Thực Hiện Quy Chế Dân Chủ Cơ Sở Ở Các Trường Trung Học Phổ Thông Tại Huyện Nhơn Trạch, Tỉnh Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện nhơn trạch, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoa
• Người hướng dẫn: PGS. Chu Văn Tuấn
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Thực Hiện Quy Chế Dân Chủ Cơ Sở Tại Các Trường Trung Học Phổ Thông Từ Thực Tiễn Huyện Nhơn Trạch, Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở TRƯỜNG HỌC
• 1.1. Lý luận chung về dân chủ
• 1.2. Một số vấn đề dân chủ cơ sở trong trường học ở nước ta hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Tổng quan về các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai
• 2.2. Thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ KIẾN NGHỊ, GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.1. Một số quan điểm thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai
• 3.2. Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai
• 3.3. Một số kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thực Hiện Quy Chế Dân Chủ Cơ Sở Tại Trường THPT Nhơn Trạch

Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại các trường Trung học phổ thông (THPT) ở huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Quy chế này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn phát huy quyền lợi của học sinh và giáo viên. Theo Nghị quyết của Đảng, việc thực hiện dân chủ trong trường học là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của giáo dục. Đặc biệt, trong giai đoạn đổi mới, việc thực hiện quy chế dân chủ càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Khái Niệm Về Quy Chế Dân Chủ Cơ Sở Trong Giáo Dục

Quy chế dân chủ cơ sở trong giáo dục được hiểu là việc tạo điều kiện cho học sinh và giáo viên tham gia vào các quyết định liên quan đến hoạt động của nhà trường. Điều này bao gồm việc tham gia ý kiến trong các cuộc họp, hội đồng trường và các hoạt động ngoại khóa. Việc này không chỉ giúp nâng cao tinh thần trách nhiệm mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quy Chế Dân Chủ Tại Trường THPT

Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại trường THPT giúp nâng cao chất lượng giáo dục và tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng giáo dục. Nó cũng giúp phát huy quyền lợi của học sinh, giáo viên và phụ huynh, từ đó tạo ra một môi trường học tập thân thiện và hiệu quả hơn.

II. Những Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Quy Chế Dân Chủ Tại Trường THPT Nhơn Trạch

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Một số trường hợp cho thấy việc thiếu sự tham gia của học sinh và giáo viên trong các quyết định quan trọng đã dẫn đến tình trạng mất đoàn kết và thiếu sự đồng bộ trong hoạt động giáo dục. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học mà còn làm giảm uy tín của ngành giáo dục.

2.1. Thiếu Sự Tham Gia Của Học Sinh Và Giáo Viên

Một trong những thách thức lớn nhất là việc học sinh và giáo viên chưa thực sự tham gia vào các quyết định của nhà trường. Điều này có thể do thiếu thông tin hoặc không có cơ chế phù hợp để họ có thể bày tỏ ý kiến của mình.

2.2. Tình Trạng Mất Dân Chủ Trong Một Số Hoạt Động

Một số hoạt động trong trường học vẫn còn mang tính chất áp đặt, không tạo điều kiện cho học sinh và giáo viên tham gia ý kiến. Điều này dẫn đến tình trạng mất dân chủ, gây ảnh hưởng đến tâm lý và động lực học tập của học sinh.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thực Hiện Quy Chế Dân Chủ Tại Trường THPT

Để nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Việc xây dựng một môi trường học tập thân thiện, nơi mà mọi người đều có thể bày tỏ ý kiến và tham gia vào các quyết định là rất quan trọng. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ và có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục.

3.1. Tăng Cường Thông Tin Và Đào Tạo

Cần tổ chức các buổi đào tạo về quy chế dân chủ cho giáo viên và học sinh, giúp họ hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Việc này sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho việc thực hiện dân chủ trong trường học.

3.2. Xây Dựng Cơ Chế Tham Gia Hiệu Quả

Cần xây dựng các cơ chế tham gia hiệu quả, như tổ chức các cuộc họp định kỳ giữa ban giám hiệu và đại diện học sinh, giáo viên. Điều này sẽ giúp tạo ra một kênh thông tin hai chiều, từ đó nâng cao sự tham gia của tất cả các bên liên quan.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Trường THPT Nhơn Trạch

Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại các trường THPT ở Nhơn Trạch đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều trường đã áp dụng các phương pháp mới trong việc tổ chức hoạt động giáo dục, từ đó nâng cao chất lượng dạy và học. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng khi học sinh và giáo viên được tham gia vào các quyết định, họ sẽ có động lực học tập và làm việc cao hơn.

4.1. Kết Quả Tích Cực Từ Việc Thực Hiện Quy Chế

Nhiều trường đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong kết quả học tập của học sinh khi thực hiện quy chế dân chủ. Học sinh cảm thấy tự tin hơn khi được tham gia vào các quyết định của nhà trường.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các trường học đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm từ việc thực hiện quy chế dân chủ. Việc tạo ra một môi trường học tập thân thiện và cởi mở là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả giáo dục.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Quy Chế Dân Chủ Tại Trường THPT Nhơn Trạch

Tương lai của quy chế dân chủ cơ sở tại các trường THPT ở Nhơn Trạch phụ thuộc vào sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan. Cần có sự cam kết từ ban giám hiệu, giáo viên và học sinh để thực hiện tốt hơn quy chế này. Việc phát huy quyền lợi của học sinh và giáo viên sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và tạo ra một môi trường học tập tích cực.

5.1. Định Hướng Phát Triển Quy Chế Dân Chủ

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển quy chế dân chủ tại các trường THPT. Điều này bao gồm việc xây dựng các chính sách hỗ trợ và khuyến khích sự tham gia của học sinh và giáo viên.

5.2. Tầm Nhìn Về Một Môi Trường Học Tập Dân Chủ

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một môi trường học tập dân chủ, nơi mà mọi người đều có thể bày tỏ ý kiến và tham gia vào các quyết định. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường Trung học phổ thông (THPT) tại huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai là một chủ đề nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đổi mới giáo dục và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Huyện Nhơn Trạch với diện tích khoảng 410,8 km² và dân số khoảng 453 nghìn người, có ba trường THPT công lập gồm THPT Nhơn Trạch, THPT Phước Thiền và THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm. Trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2017, các trường này đã đạt được nhiều thành tích nổi bật như tỷ lệ tốt nghiệp THPT năm 2016 đạt trên 99,7%, tỷ lệ học sinh đỗ đại học hàng năm dao động từ 40-50%, cùng với nhiều giải thưởng học sinh giỏi cấp tỉnh và quốc gia.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại các trường THPT trên địa bàn huyện, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế này, góp phần cải thiện chất lượng giáo dục và phát huy quyền làm chủ của cán bộ, giáo viên, công nhân viên (CB-GV-CNV) và học sinh. Nghiên cứu tập trung vào ba trường THPT chính, trong phạm vi thời gian 2013-2017, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về tỷ lệ tốt nghiệp, thành tích học sinh giỏi, cũng như đánh giá vai trò của các tổ chức trong nhà trường như Chi bộ Đảng, Công đoàn, Đoàn Thanh niên và Ban đại diện cha mẹ học sinh trong việc thực hiện dân chủ. Kết quả nghiên cứu sẽ hỗ trợ các cấp quản lý giáo dục và chính quyền địa phương trong việc hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong lĩnh vực giáo dục.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhấn mạnh quyền làm chủ của nhân dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Các văn bản pháp luật quan trọng làm cơ sở lý luận gồm Chỉ thị số 30-CT/TW (1998) về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, Nghị định số 04/2015/NĐ-CP về thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập, cùng Quyết định số 04/2000/QĐ-BGDĐT về quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trường.

Khái niệm chính được sử dụng bao gồm:

• Dân chủ cơ sở: quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân tại các đơn vị cơ sở, được thực hiện qua cơ chế “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.
• Quy chế dân chủ trong trường học: các quy định nhằm đảm bảo quyền tham gia, giám sát và đóng góp ý kiến của CB-GV-CNV, học sinh và phụ huynh trong hoạt động giáo dục.
• Vai trò của tổ chức Đảng và các đoàn thể: Chi bộ Đảng, Công đoàn, Đoàn Thanh niên và Ban thanh tra nhân dân là các lực lượng chủ chốt trong việc thực hiện và giám sát quy chế dân chủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp, tổng hợp và khái quát các văn bản pháp luật, nghị quyết, chỉ thị liên quan đến dân chủ cơ sở và giáo dục. Phương pháp thống kê được áp dụng để xử lý số liệu thu thập từ ba trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, với cỡ mẫu toàn bộ CB-GV-CNV và học sinh của các trường trong giai đoạn 2013-2017.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu toàn bộ nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của dữ liệu. Các số liệu được thu thập qua báo cáo của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, các báo cáo tổng kết của trường và các cuộc khảo sát nội bộ. Phân tích so sánh được sử dụng để đánh giá sự khác biệt về hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ giữa các trường và so sánh với các nghiên cứu tương tự trong ngành giáo dục.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2017, tập trung vào việc thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu thực tiễn, đồng thời đánh giá các chính sách và biện pháp đã được triển khai trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ thực hiện quy chế dân chủ cơ sở cao nhưng còn hạn chế về chiều sâu: 100% các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch tổ chức Hội nghị cán bộ, công chức viên chức hàng năm với tinh thần dân chủ, công khai các vấn đề tài chính, tuyển dụng và hoạt động đào tạo. Tuy nhiên, việc thực hiện dân chủ còn mang tính hình thức ở một số khía cạnh, chưa phát huy hết quyền làm chủ của CB-GV-CNV và học sinh.

2. Vai trò tích cực của các tổ chức trong nhà trường: Chi bộ Đảng, Công đoàn, Đoàn Thanh niên và Ban thanh tra nhân dân đều tham gia tích cực vào việc thực hiện và giám sát quy chế dân chủ. Ví dụ, Ban thanh tra nhân dân tại trường THPT Nhơn Trạch đã thực hiện nghiêm túc nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của CB-GV-CNV, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.

3. Thành tích giáo dục nổi bật gắn liền với thực hiện dân chủ: Tỷ lệ tốt nghiệp THPT năm 2016 đạt trên 99,7% ở cả ba trường, tỷ lệ học sinh đạt giải cấp tỉnh và quốc gia tăng đáng kể (547 giải cấp huyện, 66 giải Nhất cấp tỉnh, 10 giải cấp quốc gia). Điều này cho thấy mối liên hệ tích cực giữa việc thực hiện quy chế dân chủ và chất lượng giáo dục.

4. Một số hạn chế trong thực hiện quy chế dân chủ: Một số trường còn tồn tại tình trạng dân chủ hình thức, thiếu công khai minh bạch trong thu chi, tuyển dụng và đánh giá cán bộ. Ngoài ra, một bộ phận CB-GV-CNV chưa phát huy hết quyền làm chủ, còn thụ động trong tham gia ý kiến và giám sát.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ về dân chủ cơ sở của một số cán bộ quản lý và CB-GV-CNV, cũng như sự thiếu đồng bộ trong việc triển khai các văn bản pháp luật liên quan. So với các nghiên cứu trong ngành giáo dục tại các địa phương khác, huyện Nhơn Trạch có tỷ lệ thực hiện quy chế dân chủ tương đối cao nhưng vẫn cần cải thiện về chất lượng và chiều sâu.

Việc thực hiện dân chủ cơ sở đã góp phần tạo nên môi trường làm việc và học tập dân chủ, minh bạch, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ tốt nghiệp, số lượng giải thưởng học sinh giỏi theo năm, và bảng tổng hợp các hoạt động dân chủ trong trường học để minh họa sự chuyển biến tích cực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức về dân chủ cơ sở cho CB-GV-CNV và học sinh: Tổ chức các khóa bồi dưỡng, tập huấn định kỳ nhằm nâng cao hiểu biết và kỹ năng thực hiện quy chế dân chủ, đảm bảo mọi thành viên trong nhà trường đều nhận thức rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng, chủ thể thực hiện là Sở GD&ĐT phối hợp với các trường.

2. Củng cố và phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong nhà trường: Đẩy mạnh hoạt động của Chi bộ Đảng, Công đoàn, Đoàn Thanh niên và Ban thanh tra nhân dân trong việc giám sát, phản biện và tham gia quản lý, tạo kênh thông tin đa chiều và minh bạch. Thời gian: liên tục hàng năm, do Ban giám hiệu và các tổ chức đoàn thể phối hợp thực hiện.

3. Minh bạch hóa các hoạt động tài chính và công tác nhân sự: Công khai các khoản thu chi, quy trình tuyển dụng, đánh giá cán bộ trước toàn thể CB-GV-CNV và học sinh nhằm tăng cường sự giám sát và niềm tin trong nhà trường. Thời gian: áp dụng ngay và duy trì thường xuyên, do Ban giám hiệu và Công đoàn chủ trì.

4. Khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh và phụ huynh: Tổ chức các diễn đàn, hội nghị lấy ý kiến học sinh và phụ huynh về các vấn đề liên quan đến hoạt động giáo dục và quản lý nhà trường, qua đó phát huy quyền làm chủ và nâng cao chất lượng giáo dục. Thời gian: hàng năm, do Đoàn Thanh niên và Ban đại diện cha mẹ học sinh phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục: Giúp hiểu rõ hơn về thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong trường học, từ đó áp dụng vào công tác quản lý và chỉ đạo.

2. Giáo viên và nhân viên các trường THPT: Nắm bắt quyền và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia thực hiện dân chủ, góp phần xây dựng môi trường làm việc dân chủ, minh bạch và hiệu quả.

3. Học sinh và phụ huynh học sinh: Hiểu rõ quyền được biết, được tham gia và giám sát các hoạt động của nhà trường, từ đó chủ động đóng góp ý kiến và phối hợp với nhà trường trong công tác giáo dục.

4. Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách giáo dục: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích sâu sắc về việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, làm cơ sở cho việc xây dựng chính sách phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy chế dân chủ cơ sở trong trường học là gì?
   Quy chế dân chủ cơ sở là hệ thống các quy định nhằm đảm bảo quyền tham gia, giám sát và đóng góp ý kiến của CB-GV-CNV, học sinh và phụ huynh trong hoạt động giáo dục, theo nguyên tắc “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Ví dụ, các trường THPT tại Nhơn Trạch đều tổ chức Hội nghị cán bộ công chức viên chức hàng năm để thực hiện quy chế này.

2. Vai trò của các tổ chức đoàn thể trong việc thực hiện quy chế dân chủ?
   Chi bộ Đảng, Công đoàn, Đoàn Thanh niên và Ban thanh tra nhân dân đóng vai trò giám sát, phản biện và thúc đẩy thực hiện quy chế dân chủ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của CB-GV-CNV và học sinh. Ban thanh tra nhân dân tại trường THPT Nhơn Trạch đã góp phần phát hiện và xử lý các vi phạm trong nhà trường.

3. Những khó khăn thường gặp khi thực hiện quy chế dân chủ cơ sở?
   Một số khó khăn gồm nhận thức chưa đầy đủ về dân chủ, dân chủ mang tính hình thức, thiếu công khai minh bạch trong thu chi và tuyển dụng, cũng như sự thụ động của một bộ phận CB-GV-CNV trong tham gia ý kiến và giám sát.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ trong trường học?
   Cần tăng cường đào tạo nhận thức, củng cố vai trò các tổ chức đoàn thể, minh bạch hóa các hoạt động tài chính và nhân sự, đồng thời khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh và phụ huynh thông qua các diễn đàn và hội nghị.

5. Tác động của việc thực hiện quy chế dân chủ đến chất lượng giáo dục?
   Việc thực hiện quy chế dân chủ góp phần tạo môi trường làm việc và học tập dân chủ, minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục. Tại huyện Nhơn Trạch, tỷ lệ tốt nghiệp THPT trên 99,7% và nhiều giải thưởng học sinh giỏi là minh chứng cho tác động tích cực này.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá thực trạng việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại ba trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 2013-2017, ghi nhận nhiều thành tựu nổi bật về tỷ lệ tốt nghiệp và thành tích học sinh giỏi.
• Nghiên cứu làm rõ vai trò quan trọng của các tổ chức đoàn thể trong việc thực hiện và giám sát quy chế dân chủ, đồng thời chỉ ra những hạn chế như dân chủ hình thức và thiếu minh bạch trong một số hoạt động.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức, củng cố vai trò tổ chức, minh bạch hóa hoạt động và khuyến khích sự tham gia của học sinh, phụ huynh để phát huy quyền làm chủ trong trường học.
• Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, hỗ trợ các cấp quản lý giáo dục và chính quyền địa phương trong việc hoàn thiện chính sách và nâng cao chất lượng giáo dục.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, tổ chức đánh giá định kỳ và mở rộng nghiên cứu sang các địa phương khác nhằm hoàn thiện hơn việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong giáo dục.

Quý độc giả và các nhà quản lý giáo dục được khuyến khích tham khảo và áp dụng các kết quả nghiên cứu này để góp phần xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, minh bạch và hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Một số vấn đề lí luận về việc thực hiện thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở trường học. Chƣơng 2: Thực trạng việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Chƣơng 3: Một số quan điểm, giải pháp và kiến nghị góp phần nâng cao việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 7 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở TRƢỜNG HỌC 1. Lý luận chung về dân chủ 1.Khái niệm dân chủ Thuật ngữ “dân chủ” đã xuất hiện trong lịch sử loài người từ thời Hy Lạp cổ đại.

Hêrôđôt (484-425 TCN) là người đầu tiên đưa ra thuật ngữ này với nghĩa khởi thủy là quyền lực thuộc về nhân dân. Theo từ điển Triết học (do M. Rodentan biên soạn): “dân chủ là một trong những hình thức chính quyền mà điều đặc trưng là việc tuyên bố chính thức nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số và thừa nhận quyền tự do và bình đẳng của công dân”. 118] Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, dân chủ là một hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội, trong đó thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thông qua một hệ thống bầu cử tự do.

Như vậy, có thể hiểu ngắn gọn dân chủ là quyền làm chủ thuộc về nhân dân. Trái với dân chủ là không dân chủ. Không dân chủ có nghĩa là một người, một nhóm người hoặc một tập đoàn người làm chủ. Chế độ độc tài, quân chủ, chuyên chế không có dân chủ.

Dân chủ là động lực của sự phát triển xã hội; còn không dân chủ là làm cản trở sự phát triển xã hội. Bởi vì dân chủ là quyền lợi chính đáng của người dân, được hưởng quyền dân chủ, được hưởng lợi ích vật chất và tinh thần một cách chính đáng. Khi con người được hưởng quyền dân chủ chính đáng của mình thì cũng có nghĩa là họ được đối xử bình đẳng, công bằng. Khi đó, họ sẽ phát huy cao nhất khả năng của mình, hết mình cống hiến cho xã hội, qua đó thúc đẩy xã hội phát triển.

Xã hội càng dân chủ thì càng phát triển nhanh vì càng khơi dậy được tính tích cực của con người. 8 Trong thời kỳ Cộng sản nguyên thủy, con người sống theo bầy đàn, xã hội chưa có sự phân chia giai cấp thì chưa có khái niệm dân chủ nhưng đã xuất hiện hình thức dân chủ đầu tiên trong lịch sử loài người. Ở đó, con người cùng chung sống, cùng lao động và cùng sử dụng sản phẩm thu được. Đây được coi là một hiện tượng dân chủ.

Khái niệm dân chủ xuất hiện khi có sự ra đời của chế độ chiếm hữu nô lệ. Lúc này, cùng với sự xuất hiện của chế độ tư hữu, trong xã hội đã có sự phân chia giai cấp. Giai cấp chủ nô đã thiết lập một bộ máy bảo vệ cho mình, đó chính là nhà nước chủ nô-nền dân chủ chủ nô được hình thành. Ở đây, giai cấp nô lệ không có quyền lực, ngay cả quyền định đoạt số phận cho mình, họ được coi như là tài sản, là công cụ lao động của giai cấp chủ nô.

Trong tác phẩm Nhà nước và cách mạng, V.Lênin cho rằng Nhà nước chủ nô là hình thái dân chủ đầu tiên trong lịch sử nhưng không phải dành riêng cho nhân dân với tư cách là số đông mà là cho giai cấp chủ nô. Có thể thấy trong xã hội chiếm hữu nô lệ, quyền lực chính trị thuộc về giai cấp chủ nô. Khi nhà nước phong kiến ra đời thay thế nhà nước chủ nô, nền dân chủ chủ nô được thay thế bằng nền quân chủ phong kiến. Quyền lực hoàn toàn nằm trong tay nhà vua, giai cấp quý tộc, phong kiến, người dân hầu như không có quyền dân chủ.

Với phương thức “cha truyền con nối”, quyền lực của vua lại truyền cho con cháu, nhân dân không có cơ hội nắm giữ quyền lực. Khi sản xuất phát triển lên một bước mới, giai cấp tư sản hình thành đầu tiên ở phương Tây, trong vòng 300 năm đã tiến hành các cuộc cách mạng Tư sản lật đổ chế độ phong kiến, thiết lập Nhà nước Tư sản. Từ đây, nền dân chủ Tư sản được thiết lập. Đây là một bước tiến mới trong lịch sử nhân loại, giải phóng con người, con người được trao cho nhiều quyền tự do (tự do ngôn luận, tự do kinh doanh, tự do tín ngưỡng, tôn giáo…).

Tuy nhiên, về bản chất 9 thì dân chủ Tư sản vẫn dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Tư liệu sản xuất vẫn nằm trong tay giai cấp tư sản, giai cấp chiếm thiểu số trong xã hội. Giai cấp vô sản, nhân dân lao động là người tạo ra của cải vật chất chủ yếu cho xã hội, họ là người tạo ra giá trị thặng dư cho giai cấp tư sản nhưng họ lại bị giai cấp tư sản bóc lột. Do đó, trong thực thế dân chủ chỉ thực sự có đối với giai cấp tư sản, giai cấp chiếm thiểu số nhưng lại nắm trong tay phần lớn của cải trong xã hội; còn nhân dân lao động chỉ có quyền tự do dân chủ về hình thức hoặc một ít quyền dân chủ về chính trị.Lênin, dân chủ tư sản luôn là một chế độ dân chủ với thiểu số, là một thứ dân chủ đối với kẻ giàu.

Sau thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga, lịch sử đã sang trang, chế độ Xã hội chủ nghĩa ra đời. Nhà nước chuyên chính vô sản đầu tiên ra đời là nước Nga Xô viết và một số nước khác sau đó là Việt Nam, Trung Quốc… Nền dân chủ Tư sản thay thế bằng nền dân chủ Xã hội chủ nghĩa, một nền dân chủ thực sự khi tất cả mọi người dân được trao mọi quyền lực của đất nước. Trong đó họ được quyền quyết định vận mệnh của đất nước, được tham gia xây dựng Nhà nước bằng phổ thông đầu phiếu… Ở Việt Nam, sau thắng lợi của cách mạng Tháng Tám, thành lập nhà nước Dân chủ nhân dân, đưa nhân dân ta từ địa vị nô lệ trở thành người làm chủ đất nước. Từ đây, thành lập nhà nước Dân chủ nhân dân, quyền dân chủ của nhân dân được khẳng định trong Hiến pháp.

Ruộng đất thuộc về nông dân, nhà máy, xí nghiệp được công nhân làm chủ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và sau đó là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam-nhà nước mang bản chất của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc được thành lập. Từ khi thành lập đến nay, nền dân chủ Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đã tỏ rõ tính ưu việt của nó trong công cuộc xây dựng đất nước ngày càng phồn thịnh. 10 Quan điểm về dân chủ của Đảng cộng sản Việt Nam Vấn đề dân chủ, ngay từ đầu đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức quan tâm: “Nói về dân chủ, Hồ Chí Minh trước hết là nói về quyền được làm chủ, quyền được hưởng thụ nền dân chủ của người dân trong một thể chế chính trị-xã hội.

Trong Tuyên ngôn độc lập đọc ngày 02/9/1945 tại Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ: “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền bình đẳng ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Tiếp đó, Người trích dẫn Tuyên ngôn Nhân quyền và dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1789: “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi””[28, tr. Dân chủ ở Việt Nam không giống như dân chủ ở các chế độ xã hội trước đó, mà “Ở Việt Nam cũng như các nước XHCN trước đây thường nói về tính ưu việt của dân chủ XHCN.

Đây là nền dân chủ dành cho tuyệt đại đa số nhân dân chứ không phải là nền dân chủ dành cho thiểu số như các nước TBCN. Nền dân chủ XHCN có tính ưu việt, tính thống nhất ở cơ sở kinh tế là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, ở mục tiêu xây dựng XHCN, ở sự thống nhất ý chí và hành động của toàn bộ hệ thống chuyên chính vô sản của toàn dân” [28, tr. Thật vậy, ngay từ khi chính quyền nhân dân mới thành lập, Nhà nước Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định quyền lực Nhà nước là của nhân dân: “Nhà nước ta phải phát triển quyền dân chủ và sinh hoạt chính trị của toàn dân, để phát huy tính tích cực và sáng tạo của nhân dân, làm cho mọi công dân Việt Nam thực sự tham gia công việc quản lí của Nhà nước” [26, tr. “Lấy dân làm gốc” luôn xuyên suốt trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Người đã chỉ rõ rằng: “Có lực lượng dân chúng việc to tát mấy, khó khăn mấy làm cũng được. Không có, thì việc gì 11 làm cũng không xong. Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra” [24, tr. Người nhấn mạnh việc thực hiện dân chủ ở từng địa phương, từng cơ sở, từng cán bộ, từng người dân và từng công việc cụ thể; vận động tất cả lực lượng phải làm cho dân hiểu được quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong vai trò là người làm chủ đất nước.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, “chế độ ta là chế độ dân chủ, tư tưởng phải được tự do. Tự do là thế nào? Đối với mọi vấn đề, mọi người tự do bày tỏ ý kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý. Đó là một quyền lợi mà cũng là một nghĩa vụ của mọi người” [25, tr. Vì vậy, Người đặt ra yêu cầu: “Bất cứ việc gì đều phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến và kinh nghiệm của dân, cùng với dân đặt kế hoạch cho thiết thực với hoàn cảnh địa phương” [24, tr.

Dân chủ là vấn đề có tầm quan trọng và mang ý nghĩa quyết định, nên ngay từ khi ra đời, Đảng và Nhà nước ta đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề dân chủ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, coi đó là một vấn đề hệ trọng, có ý nghĩa chiến lược sâu sắc đối với sự phát triển đất nước.