giảm chi phí tài chính; Hoàn nhập dự phòng; Kết chuyển chi phí tài chính sang TK 911	Không có
TK 711	Thu nhập khác	Thuế GTGT trực tiếp; Kết chuyển thu nhập khác sang TK 911	Thu nhập từ thanh lý, nhượng bán TSCĐ, tiền phạt vi phạm hợp đồng, thu nợ khó đòi đã xử lý...	Không có
TK 811	Chi phí khác	Chi phí thanh lý TSCĐ, tiền phạt vi phạm pháp luật, phạt thuế, truy nộp thuế	Kết chuyển chi phí khác sang TK 911	Không có
TK 821	Chi phí thuế TNDN	Chi phí thuế TNDN hiện hành phát sinh trong năm	Kết chuyển chi phí thuế TNDN sang bên Nợ TK 911	Không có
TK 911	Xác định kết quả kinh doanh	Kết chuyển giá vốn (TK 632), CPQLKD (TK 642), CP tài chính (TK 635), CP khác (TK 811), CP thuế TNDN (TK 821); Kết chuyển lãi thuần sang TK 421	Kết chuyển doanh thu thuần (TK 511), DT tài chính (TK 515), thu nhập khác (TK 711); Kết chuyển lỗ thuần sang TK 421	Không có

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Quang Trí

Chương này đi sâu vào thực tiễn tổ chức hạch toán kế toán tại đơn vị khảo sát:

• Tổng quan doanh nghiệp: Tác giả giới thiệu khái quát về Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí, phạm vi ngành nghề kinh doanh, chức năng và nhiệm vụ hoạt động. Bộ máy quản trị được thiết kế theo mô hình trực tuyến - chức năng, trong đó bộ máy kế toán thực hiện theo hình thức kế toán máy trên phần mềm chuyên dụng. Chế độ kế toán đang áp dụng tại công ty tuân thủ Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Tình hình nguồn lực và kết quả kinh doanh (2020 - 2022): Văn bản phân tích biến động các chỉ tiêu qua 3 bảng biểu thống kê:
  • Bảng 2.1: Tình hình lao động của Công ty từ năm 2020 đến năm 2022 (cơ cấu lao động theo giới tính, trình độ và bộ phận làm việc).
  • Bảng 2.2: Tình hình tài sản nguồn vốn của Công ty qua 3 năm từ năm 2020 – 2022 (biến động tài sản ngắn hạn, tài sản dài hạn, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu).
  • Bảng 2.3: Tình hình kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty qua 3 năm 2020 - 2022 (doanh thu bán hàng, giá vốn, chi phí quản lý và lợi nhuận trước/sau thuế).
• Thực tế kế toán bán hàng:
  • Mặt hàng kinh doanh và phương thức bán hàng: Doanh nghiệp kinh doanh các sản phẩm công nghệ, thiết bị tin học và cung cấp dịch vụ kỹ thuật. Hình thức bán hàng chủ yếu là bán hàng trực tiếp tại trụ sở/kho và xuất giao theo đơn đặt hàng, phương thức thanh toán linh hoạt qua tiền mặt hoặc chuyển khoản ngân hàng.
  • Quy trình chứng từ và ghi sổ doanh thu: Doanh thu bán hàng hóa và dịch vụ được theo dõi chi tiết trên TK 511, minh chứng cụ thể bằng Phiếu xuất kho theo Hóa đơn số 00000660 và trích Sổ cái TK 511. Công ty không phát sinh nhiều nghiệp vụ giảm trừ doanh thu phức tạp; khi phát sinh được ghi giảm trực tiếp vào bên Nợ TK 511.
  • Kế toán giá vốn hàng bán: Công ty áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên, giá vốn xuất kho được xác định tự động trên phần mềm kế toán và phản ánh qua Sổ cái TK 632.
• Thực tế kế toán xác định kết quả kinh doanh:
  • Chi phí quản lý kinh doanh: Phân chia hạch toán vào TK 6421 (Chi phí bán hàng, minh chứng qua trích Sổ cái TK 6421) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp, minh chứng qua Phiếu chi theo Hóa đơn số 00023269 và trích Sổ TK 6422).
  • Hoạt động tài chính và hoạt động khác: Doanh thu tài chính chủ yếu từ lãi tiền gửi ngân hàng (minh chứng qua Giấy báo trả lãi tiền gửi); chi phí tài chính phát sinh được trích Sổ cái TK 635; chi phí khác và thu nhập khác theo dõi trên trích Sổ cái TK 811.
  • Thuế TNDN và tổng hợp KQKD: Kế toán tạm tính và hạch toán chi phí thuế TNDN trên Sổ cái TK 821 dựa trên Tờ khai tạm tính. Toàn bộ doanh thu và chi phí cuối kỳ được hạch toán đối ứng qua Sổ cái TK 911 để lập Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Biểu 2.16).

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Quang Trí

Trên cơ sở khảo sát thực tế tại Chương 2, tác giả tiến hành đánh giá tổng thể công tác kế toán của đơn vị:

• Đánh giá ưu điểm: Công ty đã vận dụng đúng các quy định cốt lõi của Thông tư 133/2016/TT-BTC; hệ thống kế toán máy giúp tự động hóa quá trình nhập liệu từ hóa đơn sang sổ sách; quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng và thu tiền diễn ra tương đối chặt chẽ, đảm bảo tính pháp lý.
• Đánh giá nhược điểm: Còn tồn tại một số bất cập trong khâu phân loại chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp; việc theo dõi chi tiết các khoản công nợ khách hàng đôi lúc chưa kịp thời; công tác trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi và dự phòng giảm giá hàng tồn kho chưa được chú trọng đúng mức theo quy định kế toán; việc khai thác các tính năng quản trị chuyên sâu của phần mềm kế toán còn hạn chế.
• Giải pháp hoàn thiện: Tác giả đề xuất các nhóm giải pháp mang tính nghiệp vụ:
  1. Hoàn thiện quy trình luân chuyển và kiểm soát chứng từ gốc trong khâu bán hàng, đảm bảo tính cập nhật và liên tục của thông tin kế toán.
  2. Chuẩn hóa tiêu thức phân bổ chi phí quản lý kinh doanh giữa TK 6421 và TK 6422 nhằm phản ánh chính xác giá thành tiêu thụ và hiệu quả của từng bộ phận.
  3. Tăng cường theo dõi, kiểm soát tuổi nợ của khách hàng và thực hiện nghiêm túc việc lập dự phòng nợ phải thu khó đòi nhằm bảo toàn vốn cho công ty.
  4. Nâng cấp và khai thác triệt để các phân hệ quản lý kho, giá thành và báo cáo tài chính trên phần mềm kế toán máy để phục vụ công tác ra quyết định của ban giám đốc.

Kết quả và đóng góp

Về kết quả nghiên cứu, khóa luận đã đạt được các nội dung cụ thể:

• Hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán hoạt động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong phân khúc doanh nghiệp nhỏ và vừa, làm rõ điểm khác biệt của Thông tư 133/2016/TT-BTC so với các chế độ kế toán khác (đặc biệt là việc hạch toán giảm trừ doanh thu trực tiếp trên TK 511 và kết cấu TK 642).
• Khảo sát và phản ánh trung thực toàn bộ thực trạng kế toán tại Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí thông qua hồ sơ chứng từ, bảng biểu có thật trong năm 2022 (Phiếu xuất kho theo HĐ 00000660, Phiếu chi HĐ 00023269, Giấy báo trả lãi tiền gửi) và hệ thống sổ cái các tài khoản từ loại 5 đến loại 9 (TK 511, 632, 6421, 6422, 635, 811, 821, 911).
• Tổng hợp và phân tích sự biến động của nguồn lực lao động, cơ cấu tài sản, nguồn vốn và các chỉ tiêu doanh thu, lợi nhuận của công ty trong chuỗi số liệu 3 năm liên tục từ 2020 đến 2022.

Về mặt đóng góp, khóa luận là công trình nghiên cứu tình huống mang tính thực tiễn cao tại một doanh nghiệp cụ thể trên địa bàn thành phố Huế. Đề tài không dừng lại ở lý thuyết thuần túy mà đối chiếu trực tiếp giữa quy định của Thông tư 133 với thực tế vận hành kế toán máy tại đơn vị nhỏ và vừa, từ đó cung cấp các khuyến nghị nghiệp vụ thiết thực giúp doanh nghiệp khắc phục các sai sót trong phân loại chi phí và theo dõi kết quả kinh doanh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận các giới hạn do chính tác giả trình bày và xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Hạn chế về chủ quan và thời gian: Do thời gian thực tập có hạn, trình độ chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ thực tế của sinh viên còn ở mức khởi đầu, bước đầu tiếp cận môi trường làm việc thực tế của doanh nghiệp nên nghiên cứu không thể tránh khỏi những khiếm khuyết trong việc tiếp cận toàn diện mọi ngóc ngách của công tác tài chính doanh nghiệp.
• Hạn chế về chuỗi dữ liệu: Số liệu chứng từ chi tiết chỉ tập trung phản ánh trong năm tài chính 2022; các phân tích tài chính vĩ mô chỉ dừng lại ở giai đoạn 2020 - 2022 mà chưa thể cập nhật các biến động thị trường sau thời điểm này.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng việc nghiên cứu sang các phần hành kế toán có liên quan mật thiết đến giá vốn và doanh thu như kế toán hàng tồn kho, kế toán công nợ phải thu - phải trả; đồng thời theo dõi việc triển khai các giải pháp đề xuất tại Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí trong các năm tài chính tiếp theo để kiểm chứng mức độ hiệu quả trong thực tế.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận mang lại giá trị tham khảo hữu ích cho các đối tượng cụ thể:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính: Là tài liệu tham khảo trực quan về cấu trúc, cách thức trình bày một khóa luận tốt nghiệp thực tập tại doanh nghiệp nhỏ và vừa. Sinh viên có thể học hỏi phương pháp thu thập, xử lý và trích dẫn các chứng từ thực tế (phiếu xuất kho, phiếu chi, giấy báo ngân hàng) vào bài viết học thuật.
• Người làm đề tài nghiên cứu về Thông tư 133/2016/TT-BTC: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về việc ứng dụng hệ thống tài khoản rút gọn của Thông tư 133, đặc biệt là kỹ thuật xử lý các khoản giảm trừ doanh thu không qua tài khoản trung gian và cơ chế phân tách chi phí quản lý kinh doanh trên phần mềm kế toán.
• Bộ phận kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cung cấp tài liệu đối chiếu về phương pháp luân chuyển chứng từ và quy trình kết chuyển cuối kỳ phục vụ việc lập Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh định kỳ.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận này nghiên cứu tại đơn vị nào và phạm vi số liệu được thu thập trong khoảng thời gian nào?
   Khóa luận nghiên cứu tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Quang Trí. Số liệu tổng hợp về tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động kinh doanh được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ năm 2020 đến năm 2022. Các số liệu chứng từ kế toán minh chứng cho quy trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh được thu thập trong năm 2022.

2. Chế độ kế toán nào được áp dụng làm căn cứ pháp lý xuyên suốt trong khóa luận?
   Khóa luận áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, kết hợp với các cơ sở lý luận từ giáo trình Nguyên lý kế toán của TS. Phan Thị Minh Lý (2008).

3. Theo cơ sở lý luận của khóa luận, các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán như thế nào theo Thông tư 133/2016/TT-BTC?
   Theo quy định tại Điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC được trích dẫn trong khóa luận, khi phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại), doanh nghiệp hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, thay vì theo dõi qua các tài khoản giảm trừ doanh thu riêng biệt (như TK 521).

4. Tài khoản Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) được chia thành các tài khoản cấp hai nào trong nghiên cứu?
   Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC áp dụng trong khóa luận, TK 642 gồm hai tài khoản cấp hai: TK 6421 – Chi phí bán hàng và TK 6422 – Chi phí quản lý doanh nghiệp.

5. Tác giả đã sử dụng những chứng từ thực tế cụ thể nào để minh chứng cho công tác kế toán tại công ty?
   Các chứng từ kế toán thực tế được trích dẫn trong văn bản bao gồm: Hóa đơn giá trị gia tăng, Phiếu xuất kho theo Hóa đơn số 00000660, Phiếu chi theo Hóa đơn số 00023269, Giấy báo trả lãi tiền gửi ngân hàng, các trích Sổ cái TK 511, 632, 6421, 6422, 635, 811, 821, Sổ cái TK 911 và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Huỳnh Kim Ánh đã hoàn thành các mục tiêu nghiên cứu đề ra thông qua việc kết hợp chặt chẽ giữa lý luận kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC với thực tiễn tại Công ty TNHH Công nghệ Quang Trí. Nghiên cứu đã mô tả chi tiết quy trình ghi nhận doanh thu, giá vốn, chi phí và các bước kết chuyển xác định kết quả kinh doanh bằng hệ thống chứng từ, sổ sách kế toán máy phát sinh trong năm 2022. Đồng thời, qua phân tích số liệu tài chính giai đoạn 2020 - 2022, tác giả đã chỉ rõ các ưu thế cùng những tồn tại trong khâu hạch toán chi phí và quản lý công nợ, từ đó đưa ra các kiến nghị hoàn thiện phù hợp với quy mô thực tế của doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Những vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.1 Các khái niệm cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh:  Bán hàng Theo giáo trình Nguyên lý kế toán của TS. Phan Thị Minh Lý (2008),“Bán hàng là khâu cuối cùng trong chu kỳ kinh doanh. Thông qua bán hàng mà giá trị và giá trị sử dụng của sản phẩm được thực hiện trên thị trường giúp cho doanh nghiệp thu hồi vốn bỏ ra. Cũng chính thông qua quá trình bán hàng mà bộ phận giá trị gia tăng tạo ra trong quá trình sản xuất được thực hiện và biểu hiện dưới hình thức lợi nhuận.

Nếu đẩy mạnh được quá trình bán hàng và sẽ góp phần tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đồng thời thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Quá trình bán hàng được hình thành khi quyền sở hữu về hàng hóa, dịch vụ đã chuyển từ người bán sang người mua”.  Quá trình bán hàng ở doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng có những đặc điểm chính sau: - Có sự trao đổi hoàn thuận giữa người mua và người bán, người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, họ trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. - Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa, người bán mất quyền sở hữu, người mua có quyền sở hữu về hàng hóa đã mua bán.

 Các phương thức bán hàng - Bán hàng trực tiếp (bán hàng thông thường): Là quá trình cung cấp hàng hóa trực tiếp cho khách hàng mà không thông qua bất kỳ hình thức trung gian nào. Khi theo phương thức này khách hàng sẽ trực tiếp đến doanh nghiệp để xem hàng hóa và tiến hành mua hàng hóa. 4 - Bán hàng theo phương thức trao đổi: Là phương thức trao đổi hàng hóa giữa hai bên mà không sử dụng tiền tệ. Thay vì mua bán bằng tiền, hai bên sẽ trao đổi hàng của mình cho nhau theo một thỏa thuận nào đó.

- Bán hàng theo phương thức trả góp: Là phương thức bán hàng mà người mua sẽ mua hàng hóa mà không cần phải trả hết số tiền của sản phẩm, thay vào đó người mua sẽ được góp trong một giai đoạn (tháng, năm,…) nào đó, tùy vào hợp đồng giữa hai bên. - Bán hàng thông qua đại lý, kí gửi: Là phương thức doanh nghiệp sẽ giao hàng hóa, gửi ở các đại lý, để đại lý thực hiện công tác bán hàng. Sau khi bán hàng thì đại lý sẽ tiến hành thanh toán tiền hàng cho doanh nghiệp và sẽ được hưởng một khoản tiền gọi là hoa hồng theo thỏa thuận của hai bên.  Các phương thức thanh toán - Thanh toán trực tiếp: Là phương thức ngay sau khi người bán chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho người mua.

Thì người mua sẽ tiến hành thanh toán ngay cho người bán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản. - Thanh toán trả chậm: Phương thức thanh toán này đi cùng với phương thức bán hàng trả góp, nghĩa là sau khi mua hàng khách hàng không cần thanh toán hết số tiền hàng cho doanh nghiệp, mà định kỳ sẽ trả một khoản tiền nhất định theo hợp đồng thanh toán giữa hai bên, khách hàng có thể trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản qua ngân hàng.  Xác định kết quả kinh doanh Theo điều 68 thông tư 133/2016/TT-BTC,“ Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác trong một thời kỳ nhất định. Biểu hiện của kết quả kinh doanh là số lãi (hoặc số lỗ)”.